የፍጥረተ ዓለሙ ሱልጣን ክቡር ነብያችን

የተባረከ ኑራቸው መፈጠር

ከሁሉም ነገር በፊት፣ ማለትም ምንም ነገር ከመፍጠሩ በፊት፣ አላሁ ተዓላ የውዱ ነብያችንን የሙሐመድ ዐለይሂ ሰላምን የተባረከ ኑር ፈጠረ። ከተፍሲርና ከሐዲስ ዓሊሞቻችን አብዛኞቹ እንዲህ በማለት አሳውቀዋል፦ «ክብሩ የላቀው አላህ ከራሱ ኑር ረቂቅና ታላቅ የሆነ ጀውሀር ፈጠረ፤ ከእርሱም ፍጥረተ ዓለሙን በሙሉ በቅደም ተከተል አስገኘ። ይህ ጀውሀር ‹ኑሩ ሙሐመዲ› ይባላል። የነፍሳትና የአካላት ሁሉ መጀመሪያና መነሻ ይህ ጀውሀር ነው።»

«አንተ ባትኖር ኖሮ፣ አንተ ባትኖር ኖሮ ፍጥረታትን ባልፈጠርኩ ነበር!» ሐዲስ ቁድሲ

አንድ ቀን ከሶሓቦች አንዱ የሆኑት ጃቢር ኢብኑ ዐብዱላህ፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! አላሁ ተዓላ ከሁሉ በፊት የፈጠረው ምንድን ነው?» ብለው ጠየቁ። ረሱሉላህም እንዲህ ብለው መለሱ፦ «ከሁሉ በፊት የነብይህን፣ ማለትም የእኔን ኑር ከራሱ ኑር ፈጠረ። በዚያን ጊዜ ለውሕ፣ ቀለም፣ ጀነት፣ ጀሀነም፣ መልአክ፣ ሰማያት (ሰማዋት)፣ ምድር (አርድ)፣ ፀሐይ፣ ጨረቃ፣ ሰዎችና ጂኖች አልነበሩም።»

የአደም ዐለይሂ ሰላም ልብና የተባረከ አካላቸው በተፈጠረ ጊዜ ኑሩ ሙሐመዲ በሁለቱ ቅንድቦቻቸው መካከል ተቀመጠ። አደም ዐለይሂ ሰላም ነፍስ በተሰጣቸው ጊዜ በግንባራቸው ላይ እንደ ቬነስ ኮከብ የሚያበራ ኑር እንዳለ አስተዋሉ።

አደም ዐለይሂ ሰላም በተፈጠሩ ጊዜ ክብሩ የላቀው አላህ አቡ ሙሐመድ፣ ማለትም የሙሐመድ አባት እያለ እንደሚጠራቸው በኢልሃም ተረዱ። አደምም፦ «ጌታዬ ሆይ! ለምን አቡ ሙሐመድ የሚል ኩንያ ሰጠኸኝ?» ብለው በጠየቁ ጊዜ አላሁ ተዓላ፦ «አደም ሆይ! ራስህን ቀና አድርግ!» አላቸው። አደም ዐለይሂ ሰላም ራሳቸውን ቀና አድርገው ሲመለከቱ፣ በዐርሹል አዕላ5 ላይ በኑር የተጻፈውን የውዱ ነብያችንን (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ስም፣ አሕመድ የሚለውን ስም አዩ። ያን ጊዜ፦ «ጌታዬ ሆይ! ይህ ማን ነው?» ብለው ጠየቁ። አላሁ ተዓላም፦ «ይህ ከዘርህ የሆነ ነብይ ነው። ስሙ በሰማያት አሕመድ፣ በምድር ደግሞ ሙሐመድ ነው። እርሱ ባይኖር ኖሮ አንተን ባልፈጠርኩ ነበር። ምድሮችንና ሰማያትንም ባልፈጠርኩ ነበር።»6 አለ።

ኑራቸው ከንጹሕ ግንባሮች ወደ ንጹሕ ግንባሮች መሸጋገሩ

አደም ዐለይሂ ሰላም በተፈጠሩ ጊዜ የውዱ ነብያችን የሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም የተከበረ ኑር በግንባራቸው ላይ ተቀመጠ። ያ ኑር በዚያ ማብራት ጀመረ። «ተፍሲሩ መዝሀሪ» እንደሚያሳውቀው፣ ከአደም ዐለይሂ ሰላም ጀምሮ በንጹሐን አባቶችና በንጹሐት እናቶች በኩል እየተሸጋገረ እስከ ክቡር ነብያችን ደረሰ። አላሁ ተዓላ ይህን በአንድ ክቡር አንቀጽ7 በትርጓሜ እንዲህ አሳውቋል፦

«አንተ፣ ማለትም ኑርህ፣ ሁልጊዜ በሰጋጆች መካከል እየተዘዋወረ ወደ አንተ ተሸጋግሯል፣ ደርሷል።»8

በአንድ ሐዲስ ሸሪፍ እንዲህ ተባለ፦ «አላሁ ተዓላ ሰዎችን ፈጠረ። እኔን ከሰዎች በላጩ ክፍል አስገኘኝ። ከዚያም ከእነዚህ ክፍሎች በላጩን (በዓረቢያ) መረጠ። እኔን ከእነርሱ አስገኘኝ። ከዚያም ከቤቶችና ከቤተሰቦች በላጩን መርጦ እኔን ከእነርሱ አስገኘኝ። ስለዚህ ነፍሴና አካሌ ከፍጥረታት ሁሉ በላጮች ናቸው። የዘር ሐረጌና ቅድመ አያቶቼ ከሰዎች ሁሉ በላጮች ናቸው።»

በሌላ ሐዲስ ሸሪፍ ደግሞ እንዲህ ተባለ፦ «አላሁ ተዓላ ሁሉንም ነገር ከኢምንት አስገኘ። ከነገሮች ሁሉ መካከል ሰዎችን ወደደ፣ አከበረም፤ ከሰዎች መካከል የመረጣቸውን በዓረቢያ አሰፈረ። በዓረቢያ ካሉት ምርጦች መካከል ደግሞ እኔን መረጠኝ። በየዘመኑ ከነበሩ ሰዎች ምርጦችና በላጮች መካከል አኖረኝ። ስለዚህ በዓረቢያ ከእኔ ጋር የተቆራኙትን የሚወዱ ለእኔ ብለው ይወዷቸዋል። ለእነርሱ ጠላትነት የሚያሳዩ ለእኔ ጠላትነት አሳይተዋል።»

