የትንሹ በድር ዘመቻ

የዛቱ ሪቃዕ ዘመቻ

ይህ ዘመቻ የተካሄደው በሙሐረም ወር ነበር። በጎች ለመሸጥ ወደ መዲና የመጣ አንድ ሰው በኑ አንማርና በኑ ሰለማ በሙስሊሞች ላይ ወታደሮችን እየሰበሰቡ መሆናቸውን ለእስልምና ሰዎች ነገራቸው። ይህ ወሬ ነብዩ (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ዘንድ ደረሰ። ሰይዲና ዑስማንን በመዲና ምክትላቸው አድርገው ትተው በአራት መቶ፣ በአንድ ዘገባ መሠረት ደግሞ በሰባት መቶ ሰዎች ኃይል፣ የዚያው ወር አሥረኛ ቀን ቅዳሜ ሌሊት ለእሑድ አጥቢያ ከመዲና ወጡ። አጋሪዎቹ ወደነበሩበት ቦታ ደረሱ። በዚያ ቦታ ከሴቶች በቀር ማንንም አላገኙም። የአጋሪዎቹ ወንዶች ወደ ተራሮች ሸሽተው ነበር። አጋሪዎቹ አድፍጠው ጥቃት እንዳይሰነዝሩ እነዚያ ቦታዎች ተዘረፉ፤ በአካባቢው ያሉ የአጋሪ ጎሳዎችም አንገታቸውን እንዲደፉ ተደረገ።1 ለአሥራ አምስት ቀናት በዘመቻ ላይ ቆይተው ወደ መዲና ተመለሱ።

«ነፍሴ በኃይሉ እጅ ባለው በአላህ እምላለሁ፤ በእርግጥ ለውጊያ እወጣለሁ!» ሐዲስ ሸሪፍ

የሙረይሲዕ ዘመቻ

የዱመቱል ጀንደል ዘመቻ

ክቡር ረሱሉላህ በዱመቱል ጀንደል በሚኖሩት፣ ወደ ደማስቆ የሚመላለሱትን መንገደኞች በሚያውኩትና መዲና አል-ሙነወራን በሚያሰጉት ጎሳዎች ላይ ከአንድ ሺህ ሰዎች ሠራዊት ጋር ዘመቱ። ዕለቱ የረቢዑል አወል ወር መገባደጃ አካባቢ ሰኞ ነበር። ሲባዕ ኢብኑ ኡርቱፋን በመዲና ምክትላቸው አድርገው ተዉ። የእስልምና ሠራዊት መምጣቱን የሰሙት የጠላት ጎሳዎች ሸሹ። በዚያ ለጥቂት ቀናት ከተቆየ በኋላ የረቢዑል አኺር ሃያኛው ቀን አካባቢ ወደ መዲና ተመለሱ።2

የሙረይሲዕ ዘመቻ

ይህ ዘመቻ የበኑ ሙስጦሊቅ ዘመቻ ተብሎም ይጠራል። ሙረይሲዕ የኹዛዐ ጎሳ በቁደይድ ያላቸው የውኃ ጉድጓዶችና ይህን ጉድጓድ ለመጠበቅ የተሠራው ምሽግ ስም ነው። ይህ ቦታ በተጨማሪም የበኑ ኹዛዐ ጎሳ የፊት መስመር የጥበቃ ጣቢያ ነው።

