DIE VOORVAL BY RAJÎ’

‘Âsim ibn Thâbit, een van die uitstaande boogskutters in die Slag van Uhud, het in daardie slag die afgodedienaars Musâfi’ ibn Talha en sy broer Hârith gedood. Hulle moeder, Sulâfa bint Sa’d, wat daarvoor bekend was dat sy baie wraakgierig was, het honderd kamele belowe aan wie die kop van ’Âsim ibn Thâbit, wat albei haar seuns gedood het, na haar bring. Ook het sy gesweer om wyn uit die skedel van ’Âsim te drink. Boonop het die seuns van Lihyân ’n ooreenkoms met die stamme ’Adal en Qâra gesluit, omdat ’Abdullah ibn Unays in ’n ekspedisie wat ons Meester Rasûlullah uitgestuur het, Khâlid ibn Sufyân van die seuns van Lihyân gedood het. Hierdie twee stamme, wat in die omgewing van Mekka gewoon het, het ’n plan gemaak en gesante voorberei. Hulle het vir hulle gesê: “Sê dat julle Moslems geword het. Sê: ‘Ons sal zakât gee; ons vra onderwysers wat dit in ontvangs neem en ons Islam leer.’ Ons maak ’n deel van diegene wat kom, dood, en so neem ons ons wraak. Ons neem die ander deel na Mekka en verkoop hulle aan die Quraysh.”

In die maand Safar van die vierde jaar ná die Hijra het ’n afvaardiging van ses of sewe man van hierdie twee stamme na ons Meester die Profeet gekom en gesê: “Ons het Moslems geword; stuur vir ons onderwysers wat ons die Qur’ân al-karîm en die godsdiens leer.”

In daardie tyd het ons geliefde Profeet ’n ekspedisie van tien man voorberei om na te gaan of die afgodedienaars van Mekka hulle vir oorlog voorberei al dan nie. Toe ook so ’n afvaardiging van die stamme ’Adal en Qâra kom en om onderwysers vra, het hy hierdie verkenningseenheid van tien man saam met die nuwe aankomelinge gestuur om die toestand te ondersoek, na te gaan en daaroor verslag te doen.

Van die Metgeselle het Marthad ibn Abî Marthad, Khâlid ibn Abî Bukayr, ’Âsim ibn Thâbit, Khubayb ibn ’Adiyy, Zayd ibn Dathinna, ’Abdullah ibn Târiq, Mu’attib (Mughîr) ibn ’Ubayd en nog drie Metgeselle wie se name nie bekend is nie (radiyallâhu ’anhum), aan hierdie ekspedisie behoort.

Die verkenners het hulle bedags verberg en snags verder getrek, en so het hulle op ’n dag teen dagbreek by die water van Rajî’ aangekom. Daar het hulle ’n rukkie gerus en van die goeie Medinese dadelsoort geëet wat ’ajwa genoem word. Daarna het hulle vertrek, ’n nabygeleë berg uitgeklim en hulle verberg.

’n Vrou van die stam Hudhayl wat skape opgepas het, het ook by die water van Rajî’ gekom. Toe sy die dadelpitte sien, het sy begryp dat daar Medinese dadels geëet is. “Hier was mense uit Medina!” het sy geroep, en sy het haar stam gewaarsku.

Op daardie oomblik het een van die lede van die afvaardiging van die stamme ’Adal en Qâra, wat by hierdie ekspedisie van tien Metgeselle was, hulle onder ’n voorwendsel verlaat. Onmiddellik het hy na die seuns van Lihyân gegaan en hulle ingelig.

Op hierdie berig het die seuns van Lihyân in aksie gekom. Hulle het ’n mag van tweehonderd man, van wie honderd boogskutters was, op hierdie klein ekspedisie afgestuur. Hierdie horde afgodedienaars het ’Âsim ibn Thâbit en sy makkers op die top van die berg gevind en hulle omsingel. Intussen het ook die man wat die afgodedienaars oor die tien Metgeselle ingelig het, by hulle aangesluit. Toe het die Metgeselle begryp dat hulle bedrieg is; hulle het besluit om te veg en hulle swaarde getrek. Toe die afgodedienaars dit agterkom, het hulle probeer om hulle te mislei met die woorde: “As julle na ons afkom, sal ons niemand van julle doodmaak nie. Dit belowe ons stellig. By Allah, ons wil julle nie doodmaak nie. Maar ons wil vir julle ’n losprys van die Mekkane kry.”