ሐቅ ተዓላ አደምን ገና እንደ ፈጠረ፣
ይህን ዓለም ሁሉ በአደም አሳመረ።
መላእክትም ለአደም ሱጁድ አደረጉላቸው፣
የችሮታ ባለቤትም ብዙ ቸርነት ለገሳቸው።
የሙስጦፋን ኑር በግንባራቸው አኖረ፣
«እወቅ፣ ይህ የሐቢቤ ኑር ነው» ብሎ ተናገረ።
ያ ኑር በግንባራቸው ላይ ሰፈረ፣
ከእርሳቸው ጋርም ለብዙ ዘመን ኖረ።
ከዚያም እወቅ፣ ወደ ሐዋ ግንባር ተሻገረ፣
በዚያም ደግሞ ብዙ ወራትና ዓመታት ኖረ።
ሺስ ተወለዱ፣ ኑሩም ወደ እርሳቸው ዘለቀ፣
በግንባራቸውም ላይ ተገልጦ ደመቀ።
ወደ ኢብራሂምና ወደ ኢስማዒልም ደረሰ፣
የቀረውን ብናገር ግን ንግግሩ ይረዝማል።
በዚህ ሥርዓት እንደ ሰንሰለት ሳይቋረጥ ተያይዞ፣
ወደ ሙስጦፋ እስኪደርስ ድረስ ተሸጋገረ ጸንቶ።
ለዓለማት እዝነት የሆኑት በመጡ ጊዜ፣
ኑሩ ወደ እርሳቸው ሄዶ በዚያ ሰፈረ ያን ጊዜ።
ከእሳት መዳንን ከፈለጋችሁ፣
በፍቅርና በናፍቆት ሶለዋት አውርዱ ሁላችሁ።

«አንተ፣ ማለትም ኑርህ፣ ሁልጊዜ በሰጋጆች መካከል እየተዘዋወረ ወደ አንተ ተሸጋግሯል፣ ደርሷል» ሹዐራ: 219

የመጀመሪያው የተፈጠረ ሰው የሆኑት አደም ዐለይሂ ሰላም የሙሐመድ ዐለይሂ ሰላምን ቅንጣት ይሸከሙ ስለነበር፣ የነብዩ ኑር በግንባራቸው ላይ ያበራ ነበር። ይህ ቅንጣት ወደ ሐዋ፣ ከእርሳቸውም ወደ ሺስ ዐለይሂ ሰላም፣ በዚህም መንገድ ከንጹሐን ወንዶች ወደ ንጹሐት ሴቶች፣ ከንጹሐት ሴቶችም ወደ ንጹሐን ወንዶች ተሸጋገረ። የሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም ኑርም ከቅንጣቱ ጋር ከንጹሕ ግንባሮች ወደ ንጹሕ ግንባሮች ተሸጋገረ። መላእክት የአደም ዐለይሂ ሰላምን ፊት በተመለከቱ ቁጥር በግንባራቸው ላይ የሙሐመድ ዐለይሂ ሰላምን ኑር ያዩና ለእርሳቸው ምሕረት ይለምኑ (ኢስቲግፋር ያደርጉ) ነበር።

አደም ዐለይሂ ሰላም ሊያርፉ በተቃረቡ ጊዜ ልጃቸውን ሺስ ዐለይሂ ሰላምን እንዲህ አሉ፦ «ልጄ! በግንባርህ ላይ የሚያበራው ይህ ኑር የመጨረሻው ነብይ የሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም ኑር ነው። ምእመናት፣ ጨዋና ንጹሐት ለሆኑ ሴቶች አደራ ስጠው፤ ለልጅህም እንዲሁ ኑዛዜ ተውለት!»

እስከ ሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም ድረስ አባቶች ሁሉ ለልጆቻቸው ይህን ኑዛዜ ተዉ። ሁሉም ይህን ኑዛዜ ፈጽመው እጅግ ጨዋና እጅግ ከተከበሩ ልጃገረዶች ጋር ተጋቡ። ኑሩ በወንዶችና በሴቶች ንጹሕ ግንባሮች በኩል እየተሸጋገረ እውነተኛ ባለቤቱ ዘንድ ደረሰ። ከክቡር ረሱሉላህ አያቶች መካከል አንዳቸው ሁለት ወንድ ልጆች ቢኖሯቸው፣ ወይም አንድ ጎሳ ለሁለት ቅርንጫፍ ቢከፈል፣ የነብያችን የሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም ኑር ሁልጊዜ እጅግ በተከበረውና በበለጠው ወገን ይገኝ ነበር። በየክፍለ ዘመኑ አያታቸው የሆኑት ሰው በፊታቸው ላይ ባለው ኑር ይታወቁ ነበር። ኑራቸውን የሚሸከም የተመረጠ ዘር ነበር፤ በየክፍለ ዘመኑ ከዚህ ዘር የሆኑት ሰው ፊት እጅግ ያማረና በኑር የተሞላ ነበር። በዚህ ኑር ከወንድሞቻቸው መካከል ተለይተው ይታወቁ ነበር፤ የሚገኙበት ጎሳም ከሌሎች ጎሳዎች የላቀና የተከበረ ይሆን ነበር።9

ክቡር ነብያችን በአንድ ሐዲስ ሸሪፍ እንዲህ አሉ፦ «ከአያቶቼ መካከል አንዳቸውም ዝሙት አልፈጸመም። አላሁ ተዓላ እኔን ከንጹሐንና ከመልካም አባቶች፣ ከንጹሐት እናቶች አስገኘኝ። ከአያቶቼ አንዱ ሁለት ወንድ ልጆች ቢኖሩት፣ እኔ ከሁለቱ በላጩና መልካሙ ውስጥ እገኝ ነበር።» ከአደም ዐለይሂ ሰላም ጀምሮ ከትውልድ ወደ ትውልድ እየተሸጋገረ የመጣው ይህ ኑር ወደ ታሩሕ፣ ከእርሳቸውም ወደ ልጃቸው ወደ ኢብራሂም ዐለይሂ ሰላም፣ ከዚያም ወደ ልጃቸው ወደ ኢስማዒል ዐለይሂ ሰላም ተሸጋገረ። በእርሳቸውም ግንባር ላይ እንደ ፀሐይ ያበራው ኑር ከዘሮቻቸው ወደ ዐድናን፣ ከእርሳቸው ወደ መዐድ፣ ከእርሳቸውም ወደ ኒዛር ተሸጋገረ። ኒዛር በተወለዱ ጊዜ አባታቸው መዐድ በልጃቸው ግንባር ላይ ያለውን ኑር አይተው ተደሰቱ፤ ታላቅ ግብዣ አዘጋጅተው፦ «ለእንዲህ ያለ ልጅ ይህ ግብዣ ጥቂት ነው» በማለታቸው የልጃቸው ስም ኒዛር፣ ማለትም «ጥቂት» ሆኖ ቀረ። ከዚያም ኑሩ በቅደም ተከተል እየተሸጋገረ እውነተኛ ባለቤቱ ዘንድ ደረሰ፤ እርሳቸውም የነብያት መደምደሚያ (ኻተሙል አንቢያ) የሆኑት ውዱ ነብያችን ሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም ናቸው።

ክቡር ነብያችን በአንድ ሐዲስ ሸሪፍ እንዲህ አሉ፦ «እኔ የዐብዱላህ፣ የዐብዱልሙጠሊብ፣ የሀሺም (ዐምር)፣ የዐብዱ መናፍ (ሙጊራ)፣ የቁሰይ (ዘይድ)፣ የኪላብ፣ የሙራ፣ የከዕብ፣ የሉአይ፣ የጋሊብ፣ የፊህር፣ የማሊክ፣ የነድር፣ የኪናና፣ የኹዘይማ፣ የሙድሪካ (ዓሚር)፣ የኢልያስ፣ የሙደር፣ የኒዛር፣ የመዐድ፣ የዐድናን ልጅ ሙሐመድ ነኝ። የምገኝበት ማኅበረሰብ ለሁለት በተከፈለ ቁጥር አላሁ ተዓላ በእርግጥ ከሁለቱ በላጩ ወገን ውስጥ አኖረኝ…»10

