VITA VYA BANI QURAYZA
Bwana wetu Mtume Mtukufu sallallahu alayhi wasallam aliporudi Madina al-Munawwara kutoka Vita vya Handaki, alikuja nyumbani kwa mama yetu Hadhrat Aisha. Alivua silaha Zake na deraya Yake. Mwili Wake uliobarikiwa ulikuwa umejaa vumbi. Akaoga. Wakati huo alikuja mpanda farasi katika sura ya Hadhrat Dihya, akiwa amevaa deraya na silaha. Huyu alikuwa Jibril alaihis-salaam. Bwana wetu Mtume alipomkaribia, alimfikishia amri akisema: “Ewe Mtume wa Allahu taala! Allah Mtukufu anakuamuru uende mara moja dhidi ya Bani Qurayza!” Sultani wa Ulimwengu alimwita Hadhrat Bilal na kumpa amri hii ili awatangazie Masahaba watukufu: “Enyi Masahaba wangu! Inukeni, pandeni farasi na ngamia wenu! Wale wanaotii, wasali sala ya alasiri katika nchi ya Bani Qurayza!”
Bwana wetu Habib-i akram (Kipenzi Mtukufu) mara moja alivaa deraya Yake na kujifunga upanga Wake. Alivaa kofia ya chuma juu ya kichwa Chake kilichobarikiwa, akaitia ngao Yake mgongoni na kuushika mkuki Wake mkononi. Kisha akapanda farasi Wake. Alipofika kati ya Masahaba Wake, alimpa Hadhrat Ali bendera ya Uislamu, akampeleka kama kikosi cha mbele kwenye ngome ya Wayahudi wa Qurayza, iliyokuwa katika uwanda ulio kusini-mashariki mwa Madina, karibu kabisa nayo. Alimwacha Abdullah bin Ummu Maktum kuwa naibu Wake huko Madina.1
Masahaba watukufu, wakimweka Mtume wetu mpendwa katikati yao, waliondoka Madina huku takbira “Allahu akbar! Allahu akbar!” zikisikika. Njiani walikutana na Bani Ghanm. Walikuwa wamejifunga silaha zao na walikuwa wakimngoja Bwana wetu Rasulullah. Bwana wetu Mtume aliwauliza: “Je, kuna mtu yeyote aliyewapita?” Wakasema: “Ewe Mtume wa Allah! Ametupita Dihya al-Kalbi. Alikuwa amepanda nyumbu mweupe aliyetandikwa tandiko. Juu ya nyumbu huyo kulikuwa na kitambaa cha mahameli ya hariri.” Mtume wetu mpendwa akawaambia:
“Huyo ni Jibril. Ametumwa kwa Bani Qurayza ili aitikise ngome yao na kutia hofu nyoyoni mwao…” Walipofika kwenye ngome ya Wayahudi wa Qurayza, idadi ya jeshi la Kiislamu ilikuwa imefikia elfu tatu. Hadhrat Ali aliisimika bendera ya Uislamu mbele ya ngome ya Wayahudi wa Qurayza. Wayahudi walipoona hivyo, walisema maneno mabaya dhidi ya Bwana wetu Mtume. Hadhrat Ali alikwenda akamweleza Bwana wetu Mtume hali hiyo. Mtume Mtukufu sallallahu alayhi wasallam, baada ya kuwasili mahali pale na askari elfu tatu, kwa huruma Yake aliwaalika kwenye Uislamu. Wayahudi hawakukubali pendekezo hili zuri. Pia walikataa pendekezo la Mtume wetu mpendwa: “Basi shukeni kutoka ngomeni mjisalimishe, mkiinamisha shingo zenu mbele ya amri ya Allahu taala na Mtume Wake.”
Hapo Bwana wa walimwengu alimwambia bingwa wa wapiga mishale, Hadhrat Saad bin Abi Waqqas: “Ewe Saad! Songa mbele uwapige mishale!” Hadhrat Saad na wapiga mishale wengine walianza kurusha mishale iliyokuwa katika podo zao kwenye ngome ya Wayahudi, huku sauti za takbira zikivuma. Nao wakajibu kwa kurusha mishale na mawe, na mapigano yakaanza. Kundi hili la Wayahudi liliwashambulia Waislamu kwa nyuma walipokuwa katika hali dhaifu, na kwa sababu ya husuda yake halikukubali utume wa Muhammad alaihis-salaam. Hata hivyo halikuwa na ujasiri wa kufungua lango la ngome na kutoka uwanjani.
“Enyi Masahaba wangu! Inukeni, pandeni farasi na ngamia wenu! Wale wanaotii, wasali sala ya alasiri katika nchi ya Bani Qurayza!” Hadithi sharif
Mapigano yaliendelea kwa njia ya kuzingira. Wanafiki waliokuwa kati ya askari wa Kiislamu walipeleka habari kwa siri ngomeni wakisema: “Kamwe msijisalimishe! Hata wakitaka muondoke Madina, msikubali! Mkiendelea kupigana, tutawasaidia kwa nguvu zetu zote, na hatutawanyima kitu chochote. Na wakiwatoa Madina, sisi pia tutatoka pamoja nanyi!” Wayahudi, wakingoja msaada wa wanafiki kwa sababu ya habari hii, waliendelea kujihami kwa azma mpya na tumaini jipya. Kuzingirwa kulirefuka; ingawa kulikaribia mwezi mmoja, hakuna msaada uliokuja kutoka kwa wanafiki. Hofu iliingia nyoyoni mwao, wakatangaza kwamba wanataka kufanya mapatano.
Ili kufanya mapatano, Myahudi aitwaye Nabbash bin Qays alikuja mbele ya Bwana wetu Rasulullah akasema: “Ewe Muhammad! Tuonyeshe nasi huruma uliyowaonyesha Bani Nadir. Mali zetu na silaha zetu ziwe Zako! Lakini usimwage damu yetu. Turuhusu tuondoke nchini mwetu pamoja na watoto na wanawake wetu. Turuhusu pia tuchukue mzigo wa ngamia mmoja kwa kila familia, isipokuwa silaha!” Bwana wa walimwengu akasema: “Hapana! Siwezi kulikubali pendekezo hili!” Safari hii akasema: “Tumeacha wazo la kuchukua mali. Usimwage damu yetu! Turuhusu tuwachukue wanawake na watoto wetu!” Mtume wetu mpendwa akasema: “Hapana! Hamna njia nyingine isipokuwa kuinamia hukumu yangu bila kizuizi wala sharti, kutii na kujisalimisha!” Myahudi Nabbash alirudi ngomeni akiwa amefadhaika, akasimulia mazungumzo hayo. Safari hii Bani Qurayza walizama katika kukata tamaa na huzuni kubwa.2 Mmoja wa viongozi wao, Kaab bin Asad, aliingiwa na insafu, akawapa kaumu yake ungamo na pendekezo hili: “Enyi kaumu yangu! Kama mnavyoona, msiba mkubwa umetufika. Katika hali hii nina nasaha tatu kwenu. Chagueni yoyote mnayoitaka kati ya hizo na mtende kwa mujibu wake! Ya kwanza: Tumfuate Mtu huyu na tukubali utume Wake! Wallahi, sote tunajua kwamba Yeye ni Mtume aliyetumwa na Allah, ambaye tumeziona sifa Zake katika vitabu vyetu. Tukimwamini, damu zetu, watoto wetu, wanawake wetu na mali zetu vitaokoka. Sababu pekee ya kutomfuata ni wivu tunaouhisi dhidi ya Waarabu, na kwamba Yeye si katika Wana wa Israili. Lakini hili ni jambo analolijua Allah. Njooni tumfuate!” Wayahudi wote kwa pamoja walipinga wakasema: “Hapana! Sisi hatukubali hili, wala hatumfuati mtu yeyote isipokuwa mmoja wetu!”
Kisha Kaab akatoa pendekezo lake la pili: “Tuwaue sote watoto wetu na wake zetu, na pasipobaki nyuma yetu mtu yeyote wa kumfikiria, tuwaendee Waislamu na tupigane mpaka tufe!” Wayahudi walilikataa hilo pia.
Katika pendekezo lake la tatu Kaab akasema: “Usiku huu ni usiku wa kuamkia Jumamosi. Kwa kuwa Waislamu wanajua kwamba usiku huu hatupigani, wanaweza kuwa wametulia na wameghafilika. Tuchomoe panga zetu na tutoke langoni sote kwa pamoja. Kwa shambulio la kushtukiza kama hilo labda tutaweza kushinda!”
Wayahudi walilikataa pendekezo hili pia wakisema: “Sisi hatuwezi kuvunja katazo la kufanya kazi siku ya Jumamosi!” Ni ndugu wawili tu kati yao, Asid na Thalaba, pamoja na mwana wa ami yao Asad, waliokubali pendekezo la kwanza na kupata heshima ya kuwa Waislamu. Walitoka ngomeni wakajiunga na Masahaba watukufu.3 Wayahudi walibishana kwa muda mrefu kati yao. Mwishowe walipandisha bendera ya kujisalimisha, wakamwomba Bwana wetu Mtume amteue mtu kuwa msuluhishi atakayetoa hukumu juu yao. Bwana wetu Rasulullah akasema: “Chagueni kuwa msuluhishi yeyote mnayemtaka kati ya Masahaba wangu.” Wakasema: “Sisi tunaridhika na hukumu atakayoitoa Saad bin Muadh.” Bwana wetu Mtume alikubali na akaamuru Hadhrat Saad bin Muadh aletwe.
Saad bin Muadh alikuwa amejeruhiwa vibaya katika Vita vya Handaki. Bwana wetu Rasulullah alikuwa akimtibu ndani ya hema katika Masjid an-Nabawi. Alipochaguliwa kuwa msuluhishi, walimpeleka Hadhrat Saad kwa machela hadi kwenye ngome ya Qurayza. Njiani Hadhrat Saad alikuwa akijisemea: “Wallahi, katika njia ya Allahu taala sitajali lawama ya mlaumu yeyote!” Walimshusha kutoka kwenye machela mbele ya Bwana wetu Rasulullah. Bwana wetu Mtume akasema: “Ewe Saad! Hawa wamekubali kujisalimisha kwa hukumu yako. Haya, nieleze hukumu yako juu yao.” Saad bin Muadh akasema: “Roho yangu iwe fidia Kwako, ewe Mtume wa Allah! Hakika Allahu taala na Mtume Wake ndio wanaostahili zaidi kutoa hukumu.” Bwana wetu Rasulullah akasema: “Allahu taala amekuamuru wewe kutoa hukumu juu yao.” Hadhrat Saad alichukua kutoka kwa Wayahudi ahadi thabiti kwamba wataridhika na hukumu yake. Pande zote mbili zilianza kuingoja hukumu kwa hamu. Hapo Hadhrat Saad alitangaza hukumu hii adhimu, iliyoonyesha ubora wake, iliyogandisha damu mishipani, na iliyostahili heshima yake:
“Hukumu yangu ni kwamba wanaume wote wenye akili waliobalehe wakatwe shingo! Wanawake na watoto wao watekwe, na mali zao zigawanywe kati ya Waislamu!”
Mbele ya hukumu hii ya mwisho, Wayahudi walipigwa na bumbuazi, kwa sababu katika vitabu vyao wenyewe adhabu ya wale wanaofanya uasi kama huo ilikuwa sawasawa na hii. Humo imeandikwa: “Unapoufikia mji ili kuupiga vita, waite kwenye amani. Wakikubali na kufungua malango yao, wote waliomo ndani wakulipe kodi na wakutumikie. Lakini wakiamua kupigana, wazingire. Utakapowashinda kwa ihsani ya Allahu taala, wapitishe wanaume wao wote kwa upanga. Wachukue wanawake wao, watoto wao na mali zao kama ngawira!”
Kwa kuwa hukumu aliyoitoa Hadhrat Saad bin Muadh ililingana na hukumu ya kiungu, Bwana wa walimwengu, Mtume wetu mpendwa, alimpongeza na kueleza kuridhika Kwake kwa maneno: “Umetoa juu yao hukumu inayolingana na hukumu ya Allahu taala iliyoko juu ya mbingu saba, katika Lawh al-Mahfudh!”
Wayahudi hawakuweza kuipinga hukumu hii iliyotajwa katika vitabu vyao wenyewe. Wanaume wote wenye akili waliobalehe walifungwa mikono shingoni wakapelekwa Madina. Siku iliyofuata, kwa amri ya Rasulullah, Hadhrat Ali na Hadhrat Zubayr waliitekeleza hukumu. Watoto, wanawake na mali viligawanywa kati ya Masahaba watukufu.4 Hivyo kaumu hii ya hila, ya usaliti na ya uharibifu – iliyowashambulia Waislamu kwa nyuma katika nyakati zao za dhiki kubwa kabisa, iliyovunja mikataba yote, na iliyojaribu kumwondoa Bwana wetu Mtume tangu utotoni Mwake – ilisafishwa kutoka Madina na viunga vyake. Mwanamke mmoja kati ya mateka alipata furaha ya kuwa Mwislamu. Mwanamke huyu, aitwaye Rayhana, alikuwa ameangukia katika fungu la Bwana wetu Mtume. Bwana wetu Rasulullah alimwacha huru kuchagua: akitaka abaki katika dini yake, au akitaka awe Mwislamu. Rayhana alisema kwamba anataka kubaki katika dini yake. Alipelekwa nyumbani kwa Ummu Mundhir. Baadaye, kwa nasaha na juhudi za Thalaba bin Saya, moyo wake ukaupenda Uislamu. Hapo Mtume wetu alimwambia Rayhana: “Je, unataka kushika njia ya Allahu taala na ya Mtume Wake? Mimi naona hivyo ndivyo inavyofaa.” Rayhana akasema: “Ndiyo.” Mtume wetu mpendwa alifurahi sana kwa kitendo chake hiki, na ili naye afurahi na daraja yake Peponi iwe juu sana, alimhurumia, akamwacha huru na kumkubali kuwa mke Wake. Alimpa mahari yake akamuoa kwa nikahi. Harusi yao ilifanyika nyumbani kwa Ummu Mundhir. Hivyo Rayhana radhiyallahu anha alipata heshima ya kuwa mama wa Waislamu wote.5
“Hapana! Hamna njia nyingine isipokuwa kuinamia hukumu yangu bila kizuizi wala sharti, kutii na kujisalimisha!” Hadithi sharif
Kufa shahidi kwa Saad bin Muadh
Saad bin Muadh, baada ya kutoa hukumu yake juu ya Wayahudi wa Bani Qurayza, alirudishwa tena hemani mwake. Jeraha lake lilizidi kuwa zito, na hali yake ikawa mbaya. Bwana wetu Mtume sallallahu alayhi wasallam alikuja kwake, akamkumbatia na kuomba dua: “Ewe Allah! Saad amepigana jihadi katika njia Yako kwa ajili ya radhi Yako. Na amemsadiki Mtume Wako. Mjaalie wepesi…” Hadhrat Saad bin Muadh, aliposikia maneno haya yaliyobarikiwa ya Mtume wetu mpendwa, alifungua macho yake akanong’ona: “Ewe Mtume wa Allah! Nakutolea salamu na heshima zangu. Nashuhudia kwamba Wewe ni Mtume wa Allahu taala.” Baada ya hapo jamaa wa Saad bin Muadh walimhamisha kutoka hema alimokuwa hadi nyumbani kwa Bani Abdulashhal. Usiku ule hali yake ilikuwa mbaya sana. Jibril alaihis-salaam alikuja kwa Bwana wetu Mtume akasema: “Ewe Mtume wa Allah! Ni nani huyo katika umma Wako aliyefariki usiku huu, ambaye kifo chake kimetangazwa kama habari njema kati ya malaika?” Hapo Sultani wa Ulimwengu mara moja aliuliza hali ya Saad bin Muadh. Wakamwambia kwamba amepelekwa nyumbani. Bwana wetu Mtume, pamoja na baadhi ya Masahaba watukufu, alikwenda kwa Saad bin Muadh. Kwa sababu walikwenda kwa kasi sana njiani, Masahaba watukufu walisema: “Tumechoka, ewe Mtume wa Allah!” Bwana wetu Mtume alieleza sababu ya kwenda kwao haraka kwa maneno: “Kama vile malaika walivyotutangulia kuhudhuria jeneza la Hanzala, ndivyo watakavyotutangulia kuhudhuria jeneza la Saad. Hatutaweza kuwatangulia.”
Bwana wetu Mtume alipofika kwa Saad bin Muadh, alimkuta amekwishafariki. Alisimama upande wa kichwa chake, akamwita Saad bin Muadh kwa kunya yake (jina lake la heshima) akasema: “Ewe Abu Amr! Wewe ulikuwa mbora wa viongozi. Allahu taala akujaalie furaha, baraka na malipo bora kabisa! Umeitimiza ahadi uliyompa Allahu taala. Allahu taala naye atakupa alichokuahidi!” Wakati huo mama yake Saad bin Muadh, akilia, alisoma ubeti huu:6
Atawezaje kustahimili, ole wake mama yake masikini!
Subira inahitajika; nalilia yaliyonifika mimi!
Aslam bin Harith alisimulia hivi: “Rasulullah alikuja nyumbani kwa Saad bin Muadh. Sisi tulikuwa tukingoja mlangoni. Mtume Mtukufu sallallahu alayhi wasallam aliingia ndani; alikuwa akitembea kwa hatua pana sana. Nasi tukamfuata. Rasulullah alipotuashiria tusimame, tulisimama tukarudi nyuma. Ndani hapakuwa na mtu isipokuwa maiti ya Saad. Rasulullah alikaa ndani kwa muda kisha akatoka nje. Nilikuwa na hamu ya kujua, nikauliza: ‘Ewe Mtume wa Allah! Ni nini hekima ya kutembea Kwako kwa hatua pana hivyo?’ Hapo akasema: ’Sijawahi kuwa katika mkusanyiko uliosongamana kama huu. (Malaika walikuwa wamejaa.) Malaika mmoja alinichukua juu ya bawa lake, na hapo tu ndipo nilipoweza kuketi.’ Kisha akamwita Saad bin Muadh kwa kunya yake akasema: ‘Kheri iwe kwako, ewe Abu Amr! Kheri iwe kwako, ewe Abu Amr! Kheri iwe kwako, ewe Abu Amr!’”
Kifo chake kilimhuzunisha sana Rasulullah na Masahaba watukufu; walitoa machozi na kulia. Masahaba watukufu wote walikusanyika kwenye jeneza lake. Mtume wetu mpendwa aliongoza sala ya jeneza, na akalibeba jeneza lake. Masahaba watukufu, walipokuwa wakilibeba jeneza la Saad bin Muadh, walisema: “Ewe Mtume wa Allah! Hatujawahi kuona jeneza linalobebeka kwa wepesi kama hili!” Hapo Bwana wetu Mtume akasema: “Malaika wameshuka, wanalibeba.” Jeneza lake lilipokuwa likipelekwa, wanafiki walisema kwa dharau: “Lo, jinsi lilivyo jepesi!” Hapo Mtume wetu mpendwa akasema: “Malaika elfu sabini wameshuka kwenye jeneza la Saad. Mpaka sasa hawajawahi kushuka duniani kwa wingi kama huu.”
Abu Said al-Khudri alisimulia kwamba babu yake alisema: “Mimi nilikuwa mmoja wa waliochimba kaburi la Saad bin Muadh. Tulipoanza kumchimbia kaburi, harufu ya miski ilienea kutoka kaburini!” Shurahbil bin Hasana naye alisema: “Saad bin Muadh alipokuwa akizikwa, mtu mmoja alichukua konzi moja ya udongo kutoka kaburi lake. Kisha alipoupeleka nyumbani kwake, udongo ule uligeuka kuwa miski. Maiti yake ilipokuwa ikishushwa kaburini, Mtume wetu aliketi kando ya kaburi; macho Yake yaliyobarikiwa yalijaa machozi, akashika ndevu Zake kwa mkono Wake na kuhuzunika sana. Akasema: ‘Arshi imetetemeka kwa sababu ya kifo cha Saad bin Muadh.’” Wakati mmoja Mtume wetu alipewa zawadi ya vazi la thamani kubwa sana. Masahaba watukufu waliposema jinsi lilivyo zuri, alisema: “Leso za Saad bin Muadh zilizoko Peponi ni nzuri kuliko hili.”
Abu Sufyan atafuta kulipiza kisasi
Siku moja, baada ya kurudi kutoka Vita vya Handaki, Abu Sufyan, akiwa ameketi kati ya watu wa kabila lake, aliwaambia: “Je, hakuna mtu yeyote atakayetulipizia kisasi kwa Muhammad!” Bedui mmoja aliyasikia maneno haya akaenda kwa Abu Sufyan. Akasema: “Ukinitimizia mahitaji yangu, mimi nitaifanya kazi hii. Naijua njia vizuri, na nina jambia kali. Tena simwogopi mtu yeyote.” Abu Sufyan alimtimizia mahitaji yake na kumpa matakwa yake. Alinunua ngamia akampa, na akamwambia alifiche jambo hili. Bedui aliondoka Makka usiku akafika Madina kwa muda mfupi. Alipata habari kwamba Mtume alaihis-salaam yuko kwa kabila la Bani Abdulashhal. Alimfunga ngamia wake mahali fulani akaenda huko kwa miguu. Mtume alaihis-salaam alikuwa akitoa nasaha katika msikiti wa kabila hilo. Alipomwona bedui kwa mbali alisema: “Mtu huyu anayekuja ana wazo ovu. Lakini fadhili na ihsani ya Allahu taala vitakuwa pazia kati yangu na yeye.”
Bedui alitembea kuelekea kwa Rasulullah. Wakati huo Usayd bin Hudayr alimshika akamvuta nyuma. Akasema: “Kaa mbali na Rasulullah, ewe mlaaniwa!”, akapeleka mkono kwenye mkanda wake, akaliona jambia kiunoni mwake. Akatambua kwamba ana nia mbaya. Bedui alijitupa miguuni mwa Usayd akapiga kelele: “Usiimwage damu yangu!” Usayd alimpeleka kwa Rasulullah. Mtume alaihis-salaam akasema: “Ewe bedui, sema kweli, wewe ni nani? Hakuna kitakachokufaa isipokuwa maneno ya kweli. Ukisema uongo – Allahu taala amekwisha nijulisha wazo lako.” Bedui aliomba amani akaeleza hali yake. Kwa amri ya Rasulullah alaihis-salaam, walimfunga gerezani.
Siku iliyofuata alimwita akasema: “Nimekupa amani; nenda popote unapotaka. Lakini acha nikupendekezee kitu bora zaidi kuliko hiki.” Bedui akauliza: “Ni nini?” Mtume alaihis-salaam akasema: “Nataka ushuhudie kwamba Allah ni Mmoja na ushuhudie utume wangu.” Bedui mara moja alitamka kalima ya shahada akasema: “Ewe Mtume wa Allah! Sikuwahi kumwogopa mtu yeyote. Nilipokuona Wewe, akili yangu iliniruka. Umeyajua yaliyokuwa moyoni mwangu. Hakuna mtu aliyejua hili isipokuwa mimi na Abu Sufyan. Nimetambua kwamba Wewe ni Mtume wa Allah na uko katika ulinzi Wake; wazo la Abu Sufyan ni wazo la kishetani.”
“Ewe Allah! Saad amepigana jihadi katika njia Yako kwa ajili ya radhi Yako. Na amemsadiki Mtume Wako. Mjaalie wepesi” Hadithi sharif
Uovu kama huo ulipotoka kwa Abu Sufyan, Bwana wa ulimwengu sallallahu alayhi wasallam aliwaamuru Amr bin Umayya na Dhamra bin Aslam waende Makka na, wakipata fursa, wamuue Abu Sufyan. Masahaba hao wawili walipofika Haram na walipokuwa wakifanya tawafu, kijakazi mmoja aliwatambua. Akapiga kelele: “Enyi watu wa Makka, msighafilike! Hawa ni Amr na Ibn Umayya!” Watu walipowatambua, wawili hao walitengana. Amr aliingia pangoni katika mojawapo ya milima ya Makka akajificha huko. Ama Ibn Aslam, alikwenda Madina. Baada ya siku chache Amr naye alitoka pangoni. Alikutana na majasusi wawili wa Abu Sufyan. Mmoja wao alimuua kwa mshale, mwingine akakimbia. Kisha alifika Madina akiwa salama salimini. Abu Sufyan alipopata habari hizi aliogopa sana.
Baadhi ya matukio muhimu ya mwaka wa tano wa Hijra
Bwana wetu Mtume Mtukufu alimuoa Zaynab binti Jahsh katika mwezi wa Dhul-qaada.7 Mwaka huo aya tukufu za hijabu ziliteremka, na wanawake Waislamu wakaamrishwa kujisitiri.8 Kabila la Muzayna, lililokuwa likiishi karibu na Madina al-Munawwara, lilituma ujumbe, likasilimu, na likahesabiwa miongoni mwa Muhajirun.9 Tena mwaka huo ulitokea mtetemeko wa ardhi na kupatwa kwa mwezi. Zaidi ya hayo, mwaka huo hija ilifanywa kuwa fardhi (kitendo au jambo ambalo Allahu taala ameliamuru katika Quran tukufu). Baada ya Vita vya Handaki, baadhi ya makabila ya jirani yalikubali nguvu ya Dola ya Kiislamu. Sasa yalianza kufikiri kwamba njia sahihi kabisa ingekuwa kudumisha urafiki na Waislamu, na hata kuwa Waislamu. Baadhi yao walikuja mbele ya Bwana wetu Mtume wakapata heshima ya kuwa Waislamu.
Bwana wa walimwengu sallallahu alayhi wasallam, ili dini ya Uislamu ienee, aliunda vikosi miongoni mwa Masahaba Wake na kuvipeleka kuyaalika makabila ya jirani kwenye Uislamu. Kwa baadhi ya makabila alikwenda Yeye Mwenyewe. Makabila kama watu wa Dumat al-Jandal yalizikubali nasaha zilizotolewa na yakawa Waislamu. Makabila kama Ghatafan na Bani Lihyan yaliogopa kukutana na askari wa Kiislamu, yakakimbia. Hivyo makabila ya jirani yakatishwa.
Vita vya Bani Lihyan
Katika tukio la Raji, washirikina walikuwa wamewaua Asim bin Thabit, Khubayb bin Adiyy na wenzao (radhiyallahu anhum ajmain), nao wakafa mashahidi. Bwana wetu Mtume alihuzunika na kufadhaika sana kwa jambo hili. Alikuwa akingoja wakati unaofaa ili kuwadai Bani Lihyan hesabu ya kitendo chao hiki, kwa sababu walikuwa wamefanya usaliti. Hali ilipofaa, alitoka na kikosi cha watu mia mbili kwenda kupambana na Bani Lihyan. Alimwacha Abdullah bin Ummu Maktum kuwa naibu Wake huko Madina. Ili kumpotosha adui, walijifanya kana kwamba wanakwenda Sham, wakafika kwenye maji ya Raji, mahali ambapo waumini wale walikufa mashahidi. Huko walimwomba Allah Mtukufu maghfira kwa ajili ya Asim na wenzake. Watu wa Bani Lihyan, walipopata habari kwamba jeshi la Kiislamu linakuja, walikimbilia milimani.
Mtume wetu na Masahaba Wake walikaa huko siku moja. Walituma askari pande zote, lakini licha ya utafutaji wote, haikuwezekana kuwapata. Hata hivyo hofu hii iliwatosha. Kisha Masahaba watukufu walifika Usfan. Rasulullah sallallahu alayhi wasallam alimwambia Hadhrat Abu Bakr radhiyallahu anhu: “Pamoja na kikosi cha watu kumi, pekueni eneo lote mpaka Ghanim, kisha mrudi.” Makafiri walisikia sauti ya askari wa Kiislamu, hofu ikaingia nyoyoni mwao. Wakatoweka milimani. Hawakukutana na mtu yeyote. Lakini safari hii ilikuwa kama tangazo la mamlaka ya Waislamu mbele ya washirikina wa jirani. Kisha walirudi Madina. Safari hii ilichukua siku kumi na nne.
Vita vya Ghaba
Pia huitwa Vita vya Dhi Qarad. Rasulullah alikuwa na ngamia ishirini wenye watoto. Mwana wa Abu Dharr (radhiyallahu anhu) alikuwa akiwachunga malishoni. Usiku mmoja wa kuamkia Jumatano, mtu mmoja wa kabila la Fazara aitwaye Uyayna bin Hasin alikuja na wapanda farasi arobaini, wakamuua Ibn Abi Dharr, akafa shahidi. Wakawaswaga ngamia wakaenda nao.
Habari hii ilipomfikia Rasulullah, alimwacha Abdullah bin Ummu Maktum kuwa naibu Wake huko Madina, na Yeye Mwenyewe akaanza safari na wapanda farasi mia tano. Alimpa Miqdad bin Aswad (radhiyallahu anhu) bendera, akampeleka mbele kama kikosi cha mbele pamoja na sehemu ya Masahaba. Pia alimtuma Salama bin Akwa (radhiyallahu anhu) dhidi ya makafiri. Rasulullah sallallahu alayhi wasallam aliweka makao makuu mahali paitwapo Dhi Qarad.
Kikosi cha mbele kiliwafikia adui upande wa nyuma. Abu Qatada radhiyallahu anhu alimuua kafiri Masada al-Fazari. Ukkasha radhiyallahu anhu naye alimuua kafiri aitwaye Ibban bin Amr. Miongoni mwa Waislamu (Ahl al-Islam) mtu mmoja alikufa shahidi. Salama bin Akwa radhiyallahu anhu aliwafuatilia makafiri. Alikuwa hodari sana wa kupiga mishale. Aliwaua wengi wa walaaniwa hao na kuwajeruhi wengi wao. Aliwalazimisha kuacha vitu vingi, na akachukua ngamia kumi kutoka mikononi mwa makafiri. Abu Qatada radhiyallahu anhu alipofika makao makuu, Rasulullah alimwombea dua: “Ewe Allah! Mjaalie Abu Qatada afya na umwezeshe kuishi akiwa na nguvu mpaka mwisho wa umri wake!” Rasulullah alimpa Hadhrat Abu Qatada farasi na silaha za Masada al-Fazari. Baada ya Abu Qatada, Salama bin Akwa naye alifika. Alikuwa na farasi wawili walioachwa na washirikina. Baada ya kumpokea na kumpongeza, Mtume wetu alisema: “Leo mbora wa wapanda farasi wetu ni Abu Qatada, na mbora wa askari wetu wa miguu ni Salama bin Akwa.”
Safari hii ikawa somo lisilosahaulika kamwe kwa washirikina, waliothubutu kwa ujeuri mkubwa kunyoosha mkono kwenye mali ya Mtume, na kwa makabila mengine. Walikaa Dhi Qarad usiku mmoja na mchana mmoja. Kisha walirudi Madina. Safari hii ilichukua siku tano.
“Leso za Saad bin Muadh zilizoko Peponi ni nzuri kuliko hili” Hadithi sharif
Kuja Kwako ni rehema, furaha na raha, ewe Rasulullah,
Kudhihiri Kwako ni dawa ya uchungu wa wapenzi, ewe Rasulullah.
Ulikuwa Mtume, Adam alipokuwa bado kati ya maji na udongo,
Inastahili kweli Wewe kuwa imam wa Mitume, ewe Rasulullah.
Awliya (vipenzi wa Allah) walifikia ukamilifu kwa nuru Yako, ewe Rasulullah,
Kuwepo Kwako ni kioo kamili cha Haki, ewe Rasulullah.
Kupitia Wewe walimfikia Yeye, na kila aina ya ladha za kiroho,
Kazi Yako ni kuwapa zawadi wenye haja, ewe Rasulullah.
Mwombee Hudayi, kwa dhahiri na kwa batini,
Yeye ni fakiri aliyejiegemeza mlangoni Kwako, ewe Rasulullah!
Aziz Mahmud Hudayi