OBOWIĄZKI RELIGIJNE WOBEC ZMARŁEGO

Co należy robić, gdy ukażą się oznaki śmierci

Oznakami zbliżania się śmierci są: rozluźnienie i wydłużenie się stóp, skrzywienie się nosa i zapadnięcie się skroni. Chorego w takim stanie układa się na prawym boku z twarzą zwróconą ku kyble. Takie ułożenie jest sunną. Dozwolone jest też położenie go na plecach stopami w stronę kybli. Tak się teraz postępuje. Należy jednak podłożyć mu coś pod głowę. W ten sposób jego twarz będzie zwrócona ku kyble. Jeśli to jest trudne, dozwolone jest też ułożenie go w sposób, jaki jest najłatwiejszy. Gdy podpowiada mu się (telkin) kelime-i tewhid, dobrze jest powiedzieć także „Muhammedun Resulullah”. Oznakami śmierci są zesztywnienie, oziębienie i rozkład. Gdy śmierć zostanie stwierdzona, co jest możliwe także przed tymi oznakami (na przykład po ustaniu oddechu, co stwierdza się po tym, że lusterko przytrzymane przed jego ustami nie zaparowuje, i po zatrzymaniu się serca, co stwierdza się po pulsie), sunną jest zamknięcie mu oczu i podwiązanie żuchwy.

Co należy robić po śmierci

Sunną jest zamknięcie mu oczu i podwiązanie żuchwy. Żuchwę podwiązuje się szerokim pasem tkaniny zawiązanym nad głową. Zamykając mu oczy, sunną jest powiedzieć: „Bismillah we ala millet-i Resulillah” i odmówić właściwą dua. Zanim ciało ostygnie, sunną jest zgiąć i wyprostować palce, łokcie i kolana, a ręce i nogi pozostawić wyprostowane. W ten sposób łatwo będzie je obmyć i owinąć w całun. Zanim ciało ostygnie, zdejmuje się z niego ubranie i przykrywa się je lekkim, szerokim prześcieradłem. Jeden koniec prześcieradła wsuwa się pod głowę, a drugi pod stopy. Na brzuchu, na prześcieradle lub pod nim, kładzie się coś (nóż albo inny przedmiot z żelaza), aby zapobiec puchnięciu ciała. Przedmiot ten powinien ważyć więcej niż sto gramów. Obmycie zmarłego, owinięcie go w całun, odprawienie modlitwy salat-ul-dżenaze i pochowanie go są fard-i kifaje. To znaczy, że gdy zostaną wykonane przez tylu ludzi, ilu potrzeba, nie są już fard dla innych. Dozwolone jest też, by zmarłego obmyło dziecko. Gdy nie ma kobiet, mężczyzna nie może obmyć zmarłej kobiety. Jeśli jednak ciało jest przykryte od stóp do głów, jej krewny albo, jeśli nie ma krewnych, ktoś inny owija rękę kawałkiem tkaniny, wsuwa rękę pod przykrycie i wykonuje na ciele tejemmum, ponieważ awret zmarłego jest taki jak awret żywego. Haram jest też dotykanie miejsca, na które haram jest patrzeć. Najlepiej jest nauczyć dziecko i pozwolić mu obmyć ciało. W mezheb Hanefi mąż nie może obmyć ani dotknąć zmarłej żony, ponieważ nikah ustaje natychmiast po śmierci żony. Patrzenie na nią jest dozwolone. W trzech pozostałych mezheb dozwolone jest, by mąż obmył żonę. W mezheb Hanefi dozwolone jest też, by żona obmyła swojego męża, ponieważ po śmierci męża nikah (małżeństwo) trwa aż do końca okresu iddet (czterech miesięcy i dziesięciu dni). Mężczyźni nie mogą obmywać kobiet, a kobiety nie mogą obmywać mężczyzn. Wykonują tejemmum, owinąwszy ręce kawałkiem tkaniny. Mężczyzna wykonujący tejemmum nie może patrzeć na odkryte ręce kobiety, która jest dla niego na-mahrem. Jeśli jest jego krewną mahrem, nie musi owijać ręki tkaniną, ponieważ dozwolone jest patrzenie na ręce i twarz krewnych mahrem i dotykanie ich. Jeśli znajdzie się tylko głowę człowieka albo połowę ciała (bez głowy), nie obmywa się jej i nie odprawia się nad nią modlitwy salat-ul-dżenaze. Grzebie się ją taką, jaka jest. Jeśli znajdzie się więcej niż połowę ciała, nawet bez głowy, albo połowę ciała z głową, obmywa się ją i odprawia się modlitwę salat-ul-dżenaze. Mustehab jest, by ten, kto będzie obmywał zmarłego, najpierw sam dokonał całkowitej ablucji (gusl). Mekruh jest, by zmarłego obmywał ktoś, kto jest dżunub, albo kobieta w czasie miesiączki. Woda, którą obmyto zmarłego, staje się ma-i musta’mel (wodą użytą). Staje się nedżis, nieczysta. Dlatego obmywający muszą uważać, by woda na nich nie pryskała, i owinąć się dużym płótnem (pesztemal). Po obmyciu ciało jest czyste. Do miejsca obmywania nie wchodzi nikt poza obmywającym i jego (lub jej) pomocnikiem. Obmywający zmarłego muszą być ludźmi godnymi zaufania. Mają opowiadać o oznakach szczęśliwości, które zobaczą na zmarłym, a nie opowiadać o oznakach nieszczęśliwości. Nie mogą ujawniać wad zmarłego. Wali (opiekun) zmarłego może wejść. Naszego Szlachetnego Proroka, Wysłannika Allaha (sallallahu alejhi we sellem), obmyli Fadl, syn Abbasa, i Hazrat Ali (radyjallahu anhum). Usame (radyjallahu anh) polewał wodą, a Abbas (radyjallahu anh) wchodził i wychodził. To, co sprawia ból żywemu, sprawia go też zmarłemu. Dlatego nie obmywa się ciała bardzo zimną ani bardzo gorącą wodą. (Nie umieszcza się go też w chłodni, aby nie wydzielało zapachu. Aby nie wydzielało zapachu, trzeba je szybko pochować i nie kazać mu czekać na krewnych, którzy mają przyjechać z daleka.) Nie jest dozwolone obmywanie ciała wodą Zemzem.

