ANG DAKILANG PAG-UUGALI NG ATING PINUNO, ANG PROPETA1
Habang binibilang ng Allâhu ta’âlâ ang mga kabutihan at mga kaloob na ipinagkaloob Niya sa Kanyang minamahal na Propeta (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam), at habang hinahaplos Niya ang kanyang pinagpalang puso, sinasabi Niya: “Ikaw ay nilikha na may magandang pag-uugali.”2
Sa isang marangal na âyat ay sinabi Niya ayon sa kahulugan: “Tunay na ikaw ay nasa khuluq ’azîm (ikaw ay may dakilang pag-uugali).” Ang khuluq ’azîm ay nangangahulugang pagkakaroon ng mga lihim at mga natatagong bagay kasama ang Allâhu ta’âlâ, at pagkakaroon ng magandang pag-uugali sa gitna ng mga tao. Sinabi ni Hadrat ’Ikrima: “Narinig ko mula kay ’Abdullah ibn ’Abbâs: Ang ‘khuluq ‘azîm’ sa marangal na âyat na ito, ibig sabihin ay ang magagandang ugali, ay ang pag-uugali (akhlâq) na ipinahahayag ng Qur’ân al-karîm.”
Ang magandang pag-uugali ni Rasûlullah ang naging dahilan ng pagyakap ng napakaraming tao sa relihiyong Islam.
Napakatamis ng kanyang mga salita: binibihag ng mga ito ang mga puso at inaakit ang mga kaluluwa. Napakalawak ng kanyang talino kaya, nang dumating siya sa Tangway ng Arabia sa gitna ng mga taong mababagsik at matitigas ang ulo, napakahusay niyang pinamahalaan sila, tiniis niya nang may pagtitiyaga ang kanilang mga pagpapahirap, at inakay niya sila sa kahinahunan at pagsunod. Iniwan ng karamihan sa kanila ang kanilang relihiyon, naging Muslim, at nakipaglaban sa landas ng relihiyong Islam laban sa kanilang mga ama at mga anak.
Alang-alang sa kanya ay inialay nila ang kanilang mga ari-arian at mga tahanan, at ibinuhos ang kanilang dugo. Samantalang hindi sila sanay sa ganitong mga bagay. Napakadakila ng kanyang magandang pag-uugali, kahinahunan, pagpapatawad, pagtitiis, mga kabutihan at pagkabukas-palad kaya hinahangaan siya ng lahat. Ang mga nakakita at nakarinig sa kanya ay buong-pusong naging Muslim. Sa alinman sa kanyang mga kilos, gawa at salita ay kailanman hindi nakita ang anumang kapangitan o anumang kapintasan. Bagaman hindi siya kailanman nagdamdam sa sinuman dahil sa kanyang sarili, mabagsik at mahigpit siya sa mga kaaway ng relihiyon at sa mga nag-uunat ng kanilang dila at kamay laban sa relihiyon.
Libu-libong himala ni Muhammad ’alaihis-salâm ang nasaksihan; sinabi ito ng lahat, kaibigan man o kaaway. Ang pinakamahalaga sa mga himalang ito ay ang kanyang kagandahang-asal at magandang pag-uugali. Sinabi ni Hadrat Abû Sa’îd Khudrî: “Si Rasûlullah (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam) ay nagbibigay ng damo sa mga hayop. Itinatali niya ang kamelyo. Winawalis niya ang kanyang bahay. Ginagatasan niya ang tupa. Tinatahi niya ang punit ng kanyang sapatos at tinatagpian ang kanyang damit-panloob.3 Kumakain siya kasama ng kanyang lingkod. Kapag napagod ang kanyang lingkod sa paggiling sa gilingang-kamay, tinutulungan niya siya. Bumibili siya sa pamilihan ng kung anu-anong bagay at dinadala niya ang mga ito sa bahay sa loob ng isang supot. Kapag nakasalubong niya ang mahirap o mayaman, ang matanda o bata, siya ang unang bumabati ng salâm. Upang makipagkamay sa kanila, siya ang unang nag-aabot ng kanyang pinagpalang kamay. Pantay ang turing niya sa alipin at sa amo, sa maharlika, sa maitim at sa maputi. Sinuman ang nag-anyaya sa kanya, pumupunta siya sa lugar na pinag-aanyayahan sa kanya. Ang anumang inihain sa kanya, kahit kaunti, ay hindi niya minamaliit o hinahamak.
Hindi siya nagtitira ng pagkain mula gabi hanggang umaga, ni mula umaga hanggang gabi. Maganda ang kanyang pag-uugali. Ibig niyang gumawa ng kabutihan at mabuti ang kanyang pakikisama sa lahat. Masaya ang kanyang mukha at matamis ang kanyang pananalita, at hindi siya tumatawa habang nagsasalita. Mukha siyang malungkot, ngunit hindi nakakunot ang kanyang noo. Mababa ang kanyang loob, ngunit hindi mababa ang kanyang pagkatao. Kagalang-galang siya at pumupukaw ng paggalang at sindak, ngunit hindi magaspang. Magalang siya at mapagbigay, ngunit hindi nag-aaksaya, hindi nagbibigay ng anuman nang walang kapakinabangan, at nahahabag sa lahat. Laging nakayuko ang kanyang pinagpalang ulo. Wala siyang inaasahan mula sa sinuman. Ang naghahangad ng kaligayahan at kapanatagan ng loob ay dapat maging tulad niya.” Sinabi ni Anas ibn Mâlik: “Naglingkod ako kay Rasûlullah nang sampung taon. Hindi niya ako sinabihan ng ‘Ah!’ kahit minsan. Hindi niya kailanman sinabing ‘Bakit mo ginawa nang ganito ito?’ o ’Bakit hindi mo ginawa iyon?’”4 Sinabi ni Abû Hurayra: “Sa isang kampanya (ghazwa), hiniling namin sa kanya na manalangin upang malipol ang mga di-mananampalataya. Sinabi niya: ‘Hindi ako isinugo upang sumumpa, ni upang maparusahan ang mga tao. Isinugo ako upang gumawa ng kabutihan sa lahat at upang makamtan ng mga tao ang kapanatagan.’”5 Sinabi ng Allâhu ta’âlâ sa ika-107 na marangal na âyat ng sûra al-Anbiyâ ayon sa kahulugan: “Isinugo ka Namin bilang awa at kabutihan para sa mga sanlibutan.”