“Vir diegene wat, nadat hulle gewond is, tog gehoor gegee het aan die oproep van Allâhu ta’âlâ en Sy Profeet, en veral vir diegene onder hulle wat goed doen en hulle vir die kwaad hoed, is daar ’n baie groot beloning” Âl ’Imrân: 172

Die voorval by Rajî’

’Âsim ibn Thâbit, Marthad ibn Abî Marthad en Khâlid ibn Abî Bukayr (radiyallâhu ’anhum) het al hulle voorstelle verwerp met die woorde: “Ons aanvaar nooit die woorde en die beloftes van afgodedienaars nie.” ’Âsim ibn Thâbit het gesê: “Ek het gesweer om nooit die beskerming van afgodedienaars te aanvaar nie. By Allah, ek laat my nie deur hulle beskerming en hulle woorde mislei om af te kom en my oor te gee nie.” Daarop het hy sy hande opgehef en die smeekbede gedoen: “O Allah! Stel U Profeet van ons toestand in kennis.” Allâhu ta’âlâ het die smeekbede van ’Âsim aanvaar en ons Meester Rasûlullah van hulle in kennis gestel.

’Âsim het vir die afgodedienaars gesê: “Ons is nie bang om te sterf nie, want ons het insig in ons godsdiens (as ons sterf, word ons martelare en gaan ons na die Paradys).” Toe die hoof van die afgodedienaars sê: “O ’Âsim! Moenie jouself en jou makkers in die verderf stort nie; gee jou oor!”, het ’Âsim ibn Thâbit met pyle geantwoord. Terwyl hy sy pyle afgeskiet het, het hy hierdie versreëls opgesê:

Ek is sterk, niks ontbreek my nie.
Die dik snaar van my boog is gespan.
Die dood is waarheid, die lewe ydel en verganklik.
Alles wat beskik is, sal gebeur.
Vroeër of later keer die mense na Allah terug.
As ek nie met julle veg nie,
Verloor my moeder (van droefheid) haar verstand.

In ’Âsim se pylkoker was sewe pyle. Met elke pyl wat hy afgeskiet het, het hy ’n afgodedienaar gedood. Toe sy pyle op was, het hy baie van hulle met sy lans deurboor. Maar ook sy lans het gebreek. Dadelik het hy sy swaard getrek, die skede gebreek en weggegooi. (Dit het beteken: “Ek sal veg totdat ek sterf; ek gee my nie oor nie.”) Daarna het hy hierdie smeekbede gedoen: “O Allah! Tot vandag het ek U godsdiens beskerm. Ek smeek U om aan die einde van hierdie dag my liggaam te beskerm en te bewaar.” Die roepe “Allâhu akbar!” van ’Âsim ibn Thâbit en die ander Metgeselle het die berge laat weergalm. Tien mujâhids het op lewe en dood teen tweehonderd man geveg, en wie hulle genader het, het die straf ontvang vir wat hy gedoen het. Uiteindelik het ’Âsim (radiyallâhu ’anh), aan albei bene gewond, op die grond geval. Omdat die ongelowiges baie bang vir hom was, het hulle selfs toe hy geval het, nie gewaag om naby hom te kom nie, en hulle het hom van ver af met pyle tot martelaar gemaak. Daardie dag het van die tien Metgeselle wat daar was, sewe martelare geword, en drie is gevange geneem.

Die seuns van Lihyân wou die geseënde kop van ’Âsim ibn Thâbit afkap om dit aan Sulâfa bint Sa’d te verkoop. Maar omdat Allâhu ta’âlâ die smeekbede van ’Âsim ibn Thâbit aanvaar het, het Hy ’n swerm bye gestuur. Soos ’n wolk het hulle bo ’Âsim ibn Thâbit gehang. Die afgodedienaars kon nie naby hom kom nie. Uiteindelik het hulle gesê: “Los dit maar; wanneer dit aand word, gaan die bye uiteen, en dan kap ons sy kop af en neem dit saam.”

Saans het Allâhu ta’âlâ ’n hewige reën laat val. Deur die valleie het stortvloede gestroom, wat die geseënde liggaam van ’Âsim ibn Thâbit na ’n onbekende plek meegevoer het. Hoe die afgodedienaars ook al gesoek het, hulle het dit nie gevind nie. Daarom het hulle nie daarin geslaag om ook maar iets van ’Âsim ibn Thâbit af te sny nie.

