ẸKỌ ASHÂB AL-KIRÂM

Ẹkún kùkùté igi dàbínù

“Ti nko ba famọra (Hannâna), yoo ti sunkun titi qiyâmat nitori ifẹ rẹ fun mi.”
Hadîth
ash-sharîf

Kùkùté igi dàbínù kan wà ní Masjid an-Nabawî (Mossalassi Wòlíì) ní Medîna. Ọ̀gá wa, Anabi yoo maa ṣe khutba nipa gbigbe ara le kùkùté yii ti a npe ni Hannâna ni masjid ni awọn ọjọ Jimọ. Nigbamii, O ni minbar (àga iwaasu) pẹlu awọn igbesẹ mẹta ti a ṣe. Ni ọjọ Jimọ, Ọga wa Rasûlullah ati Ashâb Rẹ ti pejọ ni Masjid an-Nabî. Nigba ti Ọ̀gá wa gun ori minbar tuntun fun khutba, kùkùté dàbínù gbígbẹ ti o fi ara le bẹrẹ si sọkun ati ki o pariwo, ti npariwo to pe gbogbo eniyan le gbọ, pẹlu ohun kan ti o ṣe iranti igbe ibakasiẹ aboyun. Gbogbo Ashâb tẹtisi ohun yẹn ni iyalẹnu. Sibẹsibẹ, ohun naa ko ni duro. Lẹhinna, Oga ti awọn agbaye sọkalẹ lati minbar o si fi ọwọ ibukun Rẹ rọra pa kùkùté naa lara. Ni akoko yẹn, ẹkun ati ariwo duro. Ashâb, ti o ri ifẹ ati ifẹ ti kùkùté dàbínù gbigbẹ fun Anabi wa, ko le da omije wọn duro.

Nipa iṣẹlẹ yii, Hadrat Anas ibn Mâlik sọ pe, “Paapaa Masjid naa fi ohùn rẹ mì,” Ibn al-Abî Wadâa si sọ pe, “Kùkùté ọpẹ naa ti ya ti o si gbe lati ipo rẹ. Ọ̀gá wa Rasûlullah wa o si fi ọwọ ibukun Rẹ le e, lẹhinna o dakẹ.”

Ọga wa, Anabi sọ pe, “Mo bura fun Allahu taâlâ, ẹniti agbara rẹ di aye mi mu, pe ti Emi ko ba fọwọ pa a lara, yoo ti sọkun bẹ titi di qiyâmat nitori ibanujẹ ati ifẹ rẹ fun mi.”

Ninu alaye miiran, a royin bi atẹle: Rasûl alaihis-salâm yipada si kùkùté dàbínù gbigbẹ o si sọ pe, “Ti o ba fẹ, Mo le fi ọ sinu ọgba ti o wa. O yoo ẹka jade ki o si pada si bi o wà. Tabi ti o ba fẹ, Mo le gbin ọ ni Jannah ki awọn ọrẹ Allahu taâlâ jẹ ninu eso rẹ.” Ọ̀gá wa Rasûlullah fi etí fún un, ó sì gbọ́ pé, “Gbin mí sí Jannah kí àwọn ọ̀rẹ́ Allahu taâlâ lè jẹ nínú èso mi, èmi yóò sì wà ní ibi tí èmi kì yóò ti darúgbó tí èmi kì yóò sì jẹrà.” Awọn ti o wa pẹlu Ọga wa, Anabi tun gbọ ọrọ ti igi naa. Lẹhinna, Ọ̀gá wa Rasûlullah dahun pe, “Emi yoo ṣe ohun ti o fẹ.” Lẹhinna O yipada si Ashâb Rẹ o si sọ pe, “O fẹran Dâr al-baqa (ilẹ ayeraye, âkhirat) lori dâr al-fana (ilẹ iku, aye yii).”5 Lẹhinna a sin kùkùté igi dàbínù naa nipasẹ aṣẹ Rasûlullah.