„Umierajcie, zanim umrzecie. Rozliczcie się sami ze sobą, zanim zostaniecie rozliczeni!”. Hadis-i szerif

Obmywanie zmarłego

Najpierw zapala się behur i trzykrotnie obnosi się go wokół stołu do obmywania, okadzając go. Można też pięć razy. Behur jest rośliną. Miesza się go z wiórami drzewa aloesowego i żywicą styraksu, kładzie się mieszaninę na ogień w naczyniu i trzyma się stół w unoszącym się dymie. Stół, na którym obmywa się ciało (serir), powinien być wysoki do pępka (przeciętnego człowieka) i lekko pochyły. Następnie przygotowuje się wodę, którą zagotowano z liśćmi drzewa sedir (sidr) albo z mydlnicą i ostudzono, albo do której dodano kamforę, białą, wonną substancję. Woda nie może być bardzo gorąca i powinna być słona. Chłodna i słona woda opóźnia rozkład. Sunną jest uczynić nijjet przy obmywaniu zmarłego. Bez nijjet zmarły wprawdzie staje się czysty, ale fard nie zostaje spełniony. Ciało, przykryte, układa się na okadzonym stole na plecach albo w sposób, jaki jest najłatwiejszy. Obmywa się je, mając zakryty obszar między pępkiem a kolanami, ponieważ awret kobiety wobec kobiet jest taki jak awret mężczyzny wobec mężczyzn. Sunną jest ułożenie ciała na stole w stronę kybli. Nawet jeśli zmarły jest dzieckiem, najpierw dokonuje się na nim ablucji. Jednak zamiast wlewać wodę do ust i nosa, czyści się je kawałkiem tkaniny. Jeśli woda dostanie się do ust, staje się to przyczyną szybszego rozkładu. Najpierw obmywa się twarz. Następnie obmywa się ręce, dokonuje się meshu głowy, uszu i karku i obmywa się stopy. Głowę i brodę myje się prawoślazem albo mydłem. Następnie obraca się ciało na lewy bok i obmywa się je, polewając wodą prawy bok. Woda musi spływać aż do miejsc dotykających stołu. W ten sposób obmywa się je, polewając wodą trzy razy. Następnie w ten sam sposób układa się je na prawym boku i obmywa się je, polewając trzy razy wodą lewą stronę, od ramienia do stopy. Następnie sadza się je i lekko uciska brzuch. Jeśli coś wyjdzie, zmywa się to (to znaczy usuwa się to, polewając wodą). Następnie układa się je na lewym boku i ponownie obmywa się prawy bok (to znaczy polewa się wodą od ramienia do stopy). W ten sposób zostaje ono obmyte zgodnie z sunną, to znaczy trzy razy. Jeśli po obmyciu wyjdzie coś, co łamie ablucję, nie obmywa się go ponownie ani nie dokonuje się na nim ponownie ablucji. Włosy, które wypadną, wkłada się do całunu. Sunną jest pochowanie także paznokci, włosów i zębów żywego człowieka, czy to wypadły, czy zostały obcięte, przycięte lub wyrwane. Po obmyciu wyciera się ciało na stole płótnem. Na włosy i brodę sypie się kamforę albo mieszaninę wonności zwaną hanut. Mekruh jest używanie szafranu. Na członki sedżde (czoło, nos, kolana, palce rąk i stóp) kładzie się watę posypaną kamforą. Dozwolone jest włożenie waty do ust, nozdrzy, otworów uszu i na oczy. Utopiony również jest obmywany trzy razy albo poruszany trzy razy w wodzie z nijjet obmycia. Ten, kto przemókł na deszczu, również jest obmywany.