Sinabi ni Abû Sa’îd Khudrî: “Ang pagkamahiyain (hayâ) ni Rasûlullah ay higit pa kaysa sa pagkamahiyain ng mga dalagang birhen ng Islam.”6
Sinabi ni Anas ibn Mâlik: “Kapag nakipagkamay si Rasûlullah sa isang tao, hindi niya inilalayo ang kanyang pinagpalang kamay hangga’t hindi binabawi ng taong iyon ang kanyang kamay.7 Hindi niya inilalayo ang kanyang pinagpalang mukha sa taong iyon hangga’t hindi inilalayo ng taong iyon ang kanyang mukha. Kapag nakaupo siya sa tabi ng isang tao, nakaupo siya sa kanyang dalawang tuhod; bilang paggalang sa kanya, hindi siya umuupo nang nakatindig ang kanyang pinagpalang tuhod.”
Sinabi ni Jâbir ibn Samura: “Kaunti lamang magsalita si Rasûlullah. Nagsasalita siya kapag kinakailangan o kapag may itinanong sa kanya.” Mula rito ay nauunawaan na ang bawat Muslim ay dapat manahimik at hindi magsalita ng walang kabuluhan at walang kapakinabangan. Sa kanyang pinagpalang mga salita ay may tartîl at tarsîl, ibig sabihin, napakalinaw at maayos ang kanyang pagsasalita at madali siyang maunawaan. Sinabi ni Anas ibn Mâlik: “Dinadalaw ng Rasûl ’alaihis-salâm ang mga maysakit, sumusunod sa likod ng janâza, at pumupunta sa lugar na pinag-aanyayahan sa kanya. Sumasakay rin siya sa asno. Nakita ko ang Rasûl ’alaihis-salâm sa Pagsakop sa Khaybar. Nakasakay siya sa isang asnong lubid ang renda. Kapag lumalabas ang Rasûl ’alaihis-salâm pagkatapos ng salât sa madaling-araw, dinadala sa harap niya ng mga bata at mga manggagawa ng Medina ang kanilang mga lalagyang puno ng tubig at hinihiling sa kanya na ilubog doon ang kanyang pinagpalang daliri. Kahit taglamig at malamig ang tubig, hindi niya tinatanggihan ang kanilang hiling at pinasasaya niya ang kanilang mga puso.”8
Sinabi rin ni Anas: “Kapag hinawakan ng isang batang babae ang kamay ng Rasûl ’alaihis-salâm at isinama siya para sa isang pangangailangan, sumasama siya sa kanya at nilulutas niya ang kanyang suliranin.”
“Tunay na ikaw ay nasa khuluq ’azîm (ikaw ay may dakilang pag-uugali)” Qalam: 4
Sinabi ni Jâbir: “Kailanman ay hindi narinig na nagsabi ang Rasûl ‘alaihis-salâm ng ‘wala’ kapag may hinihingi sa kanya.”
Sa pagkamahiyain (hayâ) din ay nakahihigit ang ating Pinuno, ang Propeta, sa lahat ng nilikha. Sa mga bagay na hindi nararapat ay wari bang nakapikit ang kanyang mga mata. Hindi niya kinakausap ang sinuman sa paraang hindi kinalulugdan ng kausap.
Isinalaysay ng ating ina na si Hadrat ’Âisha: “Kapag ibinalita sa ating Pinunong Rasûlullah na may taong gumawa ng isang bagay na hindi kanais-nais, sinasabi niya sa pangkalahatang paraan, nang hindi binabanggit ang pangalan ng taong iyon: ‘Bakit ganito ang ginagawa nila?’ Sa ganitong paraan ay pinipigilan niya ang taong iyon sa masamang ginawa o sinabi niya, at hindi niya binabanggit ang kanyang pangalan.”9
Isinalaysay ni Anas ibn Mâlik: “Isang araw, pumasok sa harapan ng ating Pinuno, ang Propeta, ang isang taong may nakapahid na bagay na kulay-dilaw sa mukha. Wala siyang sinabi sa kanya. Wala siyang sinabing ikalulungkot niya. Nang lumabas ang taong iyon, sinabi niya: ‘Kung sinabi sana ninyo sa kanya, nahugasan sana niya ang nasa kanyang mukha!’”10
Pinagbubuklod ng ating Pinunong Rasûlullah ang mga lipi. Hindi niya sila pinag-aaway-away. Pinararangalan niya ang pinuno ng bawat lipi at pinauupo siya sa pinakamarangal na upuan.
Hindi niya ipinagkakait sa sinuman ang kanyang pinagpalang mukha. Hinahanap niya ang kanyang mga Sahâba at itinatanong ang mga hindi dumarating. Pinapayuhan niya ang mga nakaupo sa kanyang tabi at ibinibigay sa bawat isa ang kanyang bahagi.
Dahil sa kanyang pakikitungo, hindi sumasagi sa puso ng sinuman ang kaisipang mas minamahal niya ang isa kaysa sa iba. Pinagtitiisan niya at pinakikinggan ang sinumang lumalapit sa kanya upang magreklamo.