Bibọ awọn ara ile wọn si Medîna

Nigba ti Ọga wa Sarwar al-âlam (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) ati Hadrat Abû Bakr ṣí lọ, wọn ti fi awọn ọmọ wọn silẹ ni Mekka. Ninu Hadîth ash-sharîf kan ti Imâm al-Bukhârî fa jade, Hadrat Âisha sọ pe, Ọga wa Rasûlullah sọ fun mi pe, “Iwọ Âisha! O ti han si mi lẹmeji ninu awọn ala mi. Mo ro pe mo ri aworan rẹ lori nkan ti aṣọ siliki alawọ ewe, lẹhinna a sọ fun mi pe, ‘Eni ti aworan yii ni iyawo iwaju rẹ.’” Lẹhin ala yẹn (ọdun kan lẹhin ti iya wa Hadrat Khadîja ti ku), Ọga wa, Anabi ati iya wa Hadrat Âisha ṣe adehun igbeyawo lakoko ti wọn wa ni Mekka. Sibẹsibẹ, igbeyawo ko tii waye. Iya wa Hadrat Âisha sọ eyi gẹgẹbi atẹle:

“Nigbati Rasûlullah lọ si Medîna, O ti fi awa ati awọn ọmọbinrin Rẹ silẹ ni Mekka. Lẹhin ti O bu ọla fun Medîna, O ran ẹrú rẹ ti o ti tu silẹ Zayd ibn Hâritha ati Abû Râfî pẹlu awọn rakunmi meji ati dirham 500 lati ra ohunkohun ti wọn le nilo. Bàbá mi rán Abdullah ibn Urayqit pẹ̀lú wọn, pẹ̀lú ràkúnmí méjì tàbí mẹ́ta àti lẹ́tà kan tí ó pàṣẹ fún arákùnrin mi Abdullah láti rán ìyá mi, èmi, àti arábìnrin mi Asmâ nipasẹ awọn ibakasiẹ. Emi, iya mi Umm Rûmân ati Hadrat Fâtima-tuz-zahrâ ati Umm Gulthum lati ọdọ awọn ọmọbirin Rasûlullah, iyawo Rasûlullah Sawda, Usâma ati iya rẹ Umm Ayman gbogbo wọn ṣeto papọ. Nigba ti a de Qubayd, Zayd ra rakunmi mẹta miiran, o san 500 dirhams. Talha ibn Ubaydullah tun darapọ mọ kafila naa. Nigbati a de ibi ti a npe ni Bayd lati Minâ, ibakasiẹ mi sá lọ. Mo wa ninu hawdaj (àgọ́ ori rakunmi), iya mi si wa lẹgbẹẹ mi. Ìdààmú ba iya mi, o n pariwo pe, ‘Yéè, ọmọbinrin mi! Yéè, iyawo tuntun talaka!’ Allahu taâlâ tunu rakunmi naa o si gba wa la. Níkẹyìn, a dé Medîna. Mo sọkalẹ pẹlu awọn iyokù ara ile baba mi. Awọn ara ile Rasûlullah sọkalẹ ni iwaju awọn yara wọn.”

Iya wa Hadrat Âisha duro ni ile baba rẹ, Hadrat Abû Bakr, fun igba diẹ. Igbeyawo wọn waye lẹhin Ghazâ ti Badr.

Eniyan alayọ mà ni eniyan yẹn o,
Ohun ti o n ka ni Qurân!
Nigbati o gbọ iqhâmat, adhân,
Ọkàn rẹ kun fun îmân!

Adhân al-Muhammadî

Lẹhin ti a ti kọ Masjid an-Nabî, ko si ọna lati kede pe akoko namâz ni ati lati pe awọn Musulumi si mọṣalaṣi ni awọn akoko namâz. Nikan, “Assalâtu Jâmi’a (apejọ fun namâz)” ni yoo sọ.