„Zmarły w grobie jest jak ktoś, kto tonie w morzu; ciągle czeka na dua od swojego ojca, matki, rodzeństwa i przyjaciół”. Hadis-i szerif

Owijanie w całun mężczyzn

Sunną jest, by całun mężczyzny składał się z trzech części. W Stambule jest zwyczaj kupowania na całun siedmiu metrów płótna bawełnianego (batystu) dla mężczyzn i ośmiu metrów dla kobiet. Szerokość wynosi 130–140 centymetrów. 1- Izar: Sięga od głowy do stóp i ma ponad metr szerokości. 2- Kamis (długa koszula, jak suknia): Jego długość jest dwa razy większa niż długość od ramion do stóp. Składa się go na pół i w miejscu złożenia wycina się prosty otwór, akurat tak duży, by przeszła głowa. Nie wycina się rękawów ani rozcięcia u dołu. 3- Lifafe: Wystaje poza głowę i stopy i jest szersza. Jej końce nad głową i pod stopami marszczy się i związuje kawałkiem tkaniny. Hazrat Imam Rabbani mówi, że to, by całun składał się z więcej niż trzech części, jest bidatem. Dobrze jest okadzić każdą część całunu osobno, zanim włoży się je do trumny. Pożyteczne jest robienie całunu z bielizny lub ubrań salihów (pobożnych muzułmanów) i ewlija albo kładzenie takich rzeczy wewnątrz całunu, na twarzy lub na piersi zmarłego. Najpierw rozkłada się w trumnie lifafe. Następnie rozpościera się na niej izar. Do trumny kładzie się też kamis. Następnie trzy lub pięć razy obnosi się behur wokół trumny. Na wszystkie trzy części całunu sypie się hanut. Gdy ciało zostanie wytarte, wyjmuje się kamis z trumny, przeciąga przez głowę zmarłego i rozciąga do stóp, jedną połowę z przodu, a drugą z tyłu. Z Besmele kładzie się ciało na izarze w trumnie. Najpierw zakłada się na ciało lewą stronę izara, a następnie prawą. Tak samo zamyka się lifafe. To znaczy, że prawy brzeg kładzie się na lewym brzegu.