Hangga’t hindi umaalis ang taong dumating, hindi niya siya iniiwan upang umalis. Inihahandog niya sa lahat ng tao ang kanyang magandang ugali at pag-uugali sa pinakamabuting paraan. Sa kanyang harapan ay pantay-pantay ang lahat pagdating sa karapatan at katarungan. Walang sinumang may anumang kahigitan o pagtatangi sa iba. Sinabi ng ating ina na si Hadrat ’Âisha: “Wala akong nakitang sinumang may pag-uugaling kasingganda ng sa ating Pinunong Rasûlullah. Tuwing tinatawag siya ng sinuman sa kanyang mga Sahâba o sa kanyang Ahl al-Bayt, lagi siyang sumasagot: ‘Narito ako, ano iyon?’”11
Tinatawag ng ating Pinunong Rasûlullah ang kanyang mga Sahâba sa pinakamagagandang pangalan. Hindi niya pinuputol ang salita ng sinuman. Hangga’t hindi pa natatapos magsalita ang kanyang kausap o hindi pa tumatayo upang umalis, hindi niya ito pinuputol. Tungkol sa kanyang mabuting pakikitungo, malasakit at habag, sinabi ng Allâhu ta’âlâ sa ika-128 na marangal na âyat ng sûra at-Tawba ayon sa kahulugan: “Nasasaktan at nalulungkot siya sa inyong paghihirap. Lubha siyang nagmamalasakit sa inyo; sa mga mananampalataya ay lubha siyang mahabagin, at labis siyang naghahangad ng kabutihan para sa kanila.”
At sa ika-107 na marangal na âyat ng sûra al-Anbiyâ ay sinabi Niya ayon sa kahulugan: “(O Aking Habîb!) Hindi Kami nagsugo sa iyo kundi bilang awa sa mga sanlibutan.”
Dahil sa pangambang maging mabigat ang ilang bagay sa kanyang umma, pinagagaan ito ng ating Pinuno, ang Propeta. Sinabi niya: “Kung hindi lamang sa pangambang mapahirapan ang aking umma, iniutos ko sana sa kanila na gumamit ng miswâk sa bawat wudû.”12 Sa pagtupad din ng pangako ay walang sinuman sa mga tao ang nakahigit sa ating Pinuno, ang Propeta. Isinalaysay ni ’Abdullah ibn Abi’l-Hamsâ: “Nakipagkalakalan ako sa ating Propeta bago pa ipabatid sa kanya ang pagkapropeta. May natitira pa akong utang sa kanya. Nangako ako sa kanya na magkikita kami sa ganito at ganoong oras sa ganito at ganoong lugar, at nalimutan ko ito. Nang maalala ko ang aking pangako makalipas ang tatlong araw, agad akong tumakbo sa lugar na iyon. Nang makita kong tatlong araw na siyang naghihintay roon, natigilan ako sa pagkamangha. Sinabi niya sa akin: ‘Binata, pinagod mo ako! Tatlong buong araw na kitang hinihintay rito.’” Ang kababaang-loob ng ating Pinuno, ang Propeta, ay napakadakila at walang kapantay, anupa’t hindi ito matatagpuan sa sinuman, maging sa alinmang propeta (’alaihimus-salâm).
Kailanman ay hindi umusbong sa kanya ang kapalaluan. Nang bigyan ng kalayaang pumili ang ating Propeta sa pagitan ng pagiging propetang hari at pagiging propetang lingkod, pinili niya ang maging propetang lingkod.13 Dahil dito ay sinabi ni Isrâfîl ’alaihis-salâm sa ating Pinuno, ang Propeta: “Tunay na ipinagkaloob din sa inyo ng Allâhu ta’âlâ ang katangiang tinalikdan ninyo dahil sa kababaang-loob. Sapagkat sa Araw ng Paghuhukom, kayo ang pinakadakila sa mga anak ni Âdam. Kayo ang unang taong babangon mula sa kanyang libingan. At kayo rin ang unang mamamagitan.”
Sinabi ng ating Pinuno, ang Propeta, sa ating ina na si Hadrat ’Âisha:
“Inialok sa akin na gawing ginto ang mga bato at lupa ng Mecca. Sinabi ko: ‘Hindi, O aking Panginoon! Hayaan Mong magutom ako sa isang araw at mabusog sa isang araw. Sa araw na ako’y gutom, magsusumamo ako at mananalangin sa Iyo. Sa araw na ako’y busog, magpupuri at magbubunyi ako sa Iyo.’”14
Isang araw, dumating si Jibrîl ’alaihis-salâm sa ating Pinuno, ang Propeta, at nagsabi:
“Bumabati ng salâm sa inyo ang Allâhu ta’âlâ. Kung nanaisin niya, gagawin kong ginto para sa kanya ang mga bundok na ito. Saanman siya magtungo, sasama sa kanya ang mga bundok na gintong iyon.”
Sumagot ang ating minamahal na Propeta: “O Jibrîl! Ang mundo ay tahanan ng walang tahanan, at ari-arian ng walang ari-arian. Ang nag-iipon lamang nito ay ang walang talino.”15 Dahil dito ay sinabi ni Jibrîl ’alaihis-salâm: “O Muhammad! Pinatatag kayo ng Allâhu ta’âlâ sa pamamagitan ng matatag na salita (qawl-i thâbit).”
Sinabi ng ating ina na si Hadrat ’Âisha: “May mga panahong lumilipas ang isang buong buwan nang hindi kami nagsisindi ng apoy sa aming bahay (upang magluto). Datiles at tubig lamang ang mayroon.”
