БІТВА ПРЫ БАДРЫ
Гэты паход называюць таксама Другі Бадр, Бадр аль-Кітал і Бадр аль-Кубра. Поспехі шаноўных асхабаў у сарыях пачалі палохаць няверуючых. Цяпер іх караваны выпраўляліся ў дарогу групамі і пад аховай воінаў. У другім годзе хіджры ідалапаклоннікі Меккі сабралі капітал з кожнай сям’і і паслалі ў Дамаск караван з тысячы вярблюдаў. На чале яго быў Абу Суф’ян, адзін са знатных жыхароў Меккі, які тады яшчэ не быў мусульманінам.1 Для аховы каравана было прызначана каля сарака ахоўнікаў… Пасля продажу тавараў на ўсе грошы збіраліся купіць зброю, каб выкарыстаць яе ў вайне з мусульманамі.
Калі Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) даведаўся, што ідалапаклоннікі паслалі ў Дамаск вялікі гандлёвы караван, ён даручыў некалькім мухаджырам разведаць іх становішча. Дайшоўшы да месца, якое называецца Зуль-Ушайра, яны даведаліся, што караван ужо прайшоў, і вярнуліся ў Медыну. Калі б у людзей нявер’я адабраць зброю і маёмасць, яны не змаглі б шкодзіць людзям ісламу, і іх супраціў быў бы зламаны. Таму наш уладар Пасланнік Аллаха ацаніў становішча і адразу пачаў рыхтавацца да вайны.
Наш уладар Прарок пакінуў Абдуллаха ібн Умм Мактум, каб той вёў намаз замест яго.2 Хазрат Талху ібн Убайдуллаха і Саіда ібн Зайда ён паслаў у разведку, каб даведацца пра вяртанне каравана.3 Хазрат Усману, бо яго жонка цяжка хварэла, ён загадаў застацца ў Медыне. Потым ён даў даручэнні яшчэ чатыром людзям, і такім чынам тых, хто меў даручэнне, стала восем.
Нельга было ўпусціць такую магчымасць. Наш уладар Прарок адразу ўсё падрыхтаваў і, узяўшы з сабой трыста пяць асхабаў з мухаджыраў і ансараў, у дванаццаты дзень дабраславёнага месяца рамадан выправіўся да Бадра. Разам з тымі, хто меў даручэнні, іх было 313 чалавек.4 Шэсцьдзесят чатыры з іх былі мухаджырамі.
Бадр быў месцам, дзе схадзіліся дарогі, што вялі ў Мекку, Медыну і Сірыю.
Нашага ўладара Прарока ўпрошвалі ўзяць іх у гэты паход юнакі, якія толькі падраслі, і нават жанчыны. Умм Варака прыйшла да нашага ўладара Пасланніка Аллаха і сказала: «Няхай мае маці і бацька будуць ахвярай за цябе, о Пасланнік Аллаха! Калі дазволіш, я хачу пайсці з вамі. Я буду перавязваць раны параненым і даглядаць хворых. Можа, Усявышні Аллах і мне падорыць смерць шахіда!» Тады Хабіб аль-акрам (саллаллаху алейхі ва саллям) сказаў: «Сядзі дома і чытай Святы Каран. Сапраўды, Усявышні Аллах падорыць табе смерць шахіда».
«Ты (Умм Варака) сядзі дома і чытай Святы Каран. Сапраўды, Усявышні Аллах падорыць табе смерць шахіда» Святы хадзіс
Шлях паходу на Бадр
Саад ібн Абі Ваккас расказваў: «Калі наш уладар Пасланнік Аллаха хацеў вярнуць назад дзяцей, якія хацелі ісці з намі ў паход, я ўбачыў, што мой брат Умайр стараецца дзесьці схавацца, каб яго не заўважылі. Яму тады было шаснаццаць гадоў. Я спытаў: „Што з табой, чаму ты так хаваешся?“ Ён адказаў: „Я баюся, што наш уладар Пасланнік Аллаха палічыць мяне малым і верне назад! А я хачу ўдзельнічаць у паходзе і прагну, каб Усявышні Аллах падарыў мне смерць шахіда“. Калі пра яго паведамілі нашаму ўладару Пасланніку Аллаха, той сказаў майму брату: „Вяртайся назад“. Тады мой брат Умайр заплакаў. Мора міласэрнасці, наш уладар Хабіб аль-акрам, не змог вытрымаць яго слёз і дазволіў яму. А меч майму брату, бо сам ён не мог яго падперазаць, на пояс прывязаў я».5 Сцяг нашага любімага Прарока, Уладара сусветаў, неслі Мусаб ібн Умайр, Саад ібн Муаз і хазрат Алі.6 У шаноўных асхабаў было ўсяго тры кані і семдзесят вярблюдаў. Адзін конь належаў Мікдаду, адзін – Зубайру, а адзін – Марсаду ібн Абі Марсад. На адным вярблюдзе па чарзе ехалі два ці тры чалавекі. Наш уладар Пасланнік Аллаха ехаў па чарзе з хазрат Алі, Абу Лубабам і Марсадам ібн Абі Марсад. Але ўсе яны, каб Пасланнік алейхіс-салям не ішоў пешшу, а ўвесь час ехаў на вярблюдзе, прасілі: «Няхай нашы жыцці будуць ахвярай за цябе, о Пасланнік Аллаха! Не злазь з вярблюда. Замест тваёй узнёслай асобы пешшу пойдзем мы». Але Султан Сусвету, не лічачы сябе адрозным ад іх, сказаў: «Вы не мацнейшыя за мяне ў хадзьбе, і я, як і вы, маю патрэбу ва ўзнагародзе і адплаце». Наш уладар, Найшляхетнейшы Пасланнік (саллаллаху алейхі ва саллям), і яго ўзнёслыя асхабы ішлі па пустыні ў пякучую спёку. Да таго ж яны трымалі пост. Шаноўныя асхабы, каб шырыць іслам, пераносілі шмат цяжкасцей і з любоўю і запалам ішлі за нашым уладаром Прарокам. Бо ў канцы іх чакала задаволенасць Усявышняга Аллаха і Яго Пасланніка, чакалі смерць шахіда і Рай, якіх яны так прагнулі… Наш любімы Прарок паглядзеў на стан сваіх асхабаў і памаліўся: «О мой Аллах! Яны пешыя – дай ім на чым ехаць! О мой Аллах! Яны неапранутыя і голыя – апрані іх! О мой Аллах! Яны галодныя – накармі іх! Яны бедныя – узбагаці іх Тваёй ласкай і шчодрасцю!»
Пакуль наш любімы Прарок і яго дабраславёнае войска ў гэтую страшэнную спёку прасоўваліся да Бадра, караван ідалапаклоннікаў з Дамаска таксама наблізіўся да Бадра. Два асхабы, якіх наш уладар Прарок паслаў даведацца пра караван, даведаліся, што караван можа прыйсці ў Бадр праз дзень-два, і хутка вярнуліся. Калі людзі з каравана прыйшлі ў вёску, дзе гэтыя двое даведаліся навіну, яны спыталі ў вяскоўцаў: «Ці не чулі вы чаго-небудзь пра выведнікаў мусульман?» Тыя адказалі: «Не ведаем. Але прыходзілі двое, пасядзелі трохі вунь там, а потым усталі і пайшлі».
Абу Суф’ян пайшоў на апісанае месца і агледзеў яго. Ён раздушыў вярблюджы памёт на зямлі, убачыў у ім костачкі ад корму і сказаў: «Гэта корм з Медыны. Думаю, гэтыя двое – выведнікі Мухаммада (алейхіс-салям)». Мяркуючы, што мусульмане зусім блізка, Абу Суф’ян вельмі спалохаўся. Трывожачыся за лёс каравана, ён вырашыў, ідучы дзень і ноч і не губляючы часу, хутчэй дабрацца да Меккі ўзбярэжжам Чырвонага мора. Акрамя таго, ён паслаў у Мекку ганца па імені Дамдам ібн Амр Гіфары, каб паведаміць пра становішча.7
«О мой Аллах! Яны (мае асхабы) пешыя – дай ім на чым ехаць! О мой Аллах! Яны неапранутыя і голыя – апрані іх! О мой Аллах! Яны галодныя – накармі іх! Яны бедныя – узбагаці іх Тваёй ласкай і шчодрасцю!» Святы хадзіс
Прыбыўшы ў Мекку, гэты чалавек разарваў сваю кашулю спераду і ззаду. Ён перавярнуў сядло на сваім вярблюдзе. У дзіўным выглядзе ён пачаў лямантаваць і крычаць: «Ратуйце! Ратуйце!… О курайшыты! Хутчэй сюды!… На ваш караван, на вашу маёмасць, што ў Абу Суф’яна, напалі Мухаммад і яго асхабы. Калі паспееце, вы зможаце выратаваць свой караван!…»
Пачуўшы гэта, жыхары Меккі адразу сабраліся і падрыхтаваліся. Яны сабралі семсот чалавек на вярблюдах, сто вершнікаў і сто пяцьдзесят пяхотнікаў. Калі Абу Лахабу сказалі: «Ідзі і ты з намі!», ён ад страху спаслаўся на сваю хваробу і паслаў замест сябе Аса ібн Хішама. Ідалапаклоннік Умайя ібн Халаф вельмі марудна рыхтаваўся да вайны. Бо ён чуў, як наш уладар Прарок сказаў: «Мае асхабы заб’юць Умайю». Умайя баяўся, бо ведаў, што Прарок ніколі не адступаў ад праўды. Таму на настойлівыя ўгаворы Абу Джахля ён спасылаўся на тое, што стары і вельмі тоўсты. Але калі Абу Джахль абвінаваціў яго ў баязлівасці, ён вымушаны быў пайсці.
Войска ідалапаклоннікаў налічвала каля тысячы чалавек. Усе былі ў жалезных кальчугах. З імі былі жанчыны з прыгожымі галасамі, і яны не забылі ўзяць музычныя інструменты і віно. Яны думалі, што з такім моцным войскам імгненна пераможуць не тое што трыста чалавек, а нават тысячнае войска. Былі нават такія, што яшчэ да выхаду ў дарогу падлічвалі, каго заб’юць і якую здабычу возьмуць. Але найвялікшай мэтай іх усіх было знішчыць іслам. Гэтая разнузданая зграя ідалапаклоннікаў выправілася ў дарогу пад гукі бубнаў, у якія білі жанчыны, і пад іх песні.
Тым часам Абу Суф’ян ужо даволі далёка адышоў ад Бадра і прайшоў немалы шлях да Меккі. Пераканаўшыся, што небяспека мінула, ён паслаў да курайшытаў свайго чалавека па імені Кайс ібн Імру аль-Кайс і перадаў: «О курайшыты! Вы выйшлі з Меккі, каб абараніць свой караван, сваіх людзей і сваю маёмасць. Мы пазбеглі небяспекі. Цяпер вяртайцеся!…» А яшчэ параіў: «Сцеражыцеся ісці ў Медыну, каб ваяваць з мусульманамі!»
Калі Кайс прынёс гэтую вестку ў войска ідалапаклоннікаў, Абу Джахль сказаў: «Клянуся, мы дойдзем да Бадра і тры дні і тры ночы будзем баляваць, рэзаць вярблюдаў і піць віно. Навакольныя плямёны будуць глядзець на нас, зайздросціць нам і ўбачаць, што мы нікога не баімся. Пасля гэтага, страшачыся нашай магутнасці, ніхто не асмеліцца на нас напасці. О непераможнае войска курайшытаў! Наперад!…» Кайс, убачыўшы, што Абу Джахль не здольны слухаць парад, вярнуўся і паведаміў пра становішча Абу Суф’яну. Абу Суф’ян, чалавек дальнабачны і асцярожны, не стрымаўся і сказаў: «Бяда! Шкада курайшытаў!… Гэта задума Амра ібн Хішама (Абу Джахля). Ён, напэўна, зрабіў гэта з прагі стаць правадыром людзей. А такая разнузданасць заўсёды – вялікая загана і благі знак. Калі мусульмане сустрэнуцца з імі, гора курайшытам!…»
Абу Суф’ян хутка давёў караван да Меккі і далучыўся да войска. Тым часам наш уладар Сарвар аль-каінат (правадыр Сусвету) (саллаллаху алейхі ва саллям) са сваімі асхабамі набліжаўся да Бадра. Аднойчы ён убачыў сярод войска ісламу двух ідалапаклоннікаў з Медыны – Хубайба ібн Ясафа і Кайса ібн Мухаррыса. Прарок пазнаў Хубайба, хоць у таго на галаве быў жалезны шлем, і сказаў хазрат Сааду ібн Муазу: «Хіба гэта не Хубайб?» Той адказаў: «Так, о Пасланнік Аллаха!» Хубайб быў адважным волатам, які ведаў ваеннае майстэрства. Разам з Кайсам ён падышоў да нашага ўладара Пасланніка Аллаха. Наш Прарок спытаў іх: «Чаму вы ідзяце з намі?» Яны адказалі: «Ты – сын нашай сястры і наш сусед. Мы ідзём разам са сваім народам, каб набраць здабычы!» Калі наш уладар спытаў Хубайба: «Ці ўвераваў ты ва Усявышняга Аллаха і Яго Пасланніка?», той адказаў: «Не». Пасланнік алейхіс-салям сказаў: «Тады вяртайся! Хто не нашай рэлігіі, той не можа быць з намі!» Хубайб сказаў: «Усе ведаюць маю мужнасць і адвагу і ведаюць, што я волат, які наносіць раны ў самыя грудзі ворага. Дзеля здабычы я буду ваяваць на тваім баку супраць твайго ворага». Наш уладар Прарок не прыняў яго дапамогі.
Праз некаторы час Хубайб паўтарыў сваю просьбу, але наш Прарок даў яму зразумець, што, пакуль ён не стане мусульманінам, яго жаданне не можа быць прынята. Калі яны дайшлі да мясцовасці Раўха, Хубайб прыйшоў да нашага ўладара Пасланніка Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) і сказаў: «О Пасланнік Аллаха! Я паверыў і ўвераваў у тое, што Усявышні Аллах – Госпад сусветаў, і ў тваё прароцтва». Тады наш уладар Сарвар аль-каінат вельмі ўзрадаваўся. Кайс таксама, вярнуўшыся ў Медыну, быў удастоены веры (радыяллаху анху).
Калі войска ісламу дайшло да даліны Сафра, яно даведалася, што жыхары Меккі сабралі войска і ідуць да Бадра, каб выратаваць свой караван. Наш уладар Прарок сабраў сваіх асхабаў і параіўся з імі пра становішча. Бо, калі мусульмане Медыны прысягалі (баят) нашаму ўладару Пасланніку Аллаха ў Акабе, яны абяцалі: «О Пасланнік Аллаха! Прыходзь у наш горад. Там мы будзем абараняць цябе ад твайго ворага, хай нават коштам нашага жыцця, і будзем ісці за табой». Але цяпер яны выйшлі за межы Медыны. А насупраць іх стаяла вялікае варожае войска, якое шматкроць пераўзыходзіла іх колькасцю, зброяй і маёмасцю.