በሌላ ሐዲስ ሸሪፍ ደግሞ እንዲህ አሉ፦ «አላሁ ተዓላ ከኢብራሂም ልጆች ኢስማዒልን መረጠ። ከኢስማዒል ልጆች የኪናናን ልጆች መረጠ። ከኪናና ልጆች ቁረይሽን መረጠ። ከቁረይሽ የሀሺምን ልጆች መረጠ። ከሀሺም ልጆች የዐብዱልሙጠሊብን ልጆች መረጠ። ከዐብዱልሙጠሊብ ልጆች ደግሞ እኔን መረጠኝ።»11

የክቡር ነብያችን የተከበረ የዘር ሐረግ እስከ ዐድናን ድረስ እንደሚከተለው ነው፦

ሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም ዐብዱላህ ዐብዱልሙጠሊብ (ሸይባ) ሀሺም (ዐምር) ዐብዱ መናፍ (ሙጊራ) ቁሰይ (ዘይድ) ኪላብ ሙራ ከዕብ ሉአይ ጋሊብ ፊህር ማሊክ ነድር ኪናና ኹዘይማ ሙድሪካ (ዓሚር) ኢልያስ ሙደር ኒዛር መዐድ ዐድናን

አያታቸው ዐብዱልሙጠሊብ

ክቡር ነብያችን (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ከቁረይሽ ጎሳ የሀሺም ልጆች ቅርንጫፍ ናቸው። አባታቸው ዐብዱላህ ናቸው። የዐብዱላህ አባት ደግሞ ሸይባ ናቸው። የነብያችን አያት የሆኑት ሸይባ በመዲና ተወለዱ። አባታቸው ሀሺም ባረፉ ጊዜ ሸይባ ገና ልጅ ነበሩ። አንድ ቀን በመዲና በአጎቶቻቸው (በእናታቸው ወንድሞች) ቤት ፊት ለፊት ከጓደኞቻቸው ጋር ቀስት ውርወራ ይለማመዱ ነበር። ይመለከቷቸው የነበሩት ሽማግሌዎች በሸይባ ግንባር ላይ ከሚያበራው ኑር የተነሣ የአንድ የተከበረ ሰው ልጅ መሆናቸውን ገምተው በአድናቆት ተመለከቷቸው።

የመወርወር ተራ ለሸይባ በደረሰ ጊዜ ቀስታቸውን ወጥረው ፍላጻቸውን ወደ ዒላማው ለቀቁ። ፍላጻው ዒላማውን በትክክል በመታ ጊዜ በደስታ ስሜት፦ «እኔ የሀሺም ልጅ ነኝ። ፍላጻዬ ዒላማውን ማግኘቱ አይቀርም!» አሉ። ሽማግሌዎቹም ከዚህ ንግግራቸው የመካው የሀሺም ልጅ መሆናቸውን ተረዱ። በዚያን ጊዜ ሀሺም ቀድመው አርፈው ነበር።

ከዐብዱ መናፍ ልጆች አንዱ ወደ መካ በተመለሰ ጊዜ የሀሺምን ወንድም ሙጠሊብን እንዲህ አለው፦ «በመዲና የሚኖረው የወንድምህ ልጅ ሸይባ እጅግ አስተዋይ ልጅ ነው። በግንባሩም ላይ ሁሉንም የሚያስደንቅ ኑር ያበራል። እንዲህ ያለውን ውድ ልጅ ከእናንተ ርቆ እንዲያድግ መተው ተገቢ ነውን?» በዚህም ሙጠሊብ ወዲያውኑ ወደ መዲና ሄዶ የወንድሙን ልጅ ሸይባን ይዞ ወደ መካ አመጣ። በመካ መንገዶች፦ «ይህ ልጅ ማን ነው?» ብለው ለሚጠይቁት፦ «ባሪያዬ ነው» ይል ነበር። ከዚያ ጊዜ ጀምሮ የሸይባ ስም «የሙጠሊብ ባሪያ» ማለት የሆነው ዐብዱልሙጠሊብ ሆኖ ቀረ።12

«ልጄ! በግንባርህ ላይ የሚያበራው ይህ ኑር የመጨረሻው ነብይ የሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም ኑር ነው። ምእመናት፣ ጨዋና ንጹሐት ለሆኑ ሴቶች አደራ ስጠው፤ ለልጅህም እንዲሁ ኑዛዜ ተውለት!» አደም ዐለይሂ ሰላም

ዐብዱልሙጠሊብ አጎታቸው ሙጠሊብ እስኪያርፍ ድረስ ከእርሱ ጋር ቆዩ። የዐብዱልሙጠሊብ የተባረከ አካል የሚስክ መዓዛ ያወጣ ነበር። በግንባራቸው ላይ የአላሁ ተዓላ ሐቢብ የሆኑት የሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም ኑር ያበራ ነበር፤ በዙሪያቸውም በጎ ነገሮችንና በረከቶችን ይረጭ ነበር። በመካ ዝናብ ጠፍቶ ድርቅ በሆነ ቁጥር የመካ ሰዎች የዐብዱልሙጠሊብን እጅ ይዘው ወደ ሰቢር ተራራ ያወጧቸውና ዱዓ እንዲያደርጉ ይለምኗቸው ነበር። እርሳቸውም ማንንም ሳያሳፍሩ ዝናብ እንዲለግስ ወደ አላሁ ተዓላ ዱዓ ያደርጉ ነበር። ክብሩ የላቀው አላህም በዐብዱልሙጠሊብ ግንባር ላይ በሚያበራው የውዱ ነብያችን ኑር በረከት ሲል ዱዓቸውን ተቀብሎ ብዙ ዝናብ ያወርድ ነበር። በዚህም የዐብዱልሙጠሊብ ዋጋና ክብር ከቀን ወደ ቀን እየጨመረ ሄደ። የመካ ሰዎች መሪያቸው አድርገው መረጧቸው። ማንም አይቃወማቸውም ነበር፤ በሥልጣናቸው ሥር የገባም ዕረፍትና ሰላም ያገኝ ነበር። የዚያ ዘመን ነገሥታትም የዐብዱልሙጠሊብን ብልጫና ታላቅነት ይመሰክሩ ነበር። የፋርሱ ኪስራ ብቻ ይቀናባቸውና በግልጽም በስውርም ጠላትነት ያሳያቸው ነበር። ዐብዱልሙጠሊብ ሐኒፍ፣ ማለትም ሙስሊም ነበሩ።13 በተውሒድ መንገድ ላይ ነበሩ፤ በአላህ መኖርና አንድነት ያምኑ ነበር፤ ከእርሱ በቀር ሌላ ሐሳብ አልነበራቸውም፤ ሐኒፍ የነበሩትን የአያታቸውን የኢብራሂም ዐለይሂ ሰላምን ሃይማኖት ይከተሉ ነበር። ስለዚህ በምንም ጊዜ ጣዖትን አላመለኩም፤ እንዲያውም ወደ ጣዖታት እንኳ አልቀረቡም።