Owijanie w całun kobiet

Sunną jest, by całun kobiety składał się z pięciu części: kamisu, izara, lifafe, himaru i chusty na piersi. Himar to chusta na głowę długości około siedemdziesięciu pięciu centymetrów. Jej końce zwisają na twarz, zamiast owijać głowę. Chusta na piersi sięga od ramion do kolan. Najpierw rozkłada się w trumnie lifafe. Następnie rozpościera się na niej izar. Do trumny kładzie się też kamis. Chustę na piersi rozkłada się przed izarem lub po nim. Gdy kamis kobiety zostanie zamknięty, jej włosy dzieli się na dwie części i kładzie się je z obu stron na piersi, na kamisie. Na włosy kładzie się himar, a na niego zakłada się izar. Chustę na piersi owija się wokół ciała przed izarem lub po nim. Następnie zamyka się lifafe. Końce lifafe przy głowie i stopach oraz jej środek (na wysokości brzucha) owija się i związuje kawałkiem tkaniny. Duży chłopiec jest owijany w całun jak mężczyzna, a duża dziewczyna jak kobieta. Małego chłopca owija się w jedną część, a małą dziewczynkę w dwie. Dziecka urodzonego martwego, płodu po poronieniu i członka ludzkiego ciała (na przykład ręki) nie owija się w całun; zawija się je w kawałek tkaniny i grzebie. Trumna powinna być zrobiona z drewna łączonego na wpust, bez gwoździ. Po krótkiej dua i po darowaniu zmarłemu wszystkich praw, jakie się wobec niego miało, zanosi się ciało (w trumnie) na musalla (kamienną ławę, na której stawia się trumnę) i odprawia się (dżenaze) modlitwę salat.

Odwiedzanie grobów i czytanie (lub recytowanie) Świętego Koranu

Na ostatnich stronach księgi Szir’at-ul-islam napisano, że odwiedzanie grobów jest sunną. (Groby należy odwiedzać raz w tygodniu, a przynajmniej w dni świąt. Odwiedziny, które przynoszą więcej nagrody (sewab), to odwiedziny w czwartek, piątek lub sobotę.) Odwiedzający myśli o tym, że ciała w grobach się rozkładają, i bierze z tego naukę. Hazrat Osman (radyjallahu anh), ilekroć przechodził obok grobu, płakał tak gorzko, że mokła mu broda. (Oprócz nauki dla odwiedzającego) zmarły w grobie odnosi pożytek z dua, które się za niego zanosi. Wysłannik Allaha (sallallahu alejhi we sellem) odwiedzał groby Swoich krewnych i Swoich Towarzyszy (radyjallahu teala anhum). Po pozdrowieniu selamem i dua odwiedzający siada twarzą do grobu, plecami do kybli. Pocieranie rąk i twarzy o grób albo całowanie ziemi na grobie jest zwyczajem chrześcijan. Całowanie ziemi na grobie jest dozwolone tylko wtedy, gdy jest to grób własnej matki lub ojca.

W hadis-i szerif oznajmiono:

„Jeśli ktoś pójdzie do grobu kogoś, kogo znał, i pozdrowi go selamem, zmarły (mejjit) go rozpoznaje i odpowiada na jego selam”. „Jeśli ktoś, odwiedzając grób wierzącego, odmówi tę dua, kara zmarłego zostaje zniesiona: Allahumme inni es’eluke bi-hakki Muhammedin we al-i Muhammedin en la tu’azzibe hazel-mejjit”. „Jeśli ktoś co piątek odwiedza grób swoich rodziców albo jednego z nich, jego grzechy zostają mu wybaczone”.

Lepiej jest nie wyruszać w daleką podróż do odległych krajów tylko po to, by odwiedzić groby wielkich ludzi, lecz odwiedzać je wtedy, gdy udaje się tam w innej sprawie. Jednak udanie się w podróż specjalnie po to, by odwiedzić naszego Szlachetnego Proroka (alejhisselatu wesselam), przynosi wielką nagrodę. Kto odwiedza (groby) proroków (alejhimusselam) i ewlija (alejhimurrahme), odnosi pożytek z ich błogosławionych dusz. Jego serce oczyszcza się w takiej mierze, w jakiej jest jego miłość i przywiązanie do nich. Jeśli przy grobowcach (turbe) ewlija popełnia się grzechy, na przykład jeśli przychodzą tam też kobiety, które się nie zakrywają, nie powinno to być powodem zaprzestania odwiedzania tych błogosławionych miejsc; jeśli nie możemy przeszkodzić takim wykroczeniom, powinniśmy czuć do nich odrazę całym sercem. Podobnie konieczne jest pójście na pogrzeb (dżenaze) wierzącego, nawet jeśli są tam kobiety albo śpiewa się pieśni czy ilahi, albo wygłasza się mowy. Święty Koran należy czytać (lub recytować) przy grobie lub w innym miejscu, a nagrodę (sewab) ofiarować duszom zmarłych i zanosić za nich dua, ponieważ na miejsce, w którym czyta się (lub recytuje) Święty Koran, zstępuje miłosierdzie (rahmet) i błogosławieństwo (bereket). Dua zanoszone w tym miejscu zostaje przyjęte (przez Allaha Najwyższego).