Sinabi ni Ibn ’Abbâs: “Ang ating Pinunong Rasûlullah at ang kanyang Ahl al-Bayt ay natutulog sa maraming gabi nang hindi naghahapunan. Wala silang matagpuang makakain sa gabi.” Sinabi ng ating ina na si ’Âisha: “Kailanman ay hindi nabusog sa pagkain ang pinagpalang tiyan ng ating Pinunong Rasûlullah. Hindi rin siya nagreklamo kaninuman tungkol dito. Para sa kanya, higit na mabuti ang kasalatan kaysa sa kayamanan. Mamilipit man siya sa gutom sa buong magdamag, hindi siya napipigilan nito sa pag-aayuno sa araw.16
“Inialok sa akin na gawing ginto ang mga bato at lupa ng Mecca. Sinabi ko: ‘Hindi, O aking Panginoon! Hayaan Mong magutom ako sa isang araw at mabusog sa isang araw. Sa araw na ako’y gutom, magsusumamo ako at mananalangin sa Iyo. Sa araw na ako’y busog, magpupuri at magbubunyi ako sa Iyo’” Hadîth sharîf
Kung nanaisin niya, hihilingin sana niya sa kanyang Panginoon ang lahat ng kayamanan ng lupa, ang mga pagkain nito at ang isang maginhawang buhay. Nanunumpa ako na kapag nakikita ko ang kalagayan niyang iyon, naaawa ako at umiiyak. Habang hinahaplos ko ng aking kamay ang kanyang pinagpalang tiyan, sinasabi ko:
‘Maialay nawa para sa inyo ang aking buhay! Hindi ba maaaring kumuha kayo mula sa mundong ito ng ilang kapakinabangang magbibigay sa inyo ng lakas?’
At sinasabi niya: ‘O ‘Âisha! Ano ang gagawin ko sa mundo? Ang aking mga kapatid sa mga propeta na kabilang sa ulu’l-‘azm ay nagtiis ng higit pang mabibigat na bagay kaysa rito. Ngunit nagpatuloy sila sa kanilang pamumuhay sa kalagayang iyon. Nakarating sila sa kanilang Panginoon. Dahil dito, ginawang napakaganda ng kanilang Panginoon ang kanilang pagbabalik sa Kanya at dinagdagan Niya ang kanilang gantimpala. Nahihiya akong mamuhay nang maginhawa, sapagkat ang gayong buhay ay magpapaiwan sa akin sa likuran nila. Ang pinakamaganda at pinakamamahal na bagay para sa akin ay ang makapiling ang aking mga kapatid, ang aking mga kaibigan, at ang makasama sila.’”
Sinabi ng ating ina na si Hadrat ’Âisha: “Mga isang buwan pagkatapos ng mga salitang ito, pumanaw si Rasûlullah.” Naging bukambibig din ng lahat ang pagkabukas-palad ng ating Pinuno, ang Propeta. Sa magandang ugaling ito rin ay walang sinumang makapapantay sa ating Propeta.
Sinabi ni Ibn ’Abbâs: “Sa paggawa ng kabutihan, ang ating Pinunong Rasûlullah ang pinakamapagbigay sa mga tao. Sa pinagpalang buwan ng Ramadân at kapag nakikipagkita siya kay Jibrîl ’alaihis-salâm, higit pa siyang mapagbigay kaysa sa hangin ng umaga.” Sinabi ni Anas ibn Mâlik: “Naglalakad ako kasama ng Rasûl ’alaihis-salâm. Nakasuot siya ng burd-i Najrânî, ibig sabihin ay isang balabal na yari sa telang Yemeni. Isang taga-nayon ang dumating mula sa likuran at hinila nang napakalakas ang kanyang kuwelyo kaya nagasgasan ng kuwelyo ng balabal ang kanyang pinagpalang leeg at nag-iwan ito ng bakas. Tumawa ang Rasûl ’alaihis-salâm sa ginawa ng taong iyon at iniutos na bigyan siya ng isang bagay.” May kapitbahay ang Rasûl ’alaihis-salâm, isang matandang babae. Ipinadala niya ang kanyang anak na babae sa Rasûl ’alaihis-salâm at nagsumamo: “Wala akong kasuotang maipantatakip sa aking katawan upang magsagawa ng salât. Padalhan ninyo ako ng kasuotang maipantatakip ko sa salât.” Nang sandaling iyon ay walang ibang kasuotan ang Rasûl ’alaihis-salâm. Hinubad niya ang mahabang damit na suot ng kanyang pinagpalang katawan at ipinadala ito sa babaeng iyon. Nang dumating ang oras ng salât, hindi siya nakapunta sa masjid nang walang kasuotan. Nang marinig ito ng mga Sahâba, sinabi nila: “Ang Rasûl ’alaihis-salâm ay napakamapagbigay kaya naiiwan siyang walang kamiseta at hindi makadalo sa sama-samang salât sa masjid. Ipamahagi rin natin sa mga mahihirap ang lahat ng mayroon tayo.” Agad na ipinanaog ng Allâhu ta’âlâ ang ika-29 na marangal na âyat ng sûra al-Isrâ. Una ay sinabi Niya sa Kanyang Habîb ayon sa kahulugan:
“Huwag mong igapos ang iyong mga kamay sa iyong leeg, at huwag mo rin namang ibukas nang lubusan (huwag kang maging kuripot, huwag mong ipagkait ang pagbibigay)”, at pagkatapos ay: “Huwag mong ipamahagi ang iyong ari-arian sa paraang walang matitira para sa iyo (sa paraang mapapasadlak ka sa kagipitan, makaliligtaan mo ang salât at malulungkot ka)! (Maging katamtaman ka sa pagbibigay ng sadaqa.)”