በሂጅራ አምስተኛው ዓመት የሙስጦሊቅ ልጆች አለቃ ሐሪስ ኢብኑ አቢ ዲራር ከክቡር ነብያችን ጋር ለመዋጋት እጅግ ብዙ ሰዎችን ሰብስቦ ነበር። እነርሱን አስታጥቆ በመዲና ላይ ሊዘምት ነበር። ይህ ወሬ ውዱ ነብያችን ዘንድ በደረሰ ጊዜ ወዲያውኑ ሰባት መቶ ሰዎች ባሉት ጓድ በሙስጦሊቅ ልጆች ላይ ዘመቻ ተጀመረ። በሙረይሲዕ ጉድጓድ አጠገብ የጦር ሰፈር ተተከለ፤ በመጀመሪያ የሙስጦሊቅ ልጆች ወደ እስልምና ተጠሩ። እነርሱ ግን እምቢ ብለው ፍላጻ በመወርወር ጦርነቱን ጀመሩ። የክቡር ረሱሉላህን፦ «ሁላችሁም በአንድነት በድንገት ጥቃት ክፈቱ!» የሚለውን ትእዛዝ የፈጸሙት ክብረ ገናናዎቹ ሶሓቦች ከሙስጦሊቅ ልጆች አሥር ሰዎችን ገደሉ። የጎሳው አለቃ ሸሽቶ ሕይወቱን አተረፈ፤ ልጁ በራና ከጎሳው 600 ሰዎች ግን ተማርከው ነበር። የጦር ምርኮው ተከፋፈለ። በራ ክቡር ነብያችን ፊት ቀርባ፦ «በድርሻ ከደረስኩት አሳዳሪዬ ጋር በዘጠኝ ወርቅ ነጻነቴን ለማግኘት ተስማምቻለሁ። ይርዱኝ!» አለች። ክቡር ነብያችን ርኅራኄ አሳይተው ይህን ፍላጎቷን ፈጸሙላት፤ ገዟትም። ከዚያም ነጻ አውጥተው ነጻነቷን መለሱላት። ውዱ ነብያችን እስልምናን ስላደረሷቸው ሙስሊም ሆኑ። ሙስሊም በመሆናቸው እጅግ የተደሰቱት የዓለማት ሰይድ በሽልማት መልክ በኒካሓቸው አከበሯቸው። ይህን ያዩት ክብረ ገናናዎቹ ሶሓቦች ሁሉ፦ «የረሱሉላህ ቤተሰብ የሆኑትን የእናታችንን ዘመዶች አገልጋይ አድርገን መጠቀም ያሳፍረናል» አሉ፤ ምርኮኞቻቸውንም ነጻ አወጡ። ይህ ኒካሕ በመቶዎች የሚቆጠሩ ምርኮኞች ነጻ እንዲወጡ ምክንያት ሆነ።

ውዱ ነብያችን የተባረኩትን ባለቤታቸውን ስም ከበራ ወደ ጁወይሪያ ለወጡ። እናታችን ሰይደቲና ዓኢሻ ስለ እናታችን ሰይደቲና ጁወይሪያ፦ «ከጁወይሪያ የበለጠ በጎና የበለጠ በረከት ያላት ሴት አላየሁም» ይሉ ነበር።3

የእስልምና ሠራዊት በድል ወደ ብርሃናማዋ መዲና መንገዱን ሲይዝ በአካባቢው ያሉት የአጋሪ ጎሳዎች ዓይኖች በፍርሃት ተውጠው ነበር፤ ሙስሊሞችን ለማጥቃት መድፈር ምን ያህል አደገኛ እንደሆነ ተረድተው ነበር።

በሂጅራ አምስተኛው ዓመት የተከሰቱ አንዳንድ ክስተቶች

ከበኑ ሙስጦሊቅ ዘመቻ ሲመለሱ ብርቱ ነፋስ ነፈሰ። ሶሓቦች ጠላት ወደ መዲና መጥቶ ዘረፋ ማድረግ የሚፈልግ መሰላቸው። ረሱሉላህ፦ «አትፍሩ። መዲና የተጠበቀች ስፍራ ናት፤ በየማዕዘኗ የሚጠብቁ መላእክት አሉ። ነገር ግን ዛሬ አንድ መናፍቅ ሞቷል። እርሱም የኡበይ ሰሉል ወዳጅ ዘይድ ኢብኑ ፉራዓ ነበር» አሉ።

«ከጁወይሪያ የበለጠ በጎና የበለጠ በረከት ያላት ሴት አላየሁም» ሰይደቲና ዓኢሻ (ረዲየላሁ ዐንሃ)

በዚህ ዘመቻ የምእመናን እናቶች ሰይደቲና ዓኢሻና ሰይደቲና ኡሙ ሰለማም ሄደው ነበር። መናፍቃን በእናታችን ሰይደቲና ዓኢሻ ላይ የሐሰት ስም ማጥፋት አደረሱ። አንዳንድ ሙስሊሞችም በዚህ ስም ማጥፋት ተታልለው ነበር። ክቡር አንቀጾች ወርደው የመናፍቃኑ የሐሰት ውንጀላ ተጋለጠ፤ ሰይደቲና ዓኢሻም ተወደሱ።4 ረሱሉላህ፦ «ዓኢሻ ሆይ! የምሥራች ለአንቺ ይሁን! ሐቅ ተዓላ ንጽሕናሽን አረጋገጠ። ለጥራትሽም መሰከረ» አሉ። ነብዩ ዐለይሂ ሰላም ሶሓቦችን በመስጊድ ሰበሰቡ። ኹጥባ አድርገው የወረዱትን ታላላቅ አንቀጾች አነበቡ። በእነዚህ ክቡር አንቀጾች በረከት በምእመናን ልብ ውስጥ የነበሩት ጥርጣሬዎች ተወገዱ። ይህን ስም ማጥፋት ለማድረግ የደፈሩትም ቅጣታቸውን አገኙ። ከዚህ ዘመቻ ሲመለሱ የተየሙም አንቀጽ5 ወረደ።

የዓኢሻ (ረዲየላሁ ዐንሃ) የአንገት ሐብል ሰልሰላ በሚባል ቦታ አንድ ጊዜ ደግሞ ጠፋ። ያ ቦታ ለመዲና ቅርብ ነበር። ሐብሉ እስኪገኝ ድረስ በዚያ ጠበቁ። በዚያ ቦታ ውኃ አልነበረም፤ ሶሓቦችም ከእነርሱ ጋር ውኃ አልያዙም ነበር። ረሱሉላህ ዐለይሂ ሰላም በዓኢሻ ሲዲቃ ጉልበት ላይ ተኝተው ነበር። ክብረ ገናናዎቹ ሶሓቦች የውኃ እጦቱን ሁኔታ ለሰይዲና አቡበክር አቀረቡ። እርሳቸውም ወደ ረሱሉላህ ሄዱ፤ ረሱሉላህ ዐለይሂ ሰላም ነቁ። አላሁ ተዓላ የተየሙምን አንቀጽ አወረደ። ሶሓቦች ተየሙም አድርገው የሱብሒን ሶላት ሰገዱ። ከዚያም ዓኢሻን (ረዲየላሁ ዐንሃ) በግመሉ ላይ አስቀመጧቸው። ግመሉ በተነሣ ጊዜ ሐብሉ ተገኘ።

ዛሬ እርስዎ የዓለም ኑር ነዎት፣ የአላህም ተወዳጅ ነዎት፤
አፍቃሪዎችዎን ለቅጽበት እንኳ ከደጅዎ አያርቁ።
የተከበረው ስምዎ ከዚህ ምላሴ አፍታ በአፍታ አይለይ፤
ለታመመው ልቤ መድኃኒት ነው፤ ነፍስ ከእርሱ ደስታን ታገኛለች።
እያንዳንዱ ስምዎ ለየብቻ እንዲያማልደኝ ተስፋ አደርጋለሁ፦
አሕመድ፣ መሕሙድ፣ አቡል ቃሲም፣ ሙሐመድ ሙስጦፋ።
ስለ እርሳቸው «ወሽ-ሸምስ» ደግሞም «ወድ-ዱሓ» ስለ ተባለ፣
ፊታቸውንና ግንባራቸውን በፀሐይና በጨረቃ ብመስል ምን ነውር አለው?
Kanûnî Sultân Süleymân (Muhibbî)