በካዕባ ዙሪያ ወደ አላሁ ተዓላ ዱዓ ያደርጉና ዒባዳቸውን ይፈጽሙ ነበር።

ዘምዘም

አንድ ቀን በሕልማቸው አንድ ሰው፦ «ዐብዱልሙጠሊብ ሆይ! ተነሥና ጦዪባን ቆፍር!» ብሎ ተሰወረ። በማግሥቱ፦ «ተነሥ፣ በራን ቆፍር!» አለ። በሦስተኛው ቀን ያው ሰው፦ «ተነሥ፣ መድኑናን ቆፍር!» ብሎ አዘዘ። ሕልሙ አላቋረጠም። በአራተኛው ቀን ያው ሰው እንደገና፦ «ዐብዱልሙጠሊብ ሆይ! ተነሥ፣ የዘምዘምን ጉድጓድ ቆፍር!» ባለ ጊዜ ዐብዱልሙጠሊብ፦ «ዘምዘም ምንድን ነው? ጉድጓዱስ የት ነው?» ብለው ጠየቁ። ሰውየውም እንዲህ ብሎ መለሰ፦ «ዘምዘም ፈጽሞ የማይጎድልና ታቹ የማይደረስበት ውኃ ነው። ከዓለም አራት ማዕዘናት ለሚመጡ ሐጃጆች ሁሉ ይበቃል። ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም በክንፋቸው ከመቱት ስፍራ የፈለቀ ነው። አላሁ ተዓላ ለኢስማዒል ዐለይሂ ሰላም የፈጠረው ውኃ ነው። የተጠሙትን ያረካል። የተራቡትን ያጠግባል፤ ለበሽተኞችም ፈውስ ነው። ቦታውን ልንገርህ። እርድ በሚያርዱ ጊዜ ትርፉን በአንድ ስፍራ ይጥላሉ። አንተ እዚያ ሳለህ ቀይ መንቁር ያለው ቁራ ይመጣል።

በመንቁሩ መሬቱን ይጭራል። ቁራው በሚጭርበት ስፍራ የጉንዳን ጎጆም ታያለህ። የዘምዘም ቦታ ልክ እዚያ ነው።»14

በማለዳ ዐብዱልሙጠሊብ ልጃቸውን ሐሪስን ይዘው ወደ ካዕባ ሄዱና በጉጉት መጠባበቅ ጀመሩ። በአንድ ወቅት፣ በሕልሙ እንደተነገረው፣ ቀይ መንቁር ያለው ቁራ መጥቶ እዚያ ባለ ጎድጓዳ ስፍራ ላይ አረፈና በመንቁሩ መሬቱን መምታት ጀመረ። ከሥሩ የጉንዳን ጎጆ ወጣ። ዐብዱልሙጠሊብና ልጃቸው ሐሪስ ወዲያውኑ ያንን ስፍራ መቆፈር ጀመሩ። ለተወሰነ ጊዜ ከቆፈሩ በኋላ የጉድጓዱ አፍ ታየ። ዐብዱልሙጠሊብ ይህን ባዩ ጊዜ፦ «አላሁ አክበር፣ አላሁ አክበር!» እያሉ ተክቢር ማለት ጀመሩ።

ከመጀመሪያው ጀምሮ የጉድጓዱን መቆፈር በጥንቃቄ ይከታተሉ የነበሩት ቁረይሾች ወደ እርሳቸው ዞረው፦ «ዐብዱልሙጠሊብ ሆይ! ይህ የአባታችን የኢስማዒል ጉድጓድ ነው። በእርሱ ላይ የእኛም መብት አለ። በዚህ ሥራ ተካፋይ ልታደርገን ይገባል!» አሉ። ዐብዱልሙጠሊብ ግን ወዲያውኑ ተቃወሙና፦ «አይሆንም! ይህ ሥራ ለእኔ ብቻ የተሰጠ ኃላፊነት ነው።» ብለው መለሱ። በዚህም ቁረይሾች፦ «አንተ ብቸኛ ነህ። ከአንድ ልጅህ በቀር ማንም የለህም። በዚህ ሁኔታ እኛን ልትቋቋም አትችልም!» አሉ።

የዘምዘም ጉድጓድ

በመስጂደል ሐራም ውስጥ፣ ከሐጀሩል አስወድ ማዕዘን ትይዩ ይገኝ ነበር። የድንጋይ ክፈፍ ነበረው። ወለሉ በእብነ በረድ የተነጠፈና ወደ ግድግዳዎቹ ያዘነበለ ነበር። ሱልጣን ዐብዱልሐሚድ ኻን I ውኃ እንዳያሾልክ አድርገው አሠርተውት ነበር። ይህ ውብ የጥበብ ሥራ፣ ውድ የታሪክ ማስታወሻ የነበረው፣ በ1963 እንዲፈርስ ተደረገ። የጉድጓዱ አፍና ዙሪያው ጥቂት ሜትሮች ከመሬት ጥቂት ሜትሮች ዝቅ ተደረጉ። በኋላም ላዩ ሙሉ በሙሉ ተሸፍኖ በእብነ በረድ ተነጠፈ። ዛሬ ይህ ጉድጓድ አይታይም።

በዚያን ጊዜ ልባቸው ተሰበረ፤ ምክንያቱም ዘመድ የለህም ብለው ይነቅፏቸው ነበርና። እጃቸውን ወደ ሰማይ አንሥተው እንዲህ ብለው ለመኑ፦ «ጌታዬ ሆይ! አሥር ወንድ ልጆችን ስጠኝ። ይህን ዱዓዬን ከተቀበልክ ከእነርሱ አንዱን በካዕባ ለእርድ አቀርበዋለሁ።»15

ዐብዱልሙጠሊብ የቁፋሮው ጉዳይ አደገኛ መልክ እየያዘ መሆኑንና በመጨረሻም ከባድ ግጭቶች ሊከሰቱ እንደሚችሉ አሰቡ። በዚህም ቁፋሮውን ትተው የስምምነትን መንገድ መረጡ።

ጉዳዩ በዳኛ እንዲፈታ ፈለጉ። በመጨረሻም በደማስቆ የሚኖር አንድ ጠንቋይ (ካሂን) ለዚህ መፍትሔ እንደሚያገኝ ወሰኑ። ከቁረይሽ መሪዎች ጥቂቶቹን ይዘው ጉዞ ጀመሩ። በመንገድ ላይ በውኃ ጥምና በሙቀት እጅግ የተዳከመው ቅፍለት መንቀሳቀስ አቃተው። ለአንዲት ጠብታ ውኃ የሚናፍቁበት ሁኔታ ላይ ደረሱ። ብቸኛ ምኞታቸው ይህ ቢሆንም በሚያቃጥለው በረሃ መካከል ውኃ ማግኘት የማይቻል ነበር።

ሁሉም ተስፋ በቆረጡበት አንድ ወቅት ዐብዱልሙጠሊብ፦ «ኑ! ኑ! ተሰብሰቡ! ለእናንተም ለእንስሶቻችሁም የሚበቃ ውኃ አገኘሁ!» ብለው ጮኹ። የሙሐመድ ዐለይሂ ሰላምን የተባረከ ኑር በግንባራቸው የተሸከሙት ዐብዱልሙጠሊብ ውኃ ሲፈልጉ የግመላቸው እግር አንድ ትልቅ ድንጋይ ላይ ተሰናክሎ ነበር፤ ድንጋዩ ከቦታው ሲንቀሳቀስ ከሥሩ ውኃ ፈልቆ ነበር። ሁሉም እየሮጡ መጡ።