Nang araw na iyon, pagkatapos ng salât, lumapit si Hadrat ’Alî kay Rasûlullah at nagsabi: “Yâ Rasûlallah! Ngayong araw ay nanghiram ako ng walong dirham na pilak para sa panustos ng aking pamilya. Ibibigay ko sa inyo ang kalahati nito. Ibili ninyo ang inyong sarili ng isang mahabang damit.” Pumunta ang Rasûl ’alaihis-salâm sa pamilihan at bumili ng isang mahabang damit sa halagang dalawang dirham. Habang papunta siya upang bumili ng pagkain sa natitirang dalawang dirham, nakita niya ang isang bulag na nakaupo at nagsasabi: “Sino ang magbibigay sa akin ng isang kamiseta alang-alang sa kasiyahan ng Allah at upang makamit ang mga kasuotan ng Paraiso?” Ibinigay niya sa kanya ang mahabang damit na kanyang binili. Nang hawakan ng bulag ang damit, naamoy niya ang isang mabangong halimuyak na tulad ng almiskle. Naunawaan niya na ito ay nagmula sa pinagpalang kamay ng Rasûl ’alaihis-salâm, sapagkat ang anumang naisuot ng Rasûl ’alaihis-salâm kahit minsan lamang, maluma man ito at magkawatak-watak, ay mabango na tulad ng almiskle sa bawat piraso nito.
Nanalangin ang bulag at nagsabi: “O aking Panginoon! Alang-alang sa kamisetang ito, buksan Mo ang aking mga mata!” At agad na nabuksan ang kanyang dalawang mata. Umalis doon ang Rasûl ’alaihis-salâm. Bumili siya ng isang mahabang damit sa halagang isang dirham. Habang papunta siya upang bumili ng pagkain sa huling dirham, nakita niya ang isang batang babaeng lingkod na umiiyak, at sinabi niya: “Anak ko, bakit ka umiiyak nang ganyan?” Sinabi ng batang babae: “Lingkod ako ng isang Hudyo. Binigyan niya ako ng isang dirham at sinabi: ‘Bumili ka ng isang bote sa halagang kalahating dirham at ng langis sa halagang kalahating dirham.’ Binili ko ang mga ito at pauwi na ako nang mahulog ang mga ito mula sa aking mga kamay. Nawala kapwa ang bote at ang langis, at ngayon ay hindi ko alam ang gagawin ko.” Ibinigay ng Rasûl ’alaihis-salâm sa batang babae ang kanyang huling dirham at sinabi: “Bumili ka nito ng bote at langis at dalhin mo sa bahay.” Ngunit sinabi ng kaawa-awang batang babae: “Natatakot akong paluin ako ng Hudyo dahil nahuli ako sa pag-uwi.” Sinabi ng Rasûl ’alaihis-salâm: “Huwag kang matakot! Sasama ako sa iyo at sasabihin ko sa kanya na huwag kang gawan ng anuman.” Dumating sila sa bahay at kumatok sa pinto. Binuksan ng Hudyo ang pinto, at nang makita niya ang ating Pinunong Rasûlullah (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam), natulala siya. Isinalaysay ni Rasûlullah sa Hudyo ang buong nangyari at namagitan siya para sa batang babae upang hindi siya gawan ng anuman. Napaluhod ang Hudyo sa paanan ni Rasûlullah at nagsabi: “O dakilang Propeta, na putong sa ulo ng libu-libong tao, na ang utos ay hinihintay ng libu-libong leon upang isagawa! Dahil sa isang batang babaeng lingkod ay pinarangalan ninyo ng inyong pagdating ang pintuan ng isang abang tulad ko. Yâ Rasûlallah! Alang-alang sa inyong karangalan ay pinalaya ko ang batang babaeng ito. Ituro ninyo sa akin ang îmân, ang Islam. Hayaan ninyong maging Muslim ako sa inyong harapan.” Itinuro sa kanya ng Rasûl ’alaihis-salâm ang Islam. Naging Muslim ang Hudyo. Pumasok siya sa kanyang bahay at isinalaysay ito sa kanyang pamilya. Naging Muslim silang lahat. Ang lahat ng ito ay naganap dahil sa pagpapala ng magandang pag-uugali ni Rasûlullah.
Dapat gawing huwaran ng bawat Muslim ang mga kalagayang ito ni Rasûlullah. Kinakailangan sa bawat Muslim na hubugin ang kanyang asal ayon sa mga katangian ng Allâhu ta’âlâ. Sapagkat sinabi ng ating Pinunong Rasûlullah: “Hubugin ninyo ang inyong asal ayon sa mga katangian ng Allâhu ta’âlâ!” Halimbawa, isa sa mga katangian ng Allâhu ta’âlâ ay “Sattâr”. Ibig sabihin, Siya ang nagtatakip sa mga kasalanan.
Dapat ding takpan ng Muslim ang kapintasan at pagkakamali ng kanyang kapatid sa relihiyon. Pinatatawad ng Allâhu ta’âlâ ang mga kasalanan ng Kanyang mga lingkod. Kaya dapat ding patawarin ng mga Muslim ang mga kapintasan at mga pagkakamali ng isa’t isa. Ang Allâhu ta’âlâ ay Karîm at Rahîm. Ibig sabihin, sagana ang Kanyang kagandahang-loob at ang Kanyang mga kaloob, at malawak ang Kanyang awa. Dapat maging mapagbigay at mahabagin ang Muslim. Gayundin ang lahat ng magagandang pag-uugali.
“Oo! Alam kong gagawin ninyo ang lahat. Ngunit ayaw kong umupo nang hiwalay sa mga gumagawa. Hindi iniibig ng Allâhu ta’âlâ ang humihiwalay sa kanyang mga kasamahan at umuupong mag-isa” Hadîth sharîf
Napakarami ng magagandang ugali ng Rasûl ’alaihis-salâm. Kailangang matutuhan ng bawat Muslim ang mga ito at hubugin ang kanyang pag-uugali ayon sa mga ito. Sa gayon ay mapagkakalooban siya ng kaligtasan mula sa mga sakuna at mga kagipitan sa mundong ito at sa Kabilang-buhay, at ng pagkamit ng pamamagitan ng Pinunong iyon ng dalawang daigdig.
