අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණන්ගේ සමහර සවාඉද් සුන්නාහ්වල්

අපගේ නබිතුමාණන් පිරිසිදුකමට සහ පිළිවෙලට දුන් වැදගත්කම

අපගේ නායකයා වූ නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ පිරිසිදුකමට, සංවිධානයට සහ පිළිවෙලට ඉමහත් වැදගත්කමක් ලබා දුන්හ.

එතුමාණෝ සෑම දෙයක්ම දකුණු පසින් සහ එතුමාණන්ගේ දකුණු අතින් ආරම්භ කිරීමට කැමති වූහ.6 නමුත් වැසිකිළියේදී සේදීම සඳහා එතුමාණෝ තම වම් අත භාවිතා කළහ. හැකි සෑම විටම, එතුමාණෝ සෑම දෙයක්ම ඔත්තේ සංඛ්‍යාවලින් සිදු කළහ. එතුමාණෝ, “කවරෙකුට හිසකෙස් තිබේද, ඔහු එය හොඳින් රැකබලා ගත යුතුය!” යැයි පවසනු ඇත.

වරක්, අපගේ නබිතුමාණන් මස්ජිදයේ සිටියදී, අවුල් වූ හිසකෙස් සහ රැවුල සහිත මිනිසෙකු ඇතුළු විය. අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණෝ, “ඔහුගේ හිසකෙස් පිළිවෙලට සකස් කිරීමට රෝස තෙල් ටිකක්වත් නැද්ද?” යැයි පවසා, පසුව ඔහු වහාම පිටතට ගොස් තම හිසකෙස් සහ රැවුල පිළිවෙලට සකස් කර ගත යුතු බවට තම අතින් සංඥා කළහ. එම පුද්ගලයා එසේ කර ආපසු පැමිණි විට, අපගේ නබිතුමාණෝ, “වඩා හොඳ කුමක්ද: ඔබගෙන් කෙනෙකු මෙලෙස පැමිණීමද, නැතහොත් ෂෛතාන් මෙන් අවුල් වූ හිසකෙස් සහ රැවුල සමඟ පැමිණීමද?” යැයි පැවසූහ.

එතුමාණන් සංචාරය කරන විට පවා, බෝතලයක තෙල් රැගෙන එනු ඇත. එතුමාණන් තෙල් ගැල්වූ විට, පළමුව තම හිස මත තලප්පාවක් පැළඳ, ඊට උඩින් තම හිස් වැස්ම පැළඳ ගනු ඇත. මේ ආකාරයෙන්, තෙල් නොපෙනී යනු ඇත. අපගේ නබිතුමාණෝ දිනකට දෙවරක් තම රැවුල පීරනු ඇත. අනස් ඉබ්නු මාලික් තුමා පැවසුවේ, “රසූල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ නිතරම තම ශ්‍රේෂ්ඨ හිසකෙස් මත රෝස තෙල් ගල්වා, වතුරෙන් තෙත් කර තම ශ්‍රේෂ්ඨ රැවුල පීරනු ඇත.”7

අපගේ නායකයා වූ නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ තම ශ්‍රේෂ්ඨ රැවුල එහි දිගින් සහ පැතිවලින් ස්වල්පයක් කපා කොට කරනු ඇත. සිකුරාදා සලාතයට යාමට පෙර, එතුමාණෝ තම ශ්‍රේෂ්ඨ උඩු රැවුල කපා කොට කර, තම ශ්‍රේෂ්ඨ නියපොතු කපනු ඇත. එතුමාණෝ මුස්ලිම්වරුන්ටද තම උඩු රැවුල කොට කිරීමට අණ කළහ.

අපගේ නබිතුමාණෝ කණ්ණාඩියෙන් බලන සෑම විටම, අල්ලාහ්ට ප්‍රශංසා කර, “මාගේ අල්ලාහ්! ඔබ මාගේ පෙනුම අලංකාරව මැවූවා සේම, මාගේ අක්ලාක් (ගුණධර්ම) ද අලංකාර කරනු මැනව” යැයි පවසනු ඇත.

අපගේ නබිතුමාණෝ සෑම රාත්‍රියකම නින්දට යාමට පෙර තම ශ්‍රේෂ්ඨ ඇස්වලට තුන් වරක් අඳුන් ගල්වනු ඇත. එතුමාණෝ තම ශ්‍රේෂ්ඨ දකුණු ඇසට තුන් වරක් ද, තම ශ්‍රේෂ්ඨ වම් ඇසට දෙවරක් ද අඳුන් ගල්වනු ඇත. එතුමාණෝ, “ඔබගේ ඇස්වලට අඳුන් ගල්වන්න! මක්නිසාද යත් එය ඇස් පිරිසිදු කරන අතර හිසකෙස් (ඇහිබැමි) වර්ධනය කරන බැවිනි” යැයි පවසනු ඇත.8

ඉස්ලාමීය විද්වතුන් ප්‍රකාශ කළේ, පිරිමියෙකුට වෛද්‍යමය අරමුණු සඳහා අඳුන් ගැල්වීම අනුමත බවත්, නමුත් සැරසීම සඳහා එය ගැල්වීම අනුමත නොවන බවත්‍ය. ජමාල් (අලංකාරය) සහ සිනාත් (සැරසිලි) යන වචන එකිනෙක පටලවා නොගත යුතුය. ජමාල් යනු අවලස්සන ඉවත් කිරීම, කෙනෙකුගේ ගෞරවය ආරක්ෂා කිරීම සහ අල්ලාහු තආලාට ස්තූති කිරීමට ආශිර්වාද පෙන්වීමයි. ප්‍රදර්ශනය කිරීමේ හෝ පුරසාරම් දෙඩීමේ අරමුණින් ආශිර්වාද පෙන්වීම ජමාල් නොව, එය කිබ්‍ර් (උඩඟුකම) වේ.

අපගේ නායකයා වූ රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ මිස්වාක් (අරක් ගසේ අතුවලින් සාදන ලද ස්වභාවික දත් බුරුසුවක්) භාවිතා කිරීමට ඉමහත් වැදගත්කමක් ලබා දුන්හ. එතුමාණෝ එය සැමවිටම තමන් සමඟ තබා ගනු ඇත. එතුමාණෝ, “අරක් ගසේ අත්ත භාවිතා කර, මිස්වාක් කරන්න!” යැයි පවසනු ඇත. එය මුඛයට ප්‍රසන්න සුවඳක් ලබා දෙයි. අපගේ නබිතුමාණෝ, “එය මාගේ සුන්නාහ්ව මෙන්ම මට පෙර සිටි නබිවරුන්ගේ ද සුන්නාහ්ව වේ!” යැයි පැවසූහ.

අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ:

“මිස්වාක් යනු මුඛයේ පිරිසිදුකම සහ මාගේ රබ්බිගේ (පරමාධිපතියාණන්ගේ) තෘප්තියයි!”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

“එය මාගේ උම්මහ්වට (ප්‍රජාවට) දුෂ්කරතාවයක් ඇති නොකළේ නම්, සෑම සලාතයකටම පෙර මිස්වාක් භාවිතා කරන ලෙස මම ඔවුන්ට අණ කරනු ඇත!”9

“මිස්වාක් භාවිතා කරන ලෙස මම ඔබට තරයේ නිර්දේශ කරමි!”

“මිස්වාක් යනු මුඛයේ පිරිසිදුකම සහ මාගේ රබ්බිගේ සතුටයි!”

අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන් තම නිවසට ඇතුළු වූ විට කළ පළමු දෙය නම් මිස්වාක් එකකින් තම ශ්‍රේෂ්ඨ දත් පිරිසිදු කිරීමයි. එතුමාණන් සමඟ මිස්වාක් එකක් නොමැතිව නින්දට නොයන අතර, අවදි වූ විට, එතුමාණෝ පළමුව මිස්වාක් එකකින් තම දත් පිරිසිදු කරනු ඇත. එතුමාණෝ තහජ්ජුද් සලාතය (රාත්‍රියෙන් තුනෙන් දෙකක් ගත වූ පසු ඉටු කරනු ලබන සලාතය) සඳහා නැගිටින විටද මිස්වාක් එකකින් තම ශ්‍රේෂ්ඨ දත් පිරිසිදු කරනු ඇත.10

අපගේ මව හස්‍රත් ආඉෂා (රළියල්ලාහු අන්හා) තුමිය පැවසුවේ, “නබි අලයිහිස්සලාම් තුමාණන්, අවදි වන විට, අබ්දස්ත් කිරීමට පෙර මිස්වාක් භාවිතා නොකළ රාත්‍රියක් හෝ දිනයක් කිසි විටෙකත් නොතිබුණි!” යන්නයි.

අපගේ ආදරණීය නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ පුත් ඉබ්‍රාහීම් තුමා අභාවප්‍රාප්ත විය. ඔහුව භූමදානය කරමින් සිටියදී, මැටි ගඩොල්වලින් එකක් ඇදයට තබා තිබුණි. අපගේ නබිතුමාණෝ මැදිහත් වී එය නිවැරදි කළහ. මැටි ගඩොල ඇදයට තිබීම මියගිය අයට යහපතක් හෝ අයහපතක් නොකරන බවත්, නමුත් පිළිවෙලට නොතිබූ දේවල් නිසා තමන් අපහසුතාවයට පත් වූ බවත් එතුමාණෝ පැහැදිලි කළහ.

අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණන්ගේ සතුටු නිවහන

අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන් මදීනාවේ තම මස්ජිදය ගොඩනැගූ විට, එතුමාණෝ මස්ජිදය අසල මැටියෙන් සාදන ලද කාමර දෙකක් ද සාදා, ඒවා රටඉඳි කඳන් සහ අතුවලින් ආවරණය කළහ. මස්ජිද් අෂ්-ෂරීෆ් ගොඩනඟමින් සිටියදී, ආඉෂා සහ සව්දා (රළියල්ලාහු අන්හුමා) තුමියන් සඳහා කාමර දෙකක් ඉදිකරන ලදී. අපගේ මව හස්‍රත් ආඉෂා තුමියගේ කාමරයේ දොර මස්ජිදයේ මාර්ගයට මුහුණලා තිබුණි. අපගේ මව හස්‍රත් සව්දා තුමිය සඳහා ඉදිකරන ලද කාමරයේ දොර, මස්ජිදයේ තුන්වන දොරටුව වූ ආල් අල්-උස්මාන් දොරටුවට මුහුණලා තිබුණි. අපගේ නබිතුමාණන් වෙනත් භාර්‍යාවන් සමඟ විවාහ වූ විට, කාමර සංඛ්‍යාව වැඩි වී නවයක් බවට පත් විය. ඒවා හස්‍රත් ආඉෂා තුමියගේ කාමරය සහ කිබ්ලාව අතර ඉදිකරන ලදී.

සමහර කාමර මැටියෙන් ද සමහරක් ගලින් ද සාදා තිබුණි. ඒවායින් සමහරක් රටඉඳි අතුවලින් (බග්දාද් ශෛලියට) ඉදිකර, මඩ බදාමයෙන් කපරාරු කර, වහලවල් රටඉඳි අතුවලින් සාදා තිබුණි.

හසන් ඉබ්නු අබිල්-හසන් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා මෙසේ පවසයි: “මම යෞවනයෙකු ලෙස සිටියදී, මම රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ නිවසට ගියෙමි, මට සිවිලිමට ළඟා වී එය ස්පර්ශ කිරීමට හැකි විය. රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ කාමරයේ සිවිලිම සයිප්‍රස් හෝ ජුනිපර් කඳක් මත දිගු කරන ලද කෙස් රෙදි ආවරණයක් පමණි.”

ඉමාම් අල්-බුහාරී තුමාට අනුව, “රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ නිවසේ දොරට තට්ටු කිරීමට වළල්ලක් නොතිබූ බැවින්, දොරට තට්ටු කරනු ලැබුවේ දුන්නක කෙළවරෙනි.”

මුහම්මද් ඉබ්නු කිලාල් සහ අතා-උල්-කුරාසානී තුමන්ලා අපගේ නබිතුමාණන්ගේ භාර්‍යාවන්ගේ කාමර දැක ඇති අතර, ඒවා රටඉඳි අතුවලින් සාදා තිබූ බවත්, දොරවල් ලෙස කළු කෙස් වලින් සාදන ලද තිර තිබූ බවත් පවසා ඇත.

දාවූද් ඉබ්නු කයිස් තුමා දුටු දෙයට අනුව, දොර සහ පැති බිත්ති අතර එක් එක් කාමරයේ පළල දළ වශයෙන් සිරාඃ11 6-7 ක් (මීටර් 3-3.5) වූ අතර, ඇතුළත දිග දළ වශයෙන් සිරාඃ 10 ක් (මීටර් 4.8) විය.

අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණන්ගේ භාර්‍යාවන්ට අයත් කාමර පවරාගෙන ඒවා මස්ජිදයට ඇතුළත් කිරීම පිළිබඳ කාලිෆා අබ්දුල්මලික්ගේ ලිපිය මදීනාවේ කියවූ දිනයේ, බොහෝ දෙනෙකුට තම කඳුළු නවතා ගත නොහැකි වූ අතර, මදීනාවාසීහු අපගේ නබිතුමාණන් අභාවප්‍රාප්ත වූ දිනය මෙන් හැඬූහ.12

සඊද් ඉබ්නු මුසයියබ් තුමා තම ශෝකය ප්‍රකාශ කරමින් මෙසේ පැවසීය: “මම අල්ලාහ් මත දිවුරමි, ඒවා තිබූ ආකාරයටම ඉතිරි කර තිබුණා නම් කොතරම් හොඳද කියා මම කොතරම් ප්‍රාර්ථනා කරනවාද! එසේ වූවා නම්, මදීනාවේ තරුණයින්ට සහ පිටතින් මදීනාවට පැමිණි අයට රසූල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණන් තම ජීවිතයේදී සෑහීමකට පත් වූයේ කුමක් දැයි දැක ගත හැකිව තිබුණි, එවිට මිනිසුන් බොහෝ ධනය තිබීම සහ ඒ ගැන පුරසාරම් දෙඩීම ගැන තැකීමක් නොකරනු ඇත.”

අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණන්ගේ නිවසේ හැසිරීම

හස්‍රත් හුසේන් තුමා මෙසේ විස්තර කරයි: “මම මාගේ පියාගෙන් අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණන්ගේ නිවසේ ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳව විමසුවෙමි. මාගේ පියා මෙසේ පිළිතුරු දුන්නේය: එතුමාණන් තම නිවසට ඇතුළු වූ මොහොතේ සිට, අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණෝ තම කාලය කොටස් තුනකට බෙදා ගත්හ: අල්ලාහ්ට නැමදුම් කිරීම, ගෘහ කටයුතු බලා ගැනීම සහ එතුමාණන්ගේ පෞද්ගලික කටයුතු. එතුමාණන් තමාටම වෙන් කළ කාලය, තමා සහ මිනිසුන් අතර බෙදා ගත්හ. එම කාල කොටස තුළ, කැපී පෙනෙන සහාබීවරුන් පමණක් එතුමාණන් ඉදිරියට පැමිණෙනු ඇත. එතුමාණෝ ඔවුන් හරහා ආගමික කරුණු ජනතාවට සන්නිවේදනය කරන අතර, ජනතාවට අදාළ තොරතුරු කිසි විටෙකත් තමා වෙත තබා නොගත්තේය. අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණන්ගේ සිරිත වූයේ, තම උම්මහ්වට (ප්‍රජාවට) අයත් කාලය, ගුණවත් මිනිසුන් අතර, ඔවුන්ගේ ආගමික ශ්‍රේෂ්ඨත්වයට අනුව බෙදා, ඒ අනුව ඔවුන්ව තම අභිමුඛයට ආරාධනා කිරීමයි. ඔවුන්ගෙන් සමහරෙකුට එක් අවශ්‍යතාවයක්, සමහරෙකුට දෙකක් සහ සමහරෙකුට බොහෝ අවශ්‍යතා තිබුණි.”

අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණෝ ඔවුන්ගේ ආගමික කටයුතු සමඟ කටයුතු කර, ඔවුන්ගේ ප්‍රශ්නවලට අවශ්‍ය පිළිතුරු ලබා දී, පසුව, ‘මෙහි සිටින අය, මෙහි නොසිටින අයට දැනුම් දිය යුතුය! තම අවශ්‍යතා ඉදිරිපත් කිරීමට පැමිණිය නොහැකි අයගේ අවශ්‍යතා මා වෙත ඉදිරිපත් කරන්න. නිසැකවම, කියාමත් (විනිශ්චය) දිනයේදී, තම අවශ්‍යතා ඉදිරිපත් කළ නොහැකි අන් අයගේ අවශ්‍යතා ඉදිරිපත් කරන අයගේ පාද, සිරාත් පාලම මත අල්ලාහ් ස්ථාවර කරනු ඇත!’ යැයි පවසනු ඇත.

අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණන් ඉදිරියේ වෙනත් කිසිවක් සඳහන් කිරීමක් හෝ ප්‍රකාශ කිරීමක් සිදු නොවනු ඇත. ඇත්ත වශයෙන්ම, එතුමාණෝ කිසිවෙකුගෙන් වෙනත් කිසිවක් පිළිගන්නේ නැත.

අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණන් ඉදිරියට ඇතුළු වන අය, දැනුම සොයා ඇතුළු වී, දැනුමේ සතුට විඳ, එහි ප්‍රවීණයන් බවට පත්ව, ශ්‍රේෂ්ඨතම විද්වතුන් ලෙස පිටව යනු ඇත!”

අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණන්ගේ නිවසින් පිටත හැසිරීම

“මම යමකට හේත්තු වී සිටියදී ආහාර නොගනිමි.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

හස්‍රත් හුසේන් තුමා තම පියා වූ හස්‍රත් අලී තුමාගෙන් අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණන්ගේ නිවසින් පිටත තත්ත්වය පිළිබඳව විමසීය. එතුමා මේවා මෙසේ පැවසීය:

විශ්වයේ නායකයා පිටතදී කතා නොකරනු ඇත. එතුමාණෝ කතා කරනුයේ, එතුමාණන්ගේ වචන මුස්ලිම්වරුන්ට ප්‍රයෝජනවත් වන විට, ඔවුන්ව එකිනෙකා කෙරෙහි උණුසුම් කරන විට සහ ඔවුන් අතර ඇති අසමගිය සහ විරසකය ඉවත් කරන විට පමණි.

එතුමාණෝ සෑම ගෝත්‍රයකම ඉහළම සදාචාරාත්මක චරිතයක් ඇති පුද්ගලයාට ගෞරව කර, ඔහුව තම ජනතාවගේ පාලකයා බවට පත් කරනු ඇත.13 එතුමාණෝ නරක මිනිසුන්ගෙන් සහ හානිවලින් ජනතාව ආරක්ෂා කරනු ඇත; එතුමාණෝ ද එවැනි තත්වයන්ට පත්වීමෙන් වැළකී සිටිනු ඇත. එතුමාණෝ කිසි විටෙකත් තම සිනහමුසු මුහුණ සහ අලංකාර ස්වභාවය වළක්වා නොගනු ඇත. එතුමාණන් තම අස්හාබ්වරුන්ව නොදුටුවේ නම්, එතුමාණෝ ඔවුන්ව සොයා, ඔවුන් අතර සිදුවන්නේ කුමක්දැයි විමසනු ඇත. එතුමාණෝ කරුණාවට ප්‍රශංසා කර එය ශක්තිමත් කරන අතර, නපුර විවේචනය කර එය දුර්වල කරනු ඇත.

එතුමාණන් කළ සෑම දෙයක්ම මධ්‍යස්ථව සහ ස්ථාවරව සිදු කරන ලදී. මුස්ලිම්වරුන් ගෆ්ලත් (නොසැලකිලිමත්කමට) හසු වේ යැයි යන කනස්සල්ල නිසා ඔවුන්ට අවවාද කිරීමට එතුමාණෝ පසුබට නොවනු ඇත. එතුමාණෝ කිසි විටෙකත් අධික නොවූහ. අපගේ නායකයා වූ රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ට ඉබාදත් (නැමදුම්) සඳහා පරිපූර්ණ හැකියාවක් තිබුණි. එතුමාණෝ අයිතියක් උල්ලංඝනය කිරීමක් හෝ ඉටු කිරීමට අපොහොසත් වීමක් නොකරනු ඇත. එතුමාණන්ට සමීපව සිටි අය මිනිසුන් අතරින් වඩාත්ම ආශිර්වාද ලත් අය වූහ. එතුමාණන්ගේ දෘෂ්ටියට අනුව, එතුමාණන්ගේ අස්හාබ්වරුන් අතරින් වඩාත්ම ශ්‍රේෂ්ඨයා වූයේ, කාගේ උපදෙස් වඩාත්ම විස්තීර්ණ වූයේද ඔහුය, තවද, ශ්‍රේෂ්ඨතම තරාතිරම තිබුණේ, අවශ්‍යතා ඇති අයට කාගේ උපකාරය සහ කරුණාව හොඳම වූයේද ඔහුටය. විශ්වයේ නායකයා අල්ලාහ්ගේ නාමය සඳහන් නොකර කිසි විටෙකත් වාඩි වීමක් හෝ නැගී සිටීමක් නොකරනු ඇත.

එතුමාණෝ රැස්වීම්වලදී තමාටම ස්ථානයක් නම් නොකරන අතර, එසේ කිරීම තහනම් කරනු ඇත. කොතැනක වුවද, වාඩි වී සිටින පිරිසක් හමු වූ විට, එතුමාණෝ වඩාත්ම කැපී පෙනෙන ස්ථානයේ වාඩි නොවනු ඇත. ඒ වෙනුවට, එතුමාණෝ රැස්වීමේ කෙළවරේ වාඩි වී, මුස්ලිම්වරුන්ටද එසේ කරන ලෙස අණ කරනු ඇත.

එතුමාණන් සමඟ වාඩි වී සිටි සෑම කෙනෙකුටම එතුමාණෝ කොටසක් ලබා දෙන අතර, රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ දෘෂ්ටියට අනුව තමන්ට වඩා වටිනා කිසිවෙකු නොමැති බව සෑම කෙනෙකුටම සිතෙන ආකාරයට ඔවුන්ට සලකනු ඇත. එතුමාණන් සමඟ වාඩි වී සිටි අයගෙන් හෝ තම අවශ්‍යතා සමඟ පැමිණි අයගෙන්, ඔවුන් පිටත්ව යන තුරු, එතුමාණෝ සෑම දෙයක්ම ඉවසනු ඇත.14

කවුරුන් හෝ එතුමාණන්ගෙන් යමක් ඉල්ලා සිටි විට, එතුමාණෝ ඔවුන්ගේ ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප නොකරනු ඇත; එතුමාණෝ ඉල්ලා සිටි දේ ලබා දීම හෝ මිහිරි සහ මෘදු වචනවලින් ඔවුන්ව ආපසු හරවා යැවීම හෝ කරනු ඇත. එතුමාණන්ගේ අලංකාර සදාචාරය සියලු මිනිසුන් ඇතුළත් කිරීමට තරම් විශාල විය. එතුමාණෝ ඔවුන්ට දයානුකම්පිත පියෙකු බවට පත්ව සිටියහ. ඔවුන්ගේ අයිතිවාසිකම් සම්බන්ධයෙන් සෑම කෙනෙකුම එතුමාණන්ගේ දෘෂ්ටියට අනුව සමාන විය.

අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණන්ගේ සභාව දැනුම, නිහතමානිකම, ඉවසීම සහ විශ්වාසය පිළිබඳ සභාවක් විය. එතුමාණන් ඉදිරියේ, කිසිවෙකු තම කටහඬ උස් නොකරනු ඇත, කිසිවෙකු තවත් කෙනෙකුට චෝදනා නොකරනු ඇත, කිසිවෙකු තවත් කෙනෙකුගේ වැරදි හෝ අඩුපාඩු හෙළි නොකරනු ඇත. විශ්වයේ නායකයාගේ සභාවේ සිටි අය සියල්ලෝම එකිනෙකාට සමාන වූ අතර, ඔවුන්ගේ එකිනෙකාට වඩා ශ්‍රේෂ්ඨත්වය වූයේ තක්වා (හරාම් වලින් වැළකී සිටීම) අතින් පමණි. ඔවුන් සියල්ලෝම නිහතමානී වූහ. එතුමාණෝ වැඩිහිටියන්ට ගරු කරන අතර, තරුණයින්ට දයානුකම්පාව සහ දයාව දක්වනු ඇත. එතුමාණෝ අන් අයට වඩා අවශ්‍යතා ඇති අයට මනාපය ලබා දුන් අතර, ඔවුන්ගේ අවශ්‍යතා සපුරාලීමට උත්සාහ කළහ. එතුමාණෝ දුප්පතුන් සහ විදේශිකයන් ආරක්ෂා කර බලාගනු ඇත.

අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණෝ සැමවිටම සිනහමුසු සහ මෘදු ස්වභාවයක් ඇති අයෙකි. එතුමාණෝ ඉතා ආරක්ෂාකාරී සහ සමාව දෙන සුළු විය. එතුමාණෝ දැඩි හදවතක් ඇති අයෙකු නොවීය.

එතුමාණෝ කිසිවෙකු සමඟ වාද නොකළහ. එතුමාණෝ කිසි විටෙකත් කෑගැසීමක් හෝ නරක වචන පැවසීමක් නොකළහ. එතුමාණෝ කිසිවිටෙක කිසිවෙකුට දොස් නොකීහ. එතුමාණෝ මසුරු නොවූහ. එතුමාණන් අකමැති දේ නොදුටුවා සේ සිටිනු ඇත. එතුමාණෝ බලාපොරොත්තු සහගත අයව අධෛර්‍යමත් කිරීමක් හෝ යම් දෙයක් පිළිබඳව තම අප්‍රසාදය හෙළි කිරීමක් නොකරනු ඇත.

අපගේ නායකයා වූ රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ කරුණු තුනකින් වැළකී සිටිනු ඇත:

- මිනිසුන් සමඟ වාද කිරීම,

- ඕනෑවට වඩා කතා කිරීම,

- නිෂ්ඵල සහ හිස් දේවල නිරත වීම.

එතුමාණෝ කරුණු තුනක් සම්බන්ධයෙන් මිනිසුන්ව ඔවුන්ගේ පාඩුවේ තබනු ඇත:

- එතුමාණෝ කිසිවිටෙක කිසිවෙකුට, ඔවුන්ගේ මුහුණට හෝ ඔවුන් පිටුපසින් හෝ දොස් පැවරීමක් හෝ නින්දා කිරීමක් නොකරනු ඇත.

- එතුමාණෝ කිසිවෙකුගේ වැරදි සහ අඩුපාඩු විමර්ශනය නොකරනු ඇත.

- එතුමාණෝ තවාබ් (ප්‍රතිඵල) ඇති නොකරන හෝ ඔවුන්ට ප්‍රයෝජනවත් නොවන කිසිවක් කිසිවෙකුට නොකියනු ඇත.

අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණන් කතා කරමින් සිටියදී, එතුමාණන් ඉදිරියේ සිටි අය, තම හිස් මත කුරුල්ලන් නැවතී සිටියාක් මෙන්, නිශ්ශබ්දව සහ නිශ්චලව සිටිනු ඇත, තවද එතුමාණන් කතා කර අවසන් වී නිහඬ වූ විට, ඔවුහු තමන්ට පැවසීමට ඇති දේ පවසනු ඇත, නමුත් ඔවුහු කිසි විටෙකත් එතුමාණන් ඉදිරියේ වාද කිරීමක් හෝ විවාද කිරීමක් නොකරනු ඇත. කවුරුන් හෝ නායකයා වූ නබිතුමාණන් සමඟ කතා කරමින් සිටින විට, අනෙක් අය ඔහු කතා කර අවසන් වන තුරු නිහඬව සිටිනු ඇත. අපගේ නායකයා වූ රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ දෘෂ්ටියට අනුව, පළමුවෙන් කතා කළ අය සහ අවසානයට කතා කළ අය අතර කිසිදු වෙනසක් නොතිබුණි.

එතුමාණන් ඉදිරියේ සිටි අය යම් දෙයකට සිනාසුණේ නම්, එතුමාණෝ ද ඔවුන් සමඟ සිනාසෙනු ඇත, තවද ඔවුන් යම් දෙයක් ගැන මවිතයට පත් වූයේ නම්, එතුමාණෝ ද ඒ ගැන මවිතයට පත් වනු ඇත. එතුමාණන් වෙත පැමිණි ආගන්තුකයන්ගේ සහ විදේශිකයන්ගේ රළුකම සහ සිත් රිදවන වචන සහ ප්‍රශ්න එතුමාණෝ ඉවසනු ඇත, එවිට එතුමාණන්ගේ අස්හාබ්වරුන් ද එතුමාණන් මෙන් හැසිරෙනු ඇත. අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණෝ, “අවශ්‍යතා ඇති කෙනෙකු තමාට අවශ්‍ය දේ ඉල්ලා සිටිනු ඔබ දුටු විට, ඔහුගේ අවශ්‍යතා සපුරා ගැනීමට ඔහුට උදව් කරන්න!” යැයි පවසනු ඇත.

“මුස්ලිම්වරුන් දෙදෙනෙකු එකිනෙකා හමු වූ විට, ඔවුන් සලාම් පවසා මුසාෆහා (අතට අත දීම) කළහොත්, ඔවුන් වෙන් වීමට පෙර ඔවුන්ට සමාව දෙනු ලැබේ!”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණෝ බොරු ප්‍රශංසා පිළි නොගනු ඇත. යම් පුද්ගලයෙකු යමෙකුගේ අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කරන්නේ නම් මිස, එතුමාණෝ කිසිවෙකුගේ කතාවට බාධා නොකරනු ඇත. යමෙකු තවත් කෙනෙකුගේ අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කළ විට, එතුමාණෝ ඔහුට බාධා කර, එසේ කිරීමෙන් ඔහුව වළක්වාලීම හෝ, එම ස්ථානයෙන් පිටව යාම හෝ කරනු ඇත.

විශ්වයේ නායකයා කරුණු හතරක් නිසා නිහඬව සිටිනු ඇත: හිල්ම් (මෘදුකම, සෞම්‍යකම), හසර් (වැළකී සිටීම), තක්දීර් (අනුමැතිය) සහ තෆක්කුර් (අල්ලාහු තආලා මැවූ දේවලින් පාඩම් ඉගෙන ගනිමින්, ගැඹුරින් සිතීම).

එතුමාණන්ගේ තක්දීර්, එතුමාණන් මිනිසුන්ට එක හා සමානව සැලකූ සහ සවන් දුන් ආකාරයෙන් වහාම පැහැදිලි විය.

එතුමාණන්ගේ තෆක්කුර්, ලෝකයේ සහ පරලොව කටයුතු පිළිබඳව එතුමාණන් සිතීමෙන් පැහැදිලි විය.

එතුමාණෝ තමා තුළ හිල්ම් සහ ඉවසීම එක්‍රැස් කරගෙන සිටියහ. මෙලොව කිසිවක් කිසි විටෙකත් එතුමාණන්ව කෝපයට පත් නොකරනු ඇත.