“O Allah! Tot vandag het ek U godsdiens beskerm. Ek smeek U om aan die einde van hierdie dag my liggaam te beskerm en te bewaar” ’Âsim ibn Thâbit (radiyallâhu ’anh)

Toe vertel is hoe die bye ’Âsim beskerm het, het ’Umar gesê: “Allâhu ta’âlâ beskerm Sy gelowige dienaar sekerlik. Soos ’Âsim ibn Thâbit hom tydens sy lewe vir die afgodedienaars gehoed het, so het Allâhu ta’âlâ ná sy dood sy liggaam beskerm en nie toegelaat dat die afgodedienaars dit aanraak nie.” Daarom is ’Âsim ibn Thâbit, wanneer daar oor hom gepraat is, “die een wat deur die bye beskerm is” genoem.1

Die drie Metgeselle wat gevange geneem is, was Khubayb ibn ’Adiyy, Zayd ibn Dathinna en ’Abdullah ibn Târiq (radiyallâhu ’anhum). Die seuns van Lihyân het al drie met boogsnare vasgebind. Van hulle het ’Abdullah ibn Târiq geweier om na die afgodedienaars van Mekka geneem te word. Om nie saam te gaan nie, het hy hom verset. “Die makkers van my wat as martelare geval het, is met die Paradys geëer!” het hy uitgeroep. Die boeie van sy hande het hy afgeruk, maar die seuns van Lihyân het hom gestenig en ook hom tot martelaar gemaak. Khubayb ibn ’Adiyy en Zayd ibn Dathinna het geduld gehad met die gedagte: “Miskien kry ons die geleentheid om die verkenningsopdrag uit te voer wat Rasûlullah ons gegee het.”

Die seuns van Lihyân het albei na Mekka geneem. Die afgodedienaars van wie verwante in die gevegte by Badr en Uhud gedood is, het van haat en wraaksug gebrand en ’n geleentheid gesoek. Een van die afgodedienaars, Hujayr ibn Abî Ihâb Tamîmî, het Khubayb gekoop om sy broer, wat in die Slag van Badr gedood is, te wreek, en Safwân ibn Umayya het Zayd ibn Dathinna gekoop om sy vader Umayya ibn Khalaf, wat in die Slag van Badr gedood is, te wreek. Die voorneme van die afgodedienaars was om albei dood te maak. Maar omdat dit die maande was waarin hulle oorlogvoering as verbode beskou het, het hulle hulle opgesluit en gewag totdat daardie tyd verby was. Hulle het hulle op verskillende plekke opgesluit. Albei Metgeselle het in hierdie gevangenskap groot geduld, uithouvermoë en adel getoon.

Mâwiya, ’n vrygelate slavin wat in die huis gewoon het waar Khubayb ibn ’Adiyy gevange gehou is (hierdie vrou het later Moslem geword), het vertel:

“Khubayb is opgesluit in ’n kamer van die huis waar ek gewoon het. Ek het nooit ’n beter gevangene as hy gesien nie. Op ’n dag het ek gekyk en gesien dat hy ’n enorme tros druiwe in sy hand gehad het, so groot soos ’n kan. Daarvan het hy geëet. Elke dag is hy met so ’n tros druiwe in sy hand gesien. In daardie seisoen, en dan nogal in Mekka, was dit volstrek onmoontlik om druiwe te vind. Allâhu ta’âlâ het hom sy lewensonderhoud gegee. In die kamer waar hy gevange was, het hy die gebed verrig en die Qur’ân al-karîm geresiteer. Die vroue wat hom die Qur’ân al-karîm hoor resiteer het, het gehuil en jammer gevoel vir hom. Wanneer ek soms gevra het: ‘Het jy ’n wens?’, het hy gesê: ‘Gee my soet water, bring my geen vleis van diere wat vir die afgode geslag is nie, en laat my vooraf weet wanneer hulle my gaan doodmaak; meer wil ek nie hê nie.’ Toe die dag vasgestel is waarop hulle hom sou doodmaak, het ek gegaan om dit vir hom te sê. Toe hy dit hoor, het daar niks aan hom verander nie, en hy het nie die minste teken van droefheid getoon nie.

Toe daardie dag nader kom, het hy gesê dat hy hom voor sy dood wou reinig, en hy het ’n skeermes gevra. Ek het my kind ’n skeermes in die hand gegee en die kind na hom gestuur. Toe die kind by hom ingaan, het ek skielik bang geword. Ek het gesê: ‘Wee my! Daardie man sny die kind se keel met die skeermes af. In elk geval word hy gedood.’ Ek het gehardloop om na die kind te kyk. Khubayb het die skeermes wat ek gestuur het, uit die kind se hand geneem en die kind op sy knie laat sit om hom te liefkoos. Toe ek dit sien, het ek baie geskrik en begin gil. Wat aan die gang was, het hy begryp, en hy het gesê: ‘Dink jy dat ek hierdie kind gaan doodmaak? In ons godsdiens bestaan so iets nie. Om onregmatig ’n lewe te neem, pas nie by ons toestand en ons waardigheid nie.’”

Die dag het aangebreek wat die afgodedienaars vasgestel het om Khubayb ibn ’Adiyy en Zayd ibn Dathinna dood te maak. Daardie dag het hulle vroeg in die oggend die kettings van die gevangenes losgemaak en hulle buite Mekka na die plek geneem wat Tan’îm genoem word. (Tan’îm lê 5–8 km van die Ka’ba af. Die berg wat daar lê, word ook die berg Tan’îm genoem.) Die bevolking van Mekka en die vooraanstaandes van die afgodedienaars het bymekaargekom om hulle teregstelling by te woon. Rondom het ’n groot skare gestaan.

Op die plek waar hulle die gevangenes sou teregstel, het die afgodedienaars twee galge opgerig. Toe hulle Khubayb aan die galg wou ophys en vasbind, het hy gesê: “Laat my los; laat my ’n gebed van twee rak’as verrig.” Hulle het hom losgelaat en gesê: “Verrig dit daar.” Khubayb het onmiddellik met die gebed begin en met nederige oorgawe ’n gebed van twee rak’as verrig. Die afgodedienaars wat bymekaargekom het, die vroue en die kinders het vol spanning na hom gekyk. Toe hy sy gebed klaar verrig het, het hy gesê: “By Allah, as julle nie sou dink dat ek die gebed uit vrees vir die dood rek nie, sou ek dit gerek en meer verrig het.” Die eerste wat by sy teregstelling ’n gebed van twee rak’as verrig het, en daardeur ’n gewoonte en ’n sunna gevestig het, was Khubayb ibn ’Adiyy. Toe ons Meester die Profeet (sallallâhu ’alayhi wa sallam) hoor dat hy by sy teregstelling ’n gebed van twee rak’as verrig het, het hy hierdie daad van hom gepas en reg gevind.2

Nadat hy sy gebed verrig het, het hulle Khubayb aan die galg opgehys en vasgebind. Hulle het sy gesig van die qibla af na die rigting van Medina gedraai. Daarna het hulle gesê: “Kom, keer jou van jou godsdiens af! Dan laat ons jou vry.” Die antwoord was: “By Allah, ek keer my nie af nie! Al sou die hele wêreld myne wees en aan my gegee word, dan nog sou ek my nie van Islam afkeer nie!”

Toe die afgodedienaars hierdie antwoord kry, het hulle gesê: “Sou jy nou wou hê dat Muhammad in jou plek was en dat hy gedood word? As jy ‘ja’ sê, is jy gered en kan jy rustig tuis sit!” Khubayb het gesê: “Ek sou selfs nooit daarmee instem dat ’n doring in die voet van Muhammad ’alayhis-salâm steek nie!”

Spottend en laggend het die afgodedienaars gesê: “O Khubayb! Keer jou af van die godsdiens van Islam! As jy jou nie afkeer nie, maak ons jou beslis dood!” Khubayb het hulle geantwoord: “Noudat ek op die weg van Allâhu ta’âlâ is, maak dit vir my glad nie saak dat ek gedood word nie.”