Ang ilan sa kanyang magagandang ugali:
1. Sa kaalaman, pagkaunawa (‘irfân), pag-intindi (fahm), katiyakan (yaqîn), matibay na paniniwala (îqân), talino, katalasan ng isip, pagkabukas-palad, kababaang-loob, kahinahunan (hilm), malasakit, pagtitiis, sigasig, pagpapahalaga sa dangal (hamiyya), katapatan, pagiging mapagkakatiwalaan, katapangan, kamahalan (mahâba), kagitingan, kahusayan sa pananalita, katatasan, katalinuhan, kaakit-akit na anyo (malâha), pag-iingat sa harâm (wara’), kalinisan ng puri, kagandahang-loob, pagkamakatarungan, pagkamahiyain (hayâ), pagtalikod sa mundo (zuhd) at taqwâ, nakahihigit si Rasûlullah (sall-Allâhu ta’âlâ ’alaihi wa sallam) sa lahat ng propeta.
2. Pinatatawad niya ang mga pinsala at pagpapahirap na tinanggap niya mula sa kaibigan at kaaway. Hindi niya ginagantihan ang alinman sa mga ito. Sa Labanan sa Uhud, nang sugatan ng mga di-mananampalataya ang kanyang pinagpalang pisngi at baliin ang kanyang mga ngipin, nanalangin siya para sa mga gumawa niyon: “O aking Panginoon! Patawarin Mo sila! Patawarin Mo sila dahil sa kanilang kamangmangan!”
3. Malaki ang kanyang malasakit. Pinaiinom niya ang mga hayop. Hinahawakan niya ng kanyang kamay ang lalagyan ng tubig at hinihintay hanggang mapawi ang kanilang uhaw. Pinupunasan niya ang mukha at mga mata ng kabayong kanyang sinasakyan.
4. Sa bawat tumatawag sa kanya, sumasagot siya ng “labbayk” (“narito ako”). Hindi niya iniuunat ang kanyang mga paa sa harap ninuman. Umuupo siya nang nakaluhod. 5. Hindi niya itinuturing ang kanyang sarili na nakahihigit kaninuman. Sa isang paglalakbay, nang mag-iihaw sila ng isang tupa, sinabi ng isa: “Ako ang kakatay.” Sinabi ng isa pa: “Ako ang magtatanggal ng balat.” Sinabi naman ng isa: “Ako ang magluluto.” Nang sabihin ni Rasûlullah: “Ako naman ang mangangalap ng kahoy,” sinabi nila: “Yâ Rasûlallah! Magpahinga na kayo! Kami na ang mangangalap.” Sinabi niya: “Oo! Alam kong gagawin ninyo ang lahat. Ngunit ayaw kong umupo nang hiwalay sa mga gumagawa. Hindi iniibig ng Allâhu ta’âlâ ang humihiwalay sa kanyang mga kasamahan at umuupong mag-isa.” Tumayo siya at nagtungo upang mangalap ng kahoy. 6. Kapag dumarating siya sa lugar na kinauupuan ng kanyang mga Sahâba (radiy-Allâhu ta’âlâ ’anhum ajma’în), hindi siya pumupunta sa pinakamarangal na upuan. Umuupo siya sa anumang bakanteng lugar na makita niya. Isang araw, nang lumabas siya sa lansangan na may hawak na tungkod, tumayo ang mga nakakita sa kanya. Sinabi niya: “Huwag kayong tumayo para sa akin gaya ng pagtayo ng iba bilang paggalang sa isa’t isa! Ako rin ay taong tulad ninyo. Kumakain ako gaya ng lahat. Kapag napapagod ako, umuupo ako.”
7. Sa pagkain, sa pananamit at sa lahat ng bagay ay hindi niya itinatangi ang kanyang sarili sa kanyang mga lingkod. Tinutulungan niya sila sa kanilang mga gawain. Kailanman ay hindi siya nakitang nanakit o nanlait ng sinuman.
Sinabi ni Anas ibn Mâlik, na laging naglilingkod sa kanya: “Naglingkod ako kay Rasûlullah nang sampung taon. Ang paglilingkod na ginawa niya para sa akin ay higit kaysa sa ginawa ko para sa kanya. Kailanman ay hindi ko siya nakitang nagdamdam sa akin o nagsalita sa akin nang pagalit.”17
8. Siya mismo ang nagtatahi ng kanyang mga natastas at napunit na damit, siya mismo ang naggagatas ng kanyang mga tupa, at siya mismo ang nagpapakain sa kanyang mga hayop. Siya mismo ang nagdadala sa bahay ng binibili niya sa pamilihan. Sa paglalakbay ay pinakakain niya ang kanyang mga hayop, at kung minsan ay hinahagod pa niya ang mga ito. Ginagawa niya ang mga ito kung minsan nang mag-isa, at kung minsan ay tinutulungan niya ang kanyang mga lingkod. 9. Kapag dumarating ang mga lingkod ng ilang tao upang tawagin siya, sumasabay siya sa kanila nang magkahawak-kamay, ayon sa kaugalian ng Medina.
10. Dinadalaw niya ang mga maysakit at dumadalo siya sa mga libing. Upang makuha ang kanilang loob, dinadalaw rin niya ang mga maysakit sa mga di-mananampalataya at sa mga mapagkunwari (munâfiq). 11. Pagkatapos niyang pangunahan ang salât sa madaling-araw, umuupo siya nang nakaharap sa mga nagsisipagdasal at sinasabi: “May kapatid ba tayong maysakit? Dalawin natin siya!” Kung walang maysakit, sinasabi niya: “May namatayan ba? Tumulong tayo!” Kung may patay, tumutulong siya sa paghuhugas at sa pagbabalot sa kanya ng kafan, pinangungunahan niya ang salât para sa patay (janâza), at sumasama siya hanggang sa libingan. Kung walang patay, sinasabi niya: “Ang sinumang nakakita ng panaginip, isalaysay niya ito! Pakinggan natin at bigyan ng pakahulugan!”