„Temu, kto co piątek odwiedza grób swoich rodziców albo jednego z nich, zostają wybaczone grzechy”. Hadis-i szerif

W księdze Dżila-ul-kulub napisano: Ktoś, kto przychodzi na cmentarz, mówi na stojąco: „Esselamu alejkum, ja Ehle dar-il kawm-il-mu’minin! Inna inszallahu an karibin bikum lahikun.” Następnie mówi Besmele i recytuje jedenaście razy Surę Ihlas (za każdym razem z Besmele) i jeden raz Surę Fatiha (również z Besmele przed nią). Następnie odmawia tę dua: „Allahumme rabbel-edżsad-il-balijeh, wel-yzamin nahire-tilleti haredżet mineddunja we hije bike mu’minetun, edhyl alejha rewhan min indike we selamen minni.” Do grobu podchodzi od prawej strony zmarłego (mejjita) (od strony grobu zwróconej ku kyble) i od strony stóp. Pozdrawia selamem (to znaczy mówi: „Selamun alejkum”). Na stojąco, w kucki lub siedząc recytuje początek i koniec Sury Bakara, następnie Surę Jasin, a potem Sury Tebareke, Tekasur, Ihlas-i szerif i Fatiha i ofiarowuje mejjitowi nagrodę (sewab), jaką zyskał. W księdze Kitab-ul-fikh alel-mezahib-il-erbe’a napisano: „Odwiedzanie grobów jest dla mężczyzn sunną, aby brać naukę ze zmarłych i myśleć o życiu po śmierci (ahiret). Odwiedzać można każdy grób, bliski i daleki. Szczególnie sunną jest udawanie się w daleką drogę, by odwiedzić salihów i welich (rahimehumullahu teala). Odwiedzanie błogosławionego grobu Wysłannika Allaha (sallallahu alejhi we sellem) jest jednym z najcenniejszych ibadetów. Dozwolone jest też, by starsze kobiety odwiedzały groby, pod warunkiem, że są należycie zakryte. Podczas odwiedzin nie jest dozwolone okrążanie grobu (tawaf), całowanie kamienia czy ziemi ani proszenie zmarłego o coś, czego nie może uczynić”. Ewlija (rahimehumullahu teala) prosi się o orędownictwo, o to, by zanieśli dua za proszącego i stali się pośrednikami w tym, by Allah Najwyższy go obdarzył.

Ten Przywódca (Serwer) jest takim sługą naszego Pana,
Że w każdej chwili zagrożenia ma się nadzieję na Jego orędownictwo.
Jest takim Wysłannikiem, że do czczenia Allaha
Wzywa ludzi – idźcie więc za Nim, zaprawdę!
Kto to czyni, czuje się bezpieczny i znajduje spokój,
Jak ktoś, kto trzyma się mocnej liny, która nigdy się nie zerwie.
O mój Boże, pozwól, by także na Jego rodzinę i Towarzyszy
I na ludzi bogobojnych (ehl-i takwa), którzy idą za nimi,
Chmury miłosierdzia zawsze się wylewały,
By łagodni i szlachetni słudzy dostąpili Twojego miłosierdzia.
O Panie, dopóki wieje poranny wiatr (saba),
Dopóki gałęzie drzewa ban kołyszą się na tym wietrze,
Dopóki przewodnik karawany swymi słodkimi melodiami
Napełnia swe wielbłądy tęsknotą,
Ześlij chmury miłosierdzia na Chlubę Wszechświata (Fahr-i kainat), Jego rodzinę i Towarzyszy,
I na tych, którzy idą za nimi.
Kaside-i Burde

Makam Ibrahima Skała z błogosławionym śladem stopy Ibrahima (alejhisselam), której używał jako rusztowania i stopnia, gdy budował Kaabę, i na której spełniał swój obowiązek wzywania ludzi do Allaha. Jako cud Ibrahima (alejhisselam) skała ta wznosiła się i opadała na wysokość, jakiej chciał, jak winda, i pomagała mu w budowie. Maksura, w której stał ten błogosławiony kamień, została usunięta i zburzona w czasach saudyjskiego Fajsala, a na jej miejscu postawiono istniejącą dziś sześciokątną gablotę ze szkła, a zadaszenie całkowicie usunięto.