හසර් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ගුණාංග හතරක් එතුමාණන් තුළ එක්‍රැස් වී තිබුණි:

- එතුමාණෝ එය අනුගමනය කිරීම සඳහා හොඳම දේ ගනු ඇත.

- එතුමාණෝ අවලස්සන දේවලින් වැළකී සිටිනු ඇත, එවිට ඒවායින් වැළකී සිටිනු ඇත.

- එතුමාණෝ තම උම්මහ්වට (ප්‍රජාවට) ප්‍රයෝජනවත් වන දේ සඳහා උත්සාහය වැය කරනු ඇත.

- එතුමාණෝ තම උම්මහ්වේ මෙලොව සහ පරලොව සතුට සලසන දේ කෙරෙහි උනන්දු වූහ.

විශ්වයේ නායකයා කිසිම දෙයකට “නැහැ!” යැයි කිසි විටෙකත් නොකියනු ඇත. එතුමාණන් කිරීමට කැමති දෙයක් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටි විට, එතුමාණෝ, “හොඳයි!” යැයි පවසනු ඇත, තවද එතුමාණන් කිරීමට අකමැති දෙයක් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටි විට, එතුමාණෝ නිහඬව සිටිනු ඇත, තවද එතුමාණන් එය කිරීමට අකමැති බව එතුමාණන්ගේ නිහඬතාවයෙන් අවබෝධ විය. එතුමාණෝ මෙලොව සහ පරලොව සැමගේ සතුට උදෙසා උත්සාහ කරනු ඇත.

ගාසාවක් අතරතුර, අවිශ්වාසවන්තයින්ගේ විනාශය සඳහා ප්‍රාර්ථනා කරන ලෙස එතුමාණන්ගෙන් ඉල්ලා සිටි විට, එතුමාණෝ, “මම මිනිසුන්ට ශාප කිරීමට හෝ ඔවුන් වධ හිංසාවලට ලක් වීමට හෝ එවා නැත. මම එවා ඇත්තේ සැමට යහපත කිරීමට සහ මිනිසුන්ට සාමය ළඟා කර දීමටය” යැයි පැවසූහ.

සූරා අල්-අන්බියා හි 107 වන ආයතයේ, එහි අර්ථය ලෙස, “අපි ඔබව සත්වයන්ට දයාවක්, ආශිර්වාදයක් ලෙස එව්වෙමු” යනුවෙන් සඳහන් වේ. එබැවින් එතුමාණෝ සැමවිටම සැමගේ යහපත උදෙසා වෙහෙසුණහ.

අනස් ඉබ්නු මාලික් තුමා වාර්තා කළ දෙයට අනුව, අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණන් යමෙකු හමු වූ විට, එතුමාණෝ එම පුද්ගලයා සමඟ මුසාෆහා15 කරනු ඇත, තවද එම පුද්ගලයා තම අත ඉවත් කර ගන්නා තුරු, අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණෝ තම අත ඉවත් නොකරනු ඇත, තවද එම පුද්ගලයා තම මුහුණ ඉවතට හරවන තුරු, අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණෝ තම මුහුණ ඔහුගෙන් ඉවතට නොහරවනු ඇත.

නැවතත්, අනස් ඉබ්නු මාලික් තුමා මෙසේ විස්තර කළේය: “අපි අපගේ නායකයාගෙන්, ‘යා රසූලල්ලාහ්! අපගෙන් සමහරුන් තවත් සමහරුන්ට හිස නැමිය යුතුද?’ යැයි විමසුවෙමු. එතුමාණෝ, ‘නැත!’ යැයි පැවසූහ. ඉන්පසු අපි, ‘අපි එකිනෙකා වැළඳ ගත යුතුද?’ යැයි විමසුවෙමු. එතුමාණෝ, ‘නැත! නමුත් මුසාෆහා කරන්න!’ යැයි පැවසූහ.”16

හස්‍රත් බරා ඉබ්නු ආසිබ් තුමා විස්තර කරන්නේ, අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණන් මෙසේ පැවසූ බවයි: “මුස්ලිම්වරුන් දෙදෙනෙකු එකිනෙකා හමු වූ විට, ඔවුන් සලාම් පවසා මුසාෆහා කළහොත්, ඔවුන් එකිනෙකාගෙන් වෙන් වීමටත් පෙර ඔවුන්ට සමාව දෙනු ලැබේ!”

විශ්වයේ නායකයා සැමවිටම කල්පනාකාරී විය. එතුමාණන්ගේ නිහඬ කාලය, එතුමාණන් කතා කරනවාට වඩා දිගු විය. රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ අනවශ්‍ය ලෙස කතා නොකරනු ඇත. එතුමාණෝ තම වචන ආරම්භ කරන විට සහ අවසන් කරන විට යන දෙකේදීම අල්ලාහ්ගේ නාමය සඳහන් කරනු ඇත. කතා කරන විට, එතුමාණෝ කෙටි හා හරවත් වචන භාවිතා කරනු ඇත. රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ වචන සැමවිටම සත්‍ය සහ සුදුසු විය. කතා කරන විට, රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ ඕනෑවට වඩා හෝ අඩුවෙන් හෝ වචන භාවිතා නොකරනු ඇත. එතුමාණෝ කිසිවෙකුගේ සිත නොරිදවන අතර, කිසිවෙකු දෙස පහත් කොට නොබලනු ඇත.

අපගේ නායකයා වූ රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ ලෝකය හෝ ලෞකික කටයුතු ගැන කෝපයට පත් නොවනු ඇත. කෙසේ වෙතත්, යමෙකු අයිතියක් උල්ලංඝනය කිරීමට උත්සාහ කළ විට, යුක්තිය ඉටු වන තුරු එතුමාණන්ගේ කෝපය පහව නොයනු ඇත.

එතුමාණෝ කිසි විටෙකත් තමාගේම කාරණයක් උදෙසා කෝපයට පත් වීමක් හෝ පළිගැනීමක් නොකරනු ඇත. එතුමාණන් යමක් පෙන්වා දීමට සිටින විට, එතුමාණෝ තම ඇඟිල්ලෙන් පමණක් නොව, තම සම්පූර්ණ අතින්ම පෙන්වනු ඇත. එතුමාණන් විස්මයට හා පුදුමයට පත් වූ විට, එතුමාණෝ තම අතේ පිහිටීම ආපසු හරවනු ඇත, එනම්, එතුමාණන්ගේ අල්ල අහස දෙසට හැරී තිබුණේ නම්, එතුමාණෝ එය පොළොව දෙසට හරවනු ඇත, තවද එතුමාණන්ගේ අල්ල පොළොව දෙසට තිබුණේ නම්, එතුමාණෝ එය අහස දෙසට හරවනු ඇත. කතා කරමින් සිටියදී, එතුමාණෝ අභිනයන් කරන අතර, තම ශ්‍රේෂ්ඨ දකුණු අතේ අල්ල, තම වම් අතේ මාපටැඟිල්ලේ ඇතුල් පැත්තට තට්ටු කරනු ඇත.

එතුමාණන් කෝපයට පත් වූ විට, එතුමාණෝ වහාම තම කෝපය අත්හැර දමන අතර, එය නොපෙන්වනු ඇත. එතුමාණන් සතුටු සිතින් සහ සහනයෙන් සිටි විට, එතුමාණෝ තම ශ්‍රේෂ්ඨ ඇස් වසා ගනු ඇත. එතුමාණන්ගේ සිනහව උපරිම වශයෙන් සිනහවක් විය. එතුමාණන් සිනාසෙමින් සිටියදී, එතුමාණන්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨ දත් මුතු ඇට මෙන් දැක ගත හැකි විය.17

යහපත් දේ කරන විට, එතුමාණෝ තම දකුණු පසට මනාපය දැක්වූහ,

අබ්දස්ත් කිරීමෙන් පසු, ඒ ත්‍යාගශීලීත්වයේ උල්පත වූ එතුමාණෝ, ඉක්මනින් ආවරණය වනු ඇත.

එතුමාණෝ තම දකුණු ඇලයට සැතපී, තම මුහුණ කිබ්ලාව දෙසට හරවනු ඇත.

සෑම හුස්මක් සමඟම, ඒ ත්‍යාගශීලීත්වයේ උල්පත වූ එතුමාණෝ, අදෘශ්‍යමාන විශ්වයේ සංචාරය කළහ.

එතුමාණන්ගේ ඇඳ සහ කොට්ටය සම්වලින් සාදා, කෙඳිවලින් පුරවා තිබුණි,

රාත්‍රියේ සැතපුණු විට, ඒ ත්‍යාගශීලීත්වයේ උල්පත වූ එතුමාණෝ, ස්වල්පයක් නිදාගත්හ.

එතුමාණන්ගේ දෑස් නිදා ගත්තද, එතුමාණන්ගේ හදවත අවදියෙන් සහ තම රබ්බි සමඟ විය,

ඒ ත්‍යාගශීලීත්වයේ උල්පත වූ එතුමාණෝ, සදාකාලිකත්වයේ සිට උන්වහන්සේගේ අලංකාරය ගැන විස්මයට පත් වූහ.

අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණන්ගේ සැතපීම සහ නිදා ගැනීම

අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණන් නින්දට යාමට සූදානම් වූ විට මෙසේ ප්‍රාර්ථනා කරනු ඇත:

“...(ඔබගේ දඬුවමින් පමණක් ආරක්ෂා විය යුතුය). රැකවරණය සෙවිය හැක්කේ ඔබගේ දයාවෙන් පමණක් වන අතර, ගැලවීම ලැබිය හැක්කේ ඔබගේ දයාවෙන් පමණි. ඔබ පහළ කළ ඔබගේ ග්‍රන්ථයද, ඔබ එවූ ඔබගේ නබිවරයාවද මම විශ්වාස කරමි.

මාගේ රබ්බි! ඔබගේ නාමයෙන්, මම මාගේ ශරීරය බිම තබමි. ඔබ මාගේ ආත්මය ගෙන තබා ගන්නේ නම්, එයට ඔබගේ දයාවෙන් සලකනු මැනව! ඔබ එය නිදහස් කරන්නේ නම්, ඔබ ඔබගේ දැහැමි ගැත්තන්ව ආරක්ෂා කරන්නා සේම එයද ආරක්ෂා කරනු මැනව!

මාගේ අල්ලාහ්! මම ඔබගේ නාමයෙන් මිය යන අතර, ඔබගේ නාමයෙන් නැවත නැගිටුවනු ලබමි.

“අල්ලාහු තආලාගේ අක්ලාක් (ගුණාංග) ලබා ගන්න!”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

අපට කවන, අපට බොන්නට සලස්වන, අපගේ සෑම අවශ්‍යතාවයක්ම සපුරාලන සහ අපට රැකවරණය සලසන මාගේ අල්ලාහ්! තම අවශ්‍යතා සපුරාලීමට හෝ රැකවරණය සැලසීමට කිසිවෙකු නොමැති බොහෝ දෙනෙක් සිටිති!

මාගේ අල්ලාහ්! ඔබ ඔබගේ ගැත්තන්ව ඔබ ඉදිරියේ එක්‍රැස් කරන දිනයේදී, ඔබගේ දඬුවමින් මාව ආරක්ෂා කරනු මැනව.”

“මාගේ අල්ලාහ්! ඔබ පූර්ව-සදාකාලිකය! ඔබට පෙර පැවති කිසිවක් නැත! ඔබ සදාකාලිකය! ඔබට පසුව පවතින කිසිවක් නැත! ඔබ ප්‍රත්‍යක්ෂය! ඔබ හැර වෙන කිසිවක් නැත!”

එතුමාණන් අවදි වූ විට, එතුමාණෝ මෙසේ ප්‍රාර්ථනා කරනු ඇත: “වෙනත් දෙවියෙකු නැත, ඔබ පමණි! මම ඔබගේ නාමය සිහිපත් කරන අතර, ඔබ කිසිදු අඩුපාඩුවකින් තොර බව පවසමින්, ඔබට ප්‍රශංසා කරමි. මාගේ අල්ලාහ්! මම මාගේ පව්වලට ඔබගේ සමාව සහ ඔබගේ දයාව ඉල්ලා සිටිමි. මරණයෙන් පසු අපව නැවත නැගිටවූ අල්ලාහ්ට සියලු ප්‍රශංසා හිමිවේ. කියාමත් (විනිශ්චය) දිනයේදී, අපගේ නැවත පැමිණීම උන්වහන්සේ වෙතටය.18” ඉන්පසු එතුමාණෝ, “මාගේ අල්ලාහ්! මාගේ දැනුම වැඩි කරනු මැනව! ඔබ මට නිවැරදි මාර්ගය පෙන්වූ පසු මාගේ හදවත නොමඟ යැවීමට ඉඩ නොදෙනු මැනව! ඔබගේ සර්වබලධාරී අභිමුඛයෙන් මට දයාව පහළ කරනු මැනව! මක්නිසාද යත්, ඔබ වඩාත්ම කරුණාවන්තයා වන බැවිනි!” යැයි පවසමින් ප්‍රාර්ථනා කරනු ඇත.

හස්‍රත් බරා ඉබ්නු ආසිබ් තුමා මෙසේ විස්තර කරයි: විශ්වයේ නායකයා මට මෙසේ පැවසීය: “ඔබ නිදාගන්නා ස්ථානයට යන විට, ඔබ සලාතය සඳහා කරන්නා සේම අබ්දස්ත් කරගන්න! ඉන්පසු ඔබගේ දකුණු ඇලයට සැතපී, ‘මාගේ අල්ලාහ්! මම මාගේ ආත්මය ඔබට භාර දුනිමි. මම මාගේ මුහුණ ඔබ දෙසට හැරවූයෙමි. මම මාගේ කාර්‍යය ඔබට භාර දෙමි. මම මාගේ පිට ඔබට හේත්තු කරමි (මම ඔබ කෙරෙහි විශ්වාසය තබමි). මම ඔබගේ දඬුවමට බිය වන අතර, ඔබගේ දයාව අපේක්ෂා කරමි. ඔබගේ දයාව හැර වෙනත් රැකවරණයක් නැත. ආරක්ෂා විය යුත්තේ ඔබගේ දඬුවමින් පමණි. රැකවරණය සෙවිය හැක්කේ ඔබගේ දයාවෙන් පමණක් වන අතර, ගැලවීම ලැබිය හැක්කේ ඔබගේ දයාවෙන් පමණි. ‘ඔබ පහළ කළ ඔබගේ ග්‍රන්ථයද, ඔබ එවූ ඔබගේ නබිවරයාවද මම විශ්වාස කරමි.’ ඔබ එම රාත්‍රියේදී මිය ගියහොත්, ඔබ ඉස්ලාමීය මාර්ගයට අනුකූලව මිය යනු ඇත. කවරෙකු මෙම ප්‍රාර්ථනාව පවසා එම රාත්‍රියේදී මිය යන්නේද, ඔවුන් ඉස්ලාමීය මාර්ගයට අනුකූලව මිය යනු ඇත!”

අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: “ඔබගෙන් කෙනෙකු රාත්‍රියේදී තම ඇඳෙන් නැගිට නැවත ඇඳට යන විට, ඔහු තම ඇඳ තුන් වරක් පිස දැමිය යුතුය. මක්නිසාද යත්, තමාගෙන් පසුව සිදු වූයේ කුමක්ද සහ ඇඳ මත පැමිණ පදිංචි වූයේ කුමක්ද යන්න කෙනෙකුට දැනගත නොහැකි බැවිනි.”

අස්හාබ් අස්-සොෆ්ෆා හි අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු තහ්ෆා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා මෙසේ පැවසීය: උදෑසන සලාතයට පෙර මම මස්ජිදයේ මාගේ බඩ මත, එනම්, මුහුණ පහතට හරවාගෙන, නිදාගෙන සිටියදී, යමෙකු තම පාදයෙන් මට ස්පර්ශ කළේය.

- “මේ කවුද?” එතුමාණෝ විමසූහ.

- “මම අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු තහ්ෆා,” මම පැවසුවෙමි.

එවිට මට වැටහුණේ ඒ විශ්වයේ නායකයා බවයි! මම වහාම මාගේ ශරීරය එකතු කර ගත්තෙමි.

- “මෙය සර්වබලධාරී අල්ලාහ් වඩාත්ම අකමැති වන සැතපෙන ආකාරයයි!” එතුමාණෝ පැවසූහ.19

අපගේ නායකයා වූ නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ අබ්දස්ත් නොමැතිව පොළොව මත පය නොතබනු ඇත. අපගේ නායකයා වූ රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් වැසිකිළියට ගිය පසු අබ්දස්ත් නොකර සිටිනු කිසි විටෙකත් දක්නට නොලැබුණි.

අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණන්ගේ ඇවිදීම

හස්‍රත් හින්ද් ඉබ්නු අබී හාලා තුමා මෙසේ විස්තර කළේය: ඇවිදින විට, විශ්වයේ නායකයා තම පාද ජවයෙන් පොළොවෙන් ඔසවනු ඇත. එතුමාණෝ දෙපසට නොපැද්දුණහ. එතුමාණෝ පහසුවෙන් සහ ගෞරවාන්විතව ඇවිද ගියහ; එතුමාණෝ පුළුල් පියවර තබන අතර, උස් ස්ථානයකින් පහළට බසින්නාක් මෙන් මඳක් ඉදිරියට නැමී සිටියහ. එතුමාණෝ තම ශරීරය සම්පූර්ණයෙන්ම හරවා, තමන් බැලීමට අවශ්‍ය දිශාව දෙස බලනු ඇත. එතුමාණෝ අරමුණක් නොමැතිව වටපිට නොබලනු ඇත. එතුමාණෝ අහස දෙස බලනවාට වඩා වැඩි වේලාවක් පොළොව දෙස බලනු ඇත. එතුමාණන් පොළොව දෙස බැලීම ක්ෂණික බැල්මකින් පමණක් විය. එතුමාණෝ තම සහාබීවරුන්ට පිටුපසින් ඇවිද යනු ඇත. එතුමාණන් යමෙකු හමු වූ විට, පළමුවෙන් සලාම් පවසනුයේ එතුමාණන්‍ය.

හස්‍රත් අබූ හුරයිරා තුමා මෙසේ විස්තර කරයි: විශ්වයේ නායකයාට වඩා වේගයෙන් ඇවිදින කිසිවෙකු මම කිසි දිනෙක දැක නැත. එතුමාණන් ඇවිදින විට, පොළොව එතුමාණන්ගේ පාද යට පෙරළෙන්නාක් මෙන් විය! එතුමාණන් හා සමානව ගමන් කිරීමට අපි මහත් වෙහෙසක් දරන්නෙමු. විශ්වයේ නායකයාට ඇවිදින විට කිසිසේත්ම ආයාස දැරීමට අවශ්‍ය නොවීය.20

අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණන්ගේ වාඩි වීම

එතුමාණෝ බොහෝ විට තම දණහිස් මත වාඩි වූහ. එතුමාණන් තම දණහිස් ඔසවා, තම දෑත් ඒවා වටා ඔතාගෙන වාඩි වී සිටිනු ද දක්නට ලැබී ඇත.21 එතුමාණෝ කිසි විටෙකත් තමන් ඉදිරියේ සිටින අය දෙසට තම කකුල් දිගු නොකළහ. සාමාන්‍යයෙන්, එතුමාණෝ කිබ්ලාව දෙසට මුහුණලා වාඩි වූහ.

එතුමාණෝ නිතරම තම පිටේ ඇති කබාය තම අමුත්තන් සඳහා බිම එළා, ඔවුන්ට ඒ මත වාඩි වීමට සලස්වනු ඇත. සමහර විට එතුමාණෝ ඔවුන්ට තමන්ගේම කොට්ටය ලබා දෙනු ඇත. හන්සලා ඉබ්නු හිස්‍යාම් තුමා පැවසුවේ, “මම අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණන් වෙත ගියෙමි, එතුමාණන් හරස් කකුල් දමා වාඩි වී සිටිනු මම දුටුවෙමි.”

ජාබිර් ඉබ්නු සමුරා තුමාට අනුව, උදෑසන සලාතය ඉටු කිරීමෙන් පසු, අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණෝ හිරු උදා වන තුරු තම සලාත් කරන ස්ථානයේ හරස් කකුල් දමා වාඩි වී සිටිනු ඇත. ෂරීද් ඉබ්නු සුවයිද් තුමා පැවසුවේ, “අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණෝ මා හමුවීමට පැමිණියහ. ඒ වන විට, මම මාගේ වම් අත පිටුපසට දමා, මාගේ අල්ලේ අඩක් මත හේත්තු වී වාඩි වී සිටියෙමි. විශ්වයේ නායකයා, ‘ඔබ අල්ලාහු තආලාගේ උදහසට ලක් වූවන් (යුදෙව්වන්) මෙන් වාඩි වී සිටින්නේද?’ යැයි විමසූහ.”

අබූ ජුහයිෆා තුමා විස්තර කරයි: අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණෝ, “මම යමකට හේත්තු වී සිටියදී ආහාර නොගනිමි” යැයි පැවසූහ.22

එතුමාණෝ හරස් කකුල් දමා, තම දණහිස් මත, හෝ ඒවා ඔසවාගෙන වාඩි වනු ඇත,

විවෘතව සහ රහසිගතව අදබ් වලින් පිරී සිටි, ඒ ත්‍යාගශීලීත්වයේ උල්පත වූ එතුමාණෝ.

එතුමාණෝ තම ඇඟිලි තුනෙන් අනුභව කර, ඒවා රසවත් ලෙස ලෙවකනු ඇත,

හුස්ම තුනකින් ජලය පානය කරනු ඇත, ඒ ත්‍යාගශීලීත්වයේ උල්පත වූ එතුමාණෝ.

එතුමාණෝ මී පැණි, හල්වා, වට්ටක්කා, විනාකිරි සහ තරිද් ආහාර වලට ප්‍රිය කළහ, නමුත්,

බඩ පිරෙන තුරු බාර්ලි පාන් කිසි විටෙකත් අනුභව නොකළහ, ඒ ත්‍යාගශීලීත්වයේ උල්පත වූ එතුමාණෝ.

සමහර විට එතුමාණෝ තම උදරයේ ගලක් බැඳ ගනු ඇත, මක්නිසාද යත් එතුමාණෝ බඩගින්නේ සිටි බැවිනි,

මාගේ හදවත නොසැලෙන පිණිස යැයි එතුමාණෝ පවසනු ඇත, ඒ ත්‍යාගශීලීත්වයේ උල්පත වූ එතුමාණෝ.

මාස ගණනාවක් යනතුරු එතුමාණන්ගේ සතුටු නිවහනේ ඉවීම සඳහා ගින්දරක් දැල්වීමට නොහැකි විය,

එතුමාණෝ සෑහීමකට පත්ව රටඉඳි සහ දෙළුම් අනුභව කරනු ඇත, ඒ ත්‍යාගශීලීත්වයේ උල්පත වූ එතුමාණෝ.

අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණන්ගේ අනුභවය සහ පානය කිරීම

“ඔබගෙන් කෙනෙකු ආහාර ගැනීමට පටන් ගත් විට, දකුණු අතින් අනුභව කරන්න. පානය කරන විට, දකුණු අතින් පානය කරන්න. මක්නිසාද යත් ෂෛතාන් තම වම් අතින් අනුභව කරන අතර පානය කරන බැවිනි!”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: “ආහාරයේ ආශිර්වාදය ඇත්තේ ආහාර වේලකට පෙර අබ්දස්ත් කිරීමෙහි සහ පසුව දෑත් සේදීමෙහිය.”23

“තම දෑතින් මස් හෝ තෙල්වල සුවඳ හෝ තැවරීම සෝදා නොගෙන නිදාගන්නා කෙනෙකුට යම් දෙයක් සිදු වුවහොත්, ඔහු තමාට මිස වෙන කිසිවෙකුට දොස් නොකිය යුතුය!”

“ආහාරයේ ආශිර්වාදය ඇත්තේ මැදයි! ඔබගෙන් කෙනෙකු ආහාර ගන්නා විට, පිඟානේ මැදින් නොව, එහි දාරයෙන් අනුභව කරන්න. මක්නිසාද යත්, ආශිර්වාද පහළ වන්නේ ආහාරයේ මැදට බැවිනි!”

අපගේ මව හස්‍රත් ආඉෂා තුමිය මෙසේ ප්‍රකාශ කළාය: විශ්වයේ නායකයා මෙසේ පැවසීය: “ඔබගෙන් කෙනෙකු ආහාර ගැනීමට පටන් ගන්නා විට, බිස්මිල්ලාහිර්‍රහ්මානිර්‍රහීම් යැයි පවසා සර්වබලධාරී අල්ලාහ්ගේ නාමය සිහිපත් කරන්න. ඔහු ආහාර ගැනීමට පටන් ගැනීමට පෙර මෙය පැවසීමට අමතක වුවහොත්, ඔහු ‘ආහාර වේලේ ආරම්භය සහ අවසානය සඳහා බිස්මිල්ලාහිර්‍රහ්මානිර්‍රහීම්!’ යැයි පැවසිය යුතුය.”24

උමයියා ඉබ්නු මක්ශි තුමාට අනුව: මිනිසෙකු බස්මලාව නොකියා ආහාර ගනිමින් සිටියේය. අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණන් ඔහු බස්මලාව නොකී බව වටහාගෙන, “මෙම ආහාර වේලේ ආරම්භය සහ අවසානය සඳහා, බිස්මිල්ලාහිර්‍රහ්මානිර්‍රහීම් යැයි පවසන්න!” යැයි පැවසූහ. එම මිනිසා, “බිස්මිල්ලාහිර්‍රහ්මානිර්‍රහීම්” යැයි පැවසූ විට, අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණෝ සිනාසී, “ෂෛතාන් ඔබ සමඟ අනුභව කරමින් සිටියේය. ඔබ සර්වබලධාරී අල්ලාහ්ගේ නාමය සිහිපත් කළ විට, ෂෛතාන් තම බඩේ තිබූ සියල්ල වමනය කළේය!” යැයි පැවසූහ.

අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු උමර් තුමා වාර්තා කළේ, අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණන් මෙසේ පැවසූ බවයි: “ඔබගෙන් කෙනෙකු ආහාර ගන්නා විට, ඔහු තම දකුණු අතින් අනුභව කළ යුතුය. ඔහු යමක් පානය කරන විට, ඔහු තම දකුණු අතින් පානය කළ යුතුය. මක්නිසාද යත්, ෂෛතාන් තම වම් අතින් අනුභව කරන අතර, තම වම් අතින් පානය කරන බැවිනි!”25

සලමා ඉබ්නු අක්වා තුමා තම පියාගෙන් මෙසේ විස්තර කළේය: අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණන්, බුස්‍ර් ඉබ්නු රඉයුල්ඉර් ලෙස හැඳින්වෙන අෂ්ජා ගෝත්‍රයේ මිනිසෙකු තම වම් අතින් ආහාර ගනු දුටු විට, එතුමාණෝ ඔහුට, “ඔබගේ දකුණු අතින් අනුභව කරන්න!” යැයි පැවසූහ. එම මිනිසා, “මට එය කිරීමට නොහැකිය, මට මාගේ දකුණු අතින් අනුභව කළ නොහැක!” යැයි පවසමින් බොරු කීවේය. එවිට අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණෝ, “ඔබට එය කිරීමට නොහැකි වේවා! ඔහුගේ දකුණු අතින් ආහාර ගැනීමෙන් ඔහුව වළක්වන්නේ ඔහුගේ උඩඟුකම සහ අහංකාරකම පමණි!” යැයි පැවසූහ. එතැන් පටන්, එම මිනිසාට තම අත කට වෙත ඔසවා ගැනීමට නොහැකි විය!26

අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: “සර්වබලධාරී සහ මහිමාන්විත අල්ලාහ්, අනුභව කළ හැකි දෙයක් අනුභව කිරීමෙන් පසුව හෝ පානය කළ හැකි දෙයක් පානය කිරීමෙන් පසුව උන්වහන්සේට ප්‍රශංසා කරන තම ගැත්තා ගැන නිසැකවම සතුටු වේ.”

අපගේ නායකයා වූ නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ බිම වාඩි වී තම ආහාර වේල ගනු ඇත. එතුමාණෝ, “මම අල්ලාහ්ගේ ගැත්තෙකු මෙන් වාඩි වී, අල්ලාහ්ගේ ගැත්තෙකු මෙන් අනුභව කරමි. මම ගැත්තෙකු පමණි! කවරෙකු මාගේ සුන්නාහ්වෙන් ඉවතට හැරෙන්නේද, ඔහු මගෙන් නොවේ!”27 යැයි පවසනු ඇත.

උමර් ඉබ්නු අබූ සලමා තුමා මෙසේ පවසයි: “මම විශ්වයේ නායකයාගේ රැකවරණය යටතේ සිටි දරුවෙකු වීමි. ආහාර ගන්නා විට, මාගේ අත පිඟාන පුරාම විය. විශ්වයේ නායකයා මට, ‘පුතණුවනි! බස්මලාව පවසන්න. ඔබගේ දකුණු අතින් අනුභව කරන්න! ඔබ ඉදිරියෙන් අනුභව කරන්න!’28 ඉන් පසුව, මම සැමවිටම එතුමාණන් පැවසූ පරිදි අනුභව කළෙමි.”

අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණෝ කිසිම ආහාරයක් සුළුවෙන් තැකීමක් හෝ පහත් කොට සැලකීමක් නොකළහ. එතුමාණෝ තමන් කැමති නිසා ආහාරයකට ප්‍රශංසා කිරීමක් හෝ, තමන් අකමැති නිසා ආහාරයක් පහත් කොට සැලකීමක් හෝ නොකළහ. එතුමාණන් යම් ආහාරයකට කැමති නම්, එය අනුභව කරනු ඇත; එතුමාණන් එයට අකමැති නම්, එය අනුභව නොකර නිහඬව සිටිනු ඇත. එතුමාණෝ කුඩාම ආශිර්වාදයට පවා ගෞරවය දක්වන අතර, කිසිම ආශිර්වාදයක් සුළුවෙන් නොසැලකූහ. අපගේ නායකයා වූ රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ ‘මෙය සාදන්න, එය සාදන්න’ යැයි නොකියනු ඇත. එතුමාණෝ තිබෙන ඕනෑම දෙයක් අනුභව කරනු ඇත.

අපගේ මව හස්‍රත් ආඉෂා තුමිය මෙසේ විස්තර කළාය: “අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණෝ පැමිණ, ‘ඔබ සමඟ යම් ආහාරයක් තිබේද?’ යැයි මගෙන් විමසනු ඇත, මම, ‘නැත!’ යැයි පවසමි. එවිට එතුමාණෝ, ‘එසේනම් මම උපවාසයේ යෙදෙමි!’ යැයි පවසනු ඇත.”29

අපගේ මව, හස්‍රත් ආඉෂා තුමිය මෙසේ විස්තර කරයි: “අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණන් මදීනාවට පැමිණි දා සිට එතුමාණන් අභාවප්‍රාප්ත වන තුරු, එතුමාණන්ගේ ගෘහය එක දිගට දින තුනක් තිරිඟු පාන් අනුභව නොකළේය.30 බොහෝ විට, ඔවුන් අනුභව කළේ බාර්ලි පාන් සහ රටඉඳි වලින් සමන්විත වූ නමුත්, විශාල ප්‍රමාණවලින් නොවේ. අපගේ නායකයා වූ නබිතුමාණන් එක දිනකදී තම උදරයේ ආහාර වර්ග දෙකක් එකට නොතිබුණි; එතුමාණන් රටඉඳි බඩ පිරෙන තුරු අනුභව කළ විට පාන් බඩ පිරෙන තුරු අනුභව නොකළ අතර, පාන් බඩ පිරෙන තුරු අනුභව කළ විට රටඉඳි බඩ පිරෙන තුරු අනුභව නොකළේය! තවද, මාව අඬවන්නේ මෙයයි!”31

“තම අසල්වැසියා බඩගින්නේ සිටියදී, කවරෙකු තමාගේ බඩ පුරවා ගන්නේද, ඔහු පූර්ණ මුඃමින් (විශ්වාසවන්තයෙකු) නොවේ!”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

අපගේ නායකයා වූ රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ හල්වා සහ මී පැණි, පාන් තරිද්, රටඉඳි තරිද් සහ එළවළු ව්‍යංජන වලට ප්‍රිය කළහ. කිරි ගෙනැවිත් අපගේ නායකයාට පිළිගැන්වූ විට, එතුමාණෝ, “කිරිවල ආශිර්වාද දෙකක් ඇත” යැයි පවසනු ඇත.32

අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු අබ්බාස් තුමා මෙසේ විස්තර කරයි: “කාලිද් ඉබ්නු වලීද් සහ මම විශ්වයේ නායකයා සමඟ මාගේ මවගේ නැන්දා වූ මයිමූනා බින්ත් හාරිස් තුමියගේ නිවසට ගියෙමු. මාගේ නැන්දා, ‘මම ඔබට කිරි පිරිනමන්නද?’ යැයි විමසුවාය.

විශ්වයේ නායකයා, ‘හොඳයි!’ යැයි පැවසීය.

මාගේ නැන්දා ගොස් භාජනයක කිරි ගෙනාවාය. විශ්වයේ නායකයා එය ගෙන එයින් පානය කළේය. මම අපගේ නායකයාගේ දකුණු පසින් සිටියෙමි. කාලිද් ඉබ්නු වලීද් එතුමාණන්ගේ වම් පසින් සිටියේය. රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ භාජනයේ ඉතිරි කිරි මට දී, ‘පානය කරන්න. ඔබ කැමති නම්, එය කාලිද්ට පිරිනමන්න!’ යැයි පැවසූහ.

මම, ‘ඔබගේ ඉතිරි දේ පානය කිරීම සම්බන්ධයෙන් මම කිසි විටෙකත් මට වඩා වෙන කිසිවෙකුට මනාපය නොදෙමි!’ යැයි පැවසුවෙමි. මෙයට, අපගේ නායකයා වූ රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ:

‘අල්ලාහු තආලා කවරෙකුට ආහාර ලබා දෙන්නේද, ඔහු, අල්ලාහුම්ම බාරික් ලනා ෆීහි ව අත්අම්නා කයිරන් මින්හු (මාගේ අල්ලාහ්! මෙම ආහාරයෙහි අපට බහුලත්වය ලබා දෙනු මැනව! මීටත් වඩා සුබදායී ආහාර අනුභව කිරීමටද අපට අවස්ථාව ලබා දෙනු මැනව)! අල්ලාහු තආලා කවරෙකුට කිරි පානය කිරීමට අවසර දෙන්නේද, ඔහු, අල්ලාහුම්ම බාරික් ලනා ෆීහි ව සිද්නා මින්හු, (මාගේ අල්ලාහ්! මෙම කිරිවල අපට බහුලත්වය ලබා දෙනු මැනව, තවද ඔබ එයින් අපට ලබා දෙන දේ වැඩි කරනු මැනව!) යැයි පැවසිය යුතුය. මක්නිසාද යත්, කිරි හැර, ආහාර සහ පාන වර්ග ආදේශ කරන වෙනත් කිසිවක් නැත.’”33

මදීනාවේ මුස්ලිම්වරු පළමු රටඉඳි අස්වැන්න දුටු විට, ඔවුන් එය අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන් වෙත ගෙන එනු ලැබූහ. අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලා තුමාණෝ ඒවා තම දෑතට ගෙන, සශ්‍රීකත්වය පතා ප්‍රාර්ථනා කිරීමෙන් අනතුරුව, තමන් දුටු ලාබාලතම දරුවාට කතා කොට එම රටඉඳි ලබා දෙන සේක. එතුමාණෝ මෙසේ පවසන සේක, “නිවසක රටඉඳි නොමැති නම්, එම නිවැසියෝ කුසගින්නෙන් පෙළෙන්නෝය.”

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ, පිඟානේ පතුලේ ඉතිරි වූ ආහාර අනුභව කිරීමට ප්‍රිය කළ සේක. එතුමාණෝ මෙසේ පවසන සේක, “යමෙකු තම පිඟානේ ඇති සෑම ආහාර කැබැල්ලක්ම අනුභව කරන්නේ නම්, එම ආහාර ඔහු වෙනුවෙන් සමාව අයදියි!”

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන් මෙසේ පැවසූ බවද වාර්තා වේ, “අබූ දර්! ඔබ මස් උයන විට, හොදි වැඩිපුර සාදා ඔබේ අසල්වැසියන් ගැන සලකා එය ඔවුන් සමඟ බෙදා ගන්න.”34

“තම අසල්වැසියා කුසගින්නෙන් සිටියදී, තමා පමණක් බඩ පුරවා ගන්නා තැනැත්තා පරිපූර්ණ මුඃමින්වරයෙකු නොවේ!” “අල්ලාහ්ට නමස්කාර කරන්න! මිනිසුන්ට ආහාර දෙන්න! සලාමය පතුරුවන්න, එවිට ඔබ ජන්නාහ් වෙත පිවිසෙනු ඇත!”35

“එක් අයෙකුගේ ආහාර දෙදෙනෙකුට සෑහේ. තිදෙනෙකුගේ ආහාර සිව්දෙනෙකුට සෑහේ. සිව්දෙනෙකුගේ ආහාර අටදෙනෙකුට සෑහේ!”36

හස්‍රත් අස්මා බින්ත් අබී බක්‍ර් තුමිය මෙසේ පැවසුවාය: රසූලුල්ලා(සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ, ආහාර තම්බා එහි හුමාලය පහව යන තුරු වසා තබන ලෙස උපදෙස් දෙන අතර, එතුමාණෝ, “එයයි ඉහළම සශ්‍රීකත්වය!” යැයි පැවසුවේය

මක්කම විජයග්‍රහණය කරන අවස්ථාවේදී, අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ, තම පියාගේ සහෝදරයා වූ අබූ තාලිබ්ගේ දියණිය වන හස්‍රත් උම්මු හානි තුමියගේ නිවසට ගිය සේක. එතුමාණෝ, “ඔබට කෑමට යමක් තිබේද?” යි විමසූ සේක. හස්‍රත් උම්මු හානි තුමිය මෙසේ පැවසුවාය, “නැත! ඇත්තේ වියළි පාන් කුඩු සහ විනාකිරි පමණි! නමුත් ඒවා ඔබට පිළිගැන්වීමට මම ලැජ්ජා වෙමි!” අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ, “ඒවා ගෙනෙන්න. ඒවා වතුරට දමා කුඩු කරන්න. ලුණු ද ගෙනෙන්න!” යි පැවසූ සේක. එයට විනාකිරි වත්කර, එතුමාණෝ එය අනුභව කොට සර්වබලධාරී අල්ලාහ්ට ප්‍රශංසා කළ සේක. එතුමාණෝ, “උම්මු හානි! විනාකිරි මොනතරම් හොඳ අතිරේකයක්ද! විනාකිරි ඇති නිවසක කිසිදා අතිරේක ද්‍රව්‍ය වලින් හිස් නොවන්නේය!”37 යි පැවසූ සේක.

එතුමාණෝ පාන් තනිව හෝ රටඉඳි, විනාකිරි, පළතුරු, සුප් සමඟ හෝ ඔලිව් තෙල්වල පාන් කැබලි ගිල්වා අනුභව කළ සේක. එතුමාණෝ කුකුළු මස්, හාවා මස්, ඔටු මස්, ඇන්ටිලෝප් (මුව වර්ගයක්), මාළු, වියළි මස් සහ චීස් අනුභව කළ සේක. එතුමාණෝ (සතුන්ගේ) ඉදිරි පාදවල මස් වලට ප්‍රිය කළ සේක. එතුමාණෝ මස් තම දෑතින් අල්ලාගෙන සපා කමින් අනුභව කරන සේක. (එය පිහියකින් කපා අනුභව කිරීමද අනුමතය.) බොහෝ විට එතුමාණෝ කිරි පානය කිරීම හෝ රටඉඳි අනුභව කිරීම සිදු කළ සේක. ආහාර අතරින් එතුමාණෝ, බැටළු මස්, මස් හොදි, වට්ටක්කා, අතුරුපස, මී පැණි, රටඉඳි, කිරි, ක්‍රීම්, කොමඩු, කැකිරි, මිදි සහ පිපිඤ්ඤා වලට ප්‍රිය කළ සේක.38

එතුමාණෝ ජලය පානය කරන විට, බස්මලාව පවසා, සෙමින් සහ උගුරවල් තුනකින් එය පානය කරන සේක.

පානය කිරීමෙන් පසුව, එතුමාණෝ “අල්හම්දුලිල්ලාහ්” යැයි පවසා ප්‍රාර්ථනා කරන සේක. අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ, බුයුතුසුක්‍යා නම් ස්ථානයෙන් ගෙන එන ලද මිහිරි ජලය පානය කරන සේක. බුයුතුසුක්‍යා හි ජලය මදීනාවේ සිට දින දෙකක දුරින් පිහිටා තිබුණි.39 “වඩාත්ම රසවත් පානය කුමක්ද?” යි විමසූ විට, අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ, “මිහිරි සහ සිසිල් ජලය!” යැයි පවසමින් පිළිතුරු දුන් සේක.40

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ මෙසේ පැවසූ සේක, “ඔබගෙන් කෙනෙකු යමක් පානය කරන විට, කුසලානය තුළට හුස්ම පිට නොකරන්න.” ආහාර සහ පාන මතට හුස්ම පිට කිරීම තහනම් කළා සේම, රන් හෝ රිදී වලින් සාදන ලද භාජන වලින් ආහාර ගැනීමද එතුමාණෝ තහනම් කළ සේක.

“යහපත්කමේ ආරම්භය කුසගින්නයි. නපුරේ ආරම්භය පූර්ණ වීමයි.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

ජලය පානය කරන අතරතුර, අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ වතුර වීදුරුවකදී දෙතුන් වරක් හුස්ම ගන්නා අතර, “මෙම ක්‍රමය වඩාත් ප්‍රයෝජනවත් සහ තෘප්තිමත්‍ය” යි පවසන සේක. තවද, “ඔබගෙන් කෙනෙකු යමක් පානය කරන විට, ඔහු එය එක හුස්මට පානය නොකළ යුතුය.” තවද, “ඔටුවන් මෙන් එක හුස්මට පානය නොකරන්න! හුස්ම දෙක තුනක් ගනිමින් පානය කරන්න! පානය කිරීමට පෙර ‘බිස්මිල්ලාහ්’ යැයි පවසන්න, ඔබේ මුවින් කුසලානය ඉවත් කළ පසු ‘අල්හම්දුලිල්ලාහ්’ යැයි පවසන්න!”41

හස්‍රත් නව්ෆල් ඉබ්නු මුආවියා තුමා මෙසේ විස්තර කරයි, “විශ්වයේ නායකයාණෝ යමක් පානය කරන විට හුස්ම තුනක් ගන්නා සේක. එතුමාණෝ පළමුව සර්වබලධාරී අල්ලාහ්ගේ නාමය සිහිපත් කර, ‘බිස්මිල්ලාහිර්‍රහ්මානිර්‍රහීම්’ යැයි පවසා, ‘අල්හම්දුලිල්ලාහ්’ යැයි පවසමින් ප්‍රශංසා කර අවසන් කරන සේක.”42

අබූ උමාමත් අල්-බාහිලී තුමා වාර්තා කළේය: අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ මෙසේ පැවසූ සේක, “අසීස් සහ ජලීල් වන මාගේ රබ් (ස්වාමියා), මක්කම නිම්නය රත්‍රන් බවට පත් කිරීමට මට ඉදිරිපත් කළ විට, මම කීවෙමි, ‘එපා! මාගේ රබ්! එක් දිනක් මාගේ කුස පුරවනු මැනව, අනෙක් දින මා කුසගින්නෙන් තබනු මැනව. මා කුසගින්නෙන් සිටින විට, මම ඔබට ප්‍රාර්ථනා කර ඔබගේ නාමය සිහිපත් කරන්නෙමි. මාගේ කුස පිරී ඇති විට, මම ඔබට ප්‍රශංසා කර ස්තූති කරන්නෙමි!’”43

ආහාර ගැනීම සහ පානය කිරීම පිළිබඳ දැනුම ඉගෙනීම, නමස්කාරය පිළිබඳ දැනුම ඉගෙනීමට වඩා ප්‍රමුඛතාවයක් ගනී. ආහාර වේලකට පෙර සහ පසු තම දෑත් සේදීමත්, දකුණතින් අනුභව කිරීම සහ පානය කිරීමත් රසූලුල්ලාහ්ගේ සිරිත විය. ආහාරයට පෙර, තරුණයින් පළමුව දෑත් සෝදන අතර, ආහාරයෙන් පසු, වැඩිහිටියන් පළමුව දෑත් සෝදති.44

පිඟානේ කෙළවරින් අනුභව කිරීම, තමා ඉදිරියෙන් ඇති දෙයින් අනුභව කිරීම සහ වම් පාදය මත හිඳ දකුණු දණහිස ඔසවාගෙන සිටීම රසූලුල්ලාහ්ගේ සුන්නාවකි . ඉතා උණුසුම් ආහාර අනුභව කිරීම හෝ සුවඳ බැලීම නොකළ යුතුය. අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ ආහාර ගන්නා විට නිහඬව සිටීම නුසුදුසු යැයි සැලකූ සේක. එය ගිනි වන්දනාකරුවන්ගේ සිරිතකි. ප්‍රීතිමත්ව කතා කළ යුතුය. ලුණු වලින් ආහාර වේලක් ආරම්භ කිරීම සහ අවසන් කිරීම රසූලුල්ලාහ්ගේ සුන්නාවක් වන අතර එය සුවදායකය. ඉස්ලාමයේ මුල්ම බිද්අත් (ආගමට අලුතින් ඇතුළත් කළ දේ) වලින් එකක් නම් බඩ පිරෙන තුරු ආහාර ගැනීමයි. සෑම දිනකම මස් අනුභව කිරීම හදවතට වෙහෙසකරය. එසේ කරන අයට දේවදූතයන් කැමති නැත.

මස් ඉතා අඩුවෙන් අනුභව කිරීම සදාචාරය පිරිහීමට ලක් කරයි. සුෆ්‍රාවක් මත, එනම් බිම එලන ලද රෙද්දක් මත ආහාර ගැනීම යහපත් ක්‍රියාවකි. සුෆ්‍රාව සම් වලින් සාදා තිබුණි. එළවළු අනුභව කිරීම ඉතා යහපත්‍ය. එළවළු නොමැති සුෆ්‍රාවක්, නුවණ නැති මහලු මිනිසෙකුට සමාන කර ඇත. ඉමාම් ජඃෆර් අස්-සාදික් තුමාණෝ පැවසුවේ, “ධනය සහ දරුවන් බහුලව ලබා ගැනීමට කැමති තැනැත්තා, එළවළු බහුලව අනුභව කළ යුතුය!” යනුවෙනි.

පළමුව සුෆ්‍රාව අසල හිඳගන්න, ඉන්පසු ආහාර ගෙනෙන්න. අපගේ නබිතුමාණෝ පැවසුවේ, “මම අල්ලාහු තආලාගේ ගැත්තෙක්මි. මම ගැත්තෙකු මෙන් බිම හිඳගෙන අනුභව කරමි.”45 යනුවෙනි.

කුසගින්න නොමැතිව අනුභව නොකළ යුතුය; බඩ පිරෙන්නට පෙර ආහාර ගැනීම නැවැත්විය යුතුය (එනම්, ඕනෑවට වඩා අනුභව නොකළ යුතුය), තවද පුදුම සහගත දෙයක් නොමැති නම් සිනා නොසිය යුතුය.

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ, “යහපතෙහි ආරම්භය කුසගින්නයි. අයහපතෙහි ආරම්භය බඩ පිරී සිටීමයි.” යැයි පැවසූ සේක. කුසගින්න වැඩි වන විට ආහාරයේ රසය වැඩි වේ. බඩ පිරී සිටීම අමතක වීම ඇති කරයි. එය මධ්‍යසාර පාන මෙන්, හදවත අන්ධ කර ලේ දූෂ්‍ය කරයි. කුසගින්න මනස පිරිසිදු කර හදවත දීප්තිමත් කරයි. ෆාසික්වරුන් (ප්‍රසිද්ධියේ පව් කරන මුස්ලිම්වරුන්) සහ නපුරු මිනිසුන් සමඟ අනුභව කිරීම හෝ පානය කිරීම නොකළ යුතුය. උතුරන ආහාර වසා සිසිල් කළ යුතුය.

අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ, “ඔබේ දකුණතින් අනුභව කරන්න. ඔබේ දකුණතින් පානය කරන්න.” යැයි පැවසූ සේක. ඇඟිලි තුනකින් අනුභව කිරීම සුන්නාවකි . අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ, “අලී! ඇඟිලි තුනකින් ආහාර අනුභව කරන්න, මන්ද ෂෛතාන් ඔහුගේ ඇඟිලි දෙකෙන් අනුභව කරයි.” යැයි පැවසූ සේක. කොමඩු අනුභව කරන විට, අපගේ නබිතුමාණෝ තම දකුණතින් පාන් ගෙන, ඉන්පසු තම වමතින් කොමඩු අනුභව කරන සේක. පාන් එක අතකින් නොව, දෑතින්ම කැඩිය යුතුය.46

ආහාර කටවල් කුඩා විය යුතු අතර හොඳින් සැපිය යුතුය. වටපිට නොබලන්න, ඒ වෙනුවට ඔබේ ආහාර කටවල් දෙස සහ ඔබ ඉදිරිය දෙස බලන්න. ඔබේ මුව පුළුල් ලෙස නොඅරින්න. ඔබේ දෑත් ඔබේ ඇඟේ පිස නොදමන්න. කහින විට හෝ කිවිසුම් යන විට හිස පිටුපසට හරවන්න.

ඔබට ආරාධනා නොකළ සුෆ්‍රාවක හිඳ නොගන්න. සුෆ්‍රාවේදී, අන් අයට වඩා වැඩියෙන් අනුභව නොකරන්න. බඩ පිරුණු විට, එය පව් කිරීමට භාවිතා නොකරන ලෙස ප්‍රාර්ථනා කරන්න. කියාමත් (විනිශ්චය) දිනයේදී මේ පිළිබඳ විගණනය ගැන සිතන්න. ඉබාදත් (නමස්කාර ක්‍රියා) කිරීමට ශක්තිය ලබා ගැනීමේ අරමුණින් අනුභව කරන්න. කුසගින්නෙන් සිටින විට පවා, සෙමින් අනුභව කළ යුතුය. වැඩිහිටියන් පළමුව ආහාර ගැනීම ආරම්භ කළ යුතුය. තුන් වතාවකට වඩා “කන්න” යැයි පවසමින් මිනිසුන්ට කරදර නොකරන්න.

අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ අඩුවෙන් අනුභව කළ අතර, ඕනෑවට වඩා ආහාර නොගන්නා ලෙස තරයේ අවධාරණය කළ සේක. “මිනිස් හදවත කෙතක ඇති බෝගයක් වැනිය. ආහාර වර්ෂාව වැනිය. අධික ජලය බෝගය විනාශ කරන්නා සේම, අධික ආහාර හදවත මරා දමයි. අල්ලාහු තආලා ඕනෑවට වඩා අනුභව කරන සහ ඕනෑවට වඩා පානය කරන අයට කැමති නැත.”

රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ ආමාශයෙන් තුනෙන් එකක් ආහාර සඳහාත්, තුනෙන් එකක් පාන වර්ග සඳහාත් වෙන් කරන ලෙස නිර්දේශ කළ සේක. තුනෙන් එකක් වාතය සඳහා වෙන් කිරීම, එනම් එය හිස්ව තැබීම, පහළම මට්ටමයි. හොඳම මට්ටම නම් අඩුවෙන් අනුභව කිරීම සහ අඩුවෙන් නිදා ගැනීමයි. ඕනෑවට වඩා ආහාර ගැනීම රෝගයන්ගේ මූලය වන අතර, අඩුවෙන් ආහාර ගැනීම ඖෂධයන්ගේ මූලය වේ.

අමුත්තා සත්කාරකයාගෙන් ලුණු සහ පාන් හැර වෙන කිසිවක් බලාපොරොත්තු නොවිය යුතුය. සත්කාරකයා අමුත්තාට ආහාර පිළිගන්වා ඔහුගේ අතට වතුර වත් කළ යුතුය. සත්කාරකයා අමුත්තා කැමති ආහාර අමුත්තාගේ මුවෙහි තැබිය යුතුය. පිරිසිදු ස්ථානයක වැටුණු ආහාර කැබලි අමුත්තන්ට පිළිගැන්විය හැකිය. එය අපිරිසිදු නම්, එය බළලාට හෝ වෙනත් සතුන්ට ඉතිරි කළ යුතුය. එවැනි නිවසක ආශිර්වාදය (බරකත්) වැඩි වන අතර එය කෙනෙකුගේ මුණුබුරන් දක්වා පවා ළඟා වේ. වැටුණු ආහාර කැබලි එකතු නොකළහොත්, ෂෛතාන් ඒවා අනුභව කරයි.

පිඟානේ ඉතිරි වූ ආහාර අනුභව කර අවසන් කිරීම සුන්නාවකි . කොම්පෝට් සහ අයිරාන් (යෝගට් සහ වතුරෙන් සාදන ලද පානයක්) වැනි දෙයක ඉතිරි කොටස් වලට වතුර දමා, එය කලවම් කර පානය කිරීම ඉතා තවාබ් (කුසල්) සහිත ක්‍රියාවකි. පිඟානේ හෝ වීදුරුවේ ඉතිරි ආහාර තැබීම ජාඉස් (අනුමත) වේ. රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ මුස්ලිම්වරයෙකුගේ පිඟානේ ඉතිරි කොටස් අනුභව කිරීමට ප්‍රිය කළ සේක. ආහාර වේලකට පසු මිස්වාක් එකකින් සහ දත් කූරකින් දත් පිරිසිදු කිරීම රසූලුල්ලාහ්ගේ සුන්නාවකි. එය පිරිසිදුකමයි. පිරිසිදුකම ඊමාන් (විශ්වාසය) ශක්තිමත් කරයි.

“ළූණු සහ සුදුළූණු පිස අනුභව කරන්න.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

ආහාරයෙන් පසු, සත්කාරකයාට ආශිර්වාදය, දයාව සහ සමාව පතා ප්‍රාර්ථනා කරනු ලැබේ. ඉන්පසු පිටත්ව යාමට අවසර ඉල්ලා සිටී. අනෙක් අතට, සත්කාරකයාටද ආහාර වේලකට ආරාධනා කරනු ලැබේ. ආහාර ගන්නා අතරතුර බිය උපදවන සහ පිළිකුල් සහගත දේ ගැන කතා නොකළ යුතුය. මරණය සහ අසනීප ගැන සඳහන් නොකළ යුතුය. මේසයට ගෙන එන ආහාර දෙස බලා නොසිටිය යුතුය. පෙර කට ගිලීමට පෙර තවත් කටක් නොගත යුතුය. සලාතය ඉටු කිරීමට පවා, ආහාර ගන්නා අතරතුර කිසිම දෙයකට සුෆ්‍රාවෙන් පිටව නොයා යුතුය. සලාතය කලින් ඉටු කළ යුතුය.

සකස් කළ ආහාර සිසිල් වීමට හෝ නරක් වීමට ඉඩ ඇත්නම් සහ සලාතය ඉටු කිරීමට නියමිත වේලාව ආහාරයෙන් පසුවට සුදුසු නම්, සලාතයට පෙර ආහාර ගත යුතුය. ආහාර ඉවත් කළ පසු, සුෆ්‍රාවෙන් නැගිටින්න. පාරේදී, සිටගෙන සිටින විට හෝ ඇවිදින විට අනුභව නොකරන්න. අත්වල හෝ මුවෙහි මස් හෝ ආහාර සුවඳ තිබියදී නින්දට නොයා යුතුය. දරුවන්ගේ දෑත්ද සේදිය යුතුය. බඩ පිරී තිබියදී නිදා නොගත යුතුය.

ආහාර ද්‍රව්‍ය අවශ්‍ය පරිදි, මැනගත් ප්‍රමාණ වලින් මිලදී ගත යුතු අතර, අධික ලෙස හෝ අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා නොගත යුතුය. එසේ නොමැති නම්, එය ඉස්‍රාෆ් (නාස්තිය) වේ. ආහාර සහ පාන බඳුන් වලට පියන් තිබිය යුතුය. ගඟකින් හෝ පොකුණකින් කෙලින්ම ජලය පානය කිරීමට නැමී නොසිටිය යුතුය. කේතලයක හෝ කළයක මුවින්ද පානය නොකරන්න. කෝප්පයක හෝ වීදුරුවක බිඳුණු කොටසින් පානය නොකරන්න. ගිම්හානයේදී, සිසිල් බීම පානය කළ යුතුය. රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ සිසිල් ෂර්බත් පානය කිරීමට ප්‍රිය කළ සේක. සම්සම් ජලය සිටගෙන සිටියදී පානය කළ හැකිය. සංචාරකයෙකුට ඕනෑම ජලයක් සිටගෙන සිටියදී පානය කළ හැකි බව පැවසේ.

හිස් බඩට ජලය පානය නොකළ යුතුය. ජලය සෙමින් උගුරෙන් උගුර පානය කළ යුතුය. අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ කෂ්කක් අනුභව කිරීමට ප්‍රිය කළ සේක. ජබ්‍රාඊල් අලයිහිස්-සලාම් තුමාණෝ අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ට හරිස්සා, එනම් කෂ්කක්, පිසින ආකාරය ඉගැන්වූ සේක. හරිස්සා මිනිසුන් ඉතා ශක්තිමත් කරයි. සියලුම නබිවරු බාර්ලි පාන් අනුභව කළහ. රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ වට්ටක්කා අතුරුපස, පරිප්පු සුප්, දඩ මස් සහ බැටළු මස් වලට ප්‍රිය කළ සේක. එතුමාණෝ බැටළුවාගේ කෙණ්ඩා, පපුව සහ උරහිසට ප්‍රිය කළ සේක. එතුමාණෝ තරුණ එළු උරහිසට බෙහෙවින් ප්‍රිය කළ සේක. තරුණ එළු මස් පහසුවෙන් දිරවයි. එය සැමට සුදුසුය.47

ගැහැණු සතෙකුගේ මස් වලට වඩා පිරිමි සතෙකුගේ මස් දිරවීමට පහසු වන අතර, සුදු මස් වලට වඩා රතු මස් දිරවීමට පහසුය. දිරවීමේ පහසුව සහ රසය අතින්, බැටළු මස් සහ එළකිරි වඩා හොඳය. හොඳම දඩ මස් වන්නේ මුව මස්‍ය. හාවා මස් හලාල්‍ය. අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ හාවා මස් අනුභව කර ඇත. එය මුත්‍රා පිටවීම වැඩි කරන අතර, ඕනෑවට වඩා අනුභව කිරීම නින්ද නොයාම ඇති කරයි. එය ඕනෑම කෙනෙකුට සුදුසුය. කුරුළු මස්, කුකුළු මස් සැමට යහපත්‍ය. කුකුළු මස් වර්ග අතරින් හොඳම මස් වන්නේ කුකුළු මස්‍ය.

අපගේ නබිතුමාණෝ, “විනාකිරි මොනතරම් හොඳ ආහාරයක්ද” යි පැවසූ සේක. විනාකිරි වඩාත්ම ප්‍රයෝජනවත් ආහාරයයි. රටඉඳි ද ආහාරයකි. එනම්, එය පාන් සමඟ අනුභව කරනු ලැබේ. මිදි ආහාරයක් මෙන්ම පළතුරක්ද වේ. පාන් සමඟ මිදි අනුභව කිරීම සුන්නාවකි . ඔත්තේ සංඛ්‍යාවකින් රටඉඳි අනුභව කිරීම සුන්නාවකි. වියළි මිදි, වෝල්නට් සහ ආමන්ඩ් අනුභව කිරීම සුන්නාවකි. මී පැණි සුවදායකය. නබිවරු හැත්තෑවක් මී පැණි වල ආශිර්වාදය පතා ප්‍රාර්ථනා කළහ.

අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ රටඉඳි වලට බෙහෙවින් ප්‍රිය කළ සේක. එතුමාණෝ කැකිරි සහ කොමඩු සමඟ රටඉඳි අනුභව කරන සේක. කැකිරි සහ කොමඩු වකුගඩු පිරිසිදු කර හිසරදය සමනය කරයි. ඒවා පණුවන් නැති කර ඇස් ශක්තිමත් කරයි. බත් අනුභව කරන විට සලවාත් අෂ්-ෂරීෆා පැවසිය යුතුය. අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ, අවර ඒවායේ කරල් සමඟ අනුභව කිරීම ප්‍රශංසා කළ සේක. එතුමාණෝ, “ඛබ්බතුසව්දා, එනම්, කළුදුරු, කරදර සඳහා සුවයකි.” යැයි පැවසූ සේක. චීස් සමඟ වෝල්නට් අනුභව කිරීම සුවදායකය. ඒවා තනිව අනුභව කිරීම අහිතකරය. ඒවා වෙනත් දෙයක් සමඟ අනුභව කළ යුතුය. අපගේ නායකයාණෝ මිදි පොකුරක් තම වමතට ගෙන, තම දකුණතින් මිදි අනුභව කරන සේක.48

ක්වින්ස් හදවතේ පීඩනය දුරු කරයි. සෑම කැකිරි, කොමඩු සහ දෙළුම් ගෙඩියකම ජන්නා (ස්වර්ග) ජල බිඳුවක් ඇත. දෙළුම් තනිව අනුභව කළ යුතු අතර, එහි එක බිඳුවක්වත් අපතේ නොයා යුතුය. දෙළුම් හෘද ස්පන්දනය වේගවත් වීමට යහපත්‍ය. එය ආමාශය ශක්තිමත් කරයි. එය එහි මදය සමඟ මිරිකා පානය කළහොත්, එය පිත්තාශය පිරිසිදු කර මලබද්ධය සමනය කරයි. අත්තික්කා හදවතට සහනයක් ලබා දෙයි. එය ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියේ වේදනාවන් දුරු කරයි. ලුණු සමඟ අමු පිපිඤ්ඤා සහ රටඉඳි හා මී පැණි සමඟ වෝල්නට් අනුභව කිරීම රසූලුල්ලාහ්ගේ සුන්නාවකි.49

අපගේ නබිතුමාණෝ වම්බටු ප්‍රශංසා කළ අතර, “එය ඔලිව් තෙල් සමඟ උයන්න” යැයි පැවසූ සේක. එතුමාණෝ ගෙඳ ද ප්‍රශංසා කළ සේක. සැල්දිරි අමතක වීම දුරු කරයි. එය මුත්‍රාකාරක ගුණයක් ඇත, ශරීරයට ලේ සහ කිරි නිපදවීමට උපකාරී වන අතර අක්මාව පිරිසිදු කරයි. අල්-ඛර්ෂෆ්, එනම්, ආර්ටිකෝක් පිත්තාශයේ ගල් දියකර, ලේ පිරිසිදු කරන අතර ධමනි සිහින් වීම සඳහා යහපත්‍ය. එය දහඩිය ගඳද නැති කරයි.

යමෙකු රටකට පැමිණි විට, පළමුව අමු ළූණු ස්වල්පයක් අනුභව කිරීම සෞඛ්‍යයට යහපත්‍ය. ළූණු ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ට එරෙහි ප්‍රතිරෝධය වැඩි කරයි. ළූණු අනුභව කිරීමෙන් පසු සැල්දිරි අනුභව කළහොත්, එය ළූණු වල දුර්ගන්ධය ඉවත් කරයි. අරූද අනුභව කිරීමෙන්ද එහි ගන්ධය ඉවත් වන බව පැවසේ. රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් අනුභව කළ අවසන් ආහාර වේලේ ළූණු තිබුණි. එතුමාණෝ, “ළූණු සහ සුදු ළූණු පිස අනුභව කරන්න” යැයි පවසන සේක. ඒවායේ ගන්ධයෙන් දේවදූතයන් අපහසුතාවයට පත් වේ. රාබු වලට මුත්‍රාකාරක ගුණයක් ඇත. එය ආහාර දිරවීම පහසු කරයි.

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් රැවුල සහ හිසකෙස්

අපගේ නායකයා වන නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් හිසකෙස් සහ එතුමාණන්ගේ රැවුලේ කෙස් අධික ලෙස කැරලි සහිත හෝ අධික ලෙස කෙළින් නොවී, ඒවා ස්වභාවිකව රැලි සහිත විය. එතුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් හිසකෙස් දිගු විය. එතුමාණෝ මුලින් නළලට වැටෙන සේ හිසකෙස් තබාගත් නමුත්, පසුව එය දෙපසට බෙදීමට පටන්ගත් සේක. සමහර විට එතුමාණෝ තම ආශිර්වාද ලත් හිසකෙස් වවාගත් අතර, සමහර විට එතුමාණෝ තම හිසකෙස් කපා කෙටි කරගත් සේක.

හස්‍රත් අනස් ඉබ්නු මාලික් තුමාගෙන් අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් හිසකෙස් විස්තර කරන ලෙස ඉල්ලා සිටි විට, එතුමා මෙසේ පැවසීය, “එය අධික ලෙස කැරලි සහිත නොවීය, අධික ලෙස කෙළින්ද නොවීය. එය ඒ දෙක අතර විය. එය කෙතරම් දිගද හෝ කෙටිද යන්න සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, එය එතුමාණන්ගේ කන් සහ උරහිස් මුදුන අතර මැද විය.”50

හස්‍රත් ඉබ්නු අබ්බාස් තුමා මෙසේ පැවසීය, “අපගේ නායකයා වන ෆක්‍ර් අල්-ආලම් තුමාණෝ තම ආශිර්වාද ලත් හිසකෙස් නළල මතට වැටීමට සලස්වා සිටි සේක. පසුව, එතුමාණෝ තම ආශිර්වාද ලත් හිසකෙස් බෙදීමට පටන්ගත් සේක.”51

විද්වතුන් මෙසේ පවසා ඇත: “හිසකෙස් දෙපසට බෙදීම අපගේ නායකයා වන ෆක්‍ර් අල්-කාඉනාත් තුමාණන්ගේ සුන්නාවකි . මන්ද එතුමාණෝ පසුව එසේ කිරීමට පටන්ගත් බැවිනි. හිසකෙස් නළල මතට වැටීමට සැලැස්වීම සහ එය දෙපසට බෙදීමද ජාඉස් (අනුමත) වේ. නමුත් බෙදීම වඩාත් ශ්‍රේෂ්ඨය.”

අපගේ මව වන හස්‍රත් ආඉෂා අස්-සිද්දීකා තුමිය මෙසේ පැවසුවාය, “අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් හිසකෙස් ‘ජුම්මා’ ට ඉහළින් සහ ‘වෆ්‍රා’ ට පහළින් විය.”52

උරහිසට ළඟා වන හිසකෙස් ‘ජුම්මා’ ලෙස හැඳින්වේ. තවද කන් පෙත්තට ළඟා වන හිසකෙස් ‘වෆ්‍රා’ ලෙස හැඳින්වේ. කෙටියෙන් කිවහොත්, හස්‍රත් ආඉෂා තුමියගේ වාර්තාවට අනුව, අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් හිසකෙස් වල දිග, එතුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් කන් පෙති ඉක්මවා ගිය නමුත්, එතුමාණන්ගේ උරහිස් කරා ළඟා නොවීය. එය ඒ දෙක අතර විය.

හස්‍රත් කාදී ඉයාද් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූ සේක, “මෙම වාර්තාවන්ගේ එකඟතාවය පහත පරිදි වේ: එතුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් කන් දෙපස හිසකෙස්, එතුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් කන් පෙති කරා ළඟා වීමට තරම් දිගු විය. එතුමාණන්ගේ පිටුපස හිසකෙස් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, එය එතුමාණන්ගේ උරහිස් කරා ළඟා විය.”

මෙසේද පවසා ඇත, “සමහර වාර්තාවල එය එතුමාණන්ගේ කන් දක්වා පහළට වැටී තිබූ බවත්, තවත් සමහර වාර්තාවල එය එතුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් උරහිස දක්වා පහළට වැටී තිබූ බවත් පැවසීමට හේතුව නම්, එය එක් අවස්ථාවක මෙසේත්, තවත් අවස්ථාවක එසේත් තිබීමයි. සියලුම වාර්තා සත්‍යය. සමහර විට අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ තම ආශිර්වාද ලත් හිසකෙස් උරහිස් කරා ළඟා වන තුරු වවාගත් සේක. සමහර විට එතුමාණෝ තම හිසකෙස් කන් පෙති කරා හෝ එතුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් කන් වල මැද කොටස කරා ළඟා වන සේ කපාගත් සේක.”

පිරිමින් තම හිස මුඩු කිරීම හෝ හිසකෙස් දිගට වවා, එය පීරා දෙකට බෙදීම සුන්නාවකි . තත්ත්වයන්, සිරිත් විරිත් සහ කාලයට අනුකූලව හැසිරිය යුතුය. හිසකෙස් ඇඹරීම හෝ ගෙතීම මක්‍රූහ් (අප්‍රිය) වේ. කාන්තාවන්ගේ මෙන් තම මුහුණ සිනිඳු කිරීම හෝ කාන්තාවන්ට සමාන වන සේ රැවුල බෑම හෝ නිකට මුඩු කර කම්මුල්වල හිසකෙස් වැවීම හරාම් (තහනම්) වේ.

හස්‍රත් අනස් තුමා අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් රැවුලේ ලක්ෂණ පිළිබඳව මෙසේ දන්වයි: අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් රැවුලේ ඉතා සුළු සුදු පැහැයක් තිබුණි.

එතුමාණන්ගේ හිසකෙස් සහ රැවුලේ තිබූ ඉදුණු කෙස් ගණන දාහතකට හෝ දහඅටකට වඩා වැඩි නොවීය. දිනක් හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් සිද්දීක් තුමා, “යා රසූලුල්ලාහ්, ඔබගේ (හිසකෙස්) සුදු වී ඇත”යි පැවසුවේය. අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ, “හූද්, වාකියා, මුර්සලත්, නබ' (අම්ම යතසාඅලූන්) සහ තක්වීර් (ඉසෂ්-ෂම්සු කුව්විරත්) යන සූරාවන් එය සුදු කළේය”යි පිළිතුරු දුන්හ.53 එනම්, එම සූරාවන්හි ජන්නාහ් (ස්වර්ගය) සහ ජහන්නම් (නිරය) හි තත්වයන් බොහෝ වාරයක් සඳහන් වන බව එතුමාණෝ පැවසූහ. මගේ උම්මාවට (ප්‍රජාවට) කුමක් සිදුවේදැයි සිතා දුක සහ ශෝකය නිසා මගේ හිසකෙස් සහ රැවුල සුදු විය.

අම්‍ර් ඉබ්නු ෂුඅයිබ් තුමා, “අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ එතුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් රැවුලේ පළල සහ දිග යන දෙකම කෙටි කළ සේක”යි ප්‍රකාශ කළේය.

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ, හස්‍රත් තිර්මිදි විසින් වාර්තා කරන ලද හදීස් අෂ්-ෂරීෆ් හි, “තම උඩු රැවුල නොකපන තැනැත්තා අපගෙන් කෙනෙකු නොවේ”යි පැවසූහ.54 තවත් හදීස් අෂ්-ෂරීෆ් එකක එතුමාණෝ, “ඔබේ රැවුල බහුල ලෙස වවා ඔබේ උඩු රැවුල කෙටි කරන්න”යි පැවසූහ.55 ඉබ්නු අල්-අබ්දුල්හකීම් තුමා, “උඩු රැවුල හොඳින් කැපිය යුතු අතර, රැවුල ඉතා කොටට නොකැපිය යුතුය. උඩු රැවුල හොඳින් කැපීම යනු එය බූ ගෑම නොවේ”යි පැවසුවේය.

“කීර්තිය සහ ප්‍රදර්ශනය සඳහා ඇඳුම් අඳින පුද්ගලයාගෙන්, ඔහු එම චේතනාව අත්හරින තුරු අල්ලාහ් ඉවතට හැරෙයි! කියාමත් (විනිශ්චය) දිනයේදී උන්වහන්සේ ඔහුට නින්දිත වස්ත්‍රයක් අන්දවනු ඇත!”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

හස්‍රත් ඉමාම් අන්-නවවි තුමා පැවසුවේ, “උඩු රැවුල කැපීමේ නිවැරදි ක්‍රමය නම්, තොල්වල දාරය පෙනෙන තෙක් එය කැපීමයි, එය බූ ගෑම නොව කෙටි කිරීමයි.” විද්වතුන් උඩු රැවුලේ ඉහළ කොටස කැපීම සහ දෙපසින් කෙළවර පහළට එල්ලා වැටීමට සැලැස්වීම නරක දෙයක් ලෙස සැලකූහ. ඉබ්නු අල්-උමර් තුමා මෙසේ විස්තර කරයි, “යමෙක් අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ට සොරොස්ට්‍රියානු ජනතාව ගැන පැවසුවේය. එවිට අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ, ‘ඔවුන් තම උඩු රැවුලේ කෙළවර වවා රැවුල බූ ගා දමති. එබැවින්, ඔවුන්ට පටහැනිව ක්‍රියා කරන්න’යි පැවසූහ.”56

අබූ උමාමා තුමා, “යා රසූලුල්ලාහ්! ග්‍රන්ථයේ ජනයා ඔවුන්ගේ රැවුල කපා උඩු රැවුල වවති”යි පැවසූ විට, අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ, “ඔබ ඔබේ උඩු රැවුලේ කෙළවර කපා ඔබේ රැවුල වවන්න”යි පිළිතුරු දුන්හ.

විද්වතුන්ට අනුව, ඇහිබැම මෙන් කොටට උඩු රැවුල කැපීම සුන්නාවකි.

අත මිටක් තරම් දිගට රැවුල වැවීම සහ අත මිට ඉක්මවන කොටස කැපීම සුන්නාවකි. අත මිටකට වඩා කෙටියෙන් රැවුල තබා ගැනීම සුන්නාවට අනුකූල නොවේ. සුන්නාව අනුගමනය කිරීමේ අරමුණින් අත මිටකට වඩා කෙටි රැවුලක් පවත්වාගෙන යාම බිද්අතයකි. එය හරාම්‍ය. රැවුල වැවීම සුන්නා අල්-සවාඉද් එකකි. අම්‍ර් බිල් මඃරූෆ් (අල්ලාහු තආලාගේ අණ සහ තහනම් ඉගැන්වීමට), ජීවිකාව උපයා ගැනීමට සහ ෆිත්නා (අක්‍රමිකතා, රාජද්‍රෝහීකම්) වැළැක්වීම සඳහා රැවුල සම්පූර්ණයෙන්ම බූ ගෑම ජාඉස් (අවසර ලත්) වන අතර අවශ්‍ය පවා වේ. මේවා සුන්නාවක් අත්හැරීමට නිදහසට කරුණු විය හැකි නමුත්, බිද්අතක් කිරීමට නිදහසට කරුණු නොවේ.

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ ඇඳුම් පැළඳුම්

එතුමාණෝ ඇඳීමට අවසර ඇති ඕනෑම දෙයක් සොයාගත් විට එය පැළඳූහ. එතුමාණෝ ඉහ්‍රාම් වැනි ඝන රෙදිවලින් සාදන ලද මැහුම් රහිත වස්ත්‍රවලින් තම සිරුර ආවරණය කරගත් අතර, ඉණ වටා රෙදි ඔතාගෙන කමිස සහ ජුබ්බා පැළඳූහ. මෙම වස්ත්‍ර කපු, ලොම් හෝ සත්ව හිසකෙස්වලින් වියන ලදී. එතුමාණෝ සාමාන්‍යයෙන් සුදු පැහැය ඇඳි අතර, සමහර විට කොළ පැහැයද ඇඳූහ. එතුමාණෝ මසන ලද ඇඳුම් ඇඳි අවස්ථාද තිබුණි. සිකුරාදා දිනවල සහ ඊද් (ආගමික නිවාඩු) දිනවල, විදේශීය තානාපතිවරුන් පැමිණි විට සහ යුද සමයේදී එතුමාණෝ වටිනා කමිස සහ ජුබ්බා (දිගු අත් සහිත දිගු ගවුම්) පැළඳූහ. එතුමාණන්ගේ වස්ත්‍ර බොහෝ විට සුදු පැහැයෙන් යුක්ත විය. එතුමාණෝ කොළ, රතු හෝ කළු පැහැය ඇඳි අවස්ථාද තිබුණි. එතුමාණෝ තම දෑත් මැණික් කටුව දක්වාත්, තම ආශිර්වාද ලත් පාද කෙණ්ඩා මැද දක්වාත් ආවරණය කළ සේක.

ඉමාම් අත් තිර්මිදි (රහිමහුල්ලාහු තආලා) තුමා එතුමාගේ ෂමාඉල් අෂ්-ෂරීෆ් නම් ග්‍රන්ථයේ මෙසේ ලිවීය, “රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ කමීස්, එනම් කමිස ඇඳීමට කැමති වූහ. එතුමාණන්ගේ කමිසයේ අත් මැණික් කටුව දක්වා දිගු විය. එතුමාණන්ගේ කමිසයේ අත්වල හෝ කරපටියේ බොත්තම් නොතිබුණි. එතුමාණන්ගේ පාවහන් සම්වලින් සාදා තිබූ අතර, එක් පටියක් සහ කිබාල් දෙකක් තිබුණි. කිබාල් යනු පටියකි, එය එක් පැත්තකින් ප්‍රධාන පටියටත් අනෙක් පැත්තෙන් ඉදිරිපසටත් මසා ඇත. එය පා ඇඟිලි දෙකක් අතරින් යයි.” ඇඳුම් පැළඳුම් සහ පාවහන් සම්බන්ධයෙන්, කෙනෙකුගේ රටේ සිරිත අනුගමනය කරනු ලැබේ.

සිරිත් විරිත් වලින් බැහැර වීම කීර්තියට හේතු වේ. කීර්තියෙන් වැළකී සිටිය යුතුය. එතුමාණෝ මක්කාවට ඇතුළු වූ විට, එතුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් හිස වටා කළු තලප්පාවක් ඔතා තිබුණි.” එතුමාණෝ සාමාන්‍යයෙන් සුදු සහ සමහර විට කළු පැහැති ලේන්සුවක් තලප්පාවක් ලෙස හිස වටා ඔතා, එහි කෙළවර අතක පමණ දිගට උරහිස් අතරින් එල්ලා වැටීමට සැලැස්වූහ. එතුමාණන්ගේ තලප්පාව ඉතා විශාල හෝ ඉතා කුඩා නොවූ අතර, එය මීටර් තුනහමාරක් පමණ දිග විය. එතුමාණෝ තක්කේ (තොප්පියක්) නොමැතිව තලප්පාව ඔතාගත් අතර, සමහර විට තලප්පාවක් නොමැතිව කෝඩුරෝයි තක්කේ එකක් පැළඳූහ.

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ට කපු සහ ලිනන් නූල්වලින් වියන ලද, හිබාරා නම් ඉරි සහිත යේමන රෙද්දකින් සාදන ලද වස්ත්‍රයක් තිබුණි.

එතුමාණෝ මෙම වස්ත්‍රය ඇඳීමට ඉතා කැමැත්තෙන් සිටියහ. අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ට (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) සුදු වස්ත්‍රයක්ද තිබුණි. අපගේ නායකයා පැවසුවේ, “ඔබේ ඇඳුම් අතරින් සුදු පැහැති එක අඳින්න! ජීවත්ව සිටින අය සුදු අඳිත්වා. ඔබේ මළවුන් සුදු රෙදිවලින් ඔතන්න! මක්නිසාද යත් එම ඇඳුම ඔබේ සුබ සහ යහපත් ඇඳුමයි!”57

අපගේ නබිතුමාණෝ කොළ පැහැති ඇඳුම් ඇඳ සිටිනුද දක්නට ලැබී ඇත. හස්‍රත් අබූ රිම්සා තුමා පැවසුවේ, අපගේ නබිතුමාණන් කොටස් දෙකකින් යුත් කොළ පැහැති වස්ත්‍රයක්, එකක් උඩට සහ එකක් යටට, ඇඳ සිටිනු තමා දුටු බවයි.58

අපගේ නබිතුමාණෝ බහු-වර්ණ හුල්ලා (කොටස් දෙකකින් සමන්විත ඇඳුම් වර්ගයක්) ද පැළඳූහ. හස්‍රත් බරා ඉබ්නු ආසිබ් තුමා පැවසුවේ, “මා (බහු-වර්ණ) රතු හුල්ලාවක් ඇඳ, හිසකෙස් කන් පෙති දක්වා දිගු වූවන් අතර රසූලුල්ලාහ් අලයිහිස්-සලාම් තුමාණන්ට වඩා ලස්සන කිසිවෙකු දැක නැත!”59 අපගේ නබිතුමාණන්ට සිකුරාදා සහ ඊද් දිනවල ඇඳීම සඳහා රතු ජුබ්බාවක් තිබුණි. අපගේ නබිතුමාණන්ට යේමන ජුබ්බාවක්ද තිබුණි. යුද ගමන් වලදී, අපගේ නබිතුමාණෝ පටු අත් සහිතව දමස්කයේ සාදන ලද ජුබ්බාවක් පැළඳූහ.

“යේමනයෙන් දයාවේ සුළඟක් හමන බව මට දැනේ.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

යුද සමයේදී, සතුරාට මුහුණ දෙන විට, අපගේ නබිතුමාණෝ ඉරාන ෂාවරුන් විසින් අඳින ලද තයිලසාන් රෙද්දෙන් සාදන ලද ජුබ්බාවක් පැළඳූහ. එම ජුබ්බාවේ කරපටියේ ඇට්ලස් (රන් සහ රිදී නූල් සහිත සැටින් වැනි රෙදි) තිබූ අතර, ඉදිරිපස සහ පිටුපස සායේ විවෘත පැති දෙකේ දාරවල සහ අත්වල දාරවලද එයම තිබුණි. හස්‍රත් ආයිෂා තුමියගේ මරණය දක්වා එතුමිය සතුව තිබූ මෙම ජුබ්බාව, පසුව අස්මා බින්ත් අබී බක්‍ර් විසින් ගන්නා ලදී. අපගේ නබිතුමාණන් විසින් අඳින ලද මෙම ජුබ්බාව සේදූ ජලය රෝගීන් නැහැවීම සඳහා භාවිතා කරන ලද අතර, ඔවුන් සුවය ලැබූහ.60

දූමතුල්-ජන්දල් ගාසාවේදී ලබාගත් කොල්ලය අතර තිබූ ජුබ්බාවක් අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන්ගේ කොටසට හිමි විය. එය ඇට්ලස් රෙද්දෙන් සාදා තිබූ අතර, එහි හරස් නූල් සහ දික් නූල් සැටින් වලින් වියන ලදී. එය රන් නූලින් සහ තල් කොළ මෝස්තරයකින් එම්බ්‍රොයිඩර් කර තිබුණි. අපගේ නබිතුමාණෝ මෙම ජුබ්බාව ඇඳගෙන, මින්බරය මතට නැග, වාඩි වී, වචනයක්වත් නොකියා, මින්බරයෙන් බැස ගියහ. අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරු එය ස්පර්ශ කරමින්, එය දෙස බලමින් සහ එහි අලංකාරය අගය කරමින් සිටියහ. අපගේ නබිතුමාණෝ, “ඔබ එහි අලංකාරය ගැන පුදුම වෙනවාද? ඔබ එයට බොහෝ සෙයින් කැමතිද?”යි විමසූහ. ඔවුන්, “අපි මීට වඩා ලස්සන ඇඳුමක් කවදාවත් දැක නැත!”යි පිළිතුරු දුන්හ. අපගේ නබිතුමාණෝ පැවසූහ, “කාගේ බලය යටතේ මගේ පැවැත්ම තිබේද, ඒ අල්ලාහ් මත දිවුරමි, ජන්නාහ් හි සඅද් ඉබ්නු මුආස්ගේ ලේන්සු ඔබ දැන් දකින දෙයට වඩා ලස්සන හා අලංකාරවත්‍ය!”

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ පැවසුවේ, “කීර්තිය සහ ආටෝපය සඳහා ඇඳුම් අඳින පුද්ගලයා එම චේතනාව අත්හරින තුරු අල්ලාහ් ඔහුගෙන් ඉවතට හැරෙයි! කියාමත් දිනයේදී, උන්වහන්සේ ඔහුට නින්දිත වස්ත්‍රයක් අන්දවනු ඇත!”

තවද, එතුමාණෝ පැවසුවේ, “කීර්තිය සහ ආටෝපය සඳහා ඇඳුම් අඳින තැනැත්තාට කියාමත් දිනයේදී අල්ලාහ් එම වර්ගයේම ඇඳුමක් අන්දවනු ඇත. ඉන්පසු උන්වහන්සේ එය ගින්නෙන් දවනු ඇත!”

සහ්ල් ඉබ්නු සඅද් තුමා පැවසුවේ, “කාන්තාවක් තමා විසින් වියන ලද දාර සහිත බුර්දාවක්61 ගෙනාවාය. ඇය, ‘යා රසූලුල්ලාහ්! මම මෙය මගේම දෑතින් වියන ලද අතර එය ඔබට තෑග්ගක් ලෙස ගෙනාවෙමි’යි පැවසුවාය. අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ ඇගේ තෑග්ග පිළිගත්හ. එතුමාණෝ එම බුර්දාව ඇඳගෙන අප වෙත පැමිණියහ. ජමාඅතේ (සමූහයේ) කෙනෙක් එය ස්පර්ශ කර, ‘යා රසූලුල්ලාහ්! මීට වඩා ලස්සන බුර්දාවක් තවත් තිබිය නොහැක! ඔබ එය මට දෙනවාද?’යි පැවසුවේය. අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ, ‘හොඳයි!’යි පැවසූහ. මස්ජිදයේදී අපට අවවාද කිරීමෙන් පසු එතුමාණෝ නිවසට පැමිණියහ. එතුමාණෝ එම බුර්දාව ඔතා එම පුද්ගලයාට යැවූහ. ජමාඅතේ අය එම පුද්ගලයාට තරවටු කරමින්, ‘ඔබ කළ දේ කිසිසේත්ම හොඳ නැත! ඔබ රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් ඇඳ සිටි සහ අවශ්‍යව තිබූ දෙයක් ඉල්ලා සිටියා! ඉල්ලන කිසිවෙකු රසූලුල්ලාහ් අලෛහිස් සලාම් තුමාණන් ප්‍රතික්ෂේප නොකරන බවත්, ඔවුන්ව හරවා නොයවන බවත් ඔබ දන්නවා!’යි පැවසූහ. එම පුද්ගලයා, ‘මම අල්ලාහ් මත දිවුරමි, මට මෙය ඇඳීමට අවශ්‍ය නොවීය. මට අවශ්‍ය වූයේ මා මිය යන දිනයේ එය මගේ මිනී රෙද්ද වීමටයි!’යි පැවසුවේය. ඇත්තෙන්ම, ඔහු මිය ගිය දිනයේ එම බුර්දාව ඔහුගේ මිනී රෙද්ද බවට පත් විය.”62

අපගේ නබිතුමාණෝ කළු ලොම් වස්ත්‍රයක්ද පැළඳූහ. අපගේ මව වන හස්‍රත් ආයිෂා තුමිය පැවසුවේ, “රසූලුල්ලාහ් අලෛහිස් සලාම් තුමාණන් සඳහා කළු ලොම් වස්ත්‍රයක් සාදා තිබුණි. එය ඇඳ සිටියදී දහඩිය දැමීමෙන්, එතුමාණන්ට ලොම් සුවඳක් දැනුණි. එතුමාණෝ වහාම එම වස්ත්‍රය ඉවත් කළහ. මක්නිසාද යත් එතුමාණෝ කැමති වූයේ මිහිරි සුවඳට පමණි.”

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ කෆ්තාන්වල සායවල් කකුලේ මැද දක්වා හෝ මඳක් පහළට, වළලුකර දක්වා දිගු වීමට පමණක් ඉඩ දුන්හ. ඒවා වළලුකරට වඩා පහත් වීම, එනම් බිම දිගේ ඇදී යන තරම් දිගු වීම එතුමාණෝ තහනම් කළහ. එතුමාණෝ පැවසුවේ, කියාමත් දිනයේදී, උඩඟුකමින් තම කෆ්තාන් බිම දිගේ ඇදගෙන ගිය මිනිසුන් දෙස සර්වබලධාරී අල්ලාහ් දයාවෙන් නොබලන බවයි.

දිනක්, අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ හස්‍රත් ජාබිර් ඉබ්නු සුලයිම් තුමාට, “ඔබේ කෆ්තානයේ සාය ඔබේ කකුල් වලින් අඩක් දක්වා දිගු කරන්න! ඔබට මෙය කළ නොහැකි නම්, එය ඔබේ වළලුකර දක්වා දිගු කරන්න! එය බිම දිගේ ඇදී යන තරම් දිගු කිරීමෙන් වළකින්න! මක්නිසාද යත් මෙය උඩඟුකමේ ලකුණකි. අල්ලාහු තආලා උඩඟුකමට අකමැතිය!”යි පැවසූහ. මේ නිසා, අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු උමර් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා එතුමාගේ කෆ්තානය කකුල්වල මැද දක්වා දිගට තබා ගත්තේය.63

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ට තනි පොටේ කපු නූලින් වියන ලද රෙද්දකින් සාදන ලද කමිසයක් තිබුණි.

අපගේ මව වන හස්‍රත් ආයිෂා තුමිය විස්තර කරයි: හස්‍රත් අබූ ජහ්ම් තුමා අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ට මෝස්තර සහිත සජ්ජාදාවක් (සලාත් පලසක්) තෑගි කර තිබුණි. දිනක්, රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් එම සජ්ජාදාව මත සලාතය ඉටු කරමින් සිටියදී, එහි වූ මෝස්තර එතුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් දෑස්වල ගැටුණි. එතුමාණන් තම සලාතය අවසන් කළ පසු, එතුමාණෝ, “මෙය අබූ ජහ්ම් වෙත ගෙන යන්න. එය මගේ සලාතයේදී මගේ අවධානය වෙනතකට යොමු කළේය. ඔහුට කියන්න මට සැරසිලි රහිත, සරල එකක් ගෙන එන ලෙස”යි පැවසූහ.

මදීනාවේ පස තෙත් සහ නිසරු බැවින්, එතුමාණන් අපවත්වූ විට, මෙම සජ්ජාදාව එතුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් සොහොන් ගැබේ බිම අතුරන ලදී.

එතුමාණන් විසින් හස්‍රත් උවයිසල් කර්නී වෙත යවන ලද හිර්කා අෂ්-ෂරීෆ්.

උවයිස් ඉබ්නු ආමිර් කර්නී (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා යනු තාබිඊන්වරුන්ගේ (අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරුන්ව මුණගැසුණු ශ්‍රේෂ්ඨ මුස්ලිම්වරුන්) ප්‍රධානීනගෙන් කෙනෙකි. එතුමා යේමනයේ කර්න් ගම්මානයෙන් පැවත එන්නෙකි.

මුස්ලිම්වරයෙකු වීමෙන් පසු, ඔහුගේ මුළු ජීවිත කාලය පුරාම, ඔහු අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) කෙරෙහි වූ ආදරයෙන් දැවෙමින් සිටි අතර මොහොතකටවත් තම රබ් (ස්වාමියා) අමතක නොකළේය. අල්ලාහ්ට කරන ලද සේවයේදී ඔහු එතරම් ඉහළ මට්ටමකට ළඟා වී සිටියේය යත්, ඔහුගේ සෑම තත්වයක්ම, සෑම ක්‍රියාවක්ම සහ සෑම වචනයක්ම මිනිසුන්ට පාඩමක් සහ උපදෙසක් බවට පත් විය. ඔහු කිසිවෙකුගෙන් රිදවීමක් නොලැබූ අතර, ඔහුගෙන් කිසිවෙකුටත් රිදවීමක් සිදු නොවීය. ඔහුගේ වැදගත්ම ගුණාංග නම් අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන් කෙරෙහි වූ ඔහුගේ ආදරය, හදවතින් සහ ආත්මයෙන් යුතුව ඔහු දිගටම කරගෙන ගිය ඉබාදත් (නැමදුම්), සහ ඔහුගේ මවට දැක්වූ ගෞරවයයි. ඔහු තම මවට උපස්ථාන කළ අතර ඇයගෙන් බොහෝ ආශිර්වාද ලබා ගත්තේය. අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන් කෙරෙහි වූ ඔහුගේ මෙම ආදරය සහ ඉස්ලාම් දහම කෙරෙහි වූ භක්තිය අපගේ නායකයා විසින් ඔහුව ප්‍රශංසා කිරීමට හේතු විය.

කලින් කලට, අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ තම ආශිර්වාද ලත් මුහුණ යේමනය දෙසට හරවා, “යේමනයෙන් දයාවේ සුළඟක් හමන බව මට දැනේ”යි පවසන සේක. තවද එතුමාණෝ, “කියාමත් දිනයේදී, අල්ලාහු තආලා උවයිස්ගේ ස්වරූපයෙන් දේවදූතයන් හැත්තෑ දහසක් මවනු ඇත, ඔවුන් අතරින් උවයිස්ව අරසත් වෙත ගෙන යනු ඇත. ඔහු ජන්නාහ් වෙත යනු ඇති අතර, අල්ලාහු තආලා කැමති (දන්වන) අය හැර වෙන කිසිවෙකු උවයිස් කවුදැයි නොදනිනු ඇත”යි පැවසූහ.

“යා රබ්බි! මෙම හිර්කා අෂ්-ෂරීෆ් උදෙසා, අපගේ ආදරණීය නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් උදෙසා, මුහම්මද්ගේ සමස්ත උම්මහ්වටම (ප්‍රජාවටම) සමාව දෙනු මැනව.”
හස්‍රත් උවයිස්
(රළියල්ලාහු අන්හු)

“මගේ උම්මාව අතර රබීආ සහ මුදර් ගෝත්‍රවල බැටළුවන්ගේ ලොම් ගණනට සමාන ජනකායක් සඳහා කියාමත් දිනයේදී මැදිහත් වන එවැනි පුද්ගලයෙක් සිටී”යි එතුමාණන් පැවසූ විට, අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරු, “යා රසූලුල්ලාහ්, ඔහු කවුද?”යි විමසූහ. එතුමාණෝ, “අල්ලාහ්ගේ වහලුන්ගෙන් කෙනෙකි”යි පිළිතුරු දුන්හ. ඔවුන්, “අපි සියල්ලෝම වහලුන්, ඔහුගේ නම කුමක්ද?”යි පැවසූහ. එතුමාණෝ, “උවයිස්”යි පිළිතුරු දුන්හ. එවිට, ඔවුන්, “ඔහු කොහෙන්ද?”යි විමසූහ. රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ, “ඔහු කර්න් වලින්”යි පිළිතුරු දුන්හ. ඔවුන්, “ඔහු ඔබව දුටුවාද?”යි පැවසූ විට, එතුමාණෝ, “ඔහු මාව ඔහුගේ දෑසින් දුටුවේ නැත”යි පිළිතුරු දුන්හ. ඔවුන්, “ඔහු ඔබට එතරම් ආදරය කරමින්, ඔබවෙත පැමිණ සේවය කිරීමට දිව නොඒම කොතරම් පුදුමයක්ද”යි පැවසූහ.

රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ පිළිතුරු දෙමින්, “හේතු දෙකක් නිසාය: එකක්, ඔහු ඔහුගේ අධ්‍යාත්මික තත්වයන් තුළ අතරමං වී සිටී. දෙක, මගේ ආගම කෙරෙහි ඔහුගේ භක්තිය. ඔහුට මුස්ලිම් ජාතික වයෝවෘද්ධ මවක් සිටී. ඇගේ දෑස් පෙනෙන්නේ නැත; ඇගේ අත් පා චලනය කළ නොහැක. උවයිස් දිවා කාලයේ ඔටුවන් එඬේරෙකු ලෙස සේවය කරන අතර, ලැබෙන මුදල ඔහුගේ සහ ඔහුගේ මවගේ අවශ්‍යතා සඳහා වැය කරයි”යි පැවසූහ. ඔවුන්, “අපට ඔහුව දැකගත හැකි වේවිද?”යි විමසූහ. එතුමාණෝ හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් තුමාට, “ඔබේ කාලයේදී ඔබට ඔහුව දැකගත නොහැකි වනු ඇත”යි පැවසූහ. ඉන්පසු එතුමාණෝ හස්‍රත් උමර් සහ හස්‍රත් අලී තුමන්ලාට, “ඔබලාට ඔහුව දැකගත හැකි වනු ඇත. ඔහුගේ ශරීරය ලෝම සහිතය. ඔහුගේ වම් පැත්තේ සහ අල්ලේ, රිදී කාසියක් තරම් විශාල සුදු පැහැයක් ඇත. මෙය බරස් රෝගයේ සුදු පැහැය නොවේ. ඔබ ඔහු වෙත ළඟා වූ විට, මගේ සලාමය ඔහුට පවසා මගේ උම්මාව වෙනුවෙන් ප්‍රාර්ථනා කරන ලෙස ඔහුට කියන්න”යි පැවසූහ.

ඔහුගේ මව මිය ගිය පසු, හස්‍රත් වයිසල් කරානි (උවයිස් කර්නී) තුමා කර්න් ගම්මානයෙන් පිටත්වී කූෆා නගරයට ගියේය. අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) මරණය ළඟා වූ විට, ඔවුන්, “අපි ඔබගේ හිර්කාව (කබාය, කාඩිගන්) කාට දිය යුතුද?”යි විමසූහ. එතුමාණෝ, “එය උවයිස් අල්-කර්නීට දෙන්න”යි පැවසූහ.

රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් අපවත්වීමෙන් පසු හස්‍රත් උමර් සහ හස්‍රත් අලී තුමන්ලා කූෆාවට පැමිණි විට, හස්‍රත් උමර් තුමා, “අහෝ නජ්ද්හි ජනතාවනි, ඔබ අතර කර්න් වලින් කෙනෙක් සිටීද?”යි විමසුවේය. එසේ සිටින බව ඔවුහු පැවසූහ. එතුමා හස්‍රත් උවයිස් ගැන විමසුවේය. කර්න් වලින් පැමිණි අය, “අපි ඔහුව දනිමු. ඔහු ඔබ සෙවීමට තරම් ඉතා පහත් කෙනෙකි. ඔහු උමතුය, සිහිවිකල්‍ය, ඔහු මිනිසුන්ව මගහරියි”යි පැවසූහ. හස්‍රත් උමර් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා, “මම ඔහුව සොයමි, ඔහු කොහේද?”යි පැවසුවේය. ඔවුන්, “ඔහු අර්නා නිම්නයේ අපේ ඔටුවන් බලාගන්නා අතර, ඒ වෙනුවෙන් අපි ඔහුට රාත්‍රී ආහාරය දෙන්නෙමු. ඔහුගේ හිසකෙස් සහ රැවුල අවුල් වී ඇත; ඔහු නගරයට එන්නේ නැත, කිසිවෙකු සමඟ කතා කරන්නේ නැත, මිනිසුන් කන දේ කන්නේ නැත. ඔහු දුක හෝ සතුට දන්නේ නැත; මිනිසුන් සිනාසෙන විට ඔහු අඬයි; මිනිසුන් අඬන විට ඔහු සිනාසෙයි”යි පැවසූහ. එතුමා, “මා සොයන්නේ ඔහුවයි”යි පැවසුවේය. ඔවුන් ඔහු සිටින ස්ථානය විස්තර කළහ. හස්‍රත් උමර් සහ හස්‍රත් අලී තුමන්ලා ඔහු සිටි ස්ථානයට ගියහ.

ඔවුන් දුටුවේ ඔහු සලාතය ඉටු කරමින් සිටින බවයි. අල්ලාහු තආලා ඔටුවන් බලාගැනීම සඳහා දේවදූතයෙකු පත් කර තිබුණි. ඔහු තම සලාතය අවසන් කළ විට, හස්‍රත් උමර් තුමා නැගිට සලාම් කීවේය. ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය. හස්‍රත් උමර් තුමා, “ඔබේ නම කුමක්ද?”යි විමසුවේය. ඔහු, “අබ්දුල්ලාහ් (එනම්, අල්ලාහ්ගේ වහලා)”යි පැවසුවේය. හස්‍රත් උමර් තුමා, “අපි සියල්ලෝම අල්ලාහ්ගේ වහලුන්, ඔබේ සැබෑ නම කුමක්ද?”යි පැවසූ විට, ඔහු, “උවයිස්”යි පිළිතුරු දුන්නේය. එවිට, හස්‍රත් උමර් තුමා, “ඔබේ දකුණු අත මට පෙන්වන්න”යි පැවසුවේය. ඔහු එය පෙන්වූ විට, හස්‍රත් උමර් තුමා, “අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ ඔබට සලාම් කීහ. එතුමාණෝ තම ආශිර්වාද ලත් හිර්කාව ඔබට එවා, ‘ඔහු එය ගෙන ඇඳගෙන මගේ උම්මාව වෙනුවෙන් ප්‍රාර්ථනා කළ යුතුය’යි අන්තිම කැමැත්තක් ප්‍රකාශ කළ සේක”යි පැවසුවේය.

උවයිස් අල්-කර්නී තුමා, “අහෝ උමර්! මම දුර්වල, බල රහිත සහ පව්කාර වහලෙක්මි. කරුණාකර ප්‍රවේශම් වන්න, මෙම අන්තිම කැමැත්ත වෙනත් කෙනෙකු සඳහා විය යුතුය”යි පැවසුවේය. හස්‍රත් උමර් තුමා, “නැත. අහෝ උවයිස්, අප සොයමින් සිටියේ ඔබවයි. අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ ඔබේ පෙනුම සහ ගුණාංග විස්තර කළ සේක”යි පිළිතුරු දුන්නේය.

එවිට, හස්‍රත් උවයිස් තුමා ගෞරවයෙන් යුතුව හිර්කා අෂ්-ෂරීෆ් එක ගෙන, එය සිප, සුවඳ බලා, තම මුහුණේ ඇතිල්ලුවේය. ඔහු බොහෝ සෙයින් ඇඬූ අතර, “මෙතන ඉන්න”යි පවසා පිටත්ව ගියේය. ඔහු මඳක් දුර ගිය විට, ඔහු සජ්දා කළේය. කඳුළු සලමින්, ඔහු අල්ලාහු තආලාගෙන් අයැදීමටත්, මුහම්මද් තුමාණන්ගේ උම්මාව වෙනුවෙන් ප්‍රාර්ථනා කිරීමටත් පටන් ගත්තේය. ඔහු අයදිමින් සහ ඉකිබිඳිමින්, “යා රබ්බී, අපගේ ආදරණීය නායකයා වන නබිතුමාණෝ, මා එයට සුදුසු නොවූවත්, ඔබගේ දුප්පත් සහ බල රහිත වහලා වෙත හස්‍රත් උමර් සහ හස්‍රත් අලී තුමන්ලා සමඟ එතුමාණන්ගේ හිර්කා අෂ්-ෂරීෆ් එක එවා ඇත. එතුමාණන්ගේ පව්කාර උම්මාව වෙනුවෙන් මා ප්‍රාර්ථනා කළ යුතු බව එතුමාණෝ පැවසූහ. යා රබ්බී! මෙම හිර්කා අෂ්-ෂරීෆ් එකේ නාමයෙන්, අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන්ගේ (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) නාමයෙන්, මුහම්මද් තුමාණන්ගේ මුළු උම්මාවටම සමාව දෙනු මැනව... සමාව දෙනු මැනව, මගේ අල්ලාහ්, සමාව දෙනු මැනව... මගේ අල්ලාහ්...”

බොහෝ පව්කාර මුස්ලිම්වරුන්ට සමාව දුන් බව ඔහුට දැනුම් දුන් විට, ඔහු ගෞරවයෙන් යුතුව හිර්කා අෂ්-ෂරීෆ් එක පැළඳ ගත්තේය. වයිසල් කරානි තුමාට තෑගි කරන ලද මෙම හිර්කා අෂ්-ෂරීෆ් එක වෑන් අසල ඉරිසාන් බේ වරුන් (ප්‍රධානීන්) වෙත පැමිණි අතර, 1618 දී එය ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යයේ පාදිෂාවරුන්ගෙන් කෙනෙකු වන සුල්තාන් ඔස්මාන් (උස්මාන්) II වෙත තෑග්ගක් ලෙස ගෙන එන ලදී. සුල්තාන් අබ්දුල්මජීඩ් ඛාන් තුමා මෙම හිර්කා අෂ්-ෂරීෆ් එක සඳහා ෆාතිහ් හි “හිර්කා-ඉ ෂරීෆ් පල්ලිය” ගොඩනැගුවේය.

අපගේ ආදරණීය, මහිමාන්විත නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් සමේ රෝස සුවඳ තවමත් රැඳී ඇති සහ ක්‍රීම් පැහැති මී පැණි පෙණක වර්ණයෙන් යුක්ත වන මෙම ආශිර්වාද ලත් හිර්කා අෂ්-ෂරීෆ් එක, සෑම වසරකම රමසාන් අෂ්-ෂරීෆ් හිදී වීදුරු ආවරණයක් තුළ තබා නැරඹීමට සලස්වනු ලැබේ.

එතුමාණන් විසින් කඅබ් ඉබ්නු සුහයිර් තුමාට ලබා දුන් හිර්කා අස්-සආදත් එක

කවි පවුලක පුතෙකු වූ හස්‍රත් කඅබ් ඉබ්නු සුහයිර් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාද කවියෙකි. මීට පෙර, ඔහු අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ට සහ ඉස්ලාම් දහමට එරෙහිව කවි ලිවීය. ඔවුන් මේ පිළිබඳව අපගේ නායකයාට දැන්වූ අතර, ඔහුව දුටු ඕනෑම තැනකදී මරා දමන ලෙස එතුමාණෝ නියෝග කළහ. ඔහුගේ සහෝදරයා වන හස්‍රත් බුජයිර් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා මීට පෙර මුස්ලිම්වරයෙකු වී සිටි අතර, මෙම නියෝගය ගැනත්, ඔහු මුස්ලිම්වරයෙකු වුවහොත් දයාවේ සාගරය වන අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන් ඔහුට සමාව දෙන බවත් ඔහුට ලියා දැන්වීය.

“නමස්කාරයට සුදුසු වෙනත් දෙවියෙකු නොමැති බවටත්, මුහම්මද් අලයිහිවසල්ලම් තුමාණන් උන්වහන්සේගේ ගැත්තා සහ රසූල්වරයා බවටත් මම සාක්ෂි දරමි.”
කඅබ් ඉබ්නු සුහයිර් (රළියල්ලාහු අන්හු)

එම ලිපිය කියවීමෙන් පසු, හස්‍රත් කඅබ් තුමා ගැඹුරින් සිතා, පිළිම වන්දනාවේ විකාර සහගත බවත්, ඉස්ලාම් දහමේ උත්තරීතර බවත්, අපගේ නබිතුමාණන්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වයත් තේරුම් ගැනීමට පටන් ගත් අතර, ඔහුගේ හදවත ආලෝකමත් වීමට පටන් ගත්තේය. අවසානයේදී, මුස්ලිම්වරයෙකු වීමට තීරණය කර, ඔහු ආලෝකමත් මදීනාව බලා පිටත් විය. ඔහු අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) වර්ණනා කරමින් සහ තමා පසුතැවිලි වී මුස්ලිම්වරයෙකු වූ ආකාරය විස්තර කරමින් දිගු කවියක් ලිවීය.

ඔහු මදීනාවට පැමිණි විට, ජුහයිනි ගෝත්‍රයේ තම මිතුරෙකු සමඟ රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් වෙත පැමිණියේය. අපගේ නායකයා එතුමාණන්ගේ අස්හාබ්වරුන් සමඟ කතා කරමින් සිටියේය. තමා හඳුන්වා දීමට පෙර, හස්‍රත් කඅබ් තුමා, “යා රසූලුල්ලාහ්! කඅබ් ඉබ්නු සුහයිර් තමා කළ දේ ගැන පසුතැවිලි වී මුස්ලිම්වරයෙකු වී ඇත, ඔහු සමාව ඉල්ලා පැමිණ ඇත. මම ඔහුව ඔබ වෙත ගෙන ආවොත්, ඔබ ඔහුට සමාව දී ඔහුව මුස්ලිම්වරයෙකු ලෙස පිළිගන්නවාද?”යි පැවසුවේය. අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ, “ඔව්”යි පැවසූහ.

එවිට, හස්‍රත් කඅබ් තුමා, “නැමදීමට සුදුසු වෙනත් දෙවියෙකු අල්ලාහ් හැර නොමැති බවට මම සාක්ෂි දරමි. මුහම්මද් අලෛහිස් සලාම් තුමාණෝ උන්වහන්සේගේ වහලා සහ රසූල්වරයා වෙති”යි පැවසුවේය. අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ, “ඔබ කවුද?”යි විමසූහ. ඔහු, “යා රසූලුල්ලාහ්, මම කඅබ් ඉබ්නු සුහයිර්”යි පිළිතුරු දුන්නේය.

අන්සාර්වරුන්ගෙන් කෙනෙක්, “යා රසූලුල්ලාහ්, කරුණාකර මට අවසර දෙන්න; ඔබට විරුද්ධ වූ මෙම පුද්ගලයාගේ හිස ගසා දමමි”යි පැවසූ විට, අපගේ නායකයා, “එය අත්හරින්න. ඔහු තමා සිටි තත්වය ගැන පසුතැවිලි වී හක් (සත්‍යය) වෙත හැරී පැමිණියේය”යි පැවසූහ.

මෙය ඇසූ කඅබ් ඉබ්නු සුහයිර් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා, තමා මුස්ලිම්වරයෙකු වීමත්, අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන් ගැනත්, අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරුන්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය සහ වටිනාකම ගැනත් විස්තර කරමින් තම සුප්‍රසිද්ධ කාව්‍යය කියවීය. අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ “බානෙත් සුආද්/ප්‍රේමවන්තිය ඉවත්ව ගියාය” ලෙස ආරම්භ වී මෙසේ ඉදිරියට ගිය මෙම කාව්‍යයට කැමති වූහ:

නියත වශයෙන්ම, දිනක, සෑම පුද්ගලයෙකුම මිනී පෙට්ටියක ගෙන යනු ඇත...

යා රසූලුල්ලාහ්, මම සමාව අයදිමින් ඔබගේ මහා සන්නිධානයට පැමිණියෙමි...

වඩාත්ම බලාපොරොත්තු වන්නේ එතුමාණන්ගේ සමාවයි...

එතුමාණන් ඉදිරියේ සමාව ඉල්ලීම් පිළිගනු ලැබේ...

මට දයාව දක්වනු මැනව, යා රසූලුල්ලාහ්...

මට සමාව දෙනු මැනව, යා රසූලුල්ලාහ්...

නිසැකවම, රසූලුල්ලාහ් යනු නපුර විනාශ කරන හක් තආලාගේ තියුණු කඩුවලින් ඇදගත් කඩුවකි...

එතුමාණෝ මගපෙන්වීම විහිදුවන සහ නිවැරදි මාවත පෙන්වන නූර් (ආලෝකයකි)...

එතුමාණෝ ඔහුට සමාව දුන්හ. ඔහු මෙම කවි පදයට පැමිණි විට:

“ඉන්නර්-රසූල ල නූරුන් යුස්තදාඋ බිහි,

මුහම්මදුන් මින් සුයූෆිල්ලාහි මස්ලූලු.”

(එනම්, “රසූලුල්ලාහ් යනු නූර් (ආලෝකයකි), මිනිසුන් එතුමාණන්ගෙන් ආලෝකමත් වේ,

එතුමාණෝ හක් තආලාගේ ඇදගත් කඩු අතරින් කඩුවකි.”)

ලෝක දෙකෙහිම නායකයා වන, ෆක්‍ර් අල්-ආලම් මුහම්මද් මුස්තෆා (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ තම ආශිර්වාද ලත් උරහිස් වලින් “හිර්කා අස්-සආදත්” එක ගලවා හස්‍රත් කඅබ් ඉබ්නු සුහයිර් තුමාගේ උරහිස් මත තැබූහ.64

හස්‍රත් මුආවියා තුමා තම කාලිෆ් පදවි කාලය තුළ, කඅබ් ඉබ්නු සුහයිර් තුමාට, “රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ කාඩිගනය අපට විකුණන්න!”යි පණිවිඩයක් යවා, ඔහුට දිර්හම් දස දහසක් එව්වේය. කඅබ් ඉබ්නු සුහයිර් තුමා, “රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ හිර්කාව ඇඳීම සම්බන්ධයෙන් මට වඩා වෙන කිසිවෙකු තෝරාගත නොහැක!”යි පවසමින් හස්‍රත් මුආවියා තුමාගේ ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප කළේය. හස්‍රත් කඅබ් ඉබ්නු සුහයිර් තුමා අපවත්වූ විට, හස්‍රත් මුආවියා තුමා එය කඅබ් තුමාගේ පුතුන්ගෙන් දිර්හම් විසි දහසකට මිලදී ගත්තේය.

අපගේ නබිතුමාණන් විසින් හස්‍රත් කඅබ් ඉබ්නු සුහයිර් තුමාට ලබා දුන් එම ආශිර්වාද ලත් හිර්කාව, කාලිෆ්වරයාගෙන් කාලිෆ්වරයාට උරුම විය. උමය්‍යාද් සුල්තාන් රාජ්‍යයේ බිඳවැටීමෙන් පසු, එය අබුල්-අබ්බාස් සෆ්ෆාහ් ඉබ්නු අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු මුහම්මද් නම් පළමු අබ්බාසිද් කාලිෆ්වරයා විසින් දිනාර් තුන්සියයකට මිලදී ගන්නා ලදී. එය ඊද් උත්සව වලදී කාලිෆ්වරුන් විසින් අඳින ලදී. අබ්බාසිද්වරුන් ඊජිප්තුවට ගිය විට එය ඔවුන් සමඟ රැගෙන ගියහ. යාවූස් සුල්තාන් සෙලිම් ඛාන් තුමා ඊජිප්තුව යටත් කරගෙන කාලිෆ්වරයා බවට පත් වූ විට, මෙම ආශිර්වාද ලත් හිර්කාව ඊජිප්තුවේ සිට ඉස්තාන්බුල් වෙත ගෙන එන ලද “පූජනීය වස්තූන්” අතර විය. එය තොප්කාපි මාලිගයේ හිර්කා අස්-සආදත් කුටියේදී සියලු දෙනා විසින් නැරඹීමට සලස්වා ඇත.

මෙම ආශිර්වාද ලත් හිර්කාව සෙන්ටිමීටර 124 ක් දිග, පළල් අත් සහිත කළු ලොම් රෙද්දකින් සාදා ඇත. හිර්කාවේ ඇතුළත ක්‍රීම් පැහැති ලොම් රෙද්දකින් අල්ලා ඇත. බොහෝ මිටිවල ඔතා, එය III වන සුල්තාන් මුරාද් විසින් සාදන ලද, ඉහළින් විවෘත වන පියනක් සහිත රන් පෙට්ටියක තැන්පත් කර ඇත. මරකත වලින් සරසන ලද මෙම විස්මිත පෙට්ටිය අසමසම කලා කෘතියකි. පෙට්ටියේ මෙසේ ලියා ඇත:

“ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ් ව මා අර්සල්නාක ඉල්ලා රහ්මතන්-ලිල්-ආලමීන්. ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ් අල්-මලික්-උල් හක්-උල් මුබීන්, මුහම්මදුන් රසූලුල්ලාහ්, අස්-සාදිකුල් ව'දිල් අමීන්.”

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ යහන

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන් නිදාගත් මෙට්ටය සම් වලින් සාදා තිබුණි. එය ඉඳි තන්තු වලින් පුරවා තිබුණි. එතුමාණන් සහ එතුමාණන්ගේ භාර්‍යාව යන දෙදෙනාම එහි නිදාගත්හ. අපගේ නබිතුමාණන් තම ආශිර්වාද ලත් හිස යට තැබූ කොට්ටයද සම් වලින් සාදා ඉඳි තන්තු වලින් පුරවා තිබුණි.

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ ලෝකයට සහ ලෝකයේ ඇති දේවලට වැදගත්කමක් නොදුන්හ.

“රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ රන් සහ යකඩ මුදු ඉවත් කරවනු ඇත, නමුත් රිදී මුදු ඉවත් නොකරනු ඇත.”
අම්‍ර් ඉබ්නු ෂුඅයිබ් (රළියල්ලාහු අන්හු)

අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු මස්ඌද් තුමාණන් මෙසේ විස්තර කරයි: විශ්වයේ ස්වාමියා පිදුරු පැදුරක නිදාගෙන සිටි අතර, එම පැදුර එතුමාණන්ගේ ආශීර්වාද ලත් පැත්තේ සලකුණක් තබා තිබුණි. එතුමාණන් අවදි වූ විට, මම එතුමාණන්ගේ ආශීර්වාද ලත් පැත්ත පිරිමැද, “මාගේ පියා සහ මව ඔබට පූජා වේවා, යා රසූලල්ලාහ්! ඔබ අපට පැවසුවා නම්, එයින් ඔබව ආරක්ෂා කර ගැනීමට පැදුර මත යමක් අතුරන්නට අපට තිබුණා!” යැයි පැවසුවෙමි. ඉන්පසු මම, “අපි ඔබට මෘදු ඇඳක් ගෙන එන්නද?” යැයි යෝජනා කළෙමි.

විශ්වයේ නායකයා පැවසුවේ, “මට ලෞකික දේවලින් කුමන අවශ්‍යතාවයක්ද? මේ ලෝකයේ මාගේ තත්වය, ගසක් යට සෙවණක් ලබා ගැනීමෙන් පසු, එය අතහැර තම ගමන යන අසරුවෙකුගේ තත්වයට සමානය!”65

අපගේ මව වන හස්‍රත් ආයිෂා තුමිය මෙසේ විස්තර කළාය: අන්සාර් ගෝත්‍රයේ කාන්තාවක් මා වෙත පැමිණියාය. ඇය රසූල් අලෛහිස්-සලාම් තුමාණන්ගේ ඇඳ දුටු විට, ඇය ගොස් ලොම්වලින් පිරවූ ඇඳක් එව්වාය.

රසූල් අලෛහිස්-සලාම් තුමාණන් මා වෙත පැමිණ, “මේ කුමක්ද?” කියා ඇසුවේය. මම කීවෙමි, “යා රසූලල්ලාහ්! අන්සාර් ගෝත්‍රයේ කාන්තාවක් බැලීමට පැමිණියාය. ඇය ඔබගේ ඇඳ දුටු විට, ඇය ගොස් මේ ඇඳ ඔබට එව්වාය.” අපගේ නබිතුමාණන් පැවසුවේ, “මෙය වහාම ඇයට ආපසු යවන්න!”

කෙසේ වෙතත්, මම එය ඇයට ආපසු යැව්වේ නැත. මගේ නිවසේ එය තිබීමට මම කැමති විය. රසූල් අලෛහිස් -සලාම් තුමාණන් තම වචන තුන් වරක් පුනරුච්චාරණය කළේය. අවසානයේදී, එතුමාණන් පැවසුවේ, “අල්ලාහ් මත දිවුරමි, යා ආයිෂා! මම කැමති වූවා නම්, අල්ලාහ් රන් සහ රිදී කඳු මා සමඟ ගමන් කරවනු ඇත!”66 නබි අලෛහිස්-සලාම් තුමාණන්ගේ කොට්ටය අබා (රළු ලොම් රෙදි) දෙකකින් සමන්විත විය.

එක් රාත්‍රියක, එතුමාණන් මා වෙත පැමිණි විට, මම එම අබාව නවා පටු කර තිබුණි. එතුමාණන් එය මත නිදාගත්තේය. ඉන්පසු එතුමාණන් ඇසුවේ, “යා ආයිෂා! අද රාත්‍රියේ මගේ ඇඳ සුපුරුදු පරිදි නොවූයේ ඇයි?” මම කීවෙමි, “යා රසූලල්ලාහ්! මම ඔබ වෙනුවෙන් එය නවා පටු කළෙමි.” එතුමාණන් පැවසුවේ, “එය එහි මුල් තත්වයට පත් කරන්න!”67

හස්‍රත් ආයිෂා තුමිය විසින් මෙසේද විස්තර කරන ලදී: කුරෙයිෂ් ජනයාට, මක්කාවේ ඇඳක නිදා ගැනීමට වඩා ප්‍රියමනාප දෙයක් නැත. රසූල් අලෛහිස්-සලාම් තුමාණන් මදීනාවට පැමිණ අබූ අය්‍යූබ්ගේ නිවසේ පදිංචි වූ විට, එතුමාණන් ඔහුගෙන්, “යා අබූ අය්‍යූබ්! ඔබට ඇඳක් නැද්ද?” කියා ඇසුවේය. අබූ අය්‍යූබ් පැවසුවේ, “අල්ලාහ් මත දිවුරමි, මට නැත!”

අන්සාර්වරුන්ගෙන් වූ සඅද් ඉබ්නු සුරාරා (රදියල්ලාහු අන්හු) තුමාණන් මෙය ඇසූ විට, එතුමාණන් රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ට ඇඳක් එව්වේය, එහි බාල්ක කළු ජුනිපර් වලින් සාදා ලිනන් කෙඳිවලින් වියන ලද පැදුරකින් ආවරණය කර තිබුණි.

රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් තම නිවසට යන තුරු එය මත නිදාගත්තේය. එතුමාණන්ගේ මරණය දක්වාම එතුමාණන් එය මත නිදාගත්තේය.

රසූලුල්ලාහ් අලෛහිස්-සලාම් තුමාණන් සෝදා කෆන් කළ විට, එතුමාණන්ව මේ ඇඳ මත තබන ලද අතර, එතුමාණන් ඒ මත සිටියදීම එතුමාණන්ගේ ජනාසා සලාතය ඉටු කරන ලදී. මිනිසුන් තම මළවුන් රැගෙන යාමට එය අපෙන් ඉල්ලා සිටි අතර, එයින් ආශීර්වාද ලබනු ඇත. හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් සහ හස්‍රත් උමර් තුමන්ලාගේ දේහයන්ද එය මත රැගෙන යන ලදී.

හස්‍රත් ආයිෂා තුමිය පැවසුවේ, “රසූල් අලෛහිස්-සලාම් තුමාණන්ට පැදුරක් තිබුණි, එතුමාණන් රාත්‍රියේදී එය මත සලාතය ඉටු කරන අතර, දිවා කාලයේදී මිනිසුන් සමඟ හිඳ ගැනීමට එය බිම අතුරනු ඇත.”68

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ මුදු

අපගේ නබිතුමාණෝ පිරිමින් සඳහා රිදී මුදු පමණක් හලාල් (අවසර ලත්) බවත්, රන්, යකඩ හෝ පිත්තල වලින් සාදන ලද මුදු පැළඳීම හරාම් (තහනම්) බවත් පැහැදිලි කළහ. එතුමාණන් අපවත්වන තෙක්ම, එතුමාණෝ භාවිතා කළේ රිදී මුදු පමණි. රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ තම මුදුව එතුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් දකුණු අතේ පැළඳූහ. එතුමාණන් එය වම් අතේ පැළඳ සිටිනුද දක්නට ලැබී ඇත. දකුණු හෝ වම් අතේ මුද්දක් පැළඳීම ජායිස් (අවසර ලත්) වේ. මුද්දක් සුළැඟිල්ලේ හෝ එයට යාබද ඇඟිල්ලේ පළඳිනු ලැබේ. ඊද් දිනවලදී සෑම කෙනෙකුටම මුද්දක් පැළඳීම මුස්තහබ් (ප්‍රිය) වේ. ආටෝපයට හෝ පුරසාරම් දෙඩීමට මුද්දක් පැළඳීම හරාම්‍ය.

නෙගුස් අෂාමා විසින් අපගේ නබිතුමාණන් වෙත එවන ලද තෑගි අතර, ඇබිසීනියානු ගලක් සහිත රන් මුද්දක් විය. අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණෝ, අබුල්-ආස්ගේ දියණියගේ දියණිය වූ හස්‍රත් උමාමා තුමිය වෙත පණිවිඩයක් යවා, “අහෝ මගේ දියණිය! ඔබ මෙම මුද්ද පළඳින්න!”යි පැවසූහ.69

දිනක්, හස්‍රත් නුඃමාන් ඉබ්නු බෂීර් තුමා රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන් වෙත පැමිණියේය. ඔහු තම ඇඟිල්ලේ රන් මුද්දක් පැළඳ සිටියේය. අපගේ නබිතුමාණෝ, “ඔබ ජන්නාහ් (ස්වර්ගයට) ඇතුළු වීමට පෙර ජන්නාහ් හි ආභරණයක් භාවිතා කරන්නේ මන්ද?”යි පැවසූහ. ඉන්පසු ඔහු යකඩ මුද්දක් භාවිතා කිරීමට පටන් ගත්තේය. අපගේ නබිතුමාණන් මෙය දුටු විට, එතුමාණෝ, “ඔබ ජහන්නම් (නිරයෙන්) යමක් රැගෙන යන්නේ මන්ද?”යි පැවසූහ. ඉන්පසු ඔහු එය ඉවත් කර ලෝකඩ මුද්දක් පැළඳීමට පටන් ගත්තේය. අපගේ නබිතුමාණන් එය දුටු විට, එතුමාණෝ, “ඔබගෙන් පිළිමයක සුවඳක් මට දැනෙන්නේ මන්ද?”යි පැවසූහ. ඔහු, “යා රසූලුල්ලාහ්, මා කුමන ආකාරයේ මුද්දක් භාවිතා කළ යුතුද?”යි විමසුවේය. අපගේ නබිතුමාණෝ, “ඔබට රිදී මුද්දක් පැළඳිය හැකිය. එහි බර එක් මිස්කාල් (ග්‍රෑම් 4.8) නොඉක්මවිය යුතු අතර, එය ඔබේ දකුණු අතේ පළඳින්න!”යි පිළිතුරු දුන්හ.

හස්‍රත් අම්‍ර් ඉබ්නු ෂුඅයිබ් තුමා පවසන්නේ, “රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ රන් සහ යකඩ මුදු ඉවත් කරවන නමුත්, රිදී මුදු ඉවත් නොකරවන සේක” යනුවෙනි.

අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන්ට පර්සියානු ෂා, බයිසැන්තියානු කයිසර් සහ ඇබිසීනියාවේ නෙගුස් වෙත ලිපි ලිවීමට අවශ්‍ය වූ විට, එතුමාණන්ට මෙසේ පවසන ලදී:

- යා රසූලුල්ලාහ්! ඔවුන් මුද්‍රා තබා නොමැති ලිපියක් කියවන්නේ නැත!

මෙය ඇසූ අපගේ නබිතුමාණෝ, “මුහම්මදුන් රසූලුල්ලාහ්” යන වචන පේළි තුනකින් ඉහළින් කොටා ඇති රිදී මුද්දක් ලබා ගත්හ. මුද්‍රා මුද්දේ සෙල්ලිපිය, ඉහළ සිට පහළට, පහත පරිදි පේළි තුනකින් විය:

එක් පේළියක “අල්ලාහ්”,

එක් පේළියක “රසූල්”,

එක් පේළියක “මුහම්මද්”.

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ රිදී මුද්දේ ගල ඇබිසීනියානු ගලකි.70 එම රිදී මුද්දේ ඉහළ කොටස රිදී වලින් සාදා තිබූ බවද වාර්තා වේ.

හස්‍රත් අම්‍ර් ඉබ්නු සඊද් තුමා අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන් වෙත පැමිණ සිටියේය. අපගේ නබිතුමාණන් ඔහුගේ ඇඟිල්ලේ තිබූ මුද්ද දෙස බලා, “ඔබේ අතේ ඇති මෙම මුද්ද කුමක්ද?”යි විමසූහ. අම්‍ර් ඉබ්නු සඊද් තුමා, “යා රසූලුල්ලාහ්! මෙය මුද්දකි. මම එය සෑදුවෙමි”යි පිළිතුරු දුන්නේය. අපගේ නබිතුමාණෝ, “එහි කොටා ඇත්තේ කුමක්ද?”යි විමසූහ. අම්‍ර් ඉබ්නු සඊද් තුමා, “මුහම්මදුන් රසූලුල්ලාහ්”යි පැවසුවේය.

“ඔබ යුදෙව්වන්ට සමාන නොවන පිණිස, ඔබගේ පාවහන් සමඟ නමාස් (සලාතය) ඉටු කරන්න.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

නබිතුමාණෝ, “මට එය බලන්න දෙන්න!”යි පැවසූහ. එතුමාණෝ එය ගෙන පෞද්ගලික මුද්‍රාවක් ලෙස භාවිතා කිරීමට පටන් ගත් අතර, අන් අයට ඔවුන්ගේ මුදු වල “මුහම්මදුන් රසූලුල්ලාහ්” යන්න කෙටීම තහනම් කළහ.71

අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණෝ අපවත්වන විට මෙම මුද්‍රා මුද්ද එතුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් ඇඟිල්ලේ පැළඳ සිටියහ. අපගේ නබිතුමාණෝ තම මුද්දේ ඉහළ කොටස එතුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් අල්ල දෙසට හරවන සේක. වැසිකිළියට ඇතුළු වීමට පෙර, එතුමාණෝ තම ආශිර්වාද ලත් ඇඟිල්ලෙන් මුද්ද ඉවත් කරන සේක. එතුමාණන්ගේ මරණයෙන් පසු, හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් තුමා, ඉන්පසු හස්‍රත් උමර් තුමා, සහ හස්‍රත් උමර් තුමාගෙන් පසු හස්‍රත් උස්මාන් තුමා අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන්ගේ මුද්‍රා මුද්ද පැළඳූහ. දිනක්, තම කාලිෆ් පදවි කාලය තුළ, ඒරිස් ලෙස හැඳින්වෙන ළිඳේ අද්දර වාඩි වී සිටියදී, හස්‍රත් උස්මාන් තුමා එය ළිඳට අතහැර ගත්තේය. ළිඳේ සියලු ජලය ඉවත් කර දින තුනක් පුරා මිනිසුන් එය සෙවූවද, මෙම ආශිර්වාද ලත් මුද්ද සොයාගත නොහැකි විය.72

අපගේ නබිතුමාණන්ගෙන් පසුවද මුදු වල ගල් මත කෙටීම දිගටම සිදු විය.

හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් තුමාගේ මුද්දේ, “නිඃමල් කාදිර් අල්ලාහ්” (අල්ලාහු තආලාගේ බලය සෑම දෙයකටම කෙතරම් අලංකාර ලෙස ප්‍රමාණවත්ද) යන්න ලියා තිබුණි.

හස්‍රත් උමර් තුමාගේ මුද්දේ,“කෆා බිල්-මව්ත් වාඉසන් යා උමර්” (අවවාදයක් ලෙස, මරණය ප්‍රමාණවත්‍ය, අහෝ උමර්) යන්න ලියා තිබුණි. හස්‍රත් උස්මාන් තුමාගේ මුද්දේ, “ල-නස්බිරන්න” (අපි නිසැකවම ඉවසිලිවන්ත වන්නෙමු) යන්න ලියා තිබුණි.

හස්‍රත් අලී තුමාගේ මුද්දේ, “අල්-මුල්කු ලිල්ලාහ්” (දේපළ අයිති අල්ලාහු තආලාට පමණි) යන්න ලියා තිබුණි.

හස්‍රත් හසන් තුමාගේ මුද්දේ, “අල්-ඉස්සතු ලිල්ලාහ්” (මහිමය සහ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය අල්ලාහු තආලාට අයත් වේ) යන්න ලියා තිබුණි.

හස්‍රත් මුආවියා තුමාගේ මුද්දේ, “රබ්බිග්ෆිර්-ලී” (අහෝ මගේ රබ්, මට සමාව දෙනු මැනව) යන්න ලියා තිබුණි.

හස්‍රත් ඉබ්නු අබී ලයිලා තුමාගේ මුද්දේ, “අද්-දුන්‍යා ගරූරුන්” (ලෝකය රැවටිලිකාරය, බොරුකාරයෙකි) යන්න ලියා තිබුණි.

හස්‍රත් ඉමාම් අල්-අ'සම් අබූ හනීෆා තුමාගේ මුද්දේ, “කුල්-ඉල්-ඛයිර් ව ඉල්ලා ෆස්කුත්” (එක්කෝ යහපත පවසන්න, නැතහොත් නිහඬව සිටින්න) යන්න ලියා තිබුණි.

හස්‍රත් ඉමාම් අබූ යූසුෆ් තුමාගේ මුද්දේ, “මන් අමිල බි-රයිහී නදිම” (තම මතයට අනුව ක්‍රියා කරන්නා පසුතැවෙනු ඇත) යන්න ලියා තිබුණි.

හස්‍රත් ඉමාම් මුහම්මද් තුමාගේ මුද්දේ, “මන් සබර සෆිර” (ඉවසිලිවන්ත වන්නා ජයග්‍රහණය ලබයි) යන්න ලියා තිබුණි.

හස්‍රත් ඉමාම් අෂ්-ෂාෆිඊ තුමාගේ මුද්දේ, “අල්-බරකතු ෆිල් කනාආ” (ආශිර්වාදය ඇත්තේ සෑහීමකට පත්වීමෙහිය) යන්න ලියා තිබුණි.

ඔවුන් තම මුදු ඔවුන්ගේ මුද්‍රා ලෙස භාවිතා කළහ.

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ නක්ෂ් අල්-කදම් අෂ්-ෂරීෆ්

නක්ෂ් අල්-කදම් අෂ්-ෂරීෆ් යනු අපගේ ආදරණීය නබි මුහම්මද් අලෛහිස් සලාම් තුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් පා සටහනයි.

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ හාස්කම් වලින් එකක් නම්, එතුමාණන් වැලි වැනි මෘදු මතුපිටක පය තැබූ විට, එතුමාණන්ගේ පා සටහන් ඉතිරි නොවීමයි. නමුත් එතුමාණන් ගලක් වැනි තද මතුපිටක පය තැබූ විට, එතුමාණන්ගේ පා සටහන් ඉතිරි වීමයි. එතුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් පාද තබා සටහන් ඉතිරි කළ සමහර ගල් සහ කිරිගරුඬ, ශතවර්ෂ ගණනාවක් පුරා පූජනීය වස්තූන් ලෙස තබා, පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට භාර දෙමින්, ආශිර්වාද ලබමින් පැවතී ඇත. විශේෂයෙන්ම, මුස්ලිම් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයින් සහ පාදිෂාවරුන් මෙම වටිනා පූජනීය වස්තූන් වැදගත් ස්ථානවල සංරක්ෂණය කර, ඒවා නැරඹීමට ගිය අතර, අන් අයටද ඒවා නැරඹීමට සැලැස්වූහ.

දැනට දන්නා සහ සංරක්ෂණය කර ඇති නක්ෂ් අල්-කදම් අෂ්-ෂරීෆ් වලින් වඩාත්ම ප්‍රසිද්ධ ඒවා නම් මේවාය:

1. ඉන්දියාවේ, ෆිරූස් ෂා තුග්ලක්ගේ පුත් ෆතේහ් ඛාන්ගේ සොහොන් ගැබෙහි ඇති නක්ෂ් අල්-කදම් අෂ්-ෂරීෆ් එක.

2. කයිරෝවේ කායිත්බේගේ සොහොන් ගැබෙහි ඇති ආශිර්වාද ලත් පා සටහන් දෙක.

3. කයිරෝවේ අතාර් අල්-නබී පල්ලියේ ඇති ආශිර්වාද ලත් පා සටහන් දෙක.

4. ඉස්තාන්බුල්හි කාලිද් ඉබ්නු සයිද් අබූ අය්‍යූබ් අල්-අන්සාරි (අය්‍යූබ් සුල්තාන්) තුමාගේ සොහොන් ගැබෙහි ඇති ආශිර්වාද ලත් දකුණු පා සටහන. මෙම නක්ෂ් අල්-කදම් අල්-පයිගම්බරී එක 1734 දී පළමුවන මහමුද් ඛාන්ගේ නියෝගය පරිදි මාලිගයේ සිට සොහොන් ගැබ වෙත ගෙන එන ලදී.

5. පළමුවන අබ්දුල්හමීද් ඛාන්ගේ සොහොන් ගැබෙහි, නව පල්ලිය පැත්තේ බිත්තියේ ඇති කැබිනට්ටුවක තබා ඇති පා සටහන් දෙක.

6. ඉස්තාන්බුල්හි ලාලේලි හි, තුන්වන සුල්තාන් මුස්තෆා ඛාන්ගේ සොහොන් ගැබේ බිත්තියේ විශේෂයෙන් සාදන ලද කැබිනට්ටුවක සංරක්ෂණය කර ඇති ගලක් මත ඇති ආශිර්වාද ලත් පා සටහන් දෙක.

7. ඉස්තාන්බුල්හි තොප්කාපි මාලිගයේ පූජනීය වස්තූන්ගේ කුටියේ ඇති පා සටහන්.

තොප්කාපි මාලිගයේ හිර්කා අස්-සආදත් කුටියේ, නක්ෂ් අල්-කදම් අෂ්-ෂරීෆ් හයක් ඇති අතර, ඉන් හතරක් ගල් වන අතර දෙකක් ගඩොල් වේ. ඉන් එකක් නම්, අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන් මිඃරාජයට ආරෝහණය වන විට පය තැබූ පර්වතයේ ඇති ආශිර්වාද ලත් පා සටහනයි; එය හිර්කා අස්-සආදත් කුටියේ කැබිනට්ටුවක සංරක්ෂණය කර ඇත. කුබ්බත් අස්-සහ්‍රා ලෙස හැඳින්වෙන ගොඩනැගිල්ල, අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් මිඃරාජයට ආරෝහණය වන විට පය තැබූ මෙම ආශිර්වාද ලත් පර්වතය මත ගොඩනගා ඇත.

නක්ෂ් අල්-කදම් අෂ්-ෂරීෆ්, ඒවා දැන් ඇති ස්ථානවලට ගෙන යාමට පෙර, ශතවර්ෂ ගණනාවක් පුරා විවිධ ස්ථානවල සංරක්ෂණය කර තිබුණි. අවසානයේදී, ඒවා අද පවතින ස්ථානවල තැන්පත් කරන ලදී. සැබෑ නක්ෂ් අල්-කදම් අෂ්-ෂරීෆ් ආශිර්වාද ලැබීම සඳහා නරඹනු ලැබේ.

කදම් අෂ්-ෂරීෆ් සහ පළමුවන සුල්තාන් අහමද් ඛාන්

වයස අවුරුදු දහතුනේදී සිංහාසනාරූඪ වී, විසිඅට වන වියේදී අපවත්වූ ඔටෝමාන් පාදිෂා, පළමුවන සුල්තාන් අහමද් තුමා, ඉස්ලාම් දහමට සහ අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ට මුළු හදවතින්ම කැපවී සිටියේය. බහ්තී සහ අහමදී යන අන්වර්ථ නාම වලින් කවි ලියූ පළමුවන සුල්තාන් අහමද් තුමා, නක්ෂ් අල්-කදම් අෂ්-ෂරීෆ් එකේ හැඩයට මැණික් වලින් සරසන ලද ශීර්ෂාභරණයක් සාදවා, එහි මැද, තමා විසින්ම ලියන ලද මෙම කවිය නිල් එනමලයක් මත රනින් කොටවා තිබුණි:

මාගේ ඔටුන්න මෙන් එය සැමවිටම මගේ හිස මත තබා ගැනීමට හැකි නම්,

එම හස්‍රත්, රසූල්වරුන්ගේ ෂා වන එතුමාණන්ගේ නිර්මල කදම් එක.

එම කදම් එකේ හිමිකරු නබිවරුන්ගේ උයනේ රෝස මලයි,

අහෝ අහමද්, ඉදිරියට යන්න, එම රෝස මලේ කදම් එක මත ඔබේ මුහුණ අතුල්ලන්න.

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ නඃලින් අෂ්-ෂරීෆ්

වර්තමානයේ ඇති සෙරෙප්පු, අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ කාලයේ භාවිතා කළ ඒවාට වඩා වෙනස්‍ය. ඒවා සම් පතුල් සහිත, ඉහළ කොටස විවෘතව සහ පටියක් සහිතව තිබූ සපත්තු විය. රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ සහ අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරුන් වීදිවල පැළඳි සෙරෙප්පු වලින්ම සලාතය ඉටු කළහ. ඔවුන්ගේ සෙරෙප්පු පිරිසිදුව තිබූ අතර, මස්ජිද් අන්-නබී හි බිම වැලි වලින් ආවරණය වී තිබුණි. කිසිවෙකු අපිරිසිදු සෙරෙප්පු වලින් ඇතුළු නොවීය.

හදීස් අෂ්-ෂරීෆ් එකක, “ඔබ යුදෙව්වන්ට සමාන නොවන පිණිස, ඔබේ සෙරෙප්පු සමඟ සලාතය ඉටු කරන්න”යි පවසා ඇත.

නඃලින් අස්-සආදත් වල පින්තූර පවා ආශිර්වාද ගෙන දෙන බව විශ්වාස කෙරෙන අතර, ඒවා නිවෙස්වල සහ සේවා ස්ථානවල එල්ලා තබා ඇත. හිර්කා අස්-සආදත් කුටියේ, නඃලින් අස්-සආදත් සමඟ, ඒවායේ ලෝහ සහ ලී ආකෘතිද ඇත.

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන් රැගෙන ගිය දේවල් හත

අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන් ගමන් බිමන් යන විට, එතුමාණෝ තම පනාව, කැඩපත, මිස්වාක්, රෝස තෙල්, කුහුල් සහ කතුර රැගෙන ගිය අතර, එතුමාණන් ගමනක යෙදී සිටියත්, පදිංචිව සිටියත් ඒවා සැමවිටම තමන් සමඟ තබා ගත්හ.

හස්‍රත් ආයිෂා තුමිය, “ගසා (ශුද්ධ වූ යුද්ධ) සඳහා, මම රසූලුල්ලාහ් අලෛහිස් සලාම් තුමාණන්ගේ රෝස තෙල්, පනාව, කැඩපත, කතුරු දෙක, කුහුල් පෙට්ටිය සහ මිස්වාක් සූදානම් කළෙමි”යි පැවසුවාය.

නැවතත්, අපගේ මව වන හස්‍රත් ආයිෂා තුමිය, “රසූලුල්ලාහ් අලෛහිස් සලාම් තුමාණෝ ගමනක යෙදී සිටියදී හෝ පදිංචිව සිටියදී මෙම දේවල් හත තමන් සමඟ රැගෙන ගියහ:

1. රෝස තෙල් බෝතලයක්, 2. පනාවක්, 3. කැඩපතක්, 4. කුහුල් පෙට්ටියක්, 5. මිස්වාක් එකක්, 6. කතුරු දෙකක්, 7. හිසකෙස් බෙදීමට භාවිතා කරන අස්ථියක්.”73

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ සැරයටිය සහ වේවැල

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන් සිකුරාදා දිනවල ඛුත්බා (දේශනාව) පවත්වන විට, එතුමාණෝ සැරයටියකට හෝ දුන්නකට හේත්තු වූහ. ගමනක යෙදී සිටියදී, එතුමාණෝ දුන්නකට හේත්තු වී ඛුත්බා පැවසූහ. අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණෝ සැරයටියකට හේත්තු වීම නබිවරුන්ගේ සිරිතක් බව පැවසූහ. එතුමාණෝම සැරයටියකට හේත්තු වූ අතර, සැරයටියකට හේත්තු වීම නිර්දේශ කළහ.

මුආවියා ඉබ්නු අබී සුෆ්‍යාන් (රළියල්ලාහු අන්හුමා) තුමාගේ කාලිෆ් පදවි කාලය තුළ, අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ සැරයටිය සඅද් අල්-කරස් තුමා සමඟ විය. හිජ්‍රි පනස් වන වර්ෂයේදී, හස්‍රත් මුආවියා ඉබ්නු අබී සුෆ්‍යාන් තුමා හජ් සඳහා පැමිණියේය. ඔහුට අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන්ගේ මස්ජිදයෙන් මින්බර් (දේශනා පීඨිකාව) ඉවත් කර එය දමස්කස් වෙත ගෙන යාමට අවශ්‍ය විය. ඔහු සඅද් අල්-කරස් තුමා සමඟ තිබූ සැරයටියද ඉල්ලා සිටියේය. හස්‍රත් ජාබිර් ඉබ්නු අබ්දුල්ලාහ් සහ හස්‍රත් අබූ හුරයිරා තුමන්ලා ඔහු වෙත ගොස්, “අහෝ අමීර් අල්-මුඃමිනීන් (මුස්ලිම්වරුන්ගේ පාලකයාණෙනි)! රසූලුල්ලාහ් අලෛහිස් සලාම් තුමාණන්ගේ මින්බරය එය තැබූ තැනින් ඉවත් කිරීම හෝ එතුමාණන්ගේ සැරයටිය දමස්කස් වෙත ගෙන යාම සුදුසු නොවනු ඇත!”යි පැවසූහ. මෙය ඇසූ හස්‍රත් මුආවියා තුමා ඔවුන්ව අතහැර දමා සමාව අයැද සිටියේය.

දිනක්, අපගේ නබිතුමාණෝ හස්‍රත් අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු උනයිස් තුමාව මස්ජිදයේ සිට තම නිවසට රැගෙන ගියහ; එතුමාණෝ ඔහුට සැරයටියක් දී, “අහෝ අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු උනයිස්, මෙම සැරයටිය ඔබ සමඟ තබා ගන්න!”යි පැවසූහ. අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු උනයිස් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා එම සැරයටිය සමඟ ජනතාව අතරට ගිය විට, ඔහුගෙන්, “මෙම සැරයටිය කුමක්ද?”යි විමසන ලදී. ඔහු, “රසූලුල්ලාහ් අලෛහිස් සලාම් තුමාණෝ එය මට දී, එය මා සමඟ තබා ගන්නා ලෙස මට නියෝග කළහ”යි පිළිතුරු දුන්නේය. ඔවුහු හස්‍රත් අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු උනයිස් තුමාට, “ඔබ රසූලුල්ලාහ් අලෛහිස් අලෛහිස්අලෛහිස් සලාම් තුමාණන් වෙත ආපසු ගොස්, එතුමාණන් ඔබට මෙම සැරයටිය දුන්නේ මන්දැයි විමසිය යුතුය!”යි පැවසූහ.

නඅලින් අෂ්-ෂරීෆ්
රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ නඅලින් අහසට නැඟේ,
සෑම සත්වයෙක්ම එතුමාණන්ගේ සෙවණ යටය.
මූසාට තූර් කන්දේදී, ‘ඔබගේ නඅලින් ඉවත් කරන්න’ යැයි පවසන ලදී,
නමුත් එතුමාණන්ට අර්ෂ් මුදුනේදී ‘ඉවත් නොකරන්න’ යැයි පවසන ලදී.
එය උතුම් රසූල්වරයාගේ නඅලින් හි හැඩයයි,
තරු පවා, එතුමාණන් පය තබන පස වීමට කැමතිය.
සත් අහසේ වැසියෝ එතුමාණන් ගැන ආශාවෙන් සිටිති,
සුල්තාන්වරුන්ගේ ඔටුනු පවා ඔවුන්ට ඊර්ෂ්‍යා කරයි.
නඅලින් අල්-මුස්තෆාට, සමාන කිසිවක් නැත,
ඔවුන්ගෙන් හදවතේ සාමය, දෑසේ නූර් (ආලෝකය) පැමිණේ.
නඅලින් හි හැඩයට ඉතා ගෞරවනීය වන්න,
සෑම හිසක්ම ඔවුන්ගේ පාද වීමට කැමතිය.
සෑම තැනකම විපත් සහ විනාශයෙන් පිරී ඇති විට,
නඅලින් අෂ්-ෂරීෆ් මට ආරක්ෂිත බලකොටුවකි.
මම මෙම ශක්තිමත් බලකොටුවේ ආරක්ෂාව යටතේ සිටිමි,
මම එහි රැකවරණය පතන විට එය මාව ආරක්ෂා කරයි.
නඅලින් හි හැඩයට සේවය කිරීමෙන්, හදවත ආශා කරයි,
ලෝක දෙකෙහිම එහි සෙවණ යට ජීවත් වීමට.
ඉබ්නු මස්ඌද් තුමාට නඅලින් වලට සේවය කිරීමේ භාග්‍යය ලැබුණි,
නමුත් මාගේ සතුට ඇත්තේ ඔවුන්ගේ ආකෘතිය සමඟ පමණි.
යූසුෆ් නබ්හානී

“නඅලින් අල්-මුස්තෆාට, සමාන කිසිවක් නැත, ඔවුන්ගෙන් හදවතේ සාමයත්, දෑසේ නූර් (ආලෝකය)ත් පැමිණේ.”
යූසුෆ් නබ්හානී (රහ්මතුල්ලාහි අලයිහි)

එවිට, අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු උනයිස් තුමා අපගේ නබිතුමාණන් වෙත ගොස්, “යා රසූලුල්ලාහ්! ඔබ මට මෙම සැරයටිය දුන්නේ මන්ද?”යි විමසුවේය. අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණෝ, “මෙය කියාමත් දිනයේදී අප අතර ඇති ලකුණකි! ඒ කාලයේදී, ජන්නාහ් හි ස්වල්ප දෙනෙක් සැරයටියකට හේත්තු වනු ඇත! ඔබ ජන්නාහ් හි මෙයට හේත්තු වනු ඇත!”යි පැවසූහ. අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු උනයිස් තුමා එය තම කඩුව සමඟ තබා ගත් අතර, කිසි විටෙකත් එයින් වෙන් නොවීය. ඔහු මරණ මංචකයේ සිටියදී, එම සැරයටිය ඔහුගේ මිනී රෙදි තුළට දමා ඔහු සමඟ මිහිදන් කරන ලෙස තම නිවැසියන්ට අන්තිම කැමැත්ත පළ කළේය. සැරයටිය ඔහුගේ සිරුර සහ ඔහුගේ මිනී රෙදි අතර තබන ලද අතර, එසේ ඔහුගේ අන්තිම කැමැත්ත ඉටු විය.

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ට එක් අර්ෂින් (සෙන්ටිමීටර 68 ක් පමණ) උස හෝ ඊට මඳක් උස මිහ්ජන් එකක් තිබුණි. මිහ්ජන් යනු වක්‍ර අගක් සහිත වේවැලකි. අපගේ නබිතුමාණෝ දුර සිට එම වේවැලෙන් හජර් අල්-අස්වද් (තවාෆ් ආරම්භ වන ස්ථානය) වෙත යොමු කරමින් ඉස්තිලාම් (ආරම්භය) ඉටු කළහ. රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් තම ඔටුවා පිට නැගුණු විට, එතුමාණෝ එය තමන් ඉදිරියෙන් එල්ලා ගත්හ.

අපගේ නායකයාට උර්ජුන් නම් මිහ්සර්‍රා එකක් (වියළි ඉඳි අත්තකින් සාදන ලද) තිබුණි. ගස් අත්තකින් සාදන ලද වේවැලක් මිහ්සර්‍රා ලෙස හැඳින්වේ. අපගේ නබිතුමාණන් බකී අල්-ගර්කද් වෙත යන විට, එතුමාණෝ එය තමන් සමඟ තබාගෙන, එයට හේත්තු වී, වාඩි වී සිටින විට එය තම අතේ පෙරළමින් සිටියහ. සමහර විට අපගේ නබිතුමාණෝ මෙම මිහ්සර්‍රාව අල්ලාගෙන ඛුත්බා පැවසූහ.

අපගේ නබිතුමාණන්ට කඳුකර ගස් වලින් කපන ලද, මම්ෂුක් නම් කදීබ් වේවැලක්ද තිබුණි.

හස්‍රත් උස්මාන් තුමා මින්බරයේ ඛුත්බා පවත්වමින්, අපගේ නබිතුමාණන්ගේ කදීබය අල්ලාගෙන සිටියදී, ජහ්ජාහ් ඉබ්නු සඊද් හෝ ජහ්ජාහ් ඉබ්නු කයිස් එහි පැමිණ, හස්‍රත් උස්මාන් තුමාගේ අතින් කදීබය ගෙන, එය තම දණහිස මත නවා කඩා දැමුවේය. එහි සිටි අය ඔහුට කෑ ගැසූහ. මෙය අල්ලාහු තආලාගේ කෝපයට හේතු වූ අතර, උන්වහන්සේ ජහ්ජාහ්ගේ අතේ හෝ දණහිසේ අකිලා (කැසීම) නම් රෝගයක් ඇති කළේය. හස්‍රත් උස්මාන් තුමාගේ ප්‍රාණත්‍යාගයෙන් වසරක් ගතවීමට පෙර, ජහ්ජාහ් කැසීමෙන් මිය ගියේය.

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ කඩු

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ට කඩු නවයක් තිබුණි. එතුමාණන්ගේ පියාගෙන් උරුම වූ සහ මඃසූර් ලෙස හැඳින්වෙන කඩුව, එතුමාණන් මදීනාවට සංක්‍රමණය වන විට එතුමාණන් සමඟ විය.74

අබ්ද්: හස්‍රත් සඅද් ඉබ්නු උබාදා තුමා මෙම කඩුව අපගේ නබිතුමාණන්ට තෑග්ගක් ලෙස ලබා දී තිබූ අතර, අපගේ නබිතුමාණෝ බද්‍ර් ගසාව වෙත යන විට එය රැගෙන ගියහ.

සුල්ෆිකාර්: එය කුරේෂ්වරුන්ගේ මුෂ්‍රික්වරයෙකු වූ, මුනබ්බිහ් ඉබ්නු හජ්ජාජ් හෝ ආස් ඉබ්නු මුනබ්බිහ්ගේ කඩුව වූ අතර, බද්‍ර් ගසාවේදී යුද කොල්ලය ලෙස ගන්නා ලදී. අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ සුල්ෆිකාර් කඩුව හස්‍රත් අලී තුමාට තෑගි කළහ. එහි මිටේ හිස සහ එහි පටියේ වළලු සහ දම්වැල් රිදී වලින් සාදා තිබුණි.75 අපගේ නබිතුමාණන් අපවත්වූ පසු, හස්‍රත් අබ්බාස් තුමා හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් තුමා වෙත අයදුම් කරමින්, හස්‍රත් අලී තුමාගෙන් සුල්ෆිකාර් කඩුව ලබා ගැනීමට තම කැමැත්ත ප්‍රකාශ කළේය. හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් තුමා, “මම සැමවිටම එම කඩුව ඔහුගේ අතේ දැක ඇත්තෙමි. එම කඩුව ඔහුගේ අතින් ගැනීම මට සුදුසු යැයි නොපෙනේ!”යි පැවසුවේය. එබැවින්, හස්‍රත් අබ්බාස් තුමා එය හස්‍රත් අලී තුමාට අත්හැරියේය.

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ හෙල්ල

“අලී මෙන් වීරයෙකු නැත, සුල්ෆිකාර් මෙන් කඩුවක් නැත.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

බනී කයිනුකා යුදෙව්වන්ගෙන් ලබාගත් යුද කොල්ලයෙන් හෙල්ල තුනක් අපගේ නබිතුමාණන්ගේ කොටසට හිමි විය. අපගේ නබිතුමාණන්ගේ හෙල්ල වලින් එකක් මුස්වි ලෙසත්, අනෙක මුස්නා ලෙසත් නම් කරන ලදී. අපගේ නබිතුමාණන්ට බයිදා නම් විශාල හෙල්ලයක් සහ අනසා නම් හෙල්ලකට වඩා කුඩා හෙල්ලයක්ද තිබුණි.

ඇබිසීනියාවේ නෙගුස් වන හස්‍රත් අෂාමා තුමා, නබ්ආ ලෙස හැඳින්වෙන හෙල්ල තුනක් සහ හෙල්ලයක් අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන් වෙත එව්වේය. අපගේ නබිතුමාණෝ එකක් තමන් වෙනුවෙන් ගෙන, දෙවැන්න හස්‍රත් අලී තුමාටත්, තෙවැන්න හස්‍රත් උමර් තුමාටත් ලබා දුන්හ.

ඊද් අල්-ෆිත්‍ර් (රමසාන් ඊද්) සහ ඊද් අල්-අද්හා (කුර්බාන් ඊද්) දිනවලදී, බිලාල් අල්-හබෂි (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා සලාත්ගාහ් (එළිමහන් සලාත් ස්ථානය) වෙත යන අතරමගදී අපගේ නබිතුමාණන් ඉදිරියෙන් එතුමාණන්ගේ හෙල්ලය රැගෙන යන අතර, ඔවුන් එහි පැමිණි විට, ඔහු එය අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන් ඉදිරියෙන් බිම කෙළින් සිටුවන සේක. අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණෝ එම හෙල්ලයට මුහුණලා ඊද් සලාතය මෙහෙයවූහ. අපගේ නබිතුමාණන් අපවත්වූ පසු, හස්‍රත් බිලාල් අල්-හබෂි තුමා ඊද් දිනවලදී හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් තුමා ඉදිරියෙන් මෙම හෙල්ලය රැගෙන ගොස් සලාත්ගාහ් හි ඔහු ඉදිරියෙන් එය සිටුවන සේක.

හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් තුමාගෙන් පසු, හස්‍රත් උමර් තුමාටත්, ඉන් අනතුරුව හස්‍රත් උස්මාන් තුමාගේ පාලන සමයේදීත්, මෙම කාර්‍යය එම ආකාරයෙන්ම මුඅද්දින්වරයා (අදාන් පාරායනය කර සලාතයට කැඳවන පුද්ගලයා) වූ හස්‍රත් සඅද් අල්-කරස් තුමා විසින් ඉටු කරන ලදී. මදීනාවේ ආණ්ඩුකාරවරුන්ගේ කාලයේදීද මෙය දිගටම සිදු විය.

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ දුනු

අපගේ ආදරණීය නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන්ට දුනු හයක් තිබුණි. රව්හා, බයිදා සහ සෆ්‍රා ලෙස හැඳින්වෙන මෙම දුනු වලින් තුනක්, බනී කයිනුකා යුදෙව්වන්ගෙන් යුද කොල්ලය ලෙස ගන්නා ලදී. සෆ්‍රා දුන්න නෙබ් ගසෙන් සාදා තිබුණි.76

කටුම් නම් දුන්නද නෙබ් ගසෙන් සාදා තිබූ අතර, එය උහුද් ගසාවේදී කැඩී ගියේය. හස්‍රත් කතාදා ඉබ්නු නුඃමාන් තුමා කැඩුණු දුන්න සිහිවටනයක් ලෙස ගත්තේය. අපගේ නබිතුමාණන්ට සදාද් සහ සව්‍රා නම් දුනුද තිබුණි.77

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ පලිහ

අපගේ නබිතුමාණන්ට පලිහ තුනක් තිබුණි. සලූක් යනු බැටළු හිසක රූපයක් සහිත පලිහයි. මෙම පලිහ අපගේ නබිතුමාණන්ට තෑග්ගක් ලෙස ලබා දී තිබුණි. කෙසේ වෙතත්, එහි රූපයක් තිබූ නිසා අපගේ නබිතුමාණෝ එයට කැමති නොවූහ. එතුමාණන් උදෑසන අවදි වූ විට, අල්ලාහු තආලා පලිහේ තිබූ රූපය ඉවත් කර ඇති බව දුටුවේය.78

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ යුධ කබා

අපගේ නබිතුමාණන්ට යුධ කබා හතක් තිබුණි. එම යුධ කබා නම්:

දාත් අල්-ෆුදූල්: බද්‍ර් ගාසාව (සටන) සඳහා පිටත්ව යන අතරතුර හස්‍රත් සඅද් ඉබ්නු උබාදා තුමාණෝ මෙය අපගේ නබිතුමාණන්ට තෑග්ගක් ලෙස ලබා දුන් සේක.79

සඃදිය්‍යා සහ ෆිද්දා: මෙම යුධ කබා දෙක බනී කයිනුකා ගෝත්‍රයේ යුදෙව්වන්ගෙන් ලද යුධ සම්පත් වලින් අපගේ නබිතුමාණන්ගේ කොටසට හිමි විය. සඃදිය්‍යා නම් යුධ කබාය, හස්‍රත් දාවූද් (අලයිහිස්-සලාම්) තුමාණන් ජාලූත් (ගොලියත්) සමඟ සටන් කළ විට පැළඳ සිටි පුරාණ යුධ කබාය විය. උහුද් ගාසාවේදී, අපගේ නබිතුමාණෝ දාත් අල්-ෆුදූල් සහ ෆිද්දා එකක් මත එකක් ලෙස පැළඳ සිටි සේක.80

අපගේ නබිතුමාණන්ගේ අපවත්වීම සිදුවන අවස්ථාවේදී, දාත් අල්-ෆුදූල් නම් යුධ කබාය, එතුමාණන්ගේ නිවසේ අවශ්‍යතා සඳහා මිලදී ගත් බාර්ලි සාඃ තිහකට හිලව්වක් ලෙස, බනී සෆර් ගෝත්‍රයේ අබූෂහ්ම් නම් යුදෙව්වෙකු වෙත උකස් කර තබා තිබුණි.81

එතුමාණන්ගේ අනෙකුත් යුධ කබා වූයේ: දාත් අල්-විෂාහ්, දාත් අල්-හවාෂි, බත්‍රා සහ ඛිර්නික් ය.82

අපගේ නබිතුමාණෝ හුනෙයින් ගාසාවේදී දාත් අල්-ෆුදූල් සහ සඃදිය්‍යා පැළඳ සිටි සේක.83

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ යුද හිස්වැසුම්

රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ හිස්වැසුම් වලින් එකක් වූයේ මුවෂ්-ෂහ් ය. මෙම හිස්වැස්ම බනී කයිනුකා යුදෙව්වන්ගේ යුද කොල්ලයෙනි.

දුස්-සුබුග් හෝ දුස්-සුබුබ් හෝ මෂ්බුග් ලෙස නම් කරන ලද හිස්වැස්ම, අපගේ නබිතුමාණන් උහුද් ගසාවේදී පැළඳි හිස්වැස්මයි. එය මුෂ්‍රික්වරුන්ගේ කඩු පහරවල් සහ විසි කරන ලද ගල් වලින් කැඩී ගිය අතර, එහි වළලු දෙකක් අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් කම්මුල්වලට කිඳා බැස්සේය.

අපගේ නබිතුමාණන් මක්කාව යටත් කරගත් විටද හිස්වැස්මක් පැළඳ සිටියහ.

සෙබළුන් කොඩි සහ පතාක ඔසවමින් අසුන් පිට නැග,

ඔවුන් හොරණෑ සහ බෙර සමඟ මහ්තාර් (යුද වාද්‍ය වෘන්දය) වාදනය කළහ.84

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ කොඩි සහ පතාක

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ ගසාවලදී කොඩි වර්ග දෙකක් භාවිතා කළහ. එතුමාණන්ගේ රායා කළු පැහැති වූ අතර, එතුමාණන්ගේ ලිවා සුදු පැහැති සහ මඳක් කුඩා විය

මුහම්මද් ඉබ්නු කාසිම්ගේ නිදහස් කළ වහලා වූ යූනුස් ඉබ්නු උබයිද් තුමා මෙසේ පවසයි: “මුහම්මද් ඉබ්නු කාසිම් තුමා, රසූලුල්ලාහ් අලෛහිස් සලාම් තුමාණන්ගේ කොඩිය ගැන විමසීම සඳහා මාව බරා ඉබ්නු ආසිබ් තුමා වෙත යැවීය. බරා ඉබ්නු ආසිබ් තුමා, ‘එය කළු පැහැති වූ අතර, හතරැස් නමිරා (කළු සහ සුදු ඉරි සහිත ලොම් රෙදි) වලින් සාදා තිබුණි’යි පැවසුවේය.”

මෙම කොඩිය, හස්‍රත් ආයිෂා තුමියගේ වියන ලද ලොම් සළුව වූ අතර, එය කළු පැහැති සහ රාමු රහිත ඔටු සෑදල එම්බ්‍රොයිඩරි වලින් සරසා තිබුණි. එය උකබ් ලෙස හැඳින්විණි.

අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන්ගේ කොඩිය හස්‍රත් අලී තුමා සතුව තිබුණි. ඛයිබර් ගසාවේදී, අපගේ නබිතුමාණෝ, “මම මෙම කොඩිය අල්ලාහු තආලාට සහ එතුමාණන්ගේ රසූල්වරයාට ආදරය කරන, අල්ලාහු තආලා සහ එතුමාණන්ගේ රසූල්වරයාද ආදරය කරන ශූරයෙකුට ලබා දෙමි!”යි පවසා, හස්‍රත් අලී තුමාට කතා කළහ. ඉන්පසු එතුමාණෝ තම කොඩිය ඔහුට ලබා දුන්හ.85 අල්ලාහු තආලා ඛයිබර්හි ජයග්‍රහණය හස්‍රත් අලී තුමාට ලබා දුන්නේය.

ලිවා අල්-හම්ද් ලෙස හැඳින්වෙන රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ කොඩියේ, “ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ් මුහම්මදුන් රසූලුල්ලාහ්” යන්න ලියා තිබුණි. අපගේ නබිතුමාණෝ ඛර්‍රාර් මෙහෙයුමේදී සඅද් ඉබ්නු අබී වක්කාස් තුමා සඳහා සුදු පතාකයක් බැඳ තිබුණි. අපගේ නබිතුමාණන් හස්‍රත් අලී තුමාව යේමනයට යවන විට, එතුමාණෝ හෙල්ලයක හිස මත තලප්පාවක් බැඳ, “ලිවා එකක් මෙසේය!”යි පැවසූහ. හමුදාපතිවරයා පමණක් ලිවා එක අල්ලාගෙන රැගෙන ගියේය.

හස්‍රත් හම්සා තුමා අබ්වා (වද්දාන්) ගසාවේදී අපගේ නබිතුමාණන්ගේ සුදු පතාකයද, සඅද් ඉබ්නු අබී වක්කාස් තුමා බුවාත් ගසාවේදීද, හස්‍රත් අලී තුමා කුර්ස් ඉබ්නු ජාබිර් අල්-ෆිහ්‍රි ලුහුබැඳීමේදීද, හස්‍රත් හම්සා තුමා දුල්-උෂෙයිරා ගසාවේදීද එය රැගෙන ගියහ.

බද්‍ර් ගසාව වෙත යන අතරතුර, අපගේ නබිතුමාණෝ තම සුදු පතාකය (ලිවා) මුස්අබ් ඉබ්නු උමෙයර් තුමාට ලබා දුන් අතර, හස්‍රත් අලී තුමා එතුමාණන්ගේ කළු කොඩිය (උකබ්) අපගේ නබිතුමාණන් ඉදිරියෙන් රැගෙන ගියේය.86

අපගේ නබිතුමාණන්ගේ සුදු පතාකය බනී කයිනුකා ගසාවේදී හස්‍රත් හම්සා තුමා විසින්ද, කර්කරත් අල්-කද්‍ර්, උහුද් සහ බද්‍ර් අල්-මව්ඉද් ගසාවලදී හස්‍රත් අලී තුමා විසින්ද, අගල් ගසාවේදී සයිද් ඉබ්නු හාරිතා තුමා විසින්ද රැගෙන යන ලදී. අපගේ නබිතුමාණෝ මක්කාව යටත් කරගත්තේ ද එතුමාණන්ගේ සුදු පතාකය සමඟිනි. තබූක් ගසාව අතරතුර, අපගේ නබිතුමාණෝ හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් තුමාට එතුමාණන්ගේ විශාල පතාකයද, සුබයිර් ඉබ්නු අව්වාම් තුමාට එතුමාණන්ගේ කුඩා පතාකයද රැගෙන යාමට සැලැස්වූහ.

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ අශ්වයන්

“අල්ලාහ් සහ එතුමාණන්ගේ රසූල්වරයාට ආදරය කරන, තවද අල්ලාහ් සහ එතුමාණන්ගේ රසූල්වරයාද ආදරය කරන එවැනි ශූරයෙකුට මම ධජය ලබා දෙන්නෙමි!”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන්ගේ පළමු අශ්වයා, එතුමාණන් මදීනාවේදී බනී ෆසාරා ගෝත්‍රයේ බෙදුවින්වරයෙකුගෙන් ඔකියා87 දහයක රිදී වලට මිලදී ගත් අතර, කාන්තාරවාසීන් විසින් දරිස් ලෙසත්, අපගේ නබිතුමාණන් විසින් සක්බ් ලෙසත් නම් කරන ලදී. අපගේ නබිතුමාණෝ උහුද් ගසාවේදී එය පිට නැග ගියහ.88 සක්බ්ගේ තොල්වල සුදු පැහැයක් තිබුණි. එහි කකුල් තුනක ලප තිබූ නමුත්, එක් දකුණු කකුලක නොතිබුණි. සක්බ් වේගවත් අශ්වයෙකි. එය ගලා යන ජලය මෙන් සුමටව ගමන් කළේය.

අපගේ නබිතුමාණෝ මුර්තජිස් නම් තම අශ්වයා බනී මුර්‍රා ගෝත්‍රයේ බෙදුවින්වරයෙකුගෙන් මිලදී ගත්හ. මුර්තජිස් ලස්සන, මනාව හැසිරවිය හැකි අශ්වයෙකු වූ අතර, කවියක් කියන්නාක් මෙන් හේෂාරව කළේය.89

ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ පාලකයා වූ මුකව්කස් තුමා, ලීසාස් නම් අශ්වයෙකු අපගේ නබිතුමාණන්ට තෑග්ගක් ලෙස එවා තිබුණි. ලීසාස් ඉතා වේගවත් විය.90

ෆර්වා ඉබ්නු උමෙයර් අල්-ජුසාමි තුමා, සරීබ් නම් අශ්වයා අපගේ නබිතුමාණන්ට තෑග්ගක් ලෙස ලබා දී තිබුණි. සරීබ් ඉතා ශක්තිමත් සහ සවිමත් අශ්වයෙකි.

රබීආ ඉබ්නු අබී බරාඋල් කල්බි තුමා, ලහිෆ් (හෝ ලුහයිෆ්) නම් අශ්වයෙකු අපගේ නබිතුමාණන්ට තෑග්ගක් ලෙස ලබා දී තිබුණි. ලහිෆ්ට දිගු වලිගයක් තිබුණි. එහි වලිගය බිම ගෑවී ගියේය.

යඃසූබ් අපගේ නබිතුමාණන්ගේ අශ්වයන්ගෙන් හොඳමයා විය.

මුරාවිහ් යනු ධාවන අශ්වයෙකු වූ අතර, උබයිද් ඉබ්නු යාසිර් තුමා එය තබූක්හිදී අපගේ නබිතුමාණන්ට තෑග්ගක් ලෙස ලබා දී තිබුණි. මුරාවිහ් සුළඟ මෙන් දිව ගියේය.

හිජ්‍රි දසවන වර්ෂයේදී මදීනාවට පැමිණි බනී රහා ගෝත්‍රයේ නියෝජිතයින්, මිර්වාහ් නම් අශ්වයා අපගේ නබිතුමාණන්ට තෑග්ගක් ලෙස ලබා දී තිබුණි. මිර්වාහ් පිට නැග රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් ඉදිරියෙන් ගමන් කළ විට, අපගේ නබිතුමාණෝ එයට බෙහෙවින් කැමති වූහ.

වර්ද් යනු තමීම් අද්-දාරි තුමා විසින් අපගේ නබිතුමාණන්ට තෑග්ගක් ලෙස ලබා දුන් අශ්වයෙකි. වර්ද්ගේ වර්ණය රතු-දුඹුරු පැහැති විය. අපගේ නබිතුමාණෝ එය හස්‍රත් උමර් තුමාට තෑග්ගක් ලෙස ලබා දුන්හ. හස්‍රත් උමර් තුමා වර්ද් පිට නැග අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයේ සටන් කළේය. ඔහු ගසාවෙන් ගසාවට ගියේය.

අපගේ නබිතුමාණෝ එතුමාණන්ගේ අශ්වයන් තිදෙනෙකු ධාවන තරඟ සඳහා යොමු කළහ. හස්‍රත් සහ්ල් ඉබ්නු සඅද් තුමා සරීබ්ගේ අසරුවා වූ අතර, හස්‍රත් අබූ උසයිද් අස්-සාඉදි තුමා ලීසාස්ගේ අසරුවා විය. ලීසාස් පළමු ස්ථානයට පත් වූ අතර; සරීබ් ලීසාස්ව අනුගමනය කළ අතර, සක්බ් සරීබ්ට පිටුපසින් විය.

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ හිනාවා සහ කොටළුවා

අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ට කොටළුවෙකු සහ හිනාවෙකුද (කොටළුවෙකු සහ අශ්වයෙකුට දාව උපන් සතෙකු) සිටියහ. ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ පාලකයා වූ මුකව්කස් තුමා, අපගේ නබිතුමාණන්ට අළු පැහැති හිනාවෙකු සහ අළු පැහැති කොටළුවෙකු තෑගි ලෙස එවා තිබුණි. හිනාවා දුල්දුල් ලෙසත්, කොටළුවා යෆූර් හෝ උෆෛර් ලෙසත් හැඳින්විණි.91

ඉස්ලාමයේ දක්නට ලැබුණු පළමු සුදු හිනාවා වූයේ දුල්දුල් ය. අපගේ නබිතුමාණන් ඛයිබර් ගසාවේදී නැග ගියේ මෙම සුදු හිනාවා පිට වන අතර, හුනෙයින් ගසාවේදී නැග ගියේ අනෙක් සුදු හිනාවා පිටය.

ගසාවකදී අපගේ නබිතුමාණන් හවාසින් ගෝත්‍රය වෙත ගමන් කිරීම සඳහා තම හිනාවාට වේගයෙන් යාමට සංඥා කළ විට, හස්‍රත් අබ්බාස් තුමා හිනාවාගේ කටකලියාව අල්ලා ගත් අතර, හස්‍රත් සුෆ්‍යාන් ඉබ්නු හාරිත් තුමා එහි පාද රඳවනය අල්ලා ගනිමින්, එහි වේගය අඩු කිරීමට සහ අපගේ නබිතුමාණන් සතුරු පෙරමුණට කඩා වැදීම වැළැක්වීමට උත්සාහ කළහ.

ඛයිබර් ගසාව අතරතුර, යෆූර් පිට සෑදලයක් තබා, තල් කෙඳි ලණුවකින් සාදන ලද මුඛ ලණුවක් එහි හිස මත තබා, අපගේ නබිතුමාණන් එය පිට නැග ගිය බවද වාර්තා වේ. අපගේ නබිතුමාණන් අවසාන හජ් ගමනෙන් ආපසු පැමිණි විට, යෆූර් මිය ගිය අතර, අපගේ නබිතුමාණන් අපවත්වූ විට දුල්දුල් හස්‍රත් අලී තුමාට ඉතිරි විය. ඔහුගේ ප්‍රාණත්‍යාගය දක්වා හස්‍රත් අලී තුමාද, ඉන්පසු හස්‍රත් හසන් තුමාද, ඉන්පසු හස්‍රත් හුසේන් තුමාද, පසුව හස්‍රත් මුහම්මද් ඉබ්නු හනෆිය්‍යා තුමාද එය පිට නැග ගියහ. දුල්දුල්, හස්‍රත් මුආවියා තුමාගේ කාලය දක්වා ජීවත් විය.

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ ඔටුවන්

කුස්වා: අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ මෙම ඔටුවා, ජද්ආ සහ අද්බා ලෙසද හැඳින්වෙන අතර, එය බනී කුෂෙයිර් ඉබ්නු කඃබ් ඉබ්නු රබීආ ඉබ්නු ආමිර් ගෝත්‍රයේ හෝ හුරෙයිෂ් ඉබ්නු කඃබ් ගෝත්‍රයේ සතුන්ගෙන් එකක් වූ අතර, හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් තුමා එය දිර්හම් හාරසියයකට මිලදී ගෙන එම මිලටම අපගේ නබිතුමාණන්ට විකුණුවේය. අපගේ නබිතුමාණෝ මදීනාවට සංක්‍රමණය වූයේ කුස්වා පිටය. එතුමාණෝ හුදෙයිබියා උම්‍රාව සඳහා ගියේද එය පිටය. එතුමාණෝ මක්කාව යටත් කරගත්තේ ද එය පිට සිටියදීය.

අපගේ නබිතුමාණෝ කුස්වාව ධාවන තරඟ සඳහා යොමු කළ අතර, කිසිදු ඔටුවෙකුට එය පසුකර යා නොහැකි විය. කෙසේ වෙතත්, බෙදුවින්වරයෙක් දෙහැවිරිදි ඔටුවෙකු සමඟ තරඟයට ඇතුළු වී තරඟය ජය ගත්තේය. අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ තම අවසාන හජ් ගමනේදී අරෆාත් ඛුත්බාව පැවැත්වූයේ කුස්වා පිට සිටියදීය. හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් තුමාගේ කාලිෆ් පදවි කාලය වන විට, කුස්වාව ජන්නත් අල්-බකී සුසාන භූමියේ තබන ලදී. නිදැල්ලේ සැරිසැරීමට ඉඩ හැර, එය එහිදී මිය ගියේය.92

“මාගේ අල්ලාහ්! ඔබ මාගේ පෙනුම අලංකාරව නිර්මාණය කළා සේම, මාගේ අඛ්ලාක් (ගුණ යහපත්කම්) ද අලංකාර කරනු මැනව.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

අබූ ජහ්ල්ගෙන් යුද කොල්ලයක් ලෙස ගත් ඔටුවා: බද්‍ර් ගසාව අතරතුර, අබූ ජහ්ල්ගේ සුප්‍රසිද්ධ ඔටුවා අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන්ගේ කොටසට කොල්ලයක් ලෙස හිමි විය. හුදෙයිබියා උම්‍රාව දක්වා, එතුමාණෝ මෙම ඔටුවා පිටද ගසාවලට ගියහ. එතුමාණෝ එය උම්‍රාව සඳහා පූජා කිරීමට සලකුණු කළේය. මුෂ්‍රික්වරුන් එය ඔටුවන් සියයකට මිලදී ගැනීමට කැමති විය. අපගේ නබිතුමාණෝ, “අපි එය පූජා කිරීමට නියම කර තීරණය නොකළේ නම්, මම ඔබේ කැමැත්ත ඉටු කරන්නෙමි”යි පැවසූහ.

කිරි දෙන ඔටුවන්: අපගේ නබිතුමාණන්ට හන්නා, සම්‍රා, උරයිස්, සඃදිය්‍යා, බගුම්, යසීරා සහ දබ්බාඃ යන නම්වලින් හැඳින්වෙන කිරි දෙන ඔටුවන් හත් දෙනෙකු සිටි අතර, ඔවුන් දුල්ජද්‍ර් සහ ජම්මා හි තණබිම්වල තණකොළ කෑවෝය. අපගේ නබිතුමාණන්ගේ පවුල සෑම රාත්‍රියකම මෙම ඔටුවන්ගෙන් ලැබෙන කිරි පිරවූ සම් මලු දෙකකින් යැපුණි.93 කෙසේ වෙතත්, අපගේ නබිතුමාණන් අපවත්වන විට, මෙම ඔටුවන්ගෙන් කිසිවෙකු ජීවතුන් අතර සිටියේ නැත.

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන් විසින් වක්ෆ් කරන ලද දේපළ

ඉස්ලාමයේ පළමු වක්ෆ් (පුණ්‍යාධාරයක් ලෙස පරිත්‍යාග කිරීම) සමන්විත වූයේ, උහුද්හිදී ප්‍රාණත්‍යාගී වූ මුහයිරික් තුමාගේ අන්තිම කැමැත්ත පරිදි අපගේ නබිතුමාණන්ට ඉතිරි කර, එතුමාණන් විසින් පිළිගනු ලැබූ උයන් සහ පලතුරු වතු හතකිනි. ඒවා නම්:

1. මිසබ්, 2. සාෆියා, 3. දලාල්, 4. හුස්නා, 5. බුර්කඃ, 6. අඃවෆ්, 7. මෂ්‍රබා.94

උහුද් ගසාව අතරතුර, මුස්ලිම්වරයෙකු වීමට පෙර යුදෙව් විද්වතෙකු සහ ධනවත් මිනිසෙකු වූ මුහයිරික් තුමා, තම ජනතාව ඉදිරියේ නැගී සිට, “මුහම්මද් තුමාණන් අවසාන කාලයේ නබිවරයා බව ඔබ හොඳින් දනී. එතුමාණන්ගේ ගුණාංග තව්‍රාතයේ පැහැදිලිව ලියා ඇත. දැන්, අපට ගැළපෙන්නේ එතුමාණන්ව අනුගමනය කර, එතුමාණන්ගේ දුෂ්කර කාලවලදී එතුමාණන් සමඟ සිටීමයි”යි පැවසුවේය.

යුදෙව්වන්, “ඔබ හරි, නමුත් අද සෙනසුරාදා. අපි වැඩ කළ යුතුයි!”යි පැවසූහ. බල කිරීමෙන් පලක් නැති බව වටහා ගත් ඔහු, තම කඩුව ඉණ බැඳගෙන, තමා මුස්ලිම්වරයෙකු බව ප්‍රකාශ කළේය. ඔහු තම ඥාතීන්ට, “මා මරා දැමුවහොත්, මගේ සියලු දේපළ මුහම්මද් තුමාණන්ට අයත් වේ. එතුමාණන්ට කැමති පරිදි ඒවා භාවිතා කිරීමට නිදහස ඇත”යි අන්තිම කැමැත්ත පළ කළේය. ඔහු ගොස් ඉස්ලාමීය හමුදාවට එක් විය. තවද ඔහු ප්‍රාණත්‍යාගයේ පැන් බිව්වේය (රළියල්ලාහු අන්හු).

අවසානයේදී, සටන අවසන් වී, තුවාලවලට ප්‍රතිකාර කරන ලදී. මුහයිරික්ගේ ඥාතීන් අන්තිම කැමැත්තට එකඟව සිටිමින්, ඔහුගේ දේපළ හබීබුල්ලාහ් තුමාණන්ට ලබා දුන්හ. අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ සිසිල් ජලය සහ බහුල පලතුරු වලින් පිරුණු එම කෙත්වතු පුණ්‍යාධාරයක් ලෙස ලබා දී, දුප්පතුන්ගේ භාවිතය සඳහා විවෘත කළහ. ඉස්ලාමයේ වක්ෆ් සම්ප්‍රදාය ප්‍රථම වරට ආරම්භ වූයේ එලෙසිනි. අපගේ නබිතුමාණෝ, “මුහයිරික් යනු යුදෙව් ජාතියෙන් පැමිණි හොඳ පුද්ගලයෙකි”යි පවසමින් ඔහුව පැසසූහ.

මදීනාවේ අපගේ නබිතුමාණන්ගේ වක්ෆ් බොහෝමයක් මුහයිරික්ගේ දේපළ වලින් විය. ඉබ්නු හුමයිද් මෙසේ පවසයි, “කාලිෆ් උමර් ඉබ්නු අබ්දුල්අසීස් තුමා, මුහයිරික්ගේ වක්ෆ් ඉඳි වතුවලින් ඉඳි ගෙන එන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. ඒවා තැටියක තබා ගෙන එන ලදී. උමර් ඉබ්නු අබ්දුල්අසීස් තුමා, ‘අබූ බක්‍ර් ඉබ්නු හස්ම් මට ලියා එවා ඇත්තේ මෙම ඉඳි, රසූලුල්ලාහ් අලවිහිස් සලාම් තුමාණන්ගේ කාලයේ සිට ඉතිරිව ඇති ඉඳි ගසකින් වන බවත්, රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් ඒවායින් අනුභව කළ බවත්‍ය’යි පැවසූ විට, මම, ‘අහෝ මුස්ලිම්වරුන්ගේ අමීර්වරයාණෙනි! ඒවා අප අතර බෙදා දෙන්න!’යි පැවසුවෙමි. ඔහු එය බෙදා දුන්නේය. අප සෑම කෙනෙකුටම ඉඳි ගෙඩි නවයක් ලැබුණි.”

උමර් ඉබ්නු අබ්දුල්අසීස් තුමා, “මම මදීනාවේ ආණ්ඩුකාරවරයාව සිටියදී, මම එම ඉඳි වත්තට ඇතුළු වී, එම ඉඳි ගසේ ඉඳි අනුභව කළෙමි, ඒ තරම් රසවත් හා මිහිරි ඉඳි මම කිසි දිනෙක අනුභව කර නැත!”යි පැවසුවේය.

අම්‍ර් ඉබ්නු මුහාජිර් මෙසේ පවසයි, “රසූලුල්ලාහ් අලෛහිස් සලාම් තුමාණන්ගේ දේපළ උමර් ඉබ්නු අබ්දුල්අසීස් තුමා සමඟ කාමරයක තිබූ අතර, ඔහු සෑම දිනකම ඒවා දෙස බැලුවේය. කුරේෂ් ජනතාව ඔහු සමඟ රැස්ව සිටි විට, ඔහු ඔවුන්ට මෙම කාමරයට යාමට ඉඩ හැර, මෙම දේපළ දෙසට හැරී, ‘අල්ලාහ් ඔබව ගෞරවයට පත් කළ පුද්ගලයාගේ උරුමය මෙයයි!’යි පැවසුවේය.”

ඒවා සමන්විත වූයේ:

1. ඉඳි කොළ වලින් වියන ලද එක් ඇඳක්,

2. ඉඳි කෙඳි වලින් පුරවා සම් වලින් ආවරණය කරන ලද එක් හිස් කොට්ටයක්,

3. එක් විශාල පිඟානක්,

4. එක් පානීය කෝප්පයක්,

5. එක් වස්ත්‍රයක්,

6. එක් අත් මෝලක්,

7. ඊතල සඳහා එක් කොපුවක්,

8. එක් වෙල්වට් බ්ලැන්කට්ටුවක්.

(අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් ශරීරයෙන් විහිදුණු සුන්දර සුවඳ නිසා මෙම බ්ලැන්කට්ටුව කස්තුරි වලට වඩා සුවඳවත් විය. උමර් ඉබ්නු අබ්දුල්අසීස් තුමා රෝගාතුර වූ සෑම විටම, ඔහු මෙම බ්ලැන්කට්ටුව සේදූ වතුරෙන් ස්නානය කර සුවය ලැබුවේය.)

ප්‍රේමයේ සාගරය කැළඹුණු විට,

ඒ අද්විතීය මුතු ඇටය පහළ විය,

උන්වහන්සේගේ මහිමය ගැන,

හක් පැවසුවේ, ලව්ලාක ලමා හලක්තුල් අෆ්ලාක්.

ඒ සූර්‍යයාගේ ආලෝකය උදා වූ විට,

මුළු විශ්වයම පිරී ගියේය,

උන්වහන්සේගේ ඒ මාවත අනුගමනය කරන ඕනෑම අයෙකු,

සියල්ලෙහි යහපත දකිනු ඇත.

රටවල් උන්වහන්සේගේ පාලනය යටතේ තිබියදී,

උන්වහන්සේට කමිස තුනක්වත් නොතිබුණි.

උන්වහන්සේගේ නිවසේ බොහෝ දේ නොතිබුණි,

උන්වහන්සේ මිය යන විට,

උන්වහන්සේගේ සන්නාහය උකස් කර තිබුණි.

උන්වහන්සේ සාමාන්‍යයෙන් දුටු දේවලට සාපේක්ෂව,

ලෞකික දේවල වටිනාකම කුමක්ද?

උන්වහන්සේගේ කරුණාව සැමටම බොහෝ සෙයින් ලැබුණි,

උන්වහන්සේ කිසිවිටෙකත් 'බැහැ' යැයි නොපැවසූ සේක.

“යා රසුලුල්ලාහ්! ඔබව වර්ණනා කිරීමට මට වචන මදිය; අපි සැවොම මවන ලද්දේ ඔබ උදෙසාය. අහෝ, පක්ෂපාතීත්වයේ දේශයේ ෂා (රජතුමනි), මාගේ ජීවිතය, සියල්ල ඔබ වෙනුවෙන් කැප කිරීමට මම කැමැත්තෙමි!”
හුසේන් හිල්මි ඉබ්නු සඊද් (රහ්මතුල්ලාහි අලයිහි)

සමහර අවස්ථාවලදී, උන්වහන්සේ කොතරම් නම් පරිත්‍යාග කළේද යත්,

සතුරන් පවා ලැජ්ජාවෙන් හිස නැමූහ.

උන්වහන්සේ අනාථ දරුවන්ට දයාබර පියෙක් විය.

දිළිඳුන්ට උන්වහන්සේගේ කරුණාව අසීමිත විය.

උන්වහන්සේගේ සෑම ක්‍රියාවක්ම මහත් ප්‍රඥාවෙන් පිරී තිබුණි,

උන්වහන්සේ කිසිවෙකුගෙන් කිසිවක් ඉල්ලා නොසිටියේය.

උන්වහන්සේ නිතරම දුගී දුප්පතුන් බැහැදැකීමට ගියේය,

උන්වහන්සේ සියලු දුක් පීඩා සුවපත් කළ සේක.

රාත්‍රී සලාතය, උන්වහන්සේ කිසිදා අත්නොහළ සේක,

අල්ලාහ් කෙරෙහි ඇති බිය නිසා, කිසිදා නොසැතපුණු සේක.

නබිතුමාණෝ සැමවිටම සියලු දෙනා,

තමන්ට සමාන සේ සැලකූහ.

උන්වහන්සේ අල්ලාහ්ගේ දාසයෙකු වීම ගැන ආඩම්බර වූ සේක,

උන්වහන්සේගේ අක්ලාක් (ගුණධර්ම) දිව්‍යමය අක්ලාක් විය.

කවුරුන් හෝ මෙම මාර්ගයට ආශා කරන්නේද,

ඔහු යහපත් ගුණාංගවලින් අලංකාර වනු ඇත.

උන්වහන්සේ ගිය පාසලේ,

ගුරුවරයා වූයේ අල්ලාහ්‍ය,

කුර්ආනයේ, ඒ රහ්මාන්,

උන්වහන්සේව මනාව විස්තර කළේය.

නැවත නැඟිටුවන දිනය දක්වා, නබිවරුන්ගේ ෂාහ් (රජු) වෙත,

සලවාත් නිමක් නොමැතිව පවසනු ලැබේවා!

උන්වහන්සේගේ ආල් (පවුල) සහ අස්හාබ් වෙත,

සලාත් සහ සලාම් නිහතමානීව!

හිල්‍යා අස්-සආදත්

උන්වහන්සේගේ අස්හාබ්වරුන්ට උපදෙස් දීමෙන් පසු,

ෆක්‍ර් අල්-ආලම් පැවසුවේ, මාගේ වියෝවෙන් පසුව,

යම් පුද්ගලයෙක් මාගේ පිරිසිදු හිල්‍යාව (විස්තරය) දුටුවහොත්,

එය හරියට ඔහු සැබවින්ම මාගේ මුහුණ දුටුවා හා සමානය,

ඔහු මා දුටු විට, ඔහු මට ප්‍රේම කරන්නේ නම්,

ඔහු මාගේ රූපයට ආදරය කරන්නේ නම්,

ඔහු තවමත් මා දැකීමට කැමති නම්,

මාගේ ප්‍රේමය ඔහුගේ හදවත පුරවන්නේ නම්,

ජහන්නම් (නිරය) ඔහුට හරාම් (තහනම්) වනු ඇත,

මාගේ රබ් (ස්වාමියා) ඔහුට ජන්නා (ස්වර්ගය) ලබා දෙනු ඇත.

හක් (සත්‍යය) ඔහුව නිරුවතින් නැවත නැඟිටුවන්නේ ද නැත,

ඔහු සමාව ලැබීමට සුදුසු වනු ඇත. යම් පුද්ගලයෙක්,

සෙනෙහසින් හිල්‍යා අර්-රසූල් (දූතයාණන්ගේ විස්තරය) ලියන්නේ නම්,

මුළු ලෝකයම විනාශ වුවද, හක් ඔහුව බියෙන් ආරක්ෂා කරනු ඇත.

ඔහුගේ සම කිසිදු රෝගයක් නොදනිනු ඇත,

ඔහුගේ මුළු ශරීරයම රෝගවලින් ආරක්ෂා වනු ඇත.

ඒ මිනිසා කෙතරම් පව්කාරයෙකු වුවද,

ජහන්නම් ඔහුගේ ශරීරයට හරාම් වනු ඇත.

ඔහු පරලොව වධ හිංසාවලින් ආරක්ෂා වනු ඇත,

මෙලොව ඔහුගේ සෑම ක්‍රියාවක්ම පහසු වනු ඇත.

රබ් අල්-ජල්ලා (මහිමාන්විත ස්වාමියා) ඔහුව පරලොවදී නැවත නැඟිටුවනු ඇත,

මෙලොවදී දූතයාණන්ව දුටු අය සමඟය.

හිල්‍යා අන්-නබී (නබිතුමාණන්ගේ විස්තරය) විස්තර කිරීම කෙතරම් දුෂ්කර වුවත්,

එය කෙතරම් දුෂ්කර වුවත්, අපි ආරම්භ කරන්නෙමු.

අපි, දුල්-ජලාල් (මහිමයේ හිමිකරු) කෙරෙහි විශ්වාසය තබමු,

නිහතමානීව, අපි විස්තරය ආරම්භ කරන්නෙමු.

ඒ පිළිබඳව මුළු උම්මාවම එකඟ වන කරුණක් නම්,

ෆක්‍ර් අල්-ආලම් තුමාණන් රතු සහ සුදු පැහැයෙන් යුක්ත වූ බවයි.

උන්වහන්සේගේ ආශිර්වාද ලත් මුහුණ පිරිසිදු සුදු පැහැයක් ගත්තේය,

තවද රෝස මලක් මෙන් යම් රතු පැහැයක් ද තිබුණි.

උන්වහන්සේගේ මුහුණේ වූ දහඩිය මුතු ඇටයක් මෙන් විය,

ඒ අනර්ඝ ආභරණය එය තවත් සුන්දර කළේය.

ඒ සතුටේ උල්පත දහඩිය දැමූ විට,

එය නූර් (ආලෝකයේ) සාගරය කැළඹුණාක් මෙනි.

උන්වහන්සේගේ දෑස්, සැමවිටම කෝල් (අඳුන්) වලින් දිස් විය,

ඒවායේ සුන්දරත්වය හදවත් ආකර්ෂණය කර ගත්තේය.

ඒවායේ සුදු පැහැය ඉතා සුදු විය,

උන්වහන්සේගේ රබ් (ස්වාමියා) එය ආයත් (වගන්ති) වලින් වර්ණනා කළේය.

ඒවායේ කළු පැහැය කුඩා නොවීය,

උන්වහන්සේට, ළඟ සහ දුර සමාන විය.

උන්වහන්සේගේ දෑස්, විශාල, අලංකාර සහ සුන්දර විය,

උන්වහන්සේගේ ආශිර්වාද ලත් මුහුණෙන් නිතරම නූර් (ආලෝකය) විහිදී ගියේය.

මුස්තෆා තුමාණන්ගේ දෘෂ්ටියේ ශක්තිය,

දිවා රෑ දෙකෙහිම ප්‍රබල විය.

උන්වහන්සේ යම් තැනක් බැලීමට කැමති වූයේ නම්,

උන්වහන්සේගේ පිරිසිදු ශරීරය ද හැරෙනු ඇත.

උන්වහන්සේගේ ශරීරය හිස අනුගමනය කළේය,

මෙය, උන්වහන්සේ කිසිදා අත්නොහළ සේක.

රසූල් (දූතයාණන්ට) ශරීරයක් තිබුණද,

උන්වහන්සේ භෞතික ස්වරූපයක් ගත් ආත්මයක් මෙන් විය.

රසූල් තුමාණන් අලංකාර සහ සුන්දර විය,

හක් තආලා (උත්තරීතර සත්‍යය) උන්වහන්සේට ඉතා ආදරය කළේය.

මාලික් සහ අබූ හාලා එකඟ වූ පරිදි,

උන්වහන්සේගේ ඇහිබැම, චන්ද්‍රවංකාවක් මෙන් විවෘතව තිබුණි.

උන්වහන්සේගේ ඇහිබැම අතර පිරිසිදු සුදු පැහැයක් විය,

රිදී මෙන් දිස් වූ එය, ඉතා දීප්තිමත් විය.

උන්වහන්සේගේ ආශිර්වාද ලත් මුහුණ මඳක් වටකුරු විය,

කෙතරම් දීප්තිමත් සමක් ද යත්, එය බොහෝ දුරට පැහැදිලි විය.

උන්වහන්සේගේ ආශිර්වාද ලත් කළු ඇහිබැම අතර,

මුළු විශ්වයටම කිබ්ලාව (නැමදුම් දිශාව) විය.

පැතිකඩෙන් බලන විට උන්වහන්සේගේ ආශිර්වාද ලත් නාසය,

මැදින් මඳක් උස්ව දිස් විය.

එය කෙතරම් පිළිවෙළකට, අලංකාර සහ සියුම් ද යත්,

එය විස්තර කිරීමට කිසිවෙකුටත් නොහැකි විය.

උන්වහන්සේගේ දත් අතර මඳක් ඉඩකඩ තිබුණි;

ඒවා මුතු මාලයක් මෙන් දිදුලයි.

උන්වහන්සේගේ ඉදිරි දත් දිස් වූ සෑම විටම,

අවට ප්‍රදේශය පුරා ආලෝක වළලු පැතිර ගියේය.

ලෝක දෙකෙහිම නායකයා,

සියලු ලෝකවල ජීවමාන හෝ නොජීවී සියල්ලන්ගේම නබිතුමාණන් සිනාසුණු සෑම විටම;

උන්වහන්සේගේ ඉදිරි දත්, ඉතා මිහිරි ලෙස,

හිම කැට මෙන් පිළිවෙළකට දිස් විය.

ඉබ්නු අබ්බාස් පැවසුවේ, හුදාගේ (යහමඟ) ප්‍රියතමයාණන්

හඬ නඟා සිනාසීමට තරම් ගුණවත් වූ බවයි.

ඉස්ලාමයේ ඒ සංකේතය කෙතරම් ගුණවත් ද යත්,

උන්වහන්සේ කිසිදා හඬ නඟා නොසිනැසුණු බව කියැවේ.

අල්ලාහ්ගේ රසූල් (දූතයාණන්) කෙතරම් ලැජ්ජාශීලී සහ ආචාරශීලී ද යත්,

උන්වහන්සේ කිසි විටෙකත් ඉහළ බලා වටපිට නොබැලූ සේක.

උන්වහන්සේගේ මුහුණ, පසළොස්වක සඳ මෙන් වටකුරු විය,

උන්වහන්සේ, මව්ලා (ස්වාමියා) පිළිබිඹු කළ කැඩපතක් විය.

උන්වහන්සේගේ සුන්දර මුහුණ කෙතරම් දීප්තිමත් ද යත්,

ඒ දෙස කෙළින් බැලීම පවා විස්මයජනක විය.

ඒ නබිතුමාණන් හදවත්වලට කෙතරම් ආකර්ෂණීය ද යත්,

ලක්ෂ සංඛ්‍යාත සහාබිවරු උන්වහන්සේට ආදරය කළහ.

උන්වහන්සේව එක වරක් හෝ සිහිනෙන් දුටු අය,

මෙලොව මෙයට වඩා වෙනත් සතුටක් නැතැයි පැවසූහ.

උන්වහන්සේගේ කම්මුල් සුන්දර බව, හොඳින් දැනගන්න,

ඒවා මාංශල නොවූ බව, මිනිසුන් පවසති.

ජනාබ් අල්-හක් උන්වහන්සේව සෙනෙහසින් මවා තිබුණි,

සුදු මුහුණක් සහ පුළුල් නළලක් ඇතිව.

ඕනෑම වේලාවක, උන්වහන්සේගේ ගෙලෙහි නූර් (ආලෝකය),

උන්වහන්සේගේ හිසකෙස් අතරින්, ආලෝක කදම්භයක උල්පතක් මෙන් දිදුලනු ඇත.

උන්වහන්සේගේ ආශිර්වාද ලත් රැවුලේ, අළු පැහැ ගැසුණු කෙස්,

ගණනින් දාහතකට වඩා නොතිබුණි.

එය රැලි සහිතවත්, ඉතා දිගු එකක්වත් නොවීය;

උන්වහන්සේට අයත් වූ සියලුම අඟ පසඟ මෙන්, එයද මනාව හැඩ ගැසී තිබුණි.

රසූල් අල්-ආෆාක් තුමාණන්ට ඉතා පිරිසිදු උගුරක් තිබුණි,

වර්ණයෙන්, එය සුදු සහ ඉතා පැහැදිලි විය.

යහපත් ගුණගරුක අස්හාබ්වරුන් අතරින් බොහෝ දෙනෙක් ප්‍රකාශ කළේ,

උන්වහන්සේගේ උදරය සහ පපුව එක මට්ටමක තිබූ බවයි.

උන්වහන්සේගේ ආශිර්වාද ලත් පපුව විවෘත කිරීමට හැකි වූයේ නම්,

ඥානයේ නිධානය දිව්‍යමය ප්‍රබෝධයක් විහිදුවනු ඇත95.

දිව්‍යමය ප්‍රේමය කරුණාව දක්වන පපුවක්,

කිසිසේත්ම වෙනත් ආකාරයකින් විය නොහැක.

උන්වහන්සේගේ ආශිර්වාද ලත් පපුව පුළුල් විය;

ඉල්ම් අල්-ලදුන්නී (දිව්‍යමය ඥානය) එහි පහළ විය.

ඒ මහා පපුව සුදු සහ පැහැදිලි විය;

එය දුටු අය එය පුර සඳක් යැයි සිතූහ.

සදාකාලික සත්තාව කෙරෙහි වූ ගැඹුරු ප්‍රේමයක්,

ඒ විචිත්‍රවත් සත්තාවට ගිනි අවුළුවා තිබුණි.

තරුණ හෝ මහලු, කවුරුත් දන්නා කරුණක් නම්,

විශ්වයේ නායකයාගේ උරහිස් ඇට පැතලි වූ බවයි.

උන්වහන්සේගේ පිට මැද මඳක් මාංශල විය;

උන්වහන්සේ ත්‍යාගශීලී සහ ශ්‍රේෂ්ඨ විය.

උන්වහන්සේගේ රිදී පැහැ සම අතිශයින් ප්‍රසන්න විය;

එහි වූ විශාල මුද්‍රාවක් උන්වහන්සේ නබිවරයා බව පැවසීය.

නබිත්වයේ මුද්‍රාව උන්වහන්සේගේ පිටේ, ඉහළින්,

දකුණු පසට වන්නට පිහිටා තිබුණි.

ඒ පිළිබඳව දැන සිටි අය පැවසුවේ,

නබිතුමාණන්ගේ මුද්‍රාව විශාල උපන් ලපයක් බවයි.

එය කළු, කහ පැහැයට හුරු පැහැයක් ගත් අතර,

පරෙවි බිත්තරයක ප්‍රමාණයේ විය.

එය වටා, මායිම් රේඛාවක් මෙන්,

කුඩා කෙස් රවුම් රේඛාවකින් වටවී තිබුණි.

ඒ උතුම් පෙළපත ගැන දැන සිටි අය,

පැවසුවේ, මහා නබිතුමාණන් විශාල අස්ථි ඇති අයෙකු බවයි.

උන්වහන්සේගේ සෑම අස්ථියක්ම විශාල සහ ශක්තිමත් විය,

හැඩයෙන් සහ සාරයෙන් යන දෙකින්ම විචිත්‍රවත් විය.

උන්වහන්සේගේ ආශිර්වාද ලත් සෑම අඟ පසඟක්ම,

මැවීමෙන්ම හැඩවත් වූ අතර, එහි ස්ථිරත්වය අවධාරණය කර තිබුණි.

නබිතුමාණන්ගේ සියලුම ආශිර්වාද ලත් අඟ පසඟ

කුර්ආනයේ ආයත් (වගන්ති) මෙන් අලංකාර විය.

ඒ ශ්‍රේෂ්ඨ සත්තාවේ අත්ල,

පළල්, පිරිසිදු, සියුම් සහ ප්‍රියමනාප විය.

උන්වහන්සේගේ දෑත් මෙන්ම යටිපතුල් ද,

නැවුම් රෝස මලක් මෙන් සුවඳවත් සහ අලංකාර, ඉතා ප්‍රියමනාප විය.

ඒ ආශ්චර්‍යමත් දෑත් කෙතරම් අලංකාර,

සහ ආශිර්වාද ලත් දැයි, රසඥයින් ප්‍රකාශ කළහ.

නබිතුමාණන් යමෙකුට ආචාර කළ සෑම විටම,

උන්වහන්සේගේ මිහිරි සිනහව ඕනෑම අයෙකු සනසනු ඇත.

එම සිදුවීමෙන් දින කිහිපයකට පසුව, නැත,

“මාස කිහිපයක් පවා, අප පැවසිය යුතුය,

ජන සමූහයා අතර, ඒ වාසනාවන්ත තැනැත්තා,

උන්වහන්සේගේ මිහිරි සුවඳින් හඳුනාගත හැකි විය.

උන්වහන්සේගේ පළිඟු වන් සම සුදු පැහැති, රෝම රහිත විය;

එතරම් නිර්දෝෂී සුන්දරත්වයක් වර්ණනා කිරීමට කුමන වචනද!

ප්‍රියතමයාණන්ව සදහටම දැකීම සඳහා,

ඒ ආශිර්වාද ලත්, සියුම් ශරීරය පුරාම දෑස් තිබුණාක් මෙනි.

ඒ සියුම් පැහැය කෙතරම් පරිපූර්ණ ද යත්,

මැවුම්කරු උන්වහන්සේගේ දිව්‍යමය මැවීම එහි ප්‍රකාශ කළ සේක.

උන්වහන්සේගේ උදරයේ හෝ පපුවේ රෝම නොවීය,

රිදී තහඩුවක් මෙන් පිරිසිදු සුදු පැහැ විය.

පපුවේ මැද සිට පහළට පමණක්,

රෝම රේඛාවක් ඉණ දෙසට විහිදී ගියේය.

මෙම කළු රේඛාව උන්වහන්සේගේ ආශිර්වාද ලත් ශරීරය මත,

පුර සඳ වටා ඇති ආලෝක වළල්ලක් මෙන් අලංකාරව දිස් විය.

උන්වහන්සේගේ ආශිර්වාද ලත් අඟ පසඟ උන්වහන්සේගේ ජීවිත කාලය පුරාම,

උන්වහන්සේගේ මුල් තරුණ අවධියේ තිබූ ආකාරයටම පැවතුණි.

කාලය ගෙවී යත්ම, නබිතුමාණන් ස්වභාවිකවම වයසින් වැඩුණද;

පොහොට්ටුවක් මෙන්, උන්වහන්සේ ශාරීරිකව අලුත් විය.

විශ්වයේ සුල්තාන්වරයා, තරබාරුකමින් සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා

මඳක් වැඩි යැයි කිසි විටෙකත් නොසිතන්න.

උන්වහන්සේ කෙට්ටු හෝ මාංශල නොවීය;

මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ සහ ඉතා ශක්තිමත් විය.

ඒ පිළිබඳව ගැඹුරින් උගත් අය පැවසුවේ,

ඉතා කෙට්ටු හෝ සාමාන්‍යයට වඩා වැඩි හෝ තරබාරු නොවූ බවයි.

මැවුම්කරු ඒ ශ්‍රේෂ්ඨ ශරීරය,

දිව්‍යමය යුක්තියෙන් සහ සමානාත්මතාවයෙන් මවා තිබුණි.

උන්වහන්සේගේ පිරිසිදු සම මත නිරවද්‍යතාවය රජ කළේය;

උන්වහන්සේගේ මුළු ශරීරය පුරාම ආලෝක වළලු වැස්සේය.

සිද්‍රාහි නායකයා මධ්‍යම උසකින් යුක්ත විය;

උන්වහන්සේ සමඟ ලෝකය එහි සාමකාමී පිළිවෙළට ළඟා විය.

උන්වහන්සේගේ ආශ්චර්‍යයන් සහ විස්මයන් දුටු අය,

උන්වහන්සේව වර්ණනා කිරීම ඔවුන්ගේ බලයෙන් ඔබ්බට ගිය දෙයක් බව පැවසූහ;

අපි කිසිදා එවන් රෝස පැහැ සුන්දරත්වයක් දැක නැත,

උසින්, ගුණගරුකකමින්, ලක්ෂණවලින්, එතරම් සුන්දරය.

නබිතුමාණන් මධ්‍යම උසකින් යුක්ත විය; එහෙත්,

උස මිනිසෙකු නබිතුමාණන් සමඟ ගමන් කළ විට,

ඒ මිනිසා කෙතරම් උස වුවත්,

නබිතුමාණන් වඩා උසින් දිස්වනු ඇත.

ඒ මැණික, උස මිනිසා සමඟ සසඳන විට,

අල්ලක ප්‍රමාණයකින් උසින් වැඩි වනු ඇත.

උන්වහන්සේ ගමන් කළ සෑම විටම, ඉතා ශ්‍රේෂ්ඨ ලෙස,

උන්වහන්සේගේ ගමන තරමක් වේගවත් විය.

උන්වහන්සේ ගමන් කරන විට, උන්වහන්සේගේ සිරිත වූයේ,

සුවිශේෂී ආකාරයකින් ඉදිරියට නැමීමයි.

එනම්, පහළට ගමන් කරන්නාක් මෙන්,

උන්වහන්සේ මඳක් ඉදිරියට නැඹුරු වනු ඇත.

ගෞරවයෙන් සහ පෞරුෂයෙන් උන්වහන්සේ කෙතරම් උසස් ද යත්,

ඉබ්‍රාහීම්ගේ ආත්මය උන්වහන්සේගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය ගැන ආඩම්බර විය.

හුදා (යහමඟ) පුද්ගලයෙකුට ආදරය කරන විට, නිසැකවම,

ඔහුගේ සියලු අඟ පසඟ සුන්දරත්වයෙන් පරිපූර්ණ වනු ඇත.

අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් නිහඬව ගමන් කරන විට,

යම් පුද්ගලයෙකුට උන්වහන්සේව හදිසියේ මුණගැසුණහොත්,

ඒ පුද්ගලයා බියට පත් වනු ඇත;

රසූලුල්ලාහ්ගේ උස ඔහුට එසේ දිස්වනු ඇත.

යම් පුද්ගලයෙක් නබිතුමාණන් සමඟ නොකඩවා කතා කළහොත්,

සහ උන්වහන්සේගේ මිහිරි හඬට භක්තියෙන් සවන් දුන්නේ නම්,

උන්වහන්සේගේ වචනවල ඇති මිහිරියාව ඔහුට කොතරම් බලපෑවේද යත්,

එසේ පිළිගනු ලැබුවේ නම් ඔහු නබිතුමාණන්ගේ දාසයෙකු වනු ඇත.

සදාකාලික මැවුම්කරු උන්වහන්සේව එවන් සුන්දරත්වයකින් සරසා තිබුණි,

සෑම ආකාරයකම සදාචාරාත්මක ගුණාංගවලින් අසමසම විය.

යා රසූලල්ලාහ්! ඔබව වර්ණනා කිරීමට මට වචන මදිය;

අපි සැවොම මවන ලද්දේ ඔබ උදෙසාය.

පක්ෂපාතීත්වයේ දේශයේ ෂාහ් (රජු) වන ඔබතුමාණෙනි,

මාගේ ජීවිතය, සියල්ල ඔබ වෙනුවෙන් පූජා කිරීමට මම කැමැත්තෙමි!

අහ්ල් අස්-සුන්නා කසීදාව

ඔබට පළමුව අවශ්‍ය වන්නේ අහ්ල් අස්-සුන්නා විශ්වාසයයි,

විශ්වාස හැත්තෑ තුනක් ඇත, නමුත් ඉතිරිය ජහන්නම් (නිරයට) අයත් වේ.

මුස්ලිම්වරු සියල්ලෝම සුන්නිවරු වන අතර, ඔවුන්ගේ නායකයා නුඃමාන්‍ය.

ඊමාන් (විශ්වාසය) තුළ ඔවුන්ගේ අනුගාමිකයින්ට ජන්නා (ස්වර්ගය) පොරොන්දු වී ඇත.

පළමුව, ඔබේ විශ්වාසය ස්ථිර කරගන්න, ඉන්පසු ඉස්ලාම් තදින් අල්ලාගන්න

ඉස්ලාමයේ අණපනත් පහට කීකරු වන්න, හරාම් (තහනම්) දේවලින් වළකින්න!

ඔබ පවක් කළහොත්, වහාම තව්බා (පසුතැවිලි) වන්න!

කවුරුන් හෝ ඉස්ලාමය උල්ලංඝනය කරන්නේද, ඔහු දිනක ඒ ගැන පසුතැවෙනු ඇත.

කිසිවිටෙකත් අදේවවාදියා විශ්වාස නොකරන්න, එසේ නොවුවහොත් ඔබ දුකට පත් වනු ඇත!

මිහිරි වචන ගැන සැලකිලිමත් වන්න, නැතහොත් ඒවා ඔබව විනාශයකට පොළඹවනු ඇත!

කුහකයින් වැඩි වෙමින් පවතී; දේවදූතයින්ගේ වෙස් ගත්, සාරයෙන් සර්පයින්‍ය.

ඔබව උගුලට හසු කර ගැනීමට, ඔවුන් පෙනුමෙන් ඉතා සැබෑ ලෙස ඔබේ මිතුරන් වනු ඇත.

ඕනෑම කෙනෙකුට තමා නිවැරදි බවත්, අන් අය වැරදි බවත් පැවසිය හැකිය,

කවුරුන් නිවැරදිදැයි විනිශ්චය කිරීමේ මිනුම් දණ්ඩ ඉස්ලාමයයි!

ඉස්ලාමයට අකීකරු වන පුද්ගලයා මඟ වැරදුණු අයෙකි;

ඉතිහාසය හොඳින් දන්නා තැනැත්තා මෙම වචනය තහවුරු කරනු ඇත.

අසනීපයක් දැනෙන පුද්ගලයෙකු වෛද්‍යවරයෙකු හමුවීමට දුවන්නේ ඇයි?

මක්නිසාද යත් කිසිවෙකු මිය යාමට කැමති නැත, ජීවිතය වෙනත් ඕනෑම දෙයකට වඩා මිහිරිය.

සදහටම ජීවත් වීමට තමා අකමැති යැයි පැවසිය හැක්කේ මෙලොව කාටද?

මරණය යනු නොපැවතීම නොවේ, මිනීවළේ ජීවිතය විශ්වාස කරන්න!

ජන්නා (ස්වර්ගය) සදාකාලිකය, ජහන්නම් (නිරය) ද එසේමය, එය කුර්ආනයේ සඳහන් වේ,

සදාකාලික පීඩාව ගැන ප්‍රවේශම් වන්න, එය හුදෙක් සැකයක් වුවද,

එහෙත් සමහර අය මෙය ප්‍රතික්ෂේප කරති;

වවුලෙකු ආලෝකයෙන් වැළකී සිටිනු ඇත, සහ කපුටෙකු කුණු ගොඩවල් භුක්ති විඳියි.

රෝස මල සොයන්නේ ගී ගයන කුරුල්ලෙකි.

කාම ආශාවන්ට කීකරු වන පුද්ගලයෙකු ඉස්ලාමයට කැමති විය නොහැකි බවට සැකයක් නැත,

මේ දෙක කිසිදා එකට එකතු නොවනු ඇත;

හොඳ සහ නරක යනු ප්‍රතිවිරුද්ධ දෙයකි!

මුස්ලිම්වරු අයිතිවාසිකම් නිරීක්ෂණය කරන අතර සියලුම ජීවීන්ට කරුණාවන්ත වෙති;

අවිශ්වාසවන්තයින්, සර්පයන් මෙන්, අන් අයට රිදවීමෙන් සතුටක් ලබති.

අහෝ, යා රබ්, අහෝ! අපි කෙතරම් දුෂ්කර කාලයක ජීවත් වෙමුද;

සලාතය ඉටු කරන්නේ ඉතා ස්වල්ප දෙනෙකි, ආගමික දැනුම අමතක වී ගොස් ඇත