12. Kapag hindi niya nakita ang isa sa kanyang mga Sahâba sa loob ng tatlong araw, nagtatanong siya tungkol sa kanya. Kung naglalakbay ang Sahâbang iyon, nananalangin siya ng kabutihan para sa kanya; kung nasa lungsod naman, dinadalaw niya siya. 13. Siya ang unang bumabati ng salâm sa Muslim na nakasalubong niya sa daan. 14. Sumasakay siya sa kamelyo, kabayo, mola at asno, at kung minsan ay pinasasakay pa niya ang iba sa kanyang likuran.
15. Pinaglilingkuran niya ang kanyang mga panauhin at ang kanyang mga Sahâba, at sinasabi: “Ang pinuno ng isang lipi, ang pinakadakila sa kanila, ay ang naglilingkod sa kanila.”
16. Kailanman ay hindi siya nakitang humalakhak. Ngumingiti siya nang walang tunog. Kung minsan, sa kanyang pagtawa ay nakikita ang kanyang pinagpalang mga ngipin sa harapan.
17. Lagi siyang mukhang nag-iisip at nalulungkot, at kaunti lamang ang kanyang sinasabi. Nagsisimula siyang magsalita nang nakangiti. 18. Hindi siya nagsasalita ng anumang hindi kailangan at walang kapakinabangan. Kapag kailangan, nagsasalita siya nang maikli, may kapakinabangan at malinaw ang kahulugan. Upang lubos na maunawaan, kung minsan ay inuulit niya ito nang tatlong ulit.
19. Nakikipagbiruan at nakikipagkatuwaan siya sa mga hindi kakilala at sa mga kakilala, sa mga bata, sa matatandang babae, at sa mga babae sa kanyang pamilya na hindi niya maaaring pakasalan (mahram). Ngunit hindi ito naging dahilan upang malimutan niya ang Allâhu ta’âlâ kahit sandali.
20. Dahil sa kanyang kamahalan, walang makatingin sa kanyang mukha. May isang taong dumating at nanginig nang tumingin sa kanyang pinagpalang mukha. Sinabi niya: “Huwag kang mabahala! Hindi ako hari, hindi ako mapang-api. Anak ako ng isang kaawa-awang babae na kumakain ng pinatuyong karne.” Nawala ang takot ng taong iyon at nagsimula siyang magsalaysay ng kanyang problema.
21. Wala siyang mga bantay at mga tagapagbantay ng pinto. Madaling nakalalapit sa kanya ang sinuman at naisasalaysay ang kanyang problema. 22. Malaki ang kanyang pagkamahiyain. Nahihiya siyang tumingin sa mukha ng kanyang kausap.
“Ang pinuno ng isang lipi, ang pinakadakila sa kanila, ay ang naglilingkod sa kanila” Hadîth sharîf
23. Hindi niya isinusumbat sa mukha ninuman ang kanyang kapintasan. Hindi siya nagrereklamo tungkol sa sinuman at hindi nagsasalita laban sa sinuman nang patalikod. Kapag hindi niya nagustuhan ang salita o gawa ng isang tao, sinasabi niya: “Bakit kaya ganito ang ginagawa ng ilang tao?”
24. Bagaman siya ang minamahal, ang sugo (rasûl) at ang tinanggap (maqbûl) ng Allâhu ta’âlâ, sinasabi niya: “Sa inyong lahat, ako ang higit na nakakikilala sa Allâhu ta’âlâ at higit na natatakot sa Kanya.” At sinasabi niya: “Kung nakita lamang ninyo ang nakikita ko, kaunti lamang sana ang inyong pagtawa at marami ang inyong pag-iyak.”18 Kapag nakakita siya ng ulap sa himpapawid, sinasabi niya: “O aking Panginoon! Huwag Mo kaming padalhan ng parusa sa pamamagitan ng ulap na ito!” Kapag umiihip ang hangin, nananalangin siya: “O aking Panginoon! Padalhan Mo kami ng mabuting hangin!” Kapag kumukulog, sinasabi niya: “O aking Panginoon! Huwag Mo kaming patayin sa pamamagitan ng Iyong poot, huwag Mo kaming lipulin sa pamamagitan ng Iyong parusa, at pagkalooban Mo kami ng kagalingan bago ang lahat ng iyon!”
Kapag tumatayo siya para sa salât, naririnig mula sa kanyang dibdib ang tunog na gaya ng buntong-hininga ng isang umiiyak. Ganoon din kapag binabasa niya ang Qur’ân al-karîm. 25. Kamangha-mangha ang tatag ng kanyang puso at ang kanyang katapangan. Sa Labanan sa Hunayn, nang magkawatak-watak ang mga Muslim, tatlo o apat na tao na lamang ang natira sa kanya. Ilang ulit niyang hinarap nang mag-isa ang pagsalakay ng mga di-mananampalataya at kailanman ay hindi siya umatras. Hinarap niya sila at pinatakas.
26. Napakamapagbigay niya. Ipinamimigay niya ang daan-daang kamelyo at tupa, at walang itinitira para sa kanyang sarili. Maraming matitigas ang puso na di-mananampalataya ang sumampalataya nang makita ang mga kaloob niyang ito.
27. Kailanman ay hindi narinig na nagsabi siya ng “wala” kapag may hinihingi sa kanya. Kung mayroon siya, ibinibigay niya; kung wala, nananahimik siya.