ጥማቸው እስኪረካ ጠጥተው እንደገና ሕይወት ያገኙ ያህል ሆኑ።

በዐብዱልሙጠሊብ በዚህ ታላቅነት ፊት ያፈሩት ቁረይሾች፦ «ዐብዱልሙጠሊብ ሆይ! ከእንግዲህ የምንልህ ነገር የለንም። የዘምዘምን ጉድጓድ ለመቆፈር ከሁሉ የምትገባው አንተ ነህ። በዚህ ጉዳይ ዳግመኛ ከአንተ ጋር አንከራከርም። ወደ ዳኛው መሄድም ከእንግዲህ አያስፈልግም፤ እንመለሳለን።» አሉ፤ ወደ መካም መንገዳቸውን ያዙ። ዐብዱልሙጠሊብ በግንባራቸው ላይ በሚያበራው ኑር ክብር ሲባል የዘምዘምን ጉድጓድ ቆፍረው ውኃውን የማውጣት ክብር አገኙ።16

«ዘምዘም አጥጋቢና ለበሽተኛ ፈዋሽ ነው» ሐዲስ ሸሪፍ

ለእርድ የታጨው ልጅ

ዐብዱልሙጠሊብ የዘምዘምን ጉድጓድ ከቆፈሩ በኋላ ዝናቸውና ክብራቸው ይበልጥ ጨመረ። ዓመታት አለፉ። ክብሩ የላቀው አላህ ከልባቸው ጥልቀት ፈልቆ ያደረጉትን ዱዓ ተቀብሎ ለዐብዱልሙጠሊብ ከሐሪስ ሌላ አሥር ወንዶችና ስድስት ሴቶች ልጆችን ለገሳቸው። የእነዚህ ወንዶች ልጆቻቸው ስሞች ቁሰም፣ አቡ ለሀብ፣ ዐብዱልካዕባ፣ ሐጅል፣ ዙበይር፣ አቡ ጧሊብ፣ ዐብዱላህ፣ ገይዳቅ፣ ዲራር እና ሙቀዊም ነበሩ (ሐምዛ እና ዐባስ ገና አልተወለዱም ነበር)። ሴቶች ልጆቻቸው ደግሞ ሶፊያ፣ ዓቲካ፣ ኡሙ ሐኪም በይዳ፣ በራ፣ ኡመይማ እና አርዋ ነበሩ። ዐብዱልሙጠሊብ ከልጆቻቸው ሁሉ አብልጠው የሚወዱት ዐብዱላህን ነበር፤ ምክንያቱም በገዛ ግንባራቸው ላይ የነበረው ኑር በዐብዱላህ ግንባር ላይ ማብራት ጀምሮ ነበር።

አንድ ቀን ዐብዱልሙጠሊብ በሕልማቸው፦ «ዐብዱልሙጠሊብ ሆይ! ስለትህን ፈጽም!» ተባሉ።

በማለዳ ዐብዱልሙጠሊብ አንድ አውራ በግ እርድ አደረጉ። ሌሊት በሕልማቸው፦ «ከዚያ የሚበልጥ እርድ አድርግ!» የሚል ትእዛዝ ተሰጣቸው። በማለዳ አንድ በሬ እርድ አደረጉ። በሕልማቸው እንደገና ከዚያ የሚበልጥ እርድ እንዲያደርጉ ሲታዘዙ፦ «ከዚያ የሚበልጥ ምንድን ነው?» ብለው ጠየቁ። ያን ጊዜ፦ «አሥር ወንድ ልጆች ቢሰጡህ ከልጆችህ አንዱን ለእርድ ልታቀርብ ስለት ገብተህ ነበር። ስለትህን ፈጽም!» ተባሉ።

በማግሥቱ ዐብዱልሙጠሊብ ልጆቻቸውን ሰብስበው ከዓመታት በፊት ያደረጉትን ዱዓ ነገሯቸው። ከዚያም ከእነርሱ አንዱን ለእርድ ማቅረብ እንዳለባቸው ለወንዶች ልጆቻቸው አሳወቁ። ከልጆቻቸው ምንም ተቃውሞ አላጋጠማቸውም። እንዲያውም፦ «አባታችን ሆይ! ስለትዎን ይፈጽሙ! የፈለጉትን ለማድረግ ነጻ ነዎት!» ብለው ፈቃዳቸውን ሰጡ። ዐብዱልሙጠሊብ ለእርድ የሚቀርበውን ልጅ ለመለየት ዕጣ ጣሉ። ዕጣው ከሁሉ አብልጠው በሚወዱት፣ የአላሁ ተዓላ ሐቢብ የሆኑትን የሙሐመድ ዐለይሂ ሰላምን ኑር በግንባራቸው በተሸከሙት ልጃቸው በዐብዱላህ ላይ ወጣ። ዐብዱልሙጠሊብ ለቅጽበት ተንገዳገዱ፤ ዓይኖቻቸው በእንባ ተሞሉ። ለአላሁ ተዓላ የገቡትን ቃል መፈጸም ነበረባቸው። በአንድ እጃቸው ቢላዋውን፣ በሌላው እጃቸው የአንጀታቸው ክፋይ የሆኑትን ዐብዱላህን ይዘው ለጌታቸው የገቡትን ቃል ለመፈጸም ወደ ካዕባ ደረሱ። ዓይኖቻቸው እንባ ያቀረሩት አባት ዐብዱላህን ለእርድ ለማቅረብ ዝግጅታቸውን ሁሉ አጠናቀቁ። በዚያን ጊዜ የቁረይሽ መሪዎች ሁኔታውን በመገረም ዓይን ይከታተሉ ነበር።

ከእነርሱም መካከል የዐብዱላህ አጎት (የእናታቸው ወንድም)፦ «ዐብዱልሙጠሊብ ሆይ! ቆም በል! ይህን ልጅህን እንድታርደው ፈጽሞ አንፈቅድም። እንዲህ ያለ ነገር ብታደርግ ከዚህ በኋላ በቁረይሽ መካከል ልማድ ይሆናል። ሁሉም ሰው ልጁን ለእርድ ስለት ገብቶ ያርዳል። ለእንዲህ ያለ ነገር ፋና ወጊ አትሁን! ጌታህን በሌላ መንገድ አስደስት!…» አለ። ከዚያም፦ «አንድ ጠንቋይ ጠይቅና መንገድ ያሳይህ» ብሎ ሐሳብ አቀረበ።

በዚህ ንግግር ዐብዱልሙጠሊብ በኸይበር ወደሚገኝ ቁጥባ (ወይም ሰጃሕ) ወደሚባል ጠንቋይ ሄደው ሁኔታውን ተረኩለት። ጠንቋዩም፦ «በእናንተ ዘንድ የአንድ ሰው የደም ካሳ (ዲያ) ስንት ነው?» ብሎ ጠየቀ። «አሥር ግመሎች ነው» የሚል መልስ ሲያገኝ፦ «በአሥር ግመሎችና በልጅዎ መካከል ዕጣ ይጣሉ። ዕጣው በልጅዎ ላይ ከወጣ አሥር ተጨማሪ ግመሎች ጨምረው እንደገና ዕጣ ይጣሉ፤ ዕጣው በግመሎቹ ላይ እስኪወጣ ድረስ እንዲህ እየጨመሩ ይቀጥሉ።» አለ።