Daarna het Khubayb hierdie smeekbede gedoen: “O Allah! Hier sien ek geen ander gesig as dié van die vyand nie. O Allah! Bring my groet aan U Rasûl oor. Laat U Rasûl weet wat aan ons gedoen is!”, en hy het gesê: “As-salâmu ’alayka yâ Rasûlallah.” Op die oomblik toe Khubayb hierdie smeekbede gedoen het, het ons geliefde Profeet saam met die Metgeselle gesit. Zayd ibn Hâritha het vertel: “Op ’n dag, toe Rasûlullah saam met sy Metgeselle gesit het, het hy gesê: ‘Wa ‘alayhis-salâm.’ Die Metgeselle het gesê: ‘Yâ Rasûlallah! Op wie se groet is dit die antwoord?’ Daarop het hy gesê: ’Dit is die antwoord op die groet van ons broer Khubayb. Jibrîl (’alayhis-salâm) het die groet van Khubayb aan my oorgedra.’”3

Die afgodedienaars van die Quraysh wat rondom Khubayb bymekaargekom het, het gesê: “Daar is die man wat julle vaders doodgemaak het,” en hulle het die jong manne met hulle lanse teen hom opgehits; dié het sy geseënde liggaam begin wond. Op daardie oomblik het Khubayb se gesig na die Ka’ba gedraai. Die afgodedienaars het dit in die rigting van Medina gedraai. Khubayb het die smeekbede gedoen: “O Allah! As ek by U ’n aanvaarde dienaar is, draai dan my gesig na die qibla.” Weer het sy gesig na die qibla gedraai. Geen van die afgodedienaars het daarin geslaag om sy gesig na ’n ander kant as die Ka’ba te draai nie. Intussen het Khubayb op die galg ’n gedig opgesê waarin hy uitgedruk het dat hy eensaam, as vreemdeling tussen die vyande, tot martelaar gemaak word. Toe die afgodedienaars hom begin martel deur die lanse in hulle hande in sy liggaam te steek, het hy gesê: “By Allah, noudat ek as Moslem gedood word, treur ek nie daaroor op watter sy ek val wanneer ek getref word nie! Dit alles is op die weg van Allâhu ta’âlâ.”

“Ek sou selfs nooit daarmee instem dat ’n doring in die voet van Muhammad ’alayhis-salâm steek nie!” Khubayb ibn ’Adiyy (radiyallâhu ’anh)

Daarna het Khubayb hierdie verwensing oor die afgodedienaars uitgespreek: “O Allah! Vernietig al die afgodedienaars van die Quraysh! Verstrooi hulle gemeenskappe! Neem hulle lewens een vir een; laat niemand van hulle lewendig oor nie!” Toe die afgodedienaars hierdie verwensing hoor, het hulle baie bang geword, en ’n deel van hulle het weggevlug. Sommige van die agterblywers het die een ná die ander hulle lanse in hom begin steek; een van hulle het sy lans in sy bors gesteek, en die lans het by sy rug weer uitgekom. Terwyl die bloed uit sy liggaam gegulp het en hy, swaaiend aan die galg, sy laaste asem uitgeblaas het, het Khubayb ’n martelaar geword met die woorde: “Ash-hadu an lâ ilâha illallâh wa ash-hadu anna Muhammadan ’abduhû wa rasûluh.”4

Die liggaam van Khubayb ibn ’Adiyy (radiyallâhu ’anh) het veertig dae aan die galg bly hang. Die liggaam het nie vergaan nie en nie begin stink nie. Gedurig het vars bloed daaruit gevloei. Ons geliefde Profeet het die Metgeselle Zubayr ibn ’Awwâm en Miqdâd ibn Aswad gestuur om sy liggaam te gaan haal. Hulle het snags in die geheim Mekka binnegegaan. Hulle het Khubayb van die galg waaraan hy gehang het, afgehaal, hom op ’n kameel gelaai en na Medina vertrek. Toe die afgodedienaars dit verneem, het hulle in ’n groot skare op hulle afgekom. Om hulle te verdedig, het die twee Metgeselle die liggaam op die grond neergelê. ’n Bietjie later het hulle gesien dat die aarde op die plek waar hulle die liggaam neergelê het, oopgeskeur het, die liggaam opgeneem het en weer toegegaan het. Daarop het hulle hulle weg na Medina voortgesit.

Ook Zayd ibn Dathinna het hulle aan die ander galg wat hulle opgerig het, vasgebind. Hulle het probeer om hom te dwing om hom van sy godsdiens af te keer. Maar die afgodedienaars het niks anders bereik nie as dat Zayd se geloof sterker geword het. Daarop het hulle Zayd met ’n reën van pyle oorstelp. Uiteindelik is hy deur Nistâs, die vrygelate slaaf van Safwân ibn Umayya, tot martelaar gemaak.