Калі наш уладар Пасланнік Аллаха спытаў у асхабаў іх меркаванне, з мухаджыраў Абу Бакр ас-Сіддык і Умар аль-Фарук па чарзе ўставалі і казалі, што з варожым войскам трэба біцца. Потым устаў Мікдад ібн Асвад, таксама з мухаджыраў, і сказаў: «О Пасланнік Аллаха! Што загадвае Усявышні Аллах, тое і выконвай. Ідзі паводле Яго загаду. Мы кожнае імгненне з табой і ні на хвіліну цябе не пакінем. Мы не скажам таго, што сыны Ізраіля сказалі Мусу алейхіс-салям: „О Муса! Пакуль той народ тыранаў і прыгнятальнікаў знаходзіцца ў той зямлі, мы туды не пойдзем і ніколі не ўвойдзем у той край. Дык ідзі ты са сваім Госпадам і ваюйце з імі ўдваіх. А мы будзем сядзець тут…“8 Мы ахвяруем жыццём і галавой на шляху Усявышняга Аллаха і Яго Пасланніка. Клянёмся Усявышнім Аллахам, які паслаў цябе як сапраўднага прарока, што, нават калі ты пашлеш нас за мора, у Абісінію, мы пойдзем. Мы ніколі ні ў чым не будзем табе пярэчыць. Мы гатовыя выканаць кожнае тваё жаданне. Няхай мае маці і бацька, і маё жыццё будуць ахвярай за цябе, о Пасланнік Аллаха!…»
«Хто не нашай рэлігіі, той не можа быць з намі!» Святы хадзіс
Бітва пры Бадры
Гэтая прамова Мікдада вельмі ўзрадавала нашага любімага Прарока, і ён памаліўся за яго, пажадаўшы яму дабра.9
Тут вельмі важнай была думка мусульман Медыны. Бо іх было больш, і яны далі слова абараняць Пасланніка Аллаха ў Медыне. Абяцання ваяваць за межамі Медыны яны не давалі. Зразумеўшы гэта, з ансараў устаў Саад ібн Муаз і сказаў: «О Пасланнік Аллаха! Калі дазволіш, я скажу ад імя ансараў». Атрымаўшы дазвол, ён сказаў: «О Пасланнік Аллаха! Мы ўверавалі ў цябе і пацвердзілі тваё прароцтва. Усё, што ты прынёс, – ісціна і праўда. Мы далі табе цвёрдае слова і прысягнулі ў тым, што будзем слухаць цябе і падпарадкоўвацца. Мы ніколі не адступім ад гэтага слова і, куды б ты ні пайшоў, мы – у тваім распараджэнні. Твой загад для нас вышэй за ўсё. Мы ахвяруем жыццём і галавой на тваім шляху. Клянёмся Усявышнім Аллахам, які паслаў цябе як сапраўднага прарока, што, калі ты кінешся ў мора, мы кінемся следам за табой. Ніхто з нас не адстане ні на крок. Што б ні было ў тваіх дабраславёных думках, загадай – і мы гэтага будзем трымацца. Няхай наша маёмасць разам з нашымі жыццямі будзе ахвярай за цябе. Мы ніколі не павернемся спінай да ворага. Мы цярплівыя ў бітве. Наша надзея – узрадаваць цябе і заслужыць тваё задавальненне. Няхай міласэрнасць Усявышняга Аллаха будзе з вамі…» Шаноўныя асхабы, пачуўшы гэтыя словы, вельмі ўсхваляваліся. Усе заявілі, што ўсім сэрцам далучаюцца да гэтых слоў. Наш уладар Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) вельмі ўзрадаваўся і памаліўся за хазрат Саада і яго таварышаў. Цяпер усе сумненні зніклі. Колькі б ні было ворагаў і якімі б моцнымі яны ні былі, слаўныя асхабы, не міргнуўшы вокам, пайшлі б следам за нашым любімым Прарокам насустрач смерці шахіда і заслужылі б задавальненне Усявышняга Аллаха і Яго Пасланніка. Пакуль на чале іх быў Уладар Сусвету, не было месца, куды б яны не пайшлі… Наш уладар, гонар свету, убачыўшы адданасць і запал сваіх асхабаў, абвясціў ім радасную вестку: «Ідзіце ж! Радуйцеся ласцы Усявышняга Аллаха. Клянуся Аллахам, я быццам ужо гляджу на месцы, дзе на полі бітвы будуць паражоны і ўпадуць людзі з племені Курайш, і бачу іх саміх!» Пасля гэтай радаснай весткі шаноўныя асхабы з любоўю рушылі следам за нашым уладаром Пасланнікам Аллаха.
Дапамога анёлаў
Была ноч на пятніцу, калі яны дасягнулі ваколіц Бадра. Наш любімы Прарок сказаў сваім асхабам: «Спадзяюся, што каля калодзежа ля вунь таго невялікага пагорка вы зможаце сёе-тое даведацца». Прарок паслаў туды льва Усявышняга Аллаха хазрат Алі, Саада ібн Абі Ваккас, Зубайра ібн Аўвама і некаторых іншых асхабаў. Хазрат Алі і яго таварышы адразу пайшлі да калодзежа. Там яны ўбачылі курайшыцкіх пагоншчыкаў вярблюдаў і ваданосаў. Убачыўшы мусульман, тыя ўцяклі. Але двух з іх злавілі. Адзін з іх быў Ашлам, раб сыноў Хаджжаджа, а другі – Арыз Абу Ясар, раб сыноў Аса ібн Саіда.
Калі іх прывялі да нашага ўладара Прарока, Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) спытаў іх: «Дзе курайшыты?» Яны адказалі: «Яны спыніліся за вунь тым пясчаным пагоркам, які ты бачыш». Наш уладар спытаў: «Колькі курайшытаў?» Яны адказалі: «Не ведаем». На пытанне «Колькі вярблюдаў яны рэжуць за дзень?» яны адказалі: «Адзін дзень – дзевяць, другі – дзесяць». Тады наш уладар Прарок сказаў: «Іх менш за тысячу і больш за дзевяцьсот». Потым ён зноў спытаў: «Хто з курайшыцкай знаці з імі?» Калі яны адказалі: «Утба, Шайба, Харыс ібн Амр, Абуль-Бухтары, Хакім ібн Хузам, Абу Джахль, Умайя ібн Халаф…», наш уладар Пасланнік Аллаха звярнуўся да асхабаў і сказаў: «Жыхары Меккі аддалі вам самых дарагіх сваіх дзяцей». Потым ён спытаў тых двух: «Ці вярнуўся хто-небудзь з курайшытаў, пакуль яны ішлі сюды?» Яны адказалі: «Так. Ахнас ібн Абі Шарык з Бану Зухра вярнуўся». Наш уладар сказаў: «Хоць ён не на правільным шляху і не ведае ні вечнага свету, ні Усявышняга Аллаха, ні Пісання, ён паказаў Бану Зухра правільны шлях… Ці вярнуўся хто-небудзь яшчэ, акрамя іх?» Яму адказалі: «Вярнуліся сыны Адыя ібн Кааба».10
«О Пасланнік Аллаха! Што загадвае Усявышні Аллах, тое і выконвай. Ідзі паводле Яго загаду. Мы кожнае імгненне з табой і ні на хвіліну цябе не пакінем» Мікдад ібн Асвад (радыяллаху анху)
Наш уладар Прарок, каб апошні раз папярэдзіць курайшытаў, паслаў да іх хазрат Умара з прапановай дамовы. Умар ібн Хаттаб сказаў ім: «О ўпарты народ! Пасланнік алейхіс-салям кажа: „Няхай усе адмовяцца ад гэтай справы і з мірам вернуцца. Бо ваяваць з кімсьці іншым, а не з вамі, мне больш міла, чым ваяваць з вамі!…“»
У адказ на гэтую прапанову наперад выйшаў Хакім ібн Хузам, адзін з ідалапаклоннікаў-курайшытаў, і сказаў: «О курайшыты! Мухаммад абышоўся з вамі вельмі справядліва. Неадкладна прыміце тое, чаго ён просіць. Калі вы не зробіце, як ён кажа, клянуся, што больш ён ніколі не будзе да вас справядлівы!…» Абу Джахль, раззлаваўшыся на гэтыя словы Хакіма, сказаў: «Мы ніколі гэтага не прымем і не павернем назад, пакуль не адпомсцім мусульманам, каб ніхто больш ніколі не асмеліўся нападаць на наш караван». Так ён закрыў шляхі да міру. Хазрат Умар вярнуўся.
У тую ноч наш уладар Прарок і яго слаўныя асхабы прыйшлі ў Бадр раней за ідалапаклоннікаў і спыніліся ў месцы паблізу калодзежаў. Наш уладар Прарок параіўся з асхабамі і спытаў іх меркавання, дзе трэба размясціць лагер. Сярод іх устаў Хаббаб ібн Мунзір, якому тады было толькі трыццаць тры гады, і папрасіў слова. Атрымаўшы дазвол, ён спытаў: «О Пасланнік Аллаха! Ці гэта месца, дзе Усявышні Аллах загадаў табе размясціць лагер і дзе абавязкова трэба заставацца? Ці яго выбралі паводле асабістага меркавання, як ваенную меру?» Наш уладар Прарок сказаў: «Не! Гэтае месца выбрана як ваенная мера».
Тады хазрат Хаббаб сказаў: «Няхай мае маці і бацька, і маё жыццё будуць ахвярай за цябе, о Пасланнік Аллаха!
Мы – людзі вайны, і гэтыя мясціны мы таксама добра ведаем. У калодзежы каля таго месца, дзе спыняцца курайшыты, шмат салодкай вады. Калі дазволіш, спынімся там. Засыплем усе навакольныя калодзежы. Потым зробім басейн і напоўнім яго вадой. Калі будзем біцца з ворагам, то, як толькі захочацца піць, будзем прыходзіць і піць з нашага басейна. А вораг вады не знойдзе і знясілее».11 У гэты момант Джыбрыль алейхіс-салям прынёс адкравенне пра тое, што гэтая думка правільная. Наш уладар Прарок сказаў: «О Хаббаб! Правільная думка – тая, на якую ты паказаў» – і ўстаў. Усе разам яны прыйшлі да названага калодзежа. Засыпаўшы ўсе калодзежы, акрамя таго, у якім была салодкая вада, яны зрабілі вялікі басейн. Напоўнілі яго вадой і паставілі пасудзіны, каб піць.
У гэты час хазрат Саад ібн Муаз прыйшоў да нашага ўладара Прарока і прапанаваў: «О Пасланнік Аллаха! Ці не зрабіць нам для цябе з галін фінікавай пальмы навес, пад якім ты будзеш сядзець?» Нашаму ўладару, гонару свету, спадабалася гэтая думка Саада, і ён памаліўся за яго. Навес адразу зрабілі. Султан прарокаў са сваімі шаноўнымі асхабамі абышоў поле бітвы і агледзеў яго. Час ад часу ён спыняўся і, паказваючы сваімі дабраславёнымі рукамі адно за адным месцы, дзе будуць забітыя ідалапаклоннікі-курайшыты, казаў: «Іншааллах, заўтра раніцай такі-та будзе паражоны і ўпадзе вось тут! Іншааллах, заўтра раніцай такі-та будзе паражоны і ўпадзе вось тут! Вось тут! Тут!…»
Пазней хазрат Умар расказваў: «Я бачыў, што кожны з іх быў паражоны і забіты якраз на тым месцы, куды Найшляхетнейшы Пасланнік клаў сваю дабраславёную руку. Ніхто з іх не ўпаў ні крыху далей, ні бліжэй».
Уладар сусветаў (саллаллаху алейхі ва саллям) падзяліў шаноўных асхабаў на тры групы. Сцяг мухаджыраў ён даў Мусабу ібн Умайру, сцяг племені Аўс – Сааду ібн Муазу, а сцяг племені Хазрадж – Хаббабу ібн Мунзіру. Кожны сабраўся пад сваім сцягам.12 Наш уладар выстраіў войска ў шэрагі і навёў у ім парадак.
Наводзячы парадак у войску, ён дакрануўся палачкай, якую трымаў у дабраславёнай руцэ, да грудзей Савада ібн Газіі, які выйшаў з шэрагу, і сказаў: «Стань у шэраг, о Савад!» Савад сказаў: «О Пасланнік Аллаха! Ад палачкі ў тваёй руцэ мне стала балюча. Дзеля Усявышняга Аллаха, які паслаў цябе з сапраўднай рэлігіяй, Пісаннем і справядлівасцю, я таксама хачу гэтак жа дакрануцца да цябе палачкай». Усе шаноўныя асхабы здзівіліся гэтым яго словам. Хіба можна патрабаваць адплаты (кісас) ад Уладара Сусвету? Хіба можна такое зрабіць? Але наш уладар Пасланнік Аллаха расшпіліў спераду сваю дабраславёную кашулю і сказаў: «Ну, бяры адплату і атрымай сваё права!» Тады хазрат Савад з вялікай радасцю і любоўю пацалаваў дабраславёныя грудзі нашага ўладара Хабіб аль-акрам (саллаллаху алейхі ва саллям).
Усе чакалі адплаты, а ўбачыўшы такое, захапіліся сваім братам Савадам і пазайздросцілі яму. Калі наш любімы Прарок спытаў: «Чаму ты так зрабіў?», Савад адказаў: «Няхай мае маці і бацька, і маё жыццё будуць ахвярай за цябе, о Пасланнік Аллаха! Сёння я бачу, што па загадзе Усявышняга Аллаха надышоў мой смяротны час, і баюся разлучыцца з табой. Таму ў гэтыя апошнія хвіліны, што мы разам, я захацеў, каб мае вусны дакрануліся да твайго дабраславёнага цела. Я хацеў, каб гэта стала прычынай таго, што ў Дзень уваскрасення ты заступішся за мяне і я выратуюся ад кары». Наш уладар Прарок быў вельмі ўзрушаны такой яго любоўю і памаліўся за хазрат Савада.
Правым крылом дабраславёнага войска ісламу павінен быў камандаваць гераічны муджахід Зубайр ібн Аўвам, а левым – Мікдад ібн Асвад.13
Наш уладар Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) хацеў параіцца са сваімі шаноўнымі асхабамі, як пачаць бітву, і спытаў: «Як вы ваюеце?» Тады Асім ібн Сабіт устаў з лукам і стралой у руцэ і выказаў сваю думку: «О Пасланнік Аллаха! Калі курайшыты наблізяцца да нас метраў на сто, абстраляем іх з лукаў. Потым, калі яны падыдуць на адлегласць кідка камяня, будзем кідаць камяні рукамі. Калі наблізяцца так, што іх дастануць дзіды, будзем біцца дзідамі, пакуль тыя не зламаюцца. А потым выхапім мячы і будзем біцца!» Гэтая тактыка спадабалася нашаму ўладару Прароку, і ён даў асхабам такі загад: «Не пакідайце сваіх шэрагаў. Цвёрда стойце на сваіх месцах, не рухаючыся. Не пачынайце бітвы, пакуль я не загадаю. Не марнуйце стрэл, пакуль вораг не наблізіцца да вас. Страляйце, калі вораг адкрые шчыт. Калі вораг падыдзе бліжэй, кідайце камяні рукамі. Калі наблізяцца, пускайце ў ход дзіды. А калі сыдзецеся з ворагам грудзі ў грудзі, біцеся мячамі…»
«Іншааллах, заўтра раніцай такі-та будзе паражоны і ўпадзе вось тут! Іншааллах, заўтра раніцай такі-та будзе паражоны і ўпадзе вось тут! Вось тут! Тут!…» Святы хадзіс
Потым выставілі вартавых і далі шаноўным асхабам адпачыць. Па мудрасці Усявышняга Аллаха яны пагрузіліся ў такі глыбокі сон, што не маглі нават расплюшчыць вачэй. Калі наш уладар Прарок сышоў пад навес з пальмавых галін, хазрат Абу Бакр, а потым Саад ібн Муаз, агаліўшы мячы, сталі на варце каля ўваходу пад навес. Наш любімы Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям) падняў свае дабраславёныя рукі і ў вялікім смутку пачаў маліць Усявышняга Аллаха: «О мой Госпадзе! Калі Ты загубіш гэтую жменьку людзей, Табе больш ніколі не будуць пакланяцца на зямлі…» Гэтая сумная малітва працягвалася да раніцы.
Месца, дзе дабраславёнае войска ісламу размясціла лагер, было пясчаным. Таму ісці было цяжка, і ногі гразлі ў пяску. Па ласцы Усявышняга Аллаха і дзякуючы благадаці малітвы нашага ўладара Пасланніка Аллаха ў тую ноч пачаўся дождж, які ўсё ўзмацняўся, так што рэчкі выйшлі з берагоў. Пасудзіны для вады напоўнілі, а зямля стала такой цвёрдай, што ногі больш не гразлі.
А ідалапаклоннікі засталіся ў гразі і паводцы.
Калі настаў світанак, наш уладар Пасланнік Аллаха пабудзіў асхабаў на намаз.
Павёўшы асхабаў у ранішнім намазе, ён расказаў пра вартасць джыхаду супраць ворага і смерці шахіда і заахвоціў шаноўных асхабаў да бітвы. Прарок сказаў: «Сапраўды, Усявышні Аллах загадвае тое, што ісціна і праўда. Ён не прымае нічыіх спраў, учыненых не дзеля задавальнення Усявышняга Аллаха… Старайцеся выканаць загад нашага Госпада, за які Ён у гэтых мясцінах паабяцаў вам сваю міласэрнасць і прабачэнне, і вытрымайце выпрабаванне! Бо Яго абяцанне – ісціна, Яго слова – праўда, а Яго кара – суровая. Я і вы звязаныя з Усявышнім Аллахам – Хайй і Каййум. Мы шукалі прытулку ў Яго, трымаліся за Яго і спадзяваліся на Яго. І наша апошняе вяртанне – таксама да Яго. Няхай Усявышні Аллах даруе мне і ўсім мусульманам!…»
Сонца пятніцы ўзышло ў семнаццаты дзень дабраславёнага месяца рамадан. Неўзабаве павінна была пачацца найжорсцейшая, найбольш няроўная, найважнейшая і найвялікшая бітва ў гісторыі…
З аднаго боку былі гонар свету (саллаллаху алейхі ва саллям) і жменька яго шаноўных асхабаў, якія ані на макавае зерне не вагаліся ахвяраваць жыццём; з другога – разнузданы і шалёны натоўп няверуючых, які сабраўся, каб утапіць іслам у лыжцы вады і знішчыць прарока, удастоенага гонару быць хабібам Усявышняга Аллаха. На жаль, сярод іх былі і сваякі Найшляхетнейшага Пасланніка. Яны таксама прыйшлі ў Бадр, каб ваяваць са сваім любімым пляменнікам.
Наш уладар Прарок яшчэ раз праверыў парадак свайго войска і паўтарыў свае загады. У гэты час ідалапаклоннікі-курайшыты выйшлі са свайго лагера і пачалі сцякацца ў даліну Бадр. Большасць іх была ў кальчугах. З вялікай пыхай і ганарыстасцю яны кінуліся ў наступ на войска ісламу. Наш уладар Пасланнік Аллаха, убачыўшы такі стан ідалапаклоннікаў, увайшоў у палатку разам з хазрат Абу Бакрам і, падняўшы свае дабраславёныя рукі, пачаў маліць Велічнага Аллаха: «О мой Госпадзе! Вось ідуць ідалапаклоннікі-курайшыты з усёй сваёй пыхай і ганарыстасцю!… Яны кідаюць Табе выклік і абвінавачваюць у хлусні Твайго Прарока. О мой Аллах! Я прашу Цябе выканаць абяцанне дапамогі і перамогі, якое Ты мне даў!… О мой Аллах! Калі Ты хочаш загубіць гэтую жменьку мусульман, то больш не будзе нікога, хто пакланяўся б Табе!…»
Так ён няспынна, зноў і зноў, просячы дапамогі, маліў Усявышняга Аллаха. Гэтая надзвычай сумная малітва нашага ўладара Прарока, ад якой разрываліся сэрцы, працягвалася, пакуль ён не забыўся пра сябе і накідка (рыда) не ўпала з яго дабраславёных плячэй. Хазрат Абу Бакр, не ў сілах вытрымаць гэтай палкай малітвы, з вялікай пашанай падняў дабраславёную накідку з зямлі і, кладучы яе на дабраславёныя плечы нашага ўладара, суцешыў яго: «Няхай маё жыццё будзе ахвярай за цябе, о Пасланнік Аллаха! Хопіць ужо так маліць!… Даволі настойліва ты маліўся свайму Госпаду! Сапраўды, Усявышні Аллах неўзабаве дасць табе перамогу, якую Ён табе абяцаў». У гэты момант Уладар сусветаў выйшаў з палаткі, чытаючы такія святыя аяты. Паводле сэнсу ў іх сказана: «Гэтае зборышча (пры Бадры) неўзабаве абавязкова будзе разбіта, і яны павернуцца спінай і ўцякуць. А сапраўдны час іх кары – Дзень уваскрасення. Кара ў той час будзе яшчэ страшнейшая і горшая».14
Наш любімы Прарок выйшаў наперад свайго войска і прачытаў сваім слаўным асхабам такія святыя аяты: «О вы, якія ўверавалі! Калі сустрэнеце варожае войска, будзьце цвёрдыя і шмат згадвайце Усявышняга Аллаха, каб вы выратаваліся… Так вы, можа, дасягнеце шчасця. Падпарадкоўвайцеся Аллаху і Яго Пасланніку. Не спрачайцеся паміж сабой, інакш пацерпіце няўдачу і ваша сіла (магутнасць) знікне. Будзьце цярплівыя, бо Усявышні Аллах – з цярплівымі».15
Гэта павінна была быць першая бітва, якую вялі супраць ворага ўсім аб’яднаным войскам. Бітва вось-вось павінна была пачацца. Хваляванне дасягнула найвышэйшай мяжы. Калі Найшляхетнейшы Пасланнік прачытаў святы аят, сэнс якога «шмат згадвайце Усявышняга Аллаха…», усе шаноўныя асхабы разам пачалі выгукаць «Аллаху акбар!… Аллаху акбар!…» і маліць Велічнага Аллаха аб перамозе. Цяпер яны чакалі толькі аднаго знаку нашага ўладара Прарока. Паводле тагачаснага звычаю, перш чым сысціся двум войскам, з абодвух бакоў выходзілі адважнікі і біліся адзін з адным. У такім паядынку гнеў і баявы запал абодвух бакоў узрасталі, і яны распальваліся да бітвы. Але Амір ібн Хадрамі з ідалапаклоннікаў, не захаваўшы гэтага правіла і растаптаўшы яго, пусціў стралу ў войска ісламу. Страла трапіла ў Міхджу з мухаджыраў; ён стаў шахідам, і яго дабраславёная душа ўзнеслася ў Рай. Уладар прарокаў абвясціў радасную вестку пра гэтага першага шахіда, сказаўшы: «Міхджа – уладар шахідаў». Шаноўныя асхабы ўжо не маглі ўседзець на месцы. Але без загаду нашага ўладара Прарока яны не маглі зрабіць і найменшага руху.
«О мой Госпадзе! Вось ідуць ідалапаклоннікі-курайшыты з усёй сваёй пыхай і ганарыстасцю!… Яны кідаюць Табе выклік і абвінавачваюць у хлусні Твайго Прарока. О мой Аллах! Я прашу Цябе выканаць абяцанне дапамогі і перамогі, якое Ты мне даў!…» Святы хадзіс
Сэрца кожнага з іх закіпела, як вулкан!…
У гэты момант з войска ідалапаклоннікаў наперад кінуліся тры чалавекі. Гэта былі зацятыя ворагі ісламу з сыноў Рабіі: Утба, яго брат Шайба і яго сын Валід. Яны закрычалі муджахідам: «Ці ёсць сярод вас хто-небудзь, хто можа біцца з намі?» Калі з шаноўных асхабаў першым выступіў хазрат Абу Хузайфа, каб біцца са сваім бацькам Утбам, Султан сусветаў сказаў яму: «Ты стой!» Тады з медынскіх муджахідаў выйшлі сыны Афры Хатун – Муаз і Муавваз – і Абдуллах ібн Раваха. Яны сталі насупраць Утбы, Шайбы і Валіда і з мячамі ў руках чакалі напагатове.
Ідалапаклоннікі, жадаючы, каб тыя назваліся, спыталі: «Хто вы?» Калі тыя адказалі: «Мы мусульмане з Медыны», ідалапаклоннікі сказалі: «З вамі ў нас справы няма! Нам патрэбны сыны Абдулмутталіба. З імі мы хочам біцца». Потым яны павярнуліся да войска ісламу і закрычалі: «О Мухаммад! Выстаў супраць нас роўных нам з нашага ўласнага народу!»
Наш уладар, Найшляхетнейшы Пасланнік (саллаллаху алейхі ва саллям), памаліўшыся за гэтых трох адважных асхабаў на полі бою, загадаў ім вярнуцца на свае месцы. Потым, акінуўшы позіркам сваіх асхабаў, ён сказаў: «О сыны Хашыма! Уставайце! Змагайцеся на шляху Ісціны з тымі, хто прыйшоў, каб пагасіць святло Усявышняга Аллаха сваімі ілжывымі рэлігіямі, бо дзеля гэтага Усявышні Аллах і паслаў вашага Прарока. Уставай, о Убайда! Уставай, о Хамза! Уставай, о Алі!»
Львы Усявышняга Аллаха – хазрат Хамза, хазрат Алі і хазрат Убайда – надзелі шлемы і выйшлі на поле бою. Калі яны сталі насупраць, ідалапаклоннікі сказалі: «Хто вы? Калі вы роўныя нам, мы будзем з вамі біцца». Калі тыя адказалі: «Я – Хамза! Я – Алі! Я – Убайда!», ідалапаклоннікі сказалі: «Вы, як і мы, шляхетныя людзі. Мы згодныя з вамі біцца». Гераічныя муджахіды ісламу спачатку заклікалі ідалапаклоннікаў да веры, але тыя не прынялі. Тады ўсе трое адначасова выхапілі мячы і кінуліся на ідалапаклоннікаў. Хазрат Хамза і хазрат Алі адным ударам забілі няверуючых Утбу і Валіда. Хазрат Убайда параніў Шайбу, і Шайба таксама параніў Убайду. Хазрат Хамза і хазрат Алі падаспелі на дапамогу Убайду і тут жа забілі Шайбу. Яны ўзялі хазрат Убайду на рукі і прынеслі да нашага ўладара Пасланніка Аллаха.16 З дабраславёнай шчыкалаткі хазрат Убайды ібн Харыса цяклі кроў і касцявы мозг. Не зважаючы на свой стан, Убайда спытаў: «Няхай маё жыццё будзе ахвярай за цябе, о Пасланнік Аллаха! Хіба я не шахід, калі памру ў такім стане?» Наш уладар Прарок сказаў: «Так, ты шахід» – і абвясціў яму радасную вестку, што ён – з людзей Раю. (Хазрат Убайда (радыяллаху анху) памёр у мясцовасці Сафра на зваротным шляху з вайны.) Ідалапаклоннікі, якія ў гэтым паядынку страцілі трох сваіх важных людзей, разгубіліся. Аднак Абу Джахль, каб падняць дух свайго войска, спрабаваў суцешыць іх: «Не зважайце на тое, што Утба, Шайба і Валід загінулі: яны паспяшаліся ў бітве і загінулі марна! Клянуся, мы не павернем назад, пакуль не схопім мусульман і не звяжам іх вяроўкамі!…» А гераічныя шаноўныя асхабы ўжо не маглі дачакацца, каб як мага хутчэй пакараць мячамі гэты натоўп ідалапаклоннікаў. Наш любімы Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям) паўтараў малітву, якая не сыходзіла з яго дабраславёнага языка: «О мой Аллах! Выканай абяцанне, якое Ты мне даў!… О мой Аллах! Калі Ты загубіш гэтую жменьку мусульман, то на зямлі больш не застанецца нікога, хто пакланяўся б Табе!…»
У гэты момант з шэрагаў ідалапаклоннікаў на поле бою выйшаў Абдуррахман, адзін з найадважнейшых і найтрапнейшых лучнікаў курайшытаў, і выклікаў на паядынак. Абдуррахман быў сынам хазрат Абу Бакра, але яшчэ не стаў мусульманінам. У гэтую паўдзённую ліпеньскую спёку ўбачылі, як адзін чалавек з шэрагаў муджахідаў адразу схапіўся за меч і выйшаў наперад. Гэта быў гераічны хазрат Абу Бакр, удастоены гонару быць першым мусульманінам і ступені Сіддыка, найвышэйшы з людзей пасля прарокаў… Абу Бакр кінуўся наперад, каб біцца са сваім сынам. Але Уладар сусветаў сказаў яму: «О Абу Бакр! Хіба ты не ведаеш, што ты для мяне – як маё вока, што бачыць, і маё вуха, што чуе? Не адыходзь ад мяне! Кожная цяжкасць, што выпадае майму целу і сэрцу, палягчаецца, калі я бачу тваё дабраславёнае аблічча. Табою ўмацоўваецца маё сэрца».
Так ён забараніў яму біцца. Абу Бакр ас-Сіддык не стрымаўся і сказаў сыну: «Ах ты, нягоднік! Куды падзелася твая сувязь са мной?»
Потым убачылі, як султан прарокаў, наш уладар Хабіб аль-акрам, нахіліўся і ўзяў з зямлі жменю пяску. Кінуўшы пясок у бок ворага, ён сказаў: «Няхай пачарнеюць іх твары!… О мой Аллах! Напоўні іх сэрцы страхам, а ногі – дрыжыкамі!» Потым павярнуўся да асхабаў і загадаў: «У атаку!… Нападайце!» Слаўныя асхабы, якія толькі і чакалі знаку, рушылі так, як ім было загадана загадзя. Сярод выгукаў «Аллаху акбар!… Аллаху акбар!…» засвісталі стрэлы, камяні пачалі трапляць у цэль, а дзіды – біць па кальчугах… Львы Усявышняга Аллаха: хазрат Хамза біўся двума мячамі, трымаючы іх у абедзвюх руках; хазрат Алі, хазрат Умар, Зубайр ібн Аўвам, Саад ібн Абі Ваккас, Абу Дуджана17 і Абдуллах ібн Джахш урываліся ў шэрагі ідалапаклоннікаў з аднаго боку і выходзілі з другога, і няверуючыя губляліся. Кожны з іх стаў непрыступнай крэпасцю. Выгукі «Аллаху акбар!… Аллаху акбар!…» напаўнялі свет, і веліч славы Усявышняга Аллаха, як молат, абрушвалася на галовы няверуючых. Наш уладар Прарок маліў Усявышняга Аллаха, кажучы: «Йа Хайю! Йа Каййум! Йа Хайю! Йа Каййум!» Хазрат Алі сказаў: «Пры Бадры Пасланнік алейхіс-салям быў найсмялейшым і найгераічнейшым з усіх нас. І бліжэй за ўсіх да шэрагаў ідалапаклоннікаў быў менавіта ён. Калі нам было цяжка, мы шукалі ў яго прытулку».
Ідалапаклоннікі ўзялі свайго правадыра Абу Джахля ў сярэдзіну. Аднаго са сваіх яны апранулі так, каб ён быў падобны да Абу Джахля. Гэтага няшчаснага звалі Абдуллах ібн Мунзір. Хазрат Алі кінуўся на Абдуллаха і на вачах у Абу Джахля адсек яму галаву. Тады яны апранулі так Абу Кайса. Яго забіў хазрат Хамза.
Хазрат Алі біўся з адным ідалапаклоннікам. Ідалапаклоннік замахнуўся мечам на хазрат Алі, і меч засеў у шчыце. Калі хазрат Алі ўдарыў сваім Зульфікарам па закутым у кальчугу целе ідалапаклонніка і рассек яго разам з кальчугай ад пляча да грудзей, ён убачыў, як над яго галавой бліснуў меч. Алі хутка нахіліў галаву. Той, хто ўзмахнуў мечам, сказаў: «Трымай! А гэта – ад Хамзы ібн Абдулмутталіба!» – і галава ідалапаклонніка разам са шлемам упала на зямлю. Азірнуўшыся, хазрат Алі ўбачыў свайго дзядзьку хазрат Хамзу, які біўся двума мячамі. Наш Прарок, бачачы, як адважна б’юцца яго асхабы, казаў: «Яны – львы Усявышняга Аллаха на зямлі» – і хваліў іх.
«О мой Аллах! Выканай абяцанне, якое Ты мне даў!… О мой Аллах! Калі Ты загубіш гэтую жменьку мусульман, то на зямлі больш не застанецца нікога, хто пакланяўся б Табе!…» Святы хадзіс
Аднойчы зламаўся меч хазрат Укашы, які біўся побач з нашым уладаром Прарокам. Убачыўшы гэта, наш любімы Прарок узяў палку, якую заўважыў на зямлі, падаў яму і сказаў: «О Укаша! Бі гэтым!…» Як толькі Укаша ўзяў палку, яна, як цуд нашага Прарока, ператварылася ў доўгі, бліскучы і востры меч з моцным абухом. Гэтым мечам ён да самага канца бітвы забіў шмат ідалапаклоннікаў.
Уладар сусветаў, Найшляхетнейшы Пасланнік (саллаллаху алейхі ва саллям), змагаючыся, у той жа час вымавіў такі дабраславёны святы хадзіс, які напоўніў яго асхабаў вялікім запалам: «Клянуся Усявышнім Аллахам, у руцэ магутнасці якога маё жыццё: тых, хто сёння змагаецца, спадзеючыся на задавальненне Велічнага Аллаха, праяўляючы цярпенне і стойкасць, і хто загіне, ідучы наперад і не паварочваючыся спінай, Найвышэйшы Аллах абавязкова ўвядзе ў свой Рай». Пачуўшы гэтыя дабраславёныя словы, Умайр ібн Хумам сказаў: «Як цудоўна! Як цудоўна! Значыць, каб увайсці ў Рай, мне не трэба нічога, акрамя як стаць шахідам!» – і пачаў нападаць яшчэ часцей. Б’ючыся з ворагам, ён казаў: «Да Усявышняга Аллаха ідуць не з матэрыяльнымі прыпасамі, а толькі са страхам перад Найвышэйшым Аллахам, са справамі для вечнага свету і з цярпеннем і стойкасцю ў джыхадзе. Усе іншыя прыпасы, без сумнення, скончацца і вычарпаюцца!…» Так ён змагаўся, пакуль не стаў шахідам.
Бітва стала вельмі жорсткай!… На кожнага асхаба нападалі адначасова не менш як тры ідалапаклоннікі. Слаўных шаноўных асхабаў, якія стараліся дастаць мечам кожнага з іх, нішто не магло запалохаць. Кожны раз, калі яны выгуквалі «Аллаху акбар! Аллаху акбар!…», да іх зноў вярталіся сілы, і яны не стамляліся нападаць зноў і зноў. Аднойчы націск ідалапаклоннікаў узмацніўся, і шаноўныя асхабы апынуліся ў цяжкім становішчы. У гэты час наш уладар Пасланнік Аллаха разам з хазрат Абу Бакрам увайшоў у сваю палатку, зробленую з пальмавых галін. Наш Прарок зноў пачаў звяртацца з малітвай да Усявышняга Аллаха і ўпрошваў: «О мой Госпадзе! Дай мне дапамогу, якую Ты мне абяцаў!…» У гэты момант прыйшло адкравенне. Паводле сэнсу ў ім было сказана: «Тады вы прасілі ў свайго Госпада дапамогі і перамогі, і Ён адказаў на вашу просьбу і прыняў вашу малітву, сказаўшы: „Я абавязкова прыйду вам на дапамогу з тысячай анёлаў, якія пойдуць адзін за адным“».18 Наш уладар Прарок адразу ўстаў і сказаў: «Радасная вестка, о Абу Бакр! Да цябе прыйшла дапамога Усявышняга Аллаха! Вось Джыбрыль! На пясчаных пагорках, трымаючы за повад свайго каня, узброены, ён чакае загаду». Як паведамляецца ў суры аль-Анфал, Велічны Аллах паводле сэнсу сказаў анёлам: «Вось твой Госпад адкрыў анёлам: Я з вамі (у тым, што тычыцца перамогі і дапамогі мусульманам). Дык падтрымайце вернікаў (радаснай весткай пра дапамогу), дайце ім сілу і моц. Я зараз кіну жах і страх у сэрцы няверуючых. Біце ж іх па шыях і ламайце суставы пальцаў іх рук і ног. Бо яны пайшлі супраць Усявышняга Аллаха і Яго Пасланніка. Хто ідзе супраць Усявышняга Аллаха і Яго Пасланніка (таго спасцігне Яго кара), – кара Усявышняга Аллаха вельмі суровая!»19
Пасля гэтага загаду Джыбрыль, Мікаіл і Ісрафіл алейхімус-салям, узяўшы з сабой кожны па тысячы анёлаў, занялі свае месцы адпаведна побач з нашым любімым Прарокам, справа і злева ад яго.20
Джыбрыль алейхіс-салям абвязаў галаву жоўтай чалмой. На галовах іншых анёлаў былі белыя чалмы. Канцы чалмоў яны апусцілі на спіну і ехалі на белых конях. Наш уладар Сарвар аль-алям (правадыр сусветаў) сказаў сваім асхабам: «Анёлы маюць распазнавальныя знакі і адзнакі. Зрабіце і вы сабе знак і адзнаку!»
Зубайр ібн Аўвам абвязаў галаву жоўтай, а Абу Дуджана – чырвонай тканінай, як чалмой. Хазрат Алі прычапіў белы плюмаж, а хазрат Хамза – страусінае пяро на грудзі. Калі ў бітву ўступілі анёлы, становішча імгненна змянілася. Яшчэ да таго, як шаноўныя асхабы паспявалі замахнуцца мечам на няверуючага перад сабой, яго галава аддзялялася ад тулава і падала на зямлю. Было відаць, як справа і злева ад нашага ўладара Прарока, перад ім і за ім з ідалапаклоннікамі б’юцца незнаёмыя воіны.
Хазрат Сахл расказваў: «У бітве пры Бадры мы бачылі: калі хто-небудзь з нас замахваўся мечам на галаву ідалапаклонніка, яшчэ да таго як меч дасягаў мэты, галава аддзялялася ад цела і скочвалася на зямлю!…»
Забойства Абу Джахля
Сцяганосец ідалапаклоннікаў Абу Азіз ібн Умайр трапіў у палон. А іх камандзір Абу Джахль, каб падбадзёрыць курайшытаў, няспынна чытаў вершы і стараўся падняць дух свайго войска. Ён нападаў, як юнак, і выхваляўся: «Маці нарадзіла мяне для такіх дзён!…» – падбухторваючы моладзь. Адзін з ідалапаклоннікаў, Убайда ібн Саід, з галавы да ног быў закуты ў браню. Відаць былі толькі яго вочы. Паварочваючыся на кані то ў адзін бок, то ў другі, ён крычаў: «Я – Абу Зат аль-Карыш! Я – Абу Зат аль-Карыш!», гэта значыць «я тоўстапузы, я бацька жывата», і так па-свойму кідаў выклік. Адважны муджахід хазрат Зубайр ібн Аўвам наблізіўся да яго, нацэліў дзіду проста яму ў вока і, крыкнуўшы: «Аллаху акбар!», кінуў яе. Дзіда трапіла ў цэль і скінула Убайду з каня на зямлю. Калі хазрат Зубайр падбег да яго, Убайда ўжо быў мёртвы. Хоць Зубайр упёрся нагой яму ў шчаку і цягнуў з усёй сілы, дзіда выйшла з цяжкасцю і была сагнутая. Хазрат Зубайр праявіў у бітве пры Бадры вельмі вялікую адвагу. На яго целе не засталося месца без раны. Яго сын Урва расказваў пра гэта так: «Мой бацька атрымаў тры цяжкія ўдары мечам. Адзін з іх быў у шыю. Рана пакінула такі глыбокі след, што я мог уставіць у яго палец». Абдуррахман ібн Аўф таксама біўся з курайшытамі, не шкадуючы сябе, і, не зважаючы на кроў, што цякла з ран, валіў кожнага, хто трапляў насустрач. Хазрат Абдуррахман так расказаў пра здарэнне, сведкам якога быў: «Аднойчы перада мной нікога не засталося. Паглядзеўшы направа і налева, я ўбачыў двух юнакоў з ансараў. Мне хацелася быць побач з мацнейшым і спрытнейшым з іх. Адзін з гэтых юнакоў агледзеў мяне і, павярнуўшыся да мяне, спытаў: „Дзядзька! Ты ведаеш Абу Джахля?“ Я адказаў: „Так, ведаю“. Калі я спытаў: „Сын майго брата! Навошта табе Абу Джахль?“, ён адказаў: „Мне сказалі, што ён лаяў Пасланніка Аллаха. Клянуся Усявышнім Аллахам: калі толькі я яго ўбачу, ніколі не адступлюся ад яго, пакуль не заб’ю яго ці сам не загіну“. Шчыра кажучы, мяне здзівілі гэтыя цвёрдыя і рашучыя словы юнака, сказаныя ў такім хваляванні.
«О Абу Бакр! Хіба ты не ведаеш, што ты для мяне – як маё вока, што бачыць, і маё вуха, што чуе? Не адыходзь ад мяне! Кожная цяжкасць, што выпадае майму целу і сэрцу, палягчаецца, калі я бачу тваё дабраславёнае аблічча. Табою ўмацоўваецца маё сэрца» Святы хадзіс
Другі юнак таксама агледзеў мяне і сказаў тое ж, што і першы. У гэты час я ўбачыў Абу Джахля! Ён няспынна кідаўся туды-сюды сярод курайшыцкага войска. Калі я сказаў: „Юнакі! Вось той, хто так неспакойна мітусіцца туды-сюды, – Абу Джахль“, яны адразу схапіліся за мячы і пайшлі на Абу Джахля.
Яны пачалі біцца. Гэтымі юнакамі былі браты Муаз і Муавваз, сыны Афры Хатун». У гэты час Муаз ібн Амр, адзін з герояў сярод шаноўных асхабаў, знайшоў магчымасць падабрацца да Абу Джахля. Ён кінуўся на Абу Джахля, які сядзеў на доўгахвостым кані, і з усёй сілы ўдарыў мечам яму па назе. Нага Абу Джахля ўпала на зямлю. У гэты момант на дапамогу бацьку кінуўся Ікрыма, які тады яшчэ не быў мусульманінам, і пачаў біцца з хазрат Муазам ібн Амрам.
У гэты момант браты Муаз і Муавваз, як сокалы, кінуліся наперад. Валячы кожнага, хто трапляўся насустрач, яны дабраліся да Абу Джахля і білі яго мячамі, пакуль не падумалі, што ён мёртвы.
А хазрат Муаз ібн Амр у сутычцы з Ікрымам быў паранены ў руку і перадплечча. Яго дабраславёная рука была адсечана ў запясці і вісела на скуры. Муаз ібн Амр, цалкам захоплены бітвай, не меў часу займацца рукой ці перавязаць яе, каб лячыць. Нават калі адсечаная рука матлялася на скуры, ён гераічна біўся.
Аллаху акбар!… Якая моцная вера!… Якое гэта было відовішча!… Пабіўшыся так некаторы час, хазрат Муаз адчуў, што яму цяжэй рухацца. Прычынай была адсечаная рука. Тады ён адразу наступіў на яе нагой, адарваў і адкінуў…21
Наўфаль ібн Хувайлід, адзін з зацятых ворагаў ісламу, быў адным з самых славутых курайшыцкіх волатаў. Ён няспынна крычаў, стараючыся распаліць і ўзбударажыць натоўп ідалапаклоннікаў. Убачыўшы яго такім, наш уладар Прарок памаліўся: «О мой Аллах! Дапамажы мне супраць Наўфаля ібн Хувайліда. Расправіся з ім». Леў Усявышняга Аллаха хазрат Алі, убачыўшы ідалапаклонніка Наўфаля, адразу кінуўся на яго. Алі з такой сілай апусціў меч, што адсек яму абедзве нагі разам, хоць яны былі пакрытыя бранёй. Потым ударыў мечам па шыі і аддзяліў галаву ад тулава.22
Умайя ібн Халаф, які клаў Білала аль-Хабашы на распалены пясок і накладаў яму на грудзі вялізныя камяні, быў адным з самых зацятых ідалапаклоннікаў. Гэты вялікі вораг ісламу, які карыстаўся кожнай магчымасцю, каб катаваць нашага ўладара Пасланніка Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям), у даліне Бадр стараўся сабраць ідалапаклоннікаў разам і імкнуўся пагасіць святло ісламу. Убачыўшы яго такім, хазрат Білал з аголеным мечам падышоў, стаў перад ім і з крыкам: «О Умайя ібн Халаф, галава нявер’я!… Калі ты выратуешся, хай не выратуюся я!» – кінуўся на яго. І тут жа закрычаў: «Браты ансары! На дапамогу, галава нявер’я тут!», і шаноўныя асхабы адразу акружылі Умайю і забілі яго.23
У войску ідалапаклоннікаў больш не засталося правадыроў. Ніхто з іх не ведаў, што рабіць, і яны стараліся ўцячы хто куды. Крэпасць нявер’я была зруйнавана. Слаўныя асхабы працягвалі пераслед. Частку ідалапаклоннікаў узялі ў палон. Сярод палонных быў і Аббас, дзядзька нашага любімага Прарока.24
Перамога належала вернікам
Наш уладар Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям) спытаў сваіх слаўных асхабаў: «Ці ведае хто-небудзь што-небудзь пра Наўфаля ібн Хувайліда?» Хазрат Алі выйшаў наперад і сказаў: «О Пасланнік Аллаха! Яго забіў я». Наш любімы Прарок вельмі ўзрадаваўся гэтай вестцы, выгукнуў такбір: «Аллаху акбар!» – і сказаў: «Усявышні Аллах прыняў маю малітву пра яго».
Калі яму сказалі, што Умайя ібн Халаф забіты, ён таксама вельмі ўзрадаваўся і сказаў: «Альхамдулілях! Хвала Усявышняму Аллаху. Мой Госпад пацвердзіў праўду свайго раба і ўзвысіў сваю рэлігію».
Наш уладар, Найшляхетнейшы Пасланнік, пра Абу Джахля сказаў: «Цікава, што зрабіў Абу Джахль, што з ім сталася? Хто пойдзе і пагляне?» – і загадаў шукаць яго сярод забітых. Шукалі, але не знайшлі. Наш уладар Прарок сказаў: «Шукайце, у мяне ёсць слова пра яго. Калі не пазнаеце яго, паглядзіце на шнар у яго на калене. Аднойчы мы з ім былі на частаванні ў Абдуллаха ібн Джудана. Мы абодва былі маладыя. Я быў крыху старэйшы за яго. Калі стала цесна, я штурхнуў яго. Ён упаў на калені. Адно калена было паранена, і шнар ад гэтай раны так і застаўся ў яго на калене».
Тады Абдуллах ібн Масуд пайшоў шукаць Абу Джахля. Ён знайшоў яго параненым і пазнаў. «Гэта ты Абу Джахль?» – спытаў ён. Наступіў яму нагой на шыю, схапіў за бараду, тузануў і сказаў: «О вораг Усявышняга Аллаха! Ці прынізіў цябе нарэшце Усявышні Аллах і зрабіў нікчэмным?» Абу Джахль адказаў: «З чаго Ён будзе мяне прыніжаць і рабіць нікчэмным! Эх ты, пастух авечак! Хай Аллах цябе прынізіць і зробіць нікчэмным. Ты падняўся на вельмі стромае месца! Лепш скажы мне, на чыім баку сёння перамога і перавага?» Хазрат Ібн Масуд сказаў: «Перамога – на баку Аллаха і Яго Пасланніка». Здымаючы шлем з галавы Абу Джахля, ён сказаў: «О Абу Джахль! Я заб’ю цябе». Абу Джахль адказаў: «Ты не першы, хто забівае ўладара свайго народу. Але, шчыра кажучы, мне вельмі прыкра, што забіваеш мяне менавіта ты. Адсячы мне хоць шыю бліжэй да грудзей, каб мая галава выглядала грозна!» – і паказаў, да якой ступені дайшлі яго нявер’е, пыха і ганарыстасць.
Ібн Масуд не змог адсячы галаву Абу Джахля сваім мечам і адсек яе мечам самога Абу Джахля. Потым прынёс яго зброю, кальчугу, шлем і галаву, паклаў перад нашым уладаром Прарокам і сказаў: «Няхай мае маці і бацька будуць ахвярай за цябе, о Пасланнік Аллаха! Гэта галава ворага Усявышняга Аллаха Абу Джахля». Наш любімы Прарок сказаў: «Ён – Аллах, акрамя якога няма бога». Потым ён устаў і разам з асхабамі пайшоў да цела Абу Джахля. Там ён сказаў: «Хвала Усявышняму Аллаху, які зрабіў цябе прыніжаным і нікчэмным.
О вораг Аллаха! Ты быў фараонам гэтай уммы». Потым ён падзякаваў Усявышняму Аллаху, сказаўшы: «О мой Госпадзе! Ты выканаў абяцанне, якое даў мне». Наш уладар Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) загадаў перавязаць раны параненым шаноўным асхабам і ўстанавіць, хто стаў шахідам. Шахідамі сталі чатырнаццаць чалавек: шэсць з мухаджыраў і восем з ансараў. Калі іх дабраславёныя душы ўзляталі ў Рай, з ідалапаклоннікаў, якія стараліся пагасіць святло ісламу, семдзесят чалавек было забіта і семдзесят узята ў палон. Наш уладар Пасланнік Аллаха, каб абвясціць радасную вестку пра перамогу, паслаў у Медыну Абдуллаха ібн Раваху і Зайда ібн Харысу. Наш уладар Прарок здзейсніў па шахідах пахавальны намаз (джаназа)25 і загадаў пахаваць іх у магілах. Дваццаць чатыры целы ідалапаклоннікаў кінулі ў высахлы калодзеж, а астатніх – разам у ямы і засыпалі зямлёй. Уладар сусветаў са сваімі шаноўнымі асхабамі падышоў да краю калодзежа і сказаў: «О кінутыя ў калодзеж!» Потым ён назваў забітых ідалапаклоннікаў па імёнах разам з імёнамі іх бацькоў: «О Утба ібн Рабіа! О Умайя ібн Халаф! О Абу Джахль ібн Хішам!… Якім жа дрэнным народам вы былі для свайго Прарока! Вы абвінавачвалі мяне ў хлусні, а іншыя паверылі мне і пацвердзілі маю праўдзівасць. Вы выгналі мяне з майго горада, з маёй радзімы, а іншыя адчынілі мне свае дзверы і прынялі мяне з распасцёртымі абдымкамі. Вы ваявалі са мной, а іншыя мне дапамагалі. Ці атрымалі вы тое, што абяцаў вам мой Госпад? Я атрымаў перамогу, якую абяцаў мне мой Госпад».
«(О мае асхабы!) Анёлы маюць распазнавальныя знакі і адзнакі. Зрабіце і вы сабе знак і адзнаку!» Святы хадзіс
Хазрат Умар спытаў: «О Пасланнік Аллаха! Хіба ты гаворыш з тымі, хто ўжо стаў падлай?» Тады наш уладар, Найшляхетнейшы Пасланнік, адказаў: «Клянуся маім Госпадам, які паслаў мяне як сапраўднага прарока: вы чуеце мяне не лепш за іх. Але яны не могуць адказаць».
Ідалапаклоннікі, якія спешна ўцякалі з поля бітвы, ратуючы жыццё, не змаглі забраць нічога з таго, што прынеслі. Усё гэта трапіла ў рукі мусульман. Наш уладар Прарок раздзяліў ваенную здабычу паміж усімі асхабамі, якія ўдзельнічалі ў бітве пры Бадры, і тымі, хто меў даручэнні. Яны прабылі пры Бадры яшчэ тры ночы, а праз дзевятнаццаць дзён вярнуліся ў Медыну. Тым часам Абдуллах ібн Раваха і Зайд ібн Харыса, якіх паслалі наперад з радаснай весткай, наблізіліся да Медыны. Калі ў нядзелю перадпаўднем яны дайшлі да месца Акік, яны раздзяліліся. Абдуллах ібн Раваха ўвайшоў у Медыну з аднаго боку, а Зайд ібн Харыса – з другога. Яны хадзілі ад дома да дома і абвяшчалі пра перамогу. Абдуллах ібн Раваха, паэт нашага ўладара Пасланніка Аллаха, гучным голасам абвяшчаў пра перамогу, чытаючы:
О супольнасць ансараў! Радасную вестку вам нясу:
Жывы і цэлы Прарок Аллаха.
Ідалапаклоннікі забіты і ўзяты ў палон,
Сярод палонных шмат праслаўленых мужоў.
Сыны Рабіі і Хаджжаджа – усе да аднаго,
І Абу Джахль, Амр ібн Хішам, забіты пры Бадры.
Хазрат Асім ібн Адый спытаў: «О Ібн Раваха! Ці праўда тое, што ты кажаш?» Абдуллах ібн Раваха адказаў: «Так, клянуся Аллахам, гэта праўда! Іншааллах, заўтра і Пасланнік Аллаха прыйдзе разам з палоннымі са звязанымі рукамі!»
Смерць хазрат Рукаі
У той дзень памерла дачка нашага любімага Прарока хазрат Рукая (радыяллаху анха). Яе муж хазрат Усман здзейсніў па ёй пахавальны намаз. Вестка пра перамогу, што прыйшла пасля гэтага гора, крыху палегчыла ім сэрца.
Наш уладар Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям) разам са сваімі асхабамі ўславіў Усявышняга Аллаха, які падарыў яму перамогу пры Бадры, і зрабіў саджду (зямны паклон) падзякі. Потым разам з палоннымі ён выправіўся ў Медыну аль-Мунаввара.
Абдуллах ібн Раваха і Зайд ібн Харыса, якія раней прынеслі радасную вестку, расказалі, што адбылося ў бітве пры Бадры і хто стаў шахідам. Дзеці, жанчыны і тыя, хто меў даручэнні і застаўся ў Медыне, вельмі радаваліся перамозе. Яны выйшлі сустракаць нашага ўладара Прарока. Сярод шахідаў быў і Харыса ібн Сурака. Маці хазрат Харысы Рабі даведалася, што яе сына, калі ён піў ваду з басейна, пацэліла варожая страла і ён стаў шахідам. Пачуўшы гэтую вестку, наша маці Рабі сказала: «Я не буду плакаць па сыне, пакуль не прыйдзе Пасланнік алейхіс-салям. Калі ён шчасліва прыбудзе ў Медыну, я спытаю ў яго. Калі мой сын у Раі, я зусім не буду плакаць. А калі ён у Пекле, я буду праліваць з вачэй кроў замест слёз».
Калі наш любімы Прарок са сваімі дабраславёнымі шаноўнымі асхабамі прыбыў у Медыну, Рабі прыйшла да яго і сказала: «Няхай мае маці і бацька будуць ахвярай за цябе, о Пасланнік Аллаха! Ты ведаеш, як я люблю свайго сына Харысу. Ці стаў ён шахідам і ці ўвайшоў у Рай? Калі так, я буду цярпець. А калі не, я буду праліваць крывавыя слёзы». Наш уладар Хабіб аль-акрам абвясціў ёй радасную вестку: «О Умм Харыса! Твой сын не ў адным, а ў некалькіх Раях. Яго месца – Фірдаўс». Тады Рабі сказала: «Цяпер я не буду плакаць па сыне». Султан Сусвету папрасіў пасудзіну з вадой. З міласэрнасці ён апусціў у ваду сваю дабраславёную руку і вынуў яе. Гэтай вадой ён напаіў маці і сястру хазрат Харысы, а таксама правёў ёю па іх галовах і тварах. З таго дня твары Рабі і яе дачкі ззялі святлом. Жылі яны таксама вельмі доўга. Наш уладар Хаджа аль-каінат (настаўнік Сусвету) алейхі афдалус-салават раздзяліў семдзесят палонных, прыведзеных у Медыну, паміж сваімі асхабамі і загадаў добра з імі абыходзіцца. Пра лёс палонных ад Усявышняга Аллаха яшчэ не было адкравення. Наш уладар Пасланнік Аллаха, параіўшыся з асхабамі, вырашыў адпусціць палонных за выкуп.
Памер выкупу вызначылі паводле маёмасці кожнага палоннага. Тыя, у каго не было грошай, але хто ўмеў чытаць і пісаць, павінны былі навучыць чытаць і пісаць дзесяць чалавек у Медыне, якія не ўмелі, і пасля гэтага маглі вярнуцца ў Мекку. Наш уладар Прарок сказаў свайму дзядзьку Аббасу, які быў сярод палонных: «О Аббас! Заплаці выкуп за сябе, за сына свайго брата Укайла (Акіла) ібн Абі Таліб і за Наўфаля ібн Харыса. Бо ты багаты». Хазрат Аббас сказаў: «О Пасланнік Аллаха! Я мусульманін. Курайшыты сілай прывялі мяне ў Бадр». Пасланнік Аллаха адказаў: «Пра тваё мусульманства ведае Усявышні Аллах. Калі ты кажаш праўду, Усявышні Аллах, вядома, дасць табе за гэта ўзнагароду. Але знешне ты супраць нас. Таму ты павінен заплаціць за сябе выкуп». Калі Аббас сказаў: «О Пасланнік Аллаха! У мяне няма іншага багацця, акрамя тых 800 дырхамаў, якія вы ўзялі як здабычу», наш уладар Прарок сказаў: «О Аббас! А чаму ты не кажаш пра тое золата?» Той спытаў: «Пра якое золата?» Наш любімы Прарок адказаў: «Пра золата, якое ты ў дзень выхаду з Меккі даў сваёй жонцы Умм аль-Фадл, дачцэ Харыса! Калі ты аддаваў яго, апроч вас дваіх, там нікога не было. Пра тое золата, аддаючы якое Умм аль-Фадл, ты сказаў: „Не ведаю, што са мной здарыцца ў гэтым паходзе. Калі мяне спасцігне бяда і я не змагу вярнуцца, то вось столькі – табе, столькі – Фадлу, столькі – Абдуллаху, столькі – Убайдуллаху і столькі – Кусаму“». Хазрат Аббас здзівіўся і сказаў: «Клянуся, калі я аддаваў гэтае золата жонцы, побач з намі нікога не было. Адкуль ты гэта ведаеш?» Наш уладар Прарок адказаў: «Мне паведаміў Усявышні Аллах». Тады Аббас сказаў: «Я сведчу, што ты – пасланнік Усявышняга Аллаха і што ты кажаш праўду», – і вымавіў словы сведчання (шахада).26 Калі хазрат Аббас стаў мусульманінам, наш уладар Прарок даў яму даручэнне ў Мецы: загадаў абараняць тамтэйшых мусульман і пасылаць весткі пра ворагаў ісламу.
«Клянуся маім Госпадам, які паслаў мяне як сапраўднага прарока: вы чуеце мяне не лепш за іх (трупы ідалапаклоннікаў). Але яны не могуць адказаць» Святы хадзіс
Курайшытам, якія пацярпелі паражэнне ў бітве пры Бадры, паведамілі, што яны могуць забраць сваіх палонных за выкуп. Аднак Надру ібн Харысу, які да хіджры прычыніў Уладару прарокаў шмат здзекаў і пакут, адсеклі галаву. Забілі таксама нікчэмнага Укбу ібн Абі Муайт, які дайшоў да такой нягоднасці, што, калі Пасланнік алейхіс-салям здзяйсняў намаз каля Каабы, паклаў яму на дабраславёную спіну вярблюджыя вантробы. Калі галава гэтага зацятага ворага ісламу аддзялілася ад тулава, наш уладар Пасланнік Аллаха ўславіў Усявышняга Аллаха. Падышоўшы да цела, ён сказаў: «Клянуся Аллахам, я не ведаю нікога такога дрэннага, як ты, хто адмаўляў Усявышняга Аллаха, Яго Пасланніка і Святы Каран і мучыў Яго Прарока пакутай за пакутай».
Палонныя заставаліся ў шаноўных асхабаў (алейхімур-рыдван), пакуль родныя не выкупілі іх. Усе асхабы вельмі добра абыходзіліся з палоннымі і дзяліліся з імі сваёй ежай.
Сярод палонных быў Абу Азіз, брат Мусаба ібн Умайра. Ён расказваў: «Я быў палонным у доме аднаго мусульманіна з Медыны. Са мной вельмі добра абыходзіліся: хлеб, які павінны былі есці раніцай і ўвечары, яны аддавалі мне, а самі вымушаны былі есці толькі фінікі. Калі каму-небудзь з іх трапляўся кавалак хлеба, ён адразу прыносіў яго мне. Мне было сорамна, і я вяртаў хлеб таму, хто яго прынёс. Але ён зноў аддаваў яго мне».
Іншы палонны, курайшыт па імені Язід, расказваў: «Калі мусульмане вярталіся з Бадра ў Медыну, нас, палонных, яны пасадзілі на жывёл, а самі ішлі пешшу».
Сярод палонных быў таксама Абуль-Ас ібн Рабі, сын сястры Хадыджы (радыяллаху анха) і зяць нашага ўладара Прарока. Абуль-Ас быў адным з купцоў Меккі і меў вялікую маёмасць. Ён славіўся надзейнасцю і пабожнасцю. Калі з Меккі пасылалі выкуп за палонных, хазрат Зайнаб, каб дапоўніць выкуп, паслала і каралі, якія маці падарыла ёй на вяселле. Калі прыйшлі выкупы, Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям) пазнаў каралі і сказаў: «О мае асхабы, калі вы палічыце гэта слушным, адашліце маёй дачцэ Зайнаб яе палоннага разам з яе выкупам». Асхабы згадзіліся. Абуль-Асу дазволілі вярнуцца ў Мекку з яго маёмасцю з умовай, што ён пашле Зайнаб у Медыну. Абуль-Ас адправіў у дарогу Зайнаб і тых, хто быў з ёй, разам са сваім братам Кінанам. Даведаўшыся пра гэта, ідалапаклоннікі раззлаваліся і паслалі за імі некалькіх сваіх людзей. Тыя дагналі іх у Зі Туўа. Калі Хаббар ібн аль-Асвад кінуў дзіду, вярблюд спалохаўся і скінуў хазрат Зайнаб на зямлю. Кінана высыпаў перад сабой свае стрэлы і сказаў, што заб’е стралой кожнага, хто замахнецца на Зайнаб. Ён вывеў Зайнаб з Меккі і давёз яе да месца прызначэння. Хазрат Зайнаб захварэла ад атрыманых ран. Яна была цяжарная і, прыбыўшы ў Медыну, страціла дзіця. Пасланнік алейхіс-салям, даведаўшыся пра гэта, вельмі засмуціўся.
Тое, што ідалапаклоннікі пацярпелі паражэнне пры Бадры і ў жаласным стане ўцяклі з поля бітвы, выклікала ў Мецы вялікае здзіўленне. Адбылося тое, чаго яны ніколі не чакалі і нават падумаць не маглі. Абу Лахаб і іншыя ідалапаклоннікі не паверылі словам таго, хто першым прынёс вестку. Калі ў Мекку прыбыў Абу Суф’ян, які ўцёк з поля бітвы, яго адразу паклікалі да сябе. Абу Лахаб спытаў у яго: «Сын майго брата! Ну, раскажы, як гэта было?» Абу Суф’ян сеў там. Шмат людзей стаялі і слухалі. Абу Суф’ян расказаў:
«Лепш і не пытайся! Калі мы сустрэліся з мусульманамі, у нас быццам былі звязаныя рукі. Яны рабілі, што хацелі: адных з нас забілі, іншых узялі ў палон. Клянуся, я не дакараю і не ганю нікога з нашых. Бо ў той момант мы сустрэліся з людзьмі, апранутымі ў белае, на сівых конях паміж небам і зямлёй. Перад імі нішто не магло ўстаяць, і ніхто не мог ім супрацьстаяць!»
Там быў хазрат Абу Рафі, раб Аббаса, які прыняў іслам яшчэ ў першыя часы ісламу, але, баючыся злосці ідалапаклоннікаў, не паказваў, што ён мусульманін. Абу Рафі, які моўчкі слухаў іх, ад радасці забыўся пра ўсё і раптам сказаў: «Клянуся Аллахам, гэта былі анёлы».
Абу Лахаб моцна ўдарыў яго па твары, падняў і кінуў на зямлю. І яшчэ доўга яго біў. Тады жонка хазрат Аббаса Умм аль-Фадл, якая была там, не вытрымала. Бо і сама яна ўжо раней стала мусульманкай. Умм аль-Фадл схапіла адзін са слупоў у пакоі і, сказаўшы: «Ты палічыў яго бяссільным, бо ў яго нікога няма, ці не так?», з усёй сілы ўдарыла Абу Лахаба. Галава Абу Лахаба раскалолася. Абліваючыся крывёй, прыніжаны, зняважаны і асаромлены, ён пайшоў. Праз сем дзён Усявышні Аллах паслаў на яго хваробу, якую называюць «чорнай шкарлятынай». Ад гэтай хваробы ён і памёр. Сыны пакінулі яго непахаваным на дзве ці тры ночы. Нарэшце цела пачало смярдзець. Ад хваробы, якая напала на Абу Лахаба, усе ўцякалі, як ад чумы, і гідзіліся ёю. Тады адзін з курайшытаў сказаў сынам Абу Лахаба: «Гора вам, ці вам не сорамна? Вы пакінулі бацьку ў доме, пакуль ён не засмярдзеў. Хоць бы закапалі яго дзе-небудзь!» Сыны адказалі таму чалавеку: «Мы баімся яго хваробы!» Тады чалавек сказаў ім: «Ідзіце, я прыйду і дапамагу вам». Потым яны сышліся ўтрох. Падняўшы цела, яны аднеслі яго ў глухое месца і кідалі на яго камяні, пакуль цела не схавалася пад імі. Так Абу Лахаб увайшоў у сваю сядзібу, дзе будзе вечна знаходзіцца ў пакутах і агні, – у сваю магілу, цёмную яму Пекла.
Сярод курайшытаў, узятых у палон пры Бадры, быў і Валід ібн Валід. У палон яго ўзяў Абдуллах ібн Джахш. Браты Валіда, Хішам і Халід ібн Валід, які яшчэ не быў мусульманінам, прыйшлі ў Медыну. Абдуллах ібн Джахш не хацеў адпускаць яго без выкупу (фідья). Халід на гэта згадзіўся, але Хішам, які быў Валіду братам толькі па бацьку, не прыняў гэтага. Наш уладар Пасланнік Аллаха прапанаваў, каб яны аддалі зброю і рыштунак свайго бацькі. Хішам на гэта згадзіўся, а Халід не прыняў. Нарэшце яны дамовіліся аддаць бацькаў меч коштам у сто дынараў, яго кальчугу і шлем. Вызваліўшы Валіда з палону, яны выправіліся ў Мекку. Але ў Зуль-Хулайфе, што на дарозе ў Мекку ў чатырох мілях ад Медыны, Валід пакінуў іх, прыйшоў да нашага ўладара Прарока, увераваў і стаў адным з шаноўных асхабаў. Праз некаторы час пасля таго, як стаў мусульманінам, ён пайшоў у Мекку да братоў. Тады Халід ібн Валід спытаў: «Калі ўжо ты збіраўся стаць мусульманінам, чаму не стаў ім да таго, як мы заплацілі выкуп? Праз цябе мы страцілі памятку пра бацьку. Навошта ты так зрабіў?» Валід адказаў: «Я баяўся, што курайшыты скажуць: „Ён не вытрымаў палону і пайшоў за Мухаммадам алейхіс-салям“».
«О Аббас! Пра тваё мусульманства ведае Усявышні Аллах. Калі ты кажаш праўду, Усявышні Аллах, вядома, дасць табе за гэта ўзнагароду. Але знешне ты супраць нас. Таму ты павінен заплаціць за сябе выкуп» Святы хадзіс
Вельмі раззлаваныя гэтым адказам, браты кінулі яго ў вязніцу разам з некаторымі мусульманамі з сыноў Манзума – Іяшам ібн Абі Рабіа і Саламам ібн Хішамам (радыяллаху анхума). Валід ібн Валід (радыяллаху анху) гадамі сядзеў у вязніцы за тое, што ўвераваў. Ён зведаў шмат уціску і катаванняў ад свайго дзядзькі Хішама, зацятага ворага ісламу, і ад сваіх сваякоў-ідалапаклоннікаў. Наш уладар, Найшляхетнейшы Пасланнік (саллаллаху алейхі ва саллям), так маліўся за Іяша ібн Абі Рабіа, Саламу ібн Хішама і Валіда, якіх уціскалі ідалапаклоннікі: «О мой Аллах! Выратуй Валіда ібн Валіда, Саламу ібн Хішама, Іяша ібн Рабіа і іншых вернікаў, якія (пакутуюць у руках няверуючых і) лічацца слабымі (і бездапаможнымі). О мой Аллах, растапчы Мудар (курайшытаў) яшчэ мацней (вельмі моцна). Зрабі гэтыя гады (для іх) падобнымі да гадоў Юсуфа».
Па благадаці малітвы нашага ўладара Пасланніка Аллаха хазрат Валід знайшоў магчымасць і ўцёк з месца, дзе быў звязаны. Ён прыбыў у Медыну аль-Мунаввара і дабраўся да нашага любімага Прарока. Калі наш уладар Хабібуллах спытаў, як жывецца Іяшу ібн Рабіа і Саламу ібн Хішаму, Валід расказаў, што яны звязаныя адзін з адным за ногі і пакутуюць ад жорсткіх мук і катаванняў.
Султан Сусвету вельмі засмуціўся іх становішчам і шукаў спосабу іх выратаваць. Калі ён спытаў, хто мог бы іх выратаваць, Валід, хоць і сам гадамі пакутаваў ад катаванняў, з вялікай мужнасцю і любоўю адказаў: «О Пасланнік Аллаха! Я іх выратую і прывяду да цябе». Валід зноў пайшоў у Мекку і, сочачы за жанчынай, якая насіла ім ежу, даведаўся, дзе знаходзяцца закатаваныя мусульмане. Абодва былі зняволены ў будынку без даху. Ноччу Валід, рызыкуючы жыццём, з вялікай мужнасцю спусціўся са сцяны і дабраўся да сваіх сяброў. Двух пакрыўджаных, у якіх не было іншай віны, акрамя веры, ідалапаклоннікі прывязалі да каменя, і ў пякучую спёку аравійскай пустыні над імі чынілі ўсялякія здзекі. Валід выратаваў гэтых сваіх дабраславёных братоў і пасадзіў іх на свайго вярблюда. А сам пешшу і басанож пайшоў у Медыну аль-Мунаввара, каб як мага хутчэй прыйсці да так любімага ім Пасланніка Аллаха. Паліла яго не пякучая спёка пустыні, а любоў і прага сустрэчы з Уладаром сусветаў.
У Медыну ён прыйшоў праз тры дні – галодны, змучаны смагай, басанож. Пальцы на яго нагах былі пашматаныя камянямі. Увесь у крыві, Валід ібн Валід дабраўся да так любімага ім Хабібуллаха.
Перамога пры Бадры напоўніла мусульман вялікай радасцю. А ідалапаклоннікі апынуліся ў глыбокім смутку і расчараванні. Калі ўладар Абісініі негус пачуў, што наш уладар Пасланнік Аллаха перамог, ён адразу пайшоў да шаноўных асхабаў, якія былі ў яго краіне, і абвясціў ім радасную вестку: «Хвала Усявышняму Аллаху, які даў свайму Пасланніку перамогу пры Бадры і падарыў яму поспех».
Падзеі пасля бітвы пры Бадры
Наш любімы Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям) у Медыне змагаўся і з габрэямі, і з мунафікамі накшталт Абдуллаха ібн Убая, якія выдавалі сябе за мусульман, а таксама з ідалапаклоннікамі. Апроч гэтага, ён заклікаў да ісламу плямёны ідалапаклоннікаў за межамі Медыны і стараўся, каб яны ўдастоіліся гонару стаць мусульманамі. Такія паходы, як Каркара, Бану Кайнука, Савік, Гатафан, Бахран…, усе адбыліся пасля бітвы пры Бадры.
Некаторыя падзеі другога года хіджры
У гэтым годзе закят стаў абавязкам (фард) і прыйшоў загад даваць садаку разгавення (садака аль-фітр), здзяйсняць святочныя намазы і рэзаць ахвярных жывёл (курбан). Наш уладар Пасланнік Аллаха выдаў сваю дачку Умм Кульсум замуж за хазрат Усмана. Наш уладар Прарок узяў за жонку Хафсу, дачку хазрат Умара, і Зайнаб бінт Хузайму (радыяллаху анхунна). Нарадзіўся хазрат Хасан, сын хазрат Алі.
Шлюб з хазрат Аішай
Наш уладар Прарок заручыўся з хазрат Аішай яшчэ ў Мецы, але вяселля яшчэ не было. Аднойчы хазрат Абу Бакр спытаў у нашага ўладара Сарвар аль-алям: «О Пасланнік Аллаха! Што перашкаджае табе ажаніцца са сваёй жонкай?» Пасланнік Аллаха адказаў: «Махр» (шлюбны дар). Тады хазрат Абу Бакр паслаў Пасланніку Аллаха грошы на махр.27
Пасля гэтага адбылося вяселле нашай маці хазрат Аішы. Нашаму ўладару Прароку было тады пяцьдзясят пяць гадоў.28 Наша маці хазрат Аіша была такой разумнай і здольнай, што магла адразу перадаваць падзеі вершамі. Тое, што яна вывучыла і запомніла, яна ніколі не забывала. Яна была вельмі разумнай, кемлівай, вучонай, адукаванай у слоўнасці, цнатлівай і праведнай. Паколькі памяць у яе была вельмі моцная, шаноўныя асхабы шмат пра што пыталіся ў яе і вучыліся ў яе. Яна была праслаўлена ў святым аяце.
Паход на Каркарат аль-Кадр
Прыйшла вестка, што група з Бану Салім і Гатафан сабралася ў Каркары. Тады наш уладар Прарок з двумастамі чалавек з мухаджыраў і ансараў выправіўся з Медыны. Намеснікам у Медыне быў пакінуты хазрат Ібн Умм Мактум. Белы сцяг нёс хазрат Алі. Прыбыўшы на месца, яны нікога не знайшлі: ідалапаклоннікі, даведаўшыся, што набліжаецца войска ісламу, пакінулі тое месца. Ідучы па даліне, яны сустрэлі пагоншчыка вярблюдаў і спыталі ў яго, дзе людзі з Бану Салім і Гатафан. Пагоншчык сказаў: «Яны нанялі мяне на пяць дзён даглядаць іх жывёл. А дзе яны цяпер, я не ведаю». Пяцьсот вярблюдаў узялі як здабычу. Пастуха Ясара таксама ўзялі ў палон. Пераначаваўшы тры ночы ў даліне Каркарат аль-Кадр, яны пагналі вярблюдаў і рушылі ў Медыну. У месцы, якое называецца Дырар, наш уладар Прарок аддзяліў пятую частку вярблюдаў, а астатніх падзяліў. Кожнаму дасталося па два вярблюды. На наступны дзень, здзяйсняючы ранішні намаз, яны ўбачылі, што гэты пагоншчык вярблюдаў па імені Ясар здзяйсняе намаз разам з імі. Тады наш уладар Прарок вызваліў гэтага раба. Потым яны шчасліва вярнуліся ў Медыну.
«Клянуся Аллахам, я не ведаю нікога такога дрэннага, як ты (Укба ібн Абі Муайт), хто адмаўляў Усявышняга Аллаха, Яго Пасланніка і Святы Каран і мучыў Яго Прарока пакутай за пакутай» Святы хадзіс
Кожная душа, што гарыць у агні бязмежнай тугі, становіцца святлом,
А сэрца, спустошанае болем любові, расквітае.
Паход на Бану Кайнука
Аднойчы габрэі з Бану Кайнука захацелі пасмяяцца з адной мусульманкі. Адзін з асхабаў, убачыўшы гэта, адразу выхапіў меч і забіў таго габрэя. Габрэі сабраліся і забілі гэтага дабраславёнага асхаба, і ён стаў шахідам. Пра гэтае здарэнне паведамілі нашаму ўладару Прароку. Наш уладар, Найшляхетнейшы Пасланнік, сабраў іх на рынкавай плошчы Кайнука і сказаў: «О супольнасць габрэяў! Бойцеся, каб вас не спасцігла кара, падобная да той, якой Усявышні Аллах пакараў курайшытаў, і станьце мусульманамі. Вы добра ведаеце, што я – прарок, пасланы Усявышнім Аллахам. Пра гэта, як і пра запавет Усявышняга Аллаха з вамі, вы ўжо чыталі ў сваёй кнізе…»
«Хвала Усявышняму Аллаху, які даў свайму Пасланніку перамогу пры Бадры і падарыў яму поспех» Негус Асхама (рахматуллахі алейх)
Паход на Бану Кайнука
Нягледзячы на гэтую міласэрнасць, габрэі, якія парушылі заключаную дамову, кінулі выклік Султану сусветаў: «О Мухаммад! Хай не падмане цябе тое, што ты перамог народ, які не ўмее ваяваць! Клянёмся, мы – ваяўнікі! Толькі калі пачнеш ваяваць з намі, ты зразумееш, якія мы волаты!…» Так яны, парушыўшы ранейшую дамову, адкрыта кінулі выклік. Тады Джыбрыль алейхіс-салям прынёс адкравенне, паводле сэнсу якога: «(О Мой Хабіб!) Калі ты асцерагаешся здрады з боку народа, які заключыў (з табой) дамову (гэта значыць, што яны будуць дзейнічаць насуперак дамове), то (перш чым пачаць вайну) прама і справядліва паведамі ім, што ты адкідаеш дамову з імі. Бо Усявышні Аллах не любіць здраднікаў».29
У іншым святым аяце паводле сэнсу сказана: «О Мой Пасланнік! Скажы тым няверуючым габрэям: вы абавязкова будзеце пераможаны, і вас збяруць і пагоняць у Пекла. Якое ж гэта дрэннае месца!»30
Наш уладар Хабіб аль-акрам адразу, у суботу, у сярэдзіне месяца шаўваль, сабраў войска і рушыў на крэпасць, дзе жылі габрэі Кайнука. Белы сцяг нёс хазрат Хамза, а намеснікам у Медыне быў пакінуты Абу Лубаба.31
Дабраславёнае войска аблажыла крэпасць Кайнука. Габрэі, якія казалі: «Якія ж мы адважныя волаты!…», не тое што супраціўляцца – не асмеліліся нават выпусціць з крэпасці ніводнай стралы. Наш уладар Пасланнік Аллаха ўзяў пад кантроль усе ўваходы і выхады. Ніхто не мог выйсці. Так працягвалася пятнаццаць дзён.32
Габрэі, ахопленыя страхам, здаліся. Хоць кожны з іх заслугоўваў смерці, наш любімы Прарок, пасланы як міласэрнасць для сусветаў, злітаваўся над імі і дазволіў габрэям Кайнука пайсці ў Дамаск. Нікому з іх не дазволілі там застацца. Так іх выгналі з зямель Медыны.33 Бану Кайнука пакінулі свой край. Іх маёмасць і зброя сталі здабычай мусульман.
Паход Савік
Калі Абу Суф’ян уцёк з бітвы пры Бадры і прыбыў у Мекку, ён даў зарок (назр) не мазаць галаву алеем і не заходзіць да сваіх жонак, пакуль не адпомсціць Мухаммаду (саллаллаху алейхі ва саллям). Каб выканаць зарок, у другім годзе хіджры, у нядзелю, у пяты дзень месяца зуль-хіджа, ён выправіўся ў Медыну з двумастамі вершнікамі. Аднойчы ноччу ў Медыне ён прыйшоў да дома аднаго чалавека і спытаў пра нашага ўладара Прарока. Той чалавек не стаў з ім размаўляць.
Нават дзвярэй не адчыніў. Абу Суф’ян пайшоў адтуль і спыніўся ў гасцях у Саляма ібн Мішкама. На наступны дзень, выправіўшыся адтуль, ён прыйшоў у мясцовасць Арыз. Там ён натрапіў на Мабада ібн Амруша з ансараў і яго слугу і забіў іх, калі тыя працавалі, – яны сталі шахідамі. Ён падпаліў фінікавы гай і, сказаўшы: «Мой зарок выкананы», пайшоў адтуль.
Калі пра гэтае здарэнне паведамілі нашаму ўладару Прароку (саллаллаху алейхі ва саллям), ён пакінуў Абу Лубабу намеснікам у Медыне і з двумастамі чалавек пайшоў следам за Абу Суф’янам.
«Вы абавязкова будзеце пераможаны, і вас збяруць і пагоняць у Пекла. Якое ж гэта дрэннае месца!» Алі Імран: 12
Ідалапаклоннікі, даведаўшыся пра гэта, кінуліся ўцякаць. Каб выратавацца, яны пакінулі там свой груз і збожжавую страву, якую называюць савік, разам з катламі, якія прынеслі, каб яе варыць. Мусульмане знайшлі гэта і ўзялі як здабычу. Таму гэты паход і называюць паходам Савік.
Шлюб хазрат Алі і хазрат Фатымы
Быў другі год хіджры. Хазрат Фатыме, дачцэ нашага ўладара, Гонару Сусвету (саллаллаху алейхі ва саллям), споўнілася пятнаццаць гадоў.
Аднойчы хазрат Фатыма па нейкай справе прыйшла да нашага ўладара, Найшляхетнейшага Пасланніка. Наш уладар Пасланнік Аллаха ўбачыў, што яго дачка дасягнула ўзросту, калі выходзяць замуж. З таго дня многія сваталіся да нашай маці Фатымы аз-Захра. Пасланнік алейхіс-салям нікому з іх не даў згоды і сказаў: «Яе справа залежыць ад загаду Найвышэйшага Аллаха».
Аднойчы Абу Бакр, Умар і Саад ібн Муаз сядзелі ў мячэці і гаварылі: «Да хазрат Фатымы сваталіся ўсе, акрамя хазрат Алі. Але нікому не далі згоды». Хазрат Сіддык сказаў: «Думаю, што яна наканавана Алі. Хадзем наведаем яго і загаворым пра гэта. Калі ён спашлецца на беднасць, дапаможам яму». Саад сказаў: «О Абу Бакр! Ты заўсёды робіш дабро. Уставай, і мы пойдзем з табой». Утрох яны выйшлі з мячэці і пайшлі да хазрат Алі. А хазрат Алі, узяўшы свайго вярблюда, пайшоў паліваць фінікавы гай аднаго з ансараў. Убачыўшы іх, ён выйшаў насустрач і спытаў, як яны маюцца. Хазрат Абу Бакр сказаў: «О Алі! У кожнай добрай справе ты наперадзе, і ў Найшляхетнейшага Пасланніка ты маеш такую ступень, якой не ўдастоіўся ніхто іншы. Да хазрат Фатымы сваталіся ўсе. Але нікому не далі згоды. Мы думаем, што яна наканавана табе. Чаму б табе не паспрабаваць?»
Пачуўшы гэта, хазрат Алі – яго дабраславёныя вочы напоўніліся слязамі – сказаў: «О Абу Бакр! Ты моцна распаліў мяне. Няма нікога, хто імкнуўся б да яе больш за мяне. Але гэтаму перашкаджае мая беднасць». Хазрат Абу Бакр сказаў: «Не кажы так. Перад Усявышнім Аллахам і Яго Пасланнікам гэты свет – нішто. Беднасць не можа быць гэтаму перашкодай. Ідзі і пасватайся».
Хазрат Алі расказваў: «Я ўвайшоў да Пасланніка Аллаха, саромеючыся і бянтэжачыся. Пасланнік Аллаха, як заўсёды, быў поўны велічы і годнасці. Я сеў перад ім і не мог вымавіць ні слова. Наш уладар Пасланнік Аллаха спытаў: „Навошта ты прыйшоў, у цябе ёсць патрэба?“ Я маўчаў. Калі ён сказаў: „Ты, напэўна, прыйшоў пасватацца да Фатымы“, я змог вымавіць толькі: „Так“. (Наш уладар Прарок паведаміў хазрат Фатыме, што хазрат Алі сватаецца да яе. Яна таксама прамаўчала.) Наш уладар Прарок спытаў: „Што ў цябе ёсць, каб даць Фатыме як махр?“ Я сказаў: „О Пасланнік Аллаха! У мяне няма нічога, што я мог бы ёй даць“».
Тады ён спытаў: «Дзе тая хутамійская кальчуга, якую я табе даў, што з ёй сталася?» Калі я адказаў: «Яна ў мяне», ён сказаў: «Прадай яе і прынясі мне грошы. Гэтага для махру хопіць».34 Паводле іншага паведамлення, калі наш уладар Пасланнік Аллаха спытаў у хазрат Алі: «Што ў цябе ёсць?», той адказаў: «У мяне ёсць конь і кальчуга». Тады наш уладар Пасланнік Аллаха сказаў: «Конь табе спатрэбіцца, а кальчугу прадай». Паводле яшчэ аднаго паведамлення, ён сказаў: «О Алі, ідзі і наймі сабе дом».
Да жаніцьбы хазрат Алі жыў разам з нашым уладаром Прарокам. Па загадзе нашага ўладара Прарока ён наняў дом Харысы ібн Нумана каля Масджыд ан-Набаві, якраз насупраць пакоя хазрат Аішы. Кальчугу ён паслаў на рынак. Хазрат Усман (радыяллаху таала анху), праходзячы па рынку, пазнаў кальчугу хазрат Алі. Ён паклікаў прадаўца і спытаў: «Колькі хоча гаспадар за гэтую кальчугу?» Прадавец адказаў: «Чатырыста дырхамаў». Хазрат Усман (радыяллаху анху) сказаў: «Хадзі, вазьмі грошы». Потым ён пайшоў дадому, узяў у прадаўца кальчугу і заплаціў за яе. «Нікому, акрамя яго, гэтая кальчуга не пасуе. А грошы хай патраціць на вяселле. І хай прыме наша прабачэнне», – сказаў ён. Аддаўшы чатырыста дырхамаў і паклаўшы на іх зверху кальчугу, ён паслаў гэта ў падарунак хазрат Алі. Калі хазрат Алі прыйшоў да нашага Прарока з кальчугай і дырхамамі, наш уладар Прарок шмат маліўся за хазрат Усмана і сказаў: «Усман – мой спадарожнік у Раі». Потым ён паклікаў Білала аль-Хабашы, даў яму частку грошай і загадаў: «Вазьмі гэтыя грошы і ідзі на рынак! Купі трохі ружовай вады, а на астатнія грошы – мёду, і ў куце мячэці ў чыстай пасудзіне развядзіце яго вадой. Зрабіце мядовы шэрбет, каб мы выпілі яго пасля заключэння нікаху. Запрасі ў мячэць тых маіх асхабаў з ансараў і мухаджыраў, хто тут ёсць, і абвясці людзям, што будзе заключаны ніках (шлюбны дагавор) Фатымы і Алі».
Білал аль-Хабашы выйшаў і абвясціў людзям, што будзе заключаны ніках хазрат Алі і хазрат Фатымы. Шаноўныя асхабы прыйшлі ў Масджыд ан-Набаві і запоўнілі мячэць і ўнутры, і звонку. Тады наш уладар Прарок устаў і прачытаў такую хутбу: «Уся хвала і падзяка належыць Госпаду сусветаў. Ён – той, каго ўслаўляюць за дары, якія Ён дае, каму пакланяюцца за Яго бязмежную магутнасць і сілу, чыёй кары і рахунку баяцца і чый суд і загад пануюць на зямлі і на нябёсах. Ён – той, хто стварае створанае сваёй магутнасцю, адрознівае іх адно ад аднаго сваімі справядлівымі пастановамі і ўшанаваў людзей рэлігіяй (іслам) і сваім Прарокам Мухаммадам (алейхіс-салям)… Усявышні Аллах загадаў мне выдаць маю дачку Фатыму замуж за Алі ібн Абі Таліб. Дык бяру вас у сведкі, што я (па загадзе Усявышняга Аллаха) выдаў Фатыму замуж за Алі ібн Абі Таліб з махрам у 400 міскалаў срэбра. Няхай мой Госпад злучыць іх і зробіць гэта для іх дабраславёным. Няхай Ён зробіць іх нашчадкаў чыстымі, ключом да міласэрнасці, крыніцай мудрасці і апорай бяспекі для ўммы Мухаммада.
Вось што я хацеў сказаць. Прашу ў майго Госпада прабачэння для сябе і для вас».
Тады ўстаў хазрат Алі і прачытаў такую кароткую хутбу: «…Я пасылаю салят і салям Мухаммаду алейхіс-салям, у прысутнасці якога мы знаходзімся і які выдаў за мяне сваю дабраславёную дачку Фатыму з махрам у 400 міскалаў срэбра. О мае браты па веры! Вы, вядома, чулі тое, што сказаў наш уладар Прарок, і сталі сведкамі. Я таксама гэта засведчваю і на гэта згодны. Я прымаю гэта такім, як яно ёсць. Усявышні Аллах – сведка ўсіх нашых слоў, і Ён – Апякун усіх нас».35
«Усман – мой спадарожнік у Раі» Святы хадзіс
Калі заключэнне нікаху скончылася, наш уладар Прарок загадаў прынесці свежых фінікаў і сказаў: «Бярыце гэтыя фінікі і ешце». Усе бралі і елі. Потым хазрат Білал раздаў мядовы шэрбет, яго таксама выпілі, і ўсе асхабы памаліліся: «Баракаллаху фі кума ва алейкума ва джамаа шамлакума». Калі заключалі ніках, Фатыме (радыяллаху анха) было пятнаццаць гадоў, а Алі (радыяллаху анху) – дваццаць пяць.
Пасля нікаху хазрат Фатыма плакала. Наш уладар Прарок прыйшоў да яе і сказаў: «О Фатыма! Што з табой, чаму ты плачаш? Клянуся Усявышнім Аллахам, я выдаў цябе замуж за найвучонейшага з тых, хто да цябе сватаўся, найлепшага лагоднасцю і розумам і першага з тых, хто стаў мусульманінам». Хазрат Фатыма адказала: «Татачка! Махр кожнай дзяўчыны, якая выходзіць замуж, ацэньваюць і вызначаюць золатам і срэбрам. Калі і мой махр вызначаць так, якая тады розніца паміж табой і іншымі? У Дзень уваскрасення я хачу заступацца (шафаат) за жонак усіх тых грэшных вернікаў, за якіх будзеш заступацца ты. Вось маё жаданне».
Калі Усявышні Аллах паведаміў, што гэтае жаданне хазрат Фатымы прынята, наш уладар Пасланнік Аллаха сказаў: «О Фатыма! Ты паказала, што ты – дзіця Прарока!»
Хазрат Алі расказваў: «З таго часу мінула некалькі месяцаў. Пра гэтую справу на сходах нічога не гаварылі. А я ад сораму не мог раскрыць рота. Але наш уладар Пасланнік Аллаха часам, калі бачыў мяне сам-насам, казаў: „Якая добрая жанчына твая жонка! Радасная вестка табе: яна – уладарка ўсіх жанчын свету“».
У тыя дні брат хазрат Алі, хазрат Укайл, сказаў: «О Алі! Мы ўзрадаваліся гэтаму шлюбнаму дагавору, але я хачу, каб гэтыя двое шчаслівых былі разам». Хазрат Алі сказаў: «Я таксама гэтага хачу, але саромеюся». Хазрат Укайл узяў хазрат Алі за руку і пайшоў з ім да дома нашага ўладара Прарока. Там яны сустрэлі служанку Пасланніка Аллаха Умм Айман. Яны расказалі ёй, як стаіць справа. Умм Айман сказала: «Вам не трэба прыходзіць дзеля гэтага. Мы дамовімся з чыстымі жонкамі Прарока, а потым паведамім вам. Бо ў такіх справах слухаюць слова жанчын».
Умм Айман расказала пра гэта жонкам Пасланніка Аллаха. Тады іншыя чыстыя жонкі прыйшлі ў дом хазрат Аішы. Яны ўспомнілі хазрат Хадыджу і сказалі: «Калі б яна была жывая, у нас не было б ніякага клопату». Наш уладар Пасланнік Аллаха заплакаў і сказаў: «Дзе знайсці такую жанчыну, як Хадыджа? Калі людзі абвінавачвалі мяне ў хлусні, яна пацвердзіла маю праўдзівасць і ўсю сваю маёмасць аддала на мой шлях. Яна вельмі дапамагла рэлігіі іслам. Яшчэ пры яе жыцці Найвышэйшы Аллах загадаў мне абвясціць Хадыджы радасную вестку: у Раі для яе пабудаваны палац са смарагду». Жонкі нашага ўладара Пасланніка Аллаха выклалі жаданне хазрат Алі. Тады наш уладар Пасланнік Аллаха загадаў Умм Айман паклікаць хазрат Алі. Калі Алі прыйшоў, жанчыны, што былі там, усталі і выйшлі. Хазрат Алі схіліў галаву і сеў. Пасланнік Аллаха спытаў: «Ці хочаш ты да сваёй жонкі, о Алі?»
Алі (радыяллаху анху) адказаў: «Так, о Пасланнік Аллаха! Няхай мае маці і бацька будуць ахвярай за цябе!» Наш уладар, Найшляхетнейшы Пасланнік, сказаў Асме бінт Умайс: «Ідзі падрыхтуй дом Фатымы». Асма пайшла ў дом, куды хазрат Фатыма павінна была перайсці нявестай. Яна зрабіла тры падушкі для сядзення – адну з новай скуры, другую з латанай скуры, трэцюю з цыноўкі – і напхала іх пальмавым валакном. Пасля начнога намазу наш уладар Пасланнік Аллаха прыйшоў у дом Фатымы і агледзеў тое, што было падрыхтавана.
Наш Прарок загадаў, каб на дзве траціны грошай, якія прынёс хазрат Алі, купілі ежу, упрыгажэнні, пахошчы і іншае, а на траціну – адзенне, і дапоўніў хатнія рэчы. У пасаг і хатняе начынне хазрат Фатымы ўваходзілі: тры падушкі для сядзення, якія зрабіла Асма бінт Умайс, дыван з махрамі, падушка пад галаву, напханая пальмавым валакном, два ручныя жорны, скураны бурдзюк для вады, гліняны збан для вады, скураная кружка, ручнік, спадніца, вырабленая бараніная скура, стары стракаты еменскі дыван, з якога ўжо вылез ворс, плеценая з пальмавага лісця тахта, два стракатыя еменскія ўборы і аксамітная коўдра. Потым наш уладар Пасланнік Аллаха даў хазрат Алі трохі грошай і сказаў купіць фінікаў і масла. Хазрат Алі так расказваў пра тое, што было далей:
«Я купіў фінікаў на пяць дырхамаў і масла – на чатыры дырхамы. Потым прынёс гэта да Пасланніка Аллаха. Прарок папрасіў скураны абрус. Сваёй дабраславёнай рукой ён змяшаў фінікі, муку, масла і ёгурт, прыгатаваў нейкую страву і сказаў мне: „О Алі! Ідзі і прывядзі, каго знойдзеш“. Я выйшаў і ўбачыў вельмі шмат людзей. Я запрасіў іх усіх, увайшоў і сказаў: „О Пасланнік Аллаха! Людзей шмат“.
Уладар сусветаў, наш уладар, Гонар Сусвету, сказаў: „Заводзь іх па дзесяць чалавек, хай паспытаюць ежы“. Я так і зрабіў. Палічылі – аказалася, што семсот чалавек, мужчын і жанчын, паелі і наеліся».
Пасля таго як вясельнае частаванне (валіма) хазрат Алі і Фатымы было з’едзена, наш уладар Прарок, як паведаміла Умм Айман, сказаў хазрат Алі: «О Алі, мая дачка Фатыма пайшла нявестай у ваш дом. А я пасля вячэрняга намазу прыйду і памалюся. Чакайце мяне».
Калі хазрат Алі прыйшоў дадому, ён сеў у адным куце. Хазрат Фатыма таксама сядзела ў другім куце дома. Потым прыйшоў наш уладар Пасланнік Аллаха і пастукаў у дзверы. Адчыніла Умм Айман.
Пасланнік Аллаха спытаў: «Мой брат тут?» Умм Айман сказала: «Няхай мае маці і бацька будуць ахвярай за цябе, о Пасланнік Аллаха! Хто твой брат?» Наш уладар Пасланнік Аллаха сказаў: «Гэта Алі ібн Абі Таліб». Умм Айман спытала: «Дык ты выдаў сваю дачку замуж за свайго брата?» Наш уладар Пасланнік Аллаха сказаў: «Так». З таго, што Пасланнік Аллаха спытаў: «Мой брат тут?», Умм Айман падумала, што такі шлюб не можа быць дазволены. А наш уладар Пасланнік Аллаха, сказаўшы «Так», паказаў, што перашкода для шлюбу – нараджэнне ад адной маці.
Потым наш уладар Пасланнік Аллаха спытаў у Умм Айман: «Асма бінт Умайс таксама тут?» Калі тая адказала: «Так», ён сказаў: «Значыць, яна прыйшла служыць дачцэ Пасланніка Аллаха». Калі Умм Айман адказала: «Так», ён памаліўся за яе, сказаўшы: «Няхай яна дасягне дабра».
«О Фатыма! Што з табой, чаму ты плачаш? Клянуся Усявышнім Аллахам, я выдаў цябе замуж за найвучонейшага з тых, хто да цябе сватаўся, найлепшага лагоднасцю і розумам і першага з тых, хто стаў мусульманінам» Святы хадзіс
Потым ён загадаў прынесці пасудзіну з вадой, памыў свае дабраславёныя рукі і ўліў у ваду крыху мускусу. Потым паклікаў хазрат Фатыму. Хазрат Фатыма ад сарамлівасці глядзела на сваю вопратку. Наш уладар Пасланнік Аллаха набраў трохі вады, пакрапіў ёю яе грудзі, галаву і спіну і памаліўся: «Аллахумма інні уізуха біка ва зурріятыха мінаш-шайтанір-раджым» (О мой Госпадзе, я прашу ў Цябе прытулку для яе і яе нашчадкаў ад зла праклятага, пабітага камянямі шайтана). Потым ён зрабіў тое ж самае з хазрат Алі і памаліўся: «Аллахумма барык фіхіма ва барык алейхіма ва барык лахума фі насліхіма». Прачытаўшы суры аль-Іхлас і аль-Муаўвізатайн, ён сказаў: «Увайдзі да сваёй жонкі з імем і благадаццю Усявышняга Аллаха». Потым, узяўшыся сваімі дабраславёнымі рукамі за абедзве створкі дзвярэй, ён памаліўся аб благадаці і пайшоў адтуль.36
Хазрат Алі расказваў: «Праз чатыры дні пасля нашага вяселля наш уладар Пасланнік Аллаха ўшанаваў наш дом сваім прыходам. Прарок павучаў нас сваімі словамі, што пакараюць сэрцы і поўныя мудрасці, і сказаў: „О Алі! Прынясі вады!“ Я ўстаў і прынёс вады. Прачытаўшы святы аят, ён сказаў: „Выпі трохі гэтай вады, а трохі пакінь“. Я так і зрабіў. Ваду, што засталася, ён пакрапіў мне на галаву і грудзі. Потым зноў сказаў: „Прынясі вады“. Я зноў прынёс вады. З Фатымай ён зрабіў тое ж, што і са мной. Потым адаслаў мяне на двор».
Калі Алі выйшаў, Прарок спытаў у дачкі пра хазрат Алі. Фатыма сказала: «Татачка, у ім ёсць усе якасці дасканаласці. Але некаторыя курайшыцкія жанчыны кажуць мне: „Твой муж бедны“». Тады наш уладар Пасланнік Аллаха сказаў: «Дачка мая! Твой бацька і твой муж не бедныя. Мне былі прапанаваны ўсе скарбы і багацці зямлі і нябёсаў. Але я іх не прыняў. Я прыняў тое, што прынятае ў Усявышняга Аллаха. Дачушка мая! Калі б ты ведала тое, што ведаю я, гэты свет у тваіх вачах быў бы нікчэмным і нізкім. Клянуся Усявышнім Аллахам, твой муж – першы з асхабаў. І ў ісламе ён вялікі, і ў веданні найглыбейшы. Дачка мая! Усявышні Аллах выбраў з Ахль аль-Байт (сям’і Прарока) двух чалавек. Адзін з іх – твой бацька, а другі – твой муж. Ніколі не будзь яму непаслухмянай і не ідзі супраць яго загадаў».
Павучыўшы дачку, наш уладар, Гонар Сусвету, алейхі афдалус-салават, паклікаў хазрат Алі. Даручыўшы яму Фатыму, ён сказаў: «О Алі! Беражы пачуцці Фатымы. Яна – частка мяне. Будзь з ёй ласкавы. Калі ты засмуціш яе, то засмуціш мяне». Потым ён даручыў абодвух Усявышняму Аллаху. Калі ён устаў і ўжо збіраўся ісці, хазрат Фатыма сказала: «О Пасланнік Аллаха! Хатнюю працу я буду рабіць сама, а працу па-за домам будзе рабіць Алі. Калі ты дасі мне служанку, яна будзе дапамагаць мне ў некаторых справах. Ты мяне ўзрадуеш». Наш уладар Пасланнік Аллаха сказаў: «О Фатыма! Даць табе нешта лепшае за служанку ці даць служанку?»
Наша маці хазрат Фатыма адказала: «Дай тое, што лепшае за служанку». Тады наш уладар Пасланнік Аллаха сказаў: «Кожны вечар, кладучыся спаць, кажы трыццаць тры разы „Субханаллах“, трыццаць тры разы „Альхамдулілях“, трыццаць тры разы „Аллаху акбар“ і адзін раз „Ля іляха ілляллаху вахдаху ля шарыка лах, лахуль-мулку ва лахуль-хамду ва хува аля кулли шайін кадыр“. Усяго гэта сто слоў. У Дзень уваскрасення ты знойдзеш тысячу хасана (добрых спраў). На шалях (мізан) твае добрыя справы пераважаць». Потым наш уладар Прарок пакінуў дом сваёй дачкі і пайшоў у свой шчаслівы дом.
Забойства Кааба ібн Ашрафа
Перамога пры Бадры напоўніла страхам сэрцы габрэяў і язычнікаў-ідалапаклоннікаў у Медыне. Некаторыя габрэі апамяталіся і, сказаўшы: «Гэта, без сумнення, той чалавек, прыкметы якога мы чытаем у нашых кнігах. Цяпер ужо супрацьстаяць яму будзе немагчыма. Бо ён заўсёды будзе перамагаць», сталі мусульманамі. А іншыя казалі: «Мухаммад ваяваў з курайшытамі, якія не разбіраюцца ў вайне. Таму ён і перамог. Калі б ён ваяваў з намі, мы паказалі б яму, як вядуць вайну і як здабываюць перамогу».
Габрэй па імені Кааб ібн Ашраф, пачуўшы пра перамогу войска ісламу пры Бадры, з нянавісці да мусульман пайшоў у Мекку. Сабраўшы тамтэйшых ідалапаклоннікаў, ён чытаў вершы, распальваючы іх і падбухторваючы напасці на Медыну. Кааб дамовіўся з імі ваяваць супраць нашага ўладара Прарока і нават задумаў замах на нашага любімага Прарока. Усявышні Аллах паведаміў пра гэта нашаму ўладару Пасланніку Аллаха і паводле сэнсу сказаў: «Гэта тыя, каго Усявышні Аллах пракляў (аддаліў ад сваёй міласэрнасці)…»37
Тады Найшляхетнейшы Пасланнік спытаў сваіх шаноўных асхабаў: «Хто заб’е Кааба ібн Ашрафа? Бо ён прычыніў крыўду Усявышняму Аллаху і Яго Пасланніку».
Мухаммад ібн Маслама спытаў: «О Пасланнік Аллаха! Хочаш, каб я яго забіў?» Наш уладар Пасланнік Аллаха сказаў: «Так, хачу». Мухаммад ібн Маслама некалькі дзён абдумваў гэтую справу і складаў планы. Ён пайшоў да сваіх сяброў Абу Наілы, Аббада ібн Бішра, Харыса ібн Аўса і Абу Абса ібн Джабра і расказаў ім пра справу. Усе палічылі гэта слушным і сказалі: «Заб’ём яго разам». Разам яны прыйшлі да нашага ўладара Прарока і сказалі: «О Пасланнік Аллаха! Калі дазволіш, ці можам мы, размаўляючы з Каабам, сказаць пра цябе нейкія словы, якія яму будзе прыемна пачуць?» Наш уладар Прарок дазволіў ім гаварыць тое, што яны захочуць.
Потым Мухаммад ібн Маслама з сябрамі пайшоў да Кааба ібн Ашрафа і сказаў: «Гэты Мухаммад патрабаваў ад нас садакі. На нас наклаў вялікія падаткі. Таму я прыйшоў пазычыць у цябе што-небудзь». Кааб узрадаваўся, падумаўшы, што Мухаммад ібн Маслама думае гэтак жа, як ён, і сказаў: «Вам ён яшчэ больш надакучыць». Мухаммад ібн Маслама сказаў: «Ну, мы ўжо аднойчы пайшлі за ім. Будзем і далей ісці за ім. Паглядзім, чым гэта скончыцца. А цяпер пазыч нам трохі фінікаў». Кааб сказаў: «Добра, пазычу, але вы павінны даць мне што-небудзь у заклад!» Мухаммад ібн Маслама і тыя, хто быў з ім, спыталі: «Чаго ты хочаш?» Кааб сказаў: «Хачу ў заклад вашых жанчын». На гэта яны не пагадзіліся. Кааб сказаў: «Тады дайце мне ў заклад сваіх сыноў». Яны сказалі: «Іх мы таксама не можам даць у заклад. Тады пра кагосьці з іх будуць казаць, што яго аддалі ў заклад за адзін-два вярблюджыя грузы фінікаў, і гэта будзе для нас плямай, якой мы ніколі не зможам забыць. Але мы можам даць табе ў заклад сваю зброю і даспехі». Кааб прыняў гэтую прапанову і сказаў ім, калі прыйсці.38
«О Алі! Беражы пачуцці Фатымы. Яна – частка мяне. Будзь з ёй ласкавы. Калі ты засмуціш яе, то засмуціш мяне» Святы хадзіс
Аднойчы ноччу Мухаммад ібн Маслама прыйшоў да Кааба. З ім быў і Абу Наіла. Кааб паклікаў іх у крэпасць, а сам спусціўся, каб іх сустрэць. Жонка Кааба сказала: «Куды ты ідзеш у такую пару?» Кааб сказаў: «Гэта прыйшлі Мухаммад ібн Маслама і мой брат Абу Наіла». Жонка сказала: «Гэты голас, які я чую, мне не падабаецца. Быццам з яго капае кроў». Кааб адказаў: «Не, гэта Мухаммад ібн Маслама і мой малочны брат Абу Наіла. Добры ён юнак. Нават калі яго клічуць ноччу на паядынак на мячах, ён прыходзіць без вагання. Вось ён які». Мухаммад ібн Маслама ўзяў з сабой у крэпасць двух, а паводле іншага паведамлення – трох чалавек. Гэта былі Абу Абс ібн Джабр, Харыс ібн Аўс і Аббад ібн Бішр.39 Хазрат Мухаммад ібн Маслама сказаў сябрам: «Калі прыйдзе Кааб, я скажу яму, што хачу панюхаць яго валасы, вазьму яго за галаву і буду нюхаць. Калі ўбачыце, што я моцна схапіў Кааба за галаву, біце яго мячамі». Кааб ібн Ашраф выйшаў да іх прыгожа апрануты і напахчаны. Ібн Маслама падышоў да Кааба і сказаў: «Я дагэтуль ніколі не адчуваў такога цудоўнага паху». Кааб пахваліўся: «Найпахучэйшыя жанчыны сярод арабаў – у мяне». Мухаммад ібн Маслама сказаў: «Ці дазволіш мне панюхаць тваю галаву?» Кааб сказаў, што дазваляе. Ібн Маслама панюхаў, даў панюхаць і сябрам. Потым сказаў, што хоча панюхаць яшчэ раз. Гэтым разам Мухаммад ібн Маслама схапіў Кааба за галаву і даў сябрам знак біць яго мячамі.
Пасля першага ўдару мячом Кааб страшна закрычаў, але не памёр. Тады Мухаммад ібн Маслама забіў яго сваім кінжалам. Муджахіды, якія забілі Кааба, адразу пакінулі тое месца і дабраліся да Медыны. Калі яны прынеслі нашаму ўладару Пасланніку Аллаха радасную вестку, наш Прарок уславіў Усявышняга Аллаха і памаліўся за муджахідаў. Забойства няверуючага Кааба ібн Ашрафа напоўніла габрэяў вялікім страхам. Бо калі ўжо забілі такога вядомага правадыра, як Кааб, то і іх забойства было толькі справай часу. Раніцай яны сабраліся, прыйшлі да нашага ўладара Прарока і паскардзіліся на тое, што здарылася ноччу. Найшляхетнейшы Пасланнік сказаў: «Гэты чалавек увесь час нам шкодзіў і чытаў вершы супраць нас. Калі хто з вас будзе рабіць тое ж самае, хай ведае, што яго кара – меч». Пасля гэтай перасцярогі габрэі са страху заключылі з нашым уладаром Пасланнікам Аллаха новую дамову…40
Паход на Гатафан
Гэты паход называюць таксама «паходам Анмар» і «паходам Зі Амр». Група з Бану Саалаба і Бану Мухарыб сабралася ў месцы, якое называецца Зі Амр, і вырашыла разрабаваць усё, што знойдзе вакол Медыны. Іх правадыром быў нейкі Дасур ібн Харыс ібн Мухарыб па мянушцы Аўрас. Наш уладар Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям) пакінуў намеснікам у Медыне Усмана ібн Аффана (радыяллаху анху) і з атрадам у чатырыста пяцьдзесят чалавек выправіўся з Медыны. У дарозе яны сустрэлі чалавека па імені Джаббар і спыталі ў яго пра ворага. Той сказаў: «Яны не будуць з вамі ваяваць. Убачыўшы вас, яны ўцяклі ў горы». Пасланнік Аллаха прапанаваў яму іслам. Той прыняў яго і стаў мусульманінам.
Калі войска ісламу рухалася да даліны, пачаўся дождж, які нейкі час ліў з усёй сілы. Потым ён аслабеў і сціх. Усе муджахіды на чале з нашым уладаром Прарокам прамоклі з галавы да ног. Кожны дзе-небудзь убаку сушыў сваю вопратку. Пасланнік Аллаха ў адлюдным месцы зняў вопратку і развесіў яе на дрэве, каб высахла. Калі ён адпачываў пад дрэвам, няверуючыя, якія сачылі за войскам ісламу, убачылі, што Пасланнік Аллаха адзін, і паведамілі пра гэта Дасуру ібн Харысу. Той ціха і асцярожна падкраўся да месца, дзе адпачываў Пасланнік Аллаха, каб забіць яго. Дасур выхапіў меч і сказаў: «Хто можа выратаваць цябе ад маёй рукі?» Наш Прарок адказаў: «Усявышні Аллах». У тое ж імгненне прыйшоў Джыбрыль алейхіс-салям, ударыў Дасура ў грудзі і паваліў яго на зямлю. Меч выпаў у яго з рукі. Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) падняў меч Дасура і сказаў: «Хто можа выратаваць цябе ад маёй рукі?» Дасур адказаў: «Ніхто», – і, вымавіўшы сведчанне веры (шахада), стаў мусульманінам. Дзякуючы яму вельмі многія людзі прыйшлі да веры (іман).41 Дасур паабяцаў, што больш ніколі не будзе збіраць воінаў на вайну. Без узброенага сутыкнення ўсе вярнуліся ў Медыну. Паход доўжыўся адзінаццаць дзён.
Паход на Бахран
Гэты паход называюць таксама «Бану Сулайм» або «паходам на Наджран». Прыйшла вестка, што шматлікія ідалапаклоннікі, якія сабраліся ў племені Бану Сулайм, збіраюцца напасці на Медыну. Намеснікам застаўся хазрат Ібн Умм Мактум. Пасланнік Аллаха з атрадам у трыста чалавек выступіў супраць ворага. Даведаўшыся, што набліжаецца войска ісламу, вораг уцёк у горы. Таму сустрэцца з ім не ўдалося. Паход доўжыўся дванаццаць дзён.
«Гэты чалавек (Кааб ібн Ашраф) увесь час нам шкодзіў і чытаў вершы супраць нас. Калі хто з вас будзе рабіць тое ж самае, хай ведае, што яго кара – меч» Святы хадзіс
Твая любоў адабрала мяне ў мяне самога;
люблю Цябе, мой Госпадзе!
Твая любоў такая салодкая;
люблю Цябе, мой Госпадзе!
Ні багаццю я не радуюся,
ні беднасці не бядую.
Тваёй любоўю я цешуся;
люблю Цябе, мой Госпадзе!
Ты загадаў нам пакланенні,
Ты ўславіў добрыя справы,
Ты даў нам бясконцыя дары;
люблю Цябе, мой Госпадзе!
Які ж няўдзячны мой нафс:
дзеля сваёй асалоды ён заўжды мяне губіць!
А я знайшоў сапраўдную асалоду:
люблю Цябе, мой Госпадзе!
Як належыць пакланяцца
і для гэтага свету працаваць –
вось мая справа дзень і ноч, бо
люблю Цябе, мой Госпадзе!
Не словамі любяць, о Хільмі!
Твой Госпад сказаў: «Працуйце!»
Няхай гэта будзе відаць з тваіх спраў;
люблю Цябе, мой Госпадзе!
Ворагаў ісламу так шмат,
падступна нападаюць яны на рэлігію;
ці ж правільна сядзець склаўшы рукі?
Люблю Цябе, мой Госпадзе!
Хіба закаханы сядзіць у гультайстве?
Хіба дасць ён пылінцы сесці на ўмілаванага?
Прымусь ворага змоўкнуць і скажы:
«Люблю Цябе, мой Госпадзе!»