ዐብዱልሙጠሊብ ወዲያውኑ ወደ መካ ተመልሰው ጠንቋዩ እንዳለው አደረጉ። አሥር አሥር ግመሎችን እየጨመሩ ብዙ ጊዜ ዕጣ ጣሉ። ዕጣው ሁልጊዜም በዐብዱላህ ላይ ወጣ። ነገር ግን የግመሎቹ ቁጥር መቶ በደረሰ ጊዜ ዕጣው በግመሎቹ ላይ ወጣ። ለጥንቃቄ ሲሉ ሁለት ጊዜ ተጨማሪ ዕጣ ጣሉ። ሁለቱም ጊዜ በግመሎቹ ላይ ወጣ። ዐብዱልሙጠሊብ «አላሁ አክበር! አላሁ አክበር!» እያሉ በተክቢር ግመሎቹን እርድ አደረጉ። ከሥጋውም እርሳቸውም ሆኑ ከልጆቻቸው አንዳቸውም ምንም አልወሰዱም። ሁሉንም ለድሆች አከፋፈሉ።17

ከዚህም በተጨማሪ ከአደም ዐለይሂ ሰላም ጀምሮ የኢስማዒል ዐለይሂ ሰላም የእርድ ክስተትም አለ። የክቡር ነብያችን የዘር ሐረግ ወደ ኢስማዒል ዐለይሂ ሰላም ስለሚደርስ፦ «እኔ ለእርድ የታጩት የሁለቱ ልጅ ነኝ።»18 አሉ።

አባታቸው ዐብዱላህ

የሁለቱ ዓለማት ሰይድ የሆኑትን የነብያችንን የሙሐመድ ዐለይሂ ሰላምን ኑር በግንባራቸው የተሸከሙት ዐብዱላህ በተወለዱ ጊዜ የመጽሐፉ ባለቤቶች እርስ በርሳቸው፦ «የመጨረሻው ዘመን ነብይ አባት በመካ ተወለደ» ብለው ተነጋገሩ። የኢስራኢል ልጆች ዘንድ ከሱፍ የተሸመነ አንድ ጀባ ነበር፤ ይህ ጀባ የየሕያ ዐለይሂ ሰላም ሲሆን ሸሂድ በሆኑ ጊዜ ለብሰውት ነበር፤ የተባረከ ደማቸውም በዚህ ጀባ ላይ ፈስሶ ነበር። በመጻሕፍታቸውም፦ «ይህ ደም ታድሶ መንጠባጠብ በጀመረ ጊዜ የመጨረሻው ዘመን ነብይ አባት ይወለዳል» ተብሎ ተጽፎ ነበር። የመጽሐፉ ባለቤቶች ይህን ምልክት አይተው ዐብዱላህ መወለዳቸውን ተረዱ። በቅናት ተነሣሥተው ብዙ ጊዜ ሊገድሏቸው ቢሞክሩም፣ አላሁ ተዓላ በግንባራቸው ላይ ባለው ኑር በረከት ዐብዱላህን ጠበቃቸው።

ዐብዱላህ ለአቅመ አዳም በደረሱ ጊዜ በመልካም ስነ ምግባራቸውም ሆነ በውበታቸው በሰዎች መካከል ተለይተው የሚታዩ ሆኑ። በተለይም አሥራ ስምንት ዓመት በሞላቸው ጊዜ ውበታቸው በሰው ሁሉ አፍ የሚነገር ሆነ። በግንባራቸው ላይ ያለው ኑር እንደ ፀሐይ ያበራ ነበር፤ ያዩአቸው ልጃገረዶችም ልባቸው ሳይወድ በግድ ወደ እርሳቸው ይሳብ ነበር። ውበታቸውና ዝናቸው እስከ ግብጽ ድረስ ተሰራጭቶ ነበር።

በቅርብም በሩቅም ያለ ሁሉ ሴት ልጁን ሊድርላቸው መፎካከር ጀመረ። ብዙ ነገሥታት ወደ ዐብዱልሙጠሊብ መጥተው ሴት ልጆቻቸውን ለልጃቸው እንዲያጩ ጠየቁ። ለዚህም ማንኛውንም መሥዋዕትነት ለመክፈል ዝግጁ መሆናቸውን አሳወቁ። በተመሳሳይም ወደ ሁለት መቶ የሚጠጉ ልጃገረዶች እስከ መካ ድረስ መጥተው ዐብዱላህን ለማግባት እንደሚፈልጉ ገልጸው ነበር። ዐብዱልሙጠሊብ ግን እያንዳንዳቸውን ተገቢ በሆነ አነጋገር መለሱ።

ምክንያቱም ዐብዱልሙጠሊብ ለልጃቸው ከኢብራሂም ዐለይሂ ሰላም ጀምሮ ሲከተሉት በነበረው የአባቶቻቸው ሃይማኖት ላይ የጸናች፣ እጅግ ጨዋ፣ እጅግ የተከበረችና እጅግ ውብ የሆነች ሐኒፍ፣ ማለትም ሙስሊም ልጃገረድ ይፈልጉ ነበር።

በመጻሕፍታቸው የተበሠረው የመጨረሻው ዘመን ነብይ ከወገናቸው እንደማይሆኑ የተረዱት የኢስራኢል ልጆች በምቀኝነት ዐብዱላህን ለመግደል ማሉ። ለዚህም ሰባ የታጠቁ ሰዎችን ወደ መካ ላኩ። እነርሱም አመቺ ጊዜ መጠባበቅ ጀመሩ። በመጨረሻም ዐብዱላህ ወደ ገጠር በወጡበት አንድ ቀን፣ ማንም አያየንም ብለው ባሰቡበት ቅጽበት ሰይፎቻቸውን መዝዘው በእርሳቸው ላይ ተረባረቡ። በዚያ ቀን በአላህ ጥበብ19 ከዐብዱላህ ዘመዶች አንዱ የሆኑት ወህብ ኢብኑ ዐብዱ መናፍም ከጥቂት ጓደኞቻቸው ጋር ለአደን ወጥተው ነበር። እነርሱም በዚያው ቅጽበት የኢስራኢል ልጆች በዐብዱላህ ላይ ሲረባረቡ አዩ። በዝምድና ቅንዓት ተነሣሥተው ዐብዱላህን ለማዳን ሊረዷቸው ወሰኑ። ነገር ግን ተቃዋሚዎቻቸው እጅግ ብዙ ነበሩ። በዚህ ግጭት እንደሚሸነፉ ግልጽ ነበር። በመጨረሻም የምክርን መንገድ መምረጥ ተገቢ መሆኑን አሰቡ። ወደ እነርሱ በቀረቡ ጊዜ፣ በዚህ ዓለም ማንንም የማይመስሉ፣ ጥቋቁር ፈረሶችን የተቀመጡና በእጃቸው ሰይፍ የያዙ ብዙ ሰዎች ከማይታየው ዓለም እንደ መብረቅ ደርሰው በተክቢር ድምፅ የኢስራኢልን ልጆች ሲያጠቁ፣ ሁሉንም በሰይፍ አጥፍተው ሲሰወሩ አዩ። ወህብ በዚህ ሁኔታ ተደነቁ፤ ዐብዱላህ እንዴት እንደሚጠበቁና በአላሁ ተዓላ ዘንድ ያላቸውን ክብር ተረዱ።