Lọ́jọ́ kan, Ọ̀gá wa Rasûlullah bá Ashâb Rẹ̀ sọ̀rọ̀, ó sì béèrè bí wọ́n ṣe yẹ kí wọ́n pe àwọn Mu’mins sí mọ́sálásí nígbà àkókò namâz. Diẹ ninu awọn daba lati dun agogo bi kristeni, lati kede awọn akoko namâz; àwọn kan dábàá fífún ìwo bí àwọn Júù. Diẹ ninu awọn miiran sọ ero wọn nipa sisọ pe, “Jẹ ki ina tan ki o gbe e soke ni akoko namâz.” Ọ̀gá wa Rasûlullah ko gba eyikeyi ninu wọn.6

Abdullah ibn Zayd ibn Salaba ati Hadrat Umar ri ti wọn n ka adhân ninu ala wọn. Hadrat Abdullah wa si ọdọ Anabi olufẹ wa o si sọ ala rẹ, gẹgẹbi atẹle:

“Mo rí ọkùnrin kan tí ó wọ aṣọ aláwọ̀ ewé, tí ó di agogo mú. Mo beere lọwọ rẹ pe, ‘Ṣe iwọ yoo ta agogo ni ọwọ rẹ fun mi?’ O beere, ‘Kini iwọ yoo ṣe pẹlu rẹ?’ Nigbati mo dahun pe, ‘Emi yoo lu u lati kede awọn akoko namâz,’ eniyan naa sọ pe, ‘Jẹ ki n kọ ọ ni ọna ti o dara julọ,’ o si yipada si qibla o bẹrẹ si ka ni ariwo, ‘Allahu Akbar, Allahu Akbar…’ Nigbati o pari, o ni, ‘Nigba ti o to akoko lati dide fun namâz,” ti o si tun adhân ṣe, ati si opin rẹ, o fi gbolohun naa kun, ‘Qad Qâmat-is-salâtu.’”

“Nigbati o ba pe si namâz pẹlu adhân, wọn mu fun ẹgan ati ere. Iyẹn jẹ nitori pe wọn jẹ eniyan ti ko loye.”
Mâida: 58

Lori eyi, Ọ̀gá wa Rasûlullah sọ pe, “Otitọ ni ala naa. Kọ Bilâl ni awọn ọrọ yẹn, jẹ ki o ka wọn!” Eyi ni a pe ni adhân.7

Hadrat Bilâl gun orule giga kan nitosi Masjid ash-sharîf o si ka adhân akọkọ pẹlu awọn ọrọ ti a kọ ọ.

Nigbati Hadrat Umar gbọ adhân, o wa sare si iwaju Olukọni Rasûlullah wa. O sọ pe awọn ọrọ Hadrat Bilâl ti ka jẹ kanna pẹlu ohun ti o rii ninu ala rẹ. Ni alẹ yẹn, diẹ ninu awọn Ashâb ni ala kanna. Ni akoko yẹn, âyat al-karîma kẹsan ti Sûrah al-Jumah ti han ki o tun kede pẹlu wahy.

Ni ojo kan, ni akoko owurọ namâz, Bilâl al-Habashî ti pe, “As-salâtu hayrun minannawm”8 ni igba meji, niwaju ile Anabi olufẹ wa. Ọ̀gá wa, Anabi fẹran iyẹn. O ni, “Bilâl, kini ọrọ lẹwa ti eyi jẹ! Sọ eyi lakoko ti o pe adhân ti owurọ namâz” Bayi, ọrọ yii bẹrẹ si ka ni adhân ti owurọ namâz.

Ohùn Bilâl al-Habashî, ẹniti o jẹ muadhin titi di iku Anabi wa, dun ketekete, lẹwa pupọ ati imunadoko. Nigbati o bẹrẹ lati ka adhân, gbogbo eniyan yoo gbọ pẹlu ifẹ nla ati idunnu ati pe yoo padanu ara wọn. Yoo jẹ ki gbogbo eniyan sọkun nigbati o ba ka adhân.

O dabi ẹnipe o jẹ ajeji pupọ si awọn alaigbagbo ati awọn Ju ti Medîna pe Ashâb al-kirâm pe ara wọn si mọṣalaṣi ni awọn akoko namâz pẹlu adhân al-Muhammadî. Wọ́n máa ń fi wọ́n ṣe yẹ̀yẹ́, wọ́n á sì máa fi í ṣe yẹ̀yẹ́ nígbà tí wọ́n bá ń ka adhân náà. Lori ẹgan wọn, Allahu taâlâ sọ ninu Qurân al-karîm ni maal, “Nigbati o ba pe si namâz pẹlu adhân, wọn mu u fun ẹgan ati ere. Iyẹn jẹ nitori pe wọn jẹ eniyan ti ko loye.”9

Muadhin naa pe, o dide, o si ṣe qâmat,

Yipada oju rẹ si Kâba, ati niyyat ti o ṣe.