28. Bagaman sinabi ng Allâhu ta’âlâ: “Humiling ka at ibibigay Ko,” hindi siya humiling ng kayamanan ng mundo. Kailanman ay hindi siya kumain ng tinapay na yari sa sinalang harina ng trigo. Lagi siyang kumakain ng tinapay na yari sa hindi sinalang harina ng sebada. Kailanman ay hindi siya nakitang kumain hanggang sa mabusog. May mga pagkakataong sa loob ng dalawa o tatlong buwan ay walang niluluto at walang ginagawang tinapay sa bahay, at datiles lamang ang kanyang kinakain. May mga pagkakataon ding hindi siya kumain ng anuman sa loob ng dalawa o tatlong araw.
29. Nang siya’y pumanaw, natagpuang nakasangla sa isang Hudyo ang kanyang baluting bakal kapalit ng tatlumpung kilong sebada. 30. Kailanman ay hindi narinig na pinintasan niya ang isang pagkain. Kinakain niya ang nagustuhan niya; ang hindi niya nagustuhan ay hindi niya kinakain, at wala siyang sinasabi. Kumakain siya nang minsan sa isang araw. Kung minsan ay sa umaga siya kumakain, kung minsan ay sa gabi. Pagdating niya sa bahay, nagtatanong siya: “May makakain ba?” Kung sinabing wala, nag-aayuno siya. Hindi niya kinakain ang kanyang pagkain sa ibabaw ng mantel, bandehado, mesa o anumang katulad nito, kundi inilalapag niya ito sa sahig, umuupo nang nakaluhod, at kumakain nang hindi sumasandal sa anumang bagay. Sinisimulan niya ang pagkain sa pagbigkas ng basmala. Kumakain siya gamit ang kanyang kanang kamay. 31. Kung minsan ay naglalaan siya ng sebada at datiles na pang-isang taon para sa kanyang mga asawa at sa ilan niyang lingkod, at mula roon ay nagbibigay rin siya ng sadaqa sa mga mahihirap.
32. Gaya ng ibang mga propeta, hindi siya tumatanggap ng ari-ariang zakât at ng sadaqa. Tinatanggap niya ang regalo. Kadalasan ay higit pa ang ibinibigay niyang kapalit nito.
33. Ang kanyang higaan ay yari sa kinultang balat at puno ng hibla ng puno ng datiles. Nang dalhan siya ng higaang puno ng lana, hindi niya ito tinanggap at sinabi: “O ’Âisha! Nanunumpa ako sa Allâhu ta’âlâ na kung nanaisin ko, ilalagay ng Allâhu ta’âlâ sa aking tabi saanman ang mga bunton ng ginto at pilak.” Kung minsan ay nahihiga siya sa banig, sa tabla, sa kutson, sa nilalang telang-lana, o sa tuyong lupa.
34. Pagkatapos ng salât sa gabi (’ishâ), natutulog siya hanggang hatinggabi, at pagkatapos ay sumasamba siya hanggang sa salât sa madaling-araw. Nahihiga siya sa kanyang kanang tagiliran, inilalagay ang kanyang kanang kamay sa ilalim ng kanyang pisngi, at natutulog matapos bigkasin ang ilang sûra. 35. Gumagawa siya ng tafa’ul. Ibig sabihin, ang mga bagay na una niyang nakikita o bigla niyang nakikita ay binibigyan niya ng mabuting pakahulugan. Wala siyang itinuturing na bagay na malas.
36. Sa mga panahon ng kalungkutan, hinahawakan niya ang kanyang balbas at nag-iisip.
37. Kapag siya’y nalulungkot, agad siyang nagsisimulang magsagawa ng salât. Sa pamamagitan ng tamis at kaligayahan ng salât ay pinapawi niya ang kanyang kalungkutan. 38. Kailanman ay hindi niya pinakikinggan ang salita ng gumagawa ng ghîba, ibig sabihin ng naninira sa iba nang patalikod.
39. Kapag kailangan niyang tumingin sa tagiliran o sa likuran habang naglalakad, ipinipihit niya ang kanyang buong katawan. Hindi siya tumitingin sa pamamagitan lamang ng paglingon ng kanyang ulo. 40. Napakatindi ng takot ng ating Pinuno, ang Propeta, sa Allâhu ta’âlâ, ng kanyang pagsunod at pagsamba sa Kanya, kaya walang sinumang makatatagal sa kalagayan niyang iyon. Nagsasagawa siya ng salât hanggang sa mamaga ang kanyang pinagpalang mga paa. Nang sabihin sa kanya: “Yâ Rasûlallah! Gayong pinatawad na ang lahat ng inyong nakaraan at darating na pagkakamali, bakit ninyo pinahihirapan nang ganito ang inyong sarili?”, sumagot siya: “Hindi ba ako dapat maging pinakamapagpasalamat na lingkod ng Allâhu ta’âlâ?”
Ang ruwisenyor ng kaluluwa’y walang-tigil na nananabik sa iisang rosas;
Huwag mong isiping sa pakikipag-away sa mga iba siya’y nananabik.
Walang tigil siyang umiikot sa palibot nito na tulad ng kompas,
At biglang sa paglipad tungo sa pag-iisa siya’y nananabik.
Naunawaan kong ang magandang rosas na iyon ay hindi naglantad ng lihim sa iba;
Tulad ng isang buko, sa ruwisenyor laging nananabik.
Itinago ng kaibig-ibig na iyon sa dayuhan ang kanyang pisngi,
At sa tuyong pag-ibig ay walang saysay silang nananabik.
Zâtî! Sa landas ng pakikipag-isa, siya’y lumalakad na tulad ni Majnûn,
Tinutunaw ang kanyang sarili, kay Laylâ lamang nananabik.
“Hindi ba ako dapat maging pinakamapagpasalamat na lingkod ng Allâhu ta’âlâ?” Hadîth sharîf