ቤታቸው በደረሱ ጊዜ የሆነውን ለባለቤታቸው ተረኩላቸው። ሁለቱም ለልጃቸው የሚመጥነው ጎበዝ ዐብዱላህ መሆኑን ተቀብለው አሚናን ለእርሳቸው ለመዳር ወሰኑ።

«እኔ ለእርድ የታጩት የሁለቱ ልጅ ነኝ» ሐዲስ ሸሪፍ

ዐብዱልሙጠሊብም በበኩላቸው የበኑ ዙህራ ጎሳ አለቃ የሆኑት የወህብ ልጅ አሚና ስላላቸው ውበት፣ ንጽሕና፣ ጨዋነትና ለሃይማኖታቸው ስላላቸው ታማኝነት ሰምተው ነበር። በዘር ሐረግም ዘመዶች ነበሩ፤ የዘር ሐረጋቸው ከጥቂት ትውልዶች በላይ ይገናኝ ነበር። እርሳቸውን ለልጃቸው ለዐብዱላህ ለማጨት ወደ ወህብ ቤት ሄዱ። ዐብዱልሙጠሊብ የወህብን ልጅ ለልጃቸው ለዐብዱላህ በጠየቁ ጊዜ ወህብ፦ «የአጎቴ ልጅ ሆይ! ይህን ጥያቄ ከእናንተ በፊት ተቀብለነዋል» አሉ፤ ቀደም ብለው የተመለከቱትንም ክስተት ተረኩ። ከዚያም ይህን ጨመሩ፦ «የአሚና እናት ሕልም አየች። እንደተረከችው ከሆነ አንድ ኑር ወደ ቤታችን ገብቶ ብርሃኑ ምድርንና ሰማያትን ሞላ። እኔም ዛሬ ሌሊት በሕልሜ አያታችንን ኢብራሂም ዐለይሂ ሰላምን አየሁ። እንዲህ አሉኝ፦ ‹የዐብዱልሙጠሊብን ልጅ ዐብዱላህንና ልጅህን አሚናን ኒካሕ እኔ ራሴ አስሬያለሁ። አንተም ተቀበለው!› ዛሬ ከጠዋት ጀምሮ በዚህ ሕልም ተጽዕኖ ሥር ነኝ። መቼ ይመጡ ይሆን እያልኩ እጠባበቅ ነበር።» ዐብዱልሙጠሊብ ይህን በሰሙ ጊዜ ከአንደበታቸው «አላሁ አክበር! አላሁ አክበር!» የሚሉ ቃላት ፈሰሱ።

በመጨረሻም የአሥራ ስምንት ዓመት ልጃቸውን ዐብዱላህን የአሥራ አራት ዓመት ዕድሜ ካላቸው ከወህብ ልጅ ከአሚና ጋር አጋቧቸው። ስለ አሚናና ስለ ዐብዱላህ ጋብቻ ሌሎች ዘገባዎችም አሉ።20

የተባረከ ኑራቸው ወደ እናታቸው መሸጋገሩ

የዓለም መሪ (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) የተባረከ ኑር ወደ እናታቸው በተሸጋገረ ጊዜ ተኩላዎችና ወፎች እርስ በርሳቸው እንዲህ በማለት የምሥራች ተለዋወጡ፦

«የፍጥረተ ዓለሙ ሰይድ ዓለምን በመምጣታቸው የሚያከብሩበት ጊዜ ቀረበ፤ እርሳቸው የምድር አሚን21፣ የዘመኑ ፀሐይ ናቸው።» በዚያች ሌሊት በካዕባ የነበሩት ጣዖታት ሁሉ በግንባራቸው ተደፉ። ሰይጣናት አቅም አጥተው ሥራቸውን መሥራት አቃታቸው። መላእክት የኢብሊስን ዙፋን ሰባብረው ወደ ባሕር ጣሉት፤ ኢብሊስንም አርባ ቀን ቀጡት፣ አሰቃዩትም። ከዚያም ሸሽቶ በአቡ ቁበይስ ተራራ ላይ ወጣና ብርቱ ጩኸት ጮኸ። ይህን የኢብሊስ ጩኸት የሰሙ ሠራዊቶቹ ሁሉ በዙሪያው ተሰበሰቡ። እንዲህም አላቸው፦ «ወዮላችሁ! የሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም መወለድ ቀርቧል። ከእንግዲህ ላትና ዑዛ አይመለኩም። የተውሒድ ኑር በዓለም ሁሉ ላይ ይሰራጫል።» በዚያች ሌሊት ድግምተኞችና ጠንቋዮች ሁሉ በሥራቸው አቅም አጡ። ጥንቆላ አከተመ። ድግምታቸውም ውጤት አልባ ሆነ። በዚያች ሌሊት በምድር ላይ ያሉት ከሰማይ፦ «የመጨረሻው ዘመን ነብይ በሺዎች በሚቆጠሩ በጎ ነገሮችና ስጦታዎች የሚመጡበት ጊዜ ቀረበ» የሚል ድምፅ ሰሙ።

በዚያን ጊዜ በመካ አል-ሙከረማ ድርቅ ነበር። ለዓመታት ዝናብ አልዘነበም ነበር። በዛፎች ላይ አንድም ለምለም ቅጠል አልነበረም፤ የሰብል ምልክትም አይታይም ነበር። ሰዎች ችግር ላይ ወድቀው ምን እንደሚያደርጉ አያውቁም ነበር። የውዱ ነብያችን የተባረከ ኑር ከዐብዱላህ ወደ አሚና ከተሸጋገረ በኋላ ግን ያን ያህል ዝናብ ዘነበ፤ ያን ያህል ሰብል ተገኘ፤ በዚህም ያንን ዓመት «የጥጋብ ዓመት» ብለው ሰየሙት። አሚና እርሳቸውን ባረገዙባቸው ዘጠኝ ወራት አንዳችም ሕመምም ሆነ ችግር አልደረሰባቸውም።

እናታችን አሚና የሁለት ወር እርጉዝ ሳሉ ባለቤታቸው ዐብዱላህ ለንግድ ወደ ደማስቆ ሄደው ነበር። ሲመለሱ ታመሙ። በመዲና አካባቢ በዳሩ ናቢጋ፣ አጎቶቻቸው (የእናታቸው ወንድሞች) በሆኑት በነጃር ልጆች ዘንድ በአሥራ ስምንት ወይም በሃያ አምስት ዓመታቸው አረፉ።22 ይህ ዜና በመካ በተሰማ ጊዜ መላው ከተማ በሐዘን ተዋጠ።23

«የክቡር ነብያችን አባት ዐብዱላህ ልጃቸው ሳይወለድ ባረፉ ጊዜ መላእክት፦ ‹ጌታችን ሆይ! መልዕክተኛህ የሙት ልጅ ሆኑ› አሉ» ዐብዱላህ ኢብኑ ዐባስ (ረዲየላሁ ዐንሁማ)

ከሶሓቦች አንዱ የሆኑት ዐብዱላህ ኢብኑ ዐባስ (ረዲየላሁ ዐንሁማ) እንዲህ ዘግበዋል፦ «የክቡር ነብያችን አባት ዐብዱላህ ልጃቸው ሳይወለድ ባረፉ ጊዜ መላእክት፦ ‹ጌታችን ሆይ! መልዕክተኛህ የሙት ልጅ ሆኑ› አሉ። አላሁ ተዓላም፦ ‹ጠባቂውና ረዳቱ እኔ ነኝ› አለ።»

እመቤት አሚና በባለቤታቸው ሞት እጅግ አዘኑ። በአንድ ግጥማቸው ኅልፈታቸውን እንዲህ ብለው አወሱ፦

ሳይታሰብ በድንገት ሞት ወሰዳቸው፣
እጅግ ቸርና ርኅሩኅ ሳሉ እርሳቸው።

የዝሆኑ ክስተት

የዝሆኑ ክስተት

ረሱሉል አክረም (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) እስኪወለዱ ድረስ ሁለት ወር ያህል ቀርቶ ነበር። በዚህ ጊዜ የዝሆኑ ክስተት ተከሰተ። ከየአቅጣጫው እየጎረፉ ካዕባን የሚጎበኙትን ሰዎች ለማስቆም የፈለገው፣ የሐበሻ መንግሥት የየመን አገረ ገዥ የነበረው አብረሀ በሩሙ ንጉሥ እርዳታ በሰንዓ «ቁለይስ» የተባለ ታላቅ ቤተ ክርስቲያን አሠራ። ሰዎች ይህን ቤተ ክርስቲያን እንዲጎበኙ ፈለገ። ዓረቦች ግን ከጥንት ጀምሮ ካዕባን ይጎበኙ ስለነበር አብረሀ ላሠራው ቤተ ክርስቲያን ምንም ትኩረት አልሰጡም። በንቀት ዓይን ተመለከቱት። እንዲያውም ከእነርሱ አንዱ ቤተ ክርስቲያኑን አረከሰው።

በዚህ ድርጊት የተቆጣው አብረሀ ካዕባን ለማፍረስ ወሰነ፤ ለዚህ ዓላማ ታላቅ ሠራዊት አዘጋጅቶ ወደ መካ ዘመተ። የአብረሀ ሠራዊት ወደ መካ በቀረበ ጊዜ ወታደሮቹ የቁረይሽን ንብረት መዝረፍ ጀመሩ፤ የዐብዱልሙጠሊብ የሆኑ ሁለት መቶ ግመሎችንም ያዙ። ዐብዱልሙጠሊብ ወደ አብረሀ ሄደው ግመሎቻቸውን እንዲመልስላቸው ጠየቁ። አብረሀም፦ «እኔ የመጣሁት የተቀደሰውን ካዕባችሁን ለማፍረስ ነው። አንተ እርሷን መጠበቅ አትፈልግም፤ ግመሎችህን ግን ትጠይቃለህ?» አለ።

ዐብዱልሙጠሊብም፦ «እኔ የግመሎቹ ባለቤት ነኝ። ካዕባ ደግሞ በእርግጥ ባለቤት አላት። እርሱ ይጠብቃታል።» አሉ። «ማንም ከእኔ ሊጠብቃት አይችልም!» አለ አብረሀ፤ ግመሎቻቸውንም መልሶላቸው አሰናበታቸው። ከዚያም ሠራዊቱ ወደ ካዕባ እንዲገሰግስ ትእዛዝ ሰጠ። በአብረሀ ሠራዊት ውስጥ ከወታደሮቹ ፊት የሚመራና በዚህም ድል እንደሚገኝ የሚታመንበት «መሕሙዳ» የተባለ ዝሆን ነበር። ከአብረሀ መንገድ መሪዎች አንዱ የሆነው ኑቀይል ኢብኑ ለቢብ ወደ ግዙፉ ዝሆን ጆሮ ጎንበስ ብሎ፦ «መሕሙዳ ሆይ! ልታፈርሰው የምትሄደው ቤት የአላሁ ተዓላ ቤት ነው። ወዲያውኑ ተንበርከክ! ፈጽሞ ወደፊት እንዳትሄድ! አለበለዚያ ትጠፋለህ!» አለው። አብረሀ ወደ ካዕባ ባቀናው ጊዜ ዝሆኑ መሬት ላይ ተንበርክኮ መራመድ አቆመ። ወደ የመን ሲያዞሩት ግን እየሮጠ ይሄድ ነበር።

በዚህም አላሁ ተዓላ ወደ መካ ቀርቦ ለማጥቃት አቅም ባጣው በአብረሀ ሠራዊት ላይ አባቢል፣ ማለትም የተራራ ጨረባ የሚባሉ ወፎችን መንጋ ላከ። የእነዚህ ወፎች እያንዳንዳቸው የሽምብራ ወይም የምስር ያህል መጠን ያላቸው ሦስት ሦስት ጠጠሮች ይዘው ነበር፤ አንዱን በመንቁራቸው፣ ሁለቱን ደግሞ በእግሮቻቸው። እነዚህን በአብረሀ ሠራዊት ላይ ለቀቁ። ጠጠሮቹ ወታደሮቹን ከራሳቸው ጀምሮ ቀጥ ብለው እየበሱ ያልፉ ነበር። በጠጠር የተመታ ወታደር ሁሉ ወዲያውኑ ይሞት ነበር። ክቡሩ አንቀጽ እንደሚያሳውቀው ሠራዊቱ እንደተበላ የአዝመራ ቅጠል ሆነ። አብረሀ ይህን ባየ ጊዜ ተደናግጦ ለመሸሽ ፈለገ። ነገር ግን ማምለጥ አልቻለም። የጠጠሮቹ ዋና ዒላማ እርሱ ነበር፤ እርሱንም መቱት። በሸሸ ቁጥር ሥጋው ቁራጭ ቁራጭ እየሆነ እየረገፈ ሞተ። ይህ ክስተት በቁርኣን ከሪም በሱረቱ አል-ፊል በትርጓሜ እንዲህ ተገልጿል፦ «(መልዕክተኛዬ ሆይ!) ጌታህ (ካዕባን ማፍረስ በፈለጉት) በዝሆኑ ባለቤቶች (በዝሆኖች በታጠቀው የአብረሀ ሠራዊት) ላይ እንዴት እንደሠራ አላየህምን? ተንኮላቸውን (ካዕባ አል-ሙዐዘማን የማፍረስ ተንኮላቸውን) ከንቱ አላደረገምን? በላያቸውም መንጎች የሆኑ አዕዋፍን ላከ። እነዚያ ወፎች እያንዳንዳቸው ከጭቃ የተሠራና በእሳት የተጠበሰ ድንጋይ ይወረውሩባቸው ነበር። በመጨረሻም አላሁ ተዓላ ብል እንደበላው የአዝመራ ቅጠል አጠፋቸው። (በትሎች ተቦጫጭቆና ተቆራርጦ እንደተበላ የአዝመራ ቅጠል አደረጋቸው።)»24

«እኔ የግመሎቹ ባለቤት ነኝ። ካዕባ ደግሞ በእርግጥ ባለቤት አላት። እርሱ ይጠብቃታል» ሸይበቱል ሐምድ

ዓረቢያና በዙሪያዋ የነበሩ የባህል ማዕከላት