Nigbati awọn eniyan îmân gbọ, wọn tẹtisi ni ọwọ,

Lẹhinna, wọn bẹrẹ namâz wọn si sin Rabb wọn.

Awon Ashâb as-Soffa

Ọga wa, Anabi ni iboji ti a ṣe pẹlu awọn ẹka ọpẹ ọjọ lori odi ariwa ti Masjid an-Nabî. O paṣẹ fun awọn sahâbî àpọ́n ti wọn ṣí lati Mekka, ti ko ni ohun-ini, lati duro sibẹ.10 Awọn sahâbî àpọ́n wọnyi ati awọn talaka ti Ansâr ati Muhâjirs ngbe labẹ àtíbàbà nla kan ti a npè ni Soffa lẹgbẹẹ Masjid an-Nabî, wọn si n ṣiṣẹ lọwọ kikọ ati ikọni. Nọmba wọn yatọ laarin mẹwa ati irinwo. Ni ọpọlọpọ igba, ãdọrin ninu wọn yoo wa. Awọn sahâbî wọnyi kii yoo lọ kuro ni ẹgbẹ olukoni wa Rasûlullah ati pe ko kọ awọn sohbats Rẹ silẹ rara. Lojoojumọ, wọn yoo ka Qurân al-karîm, kọ ẹkọ imọ ati ṣe akori Hadîth ash-sharîfs. Wọn yoo lo pupọ julọ awọn ọjọ wọn ni ãwẹ ati pe wọn ko kọ awọn ibâdats silẹ ati ijosin.

Awọn ti o kọ ẹkọ nibẹ ni a maa n ran si awọn ẹya ti o ṣẹṣẹ ni di Musulumi lati kọ wọn ni Qurân al-karîm ati Hadîth ash-sharîf, iyẹn ni, ẹsin Islâm. Awọn sahâbî ibukun wọnyi, ti wọn ni ọpọlọpọ awọn iwa rere, jẹ ogun ọgbọn nla. Ọ̀gá wa, Anabi fẹràn wọn jinna; Oun yoo joko pẹlu wọn, ṣe awọn sohbats ati jẹun pẹlu wọn. Wọn pe wọn ni Ashâb as-Soffa.

Lọ́jọ́ kan, Ọ̀gá wa Rasûlullah wo Ashâb as-Soffa, ó sì rò pé òtòṣì ni wọ́n. Paapaa labẹ awọn ipo wọnyi, wọn n ṣe ibâdats pẹlu alaafia ti ọkan ati imọlẹ. Ọ̀gá wa, Anabi, ṣãnu fun wọn, wipe, “Iwọ Ashâb as-Soffa! Ihin ayọ fun yin! Ti eniyan kan ba wa laarin ummat mi ti o ni itẹlọrun pẹlu awọn ipo ti o nira ti o wa ni bayi, dajudaju o jẹ ọkan ninu awọn ọrẹ mi.”

Habîb al-akram (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) yoo kọkọ pese fun awọn iwulo awọn Ashâb ayanfẹ Rẹ wọnyi, lẹhinna ti Ahl al-bayt Rẹ. Abû Hurayra sọ bi atẹle: “Mo bura nipasẹ Allahu taâlâ, ẹniti o jẹ ọlọrun kanṣoṣo, pe nigba miiran Emi yoo tẹ ikun mi si ilẹ nitori ebi, ati nigba miiran Emi yoo tẹ okuta kan ti mo gbe lati ilẹ lori ikun mi. Lẹẹkansi, Mo wa ni iru ipo bẹẹ. Ni ọjọ yẹn, Mo ti joko ni ẹba opopona eyiti Rasûlullah lọ si masjid. Ni akoko yẹn, ohun-ọṣọ ti awọn agbaye meji ti a fi ranṣẹ gẹgẹbi aanu fun awọn agbaye wa si ọdọ mi pẹlu nûr ti n tan. Ni oye ipo mi, O rẹrin musẹ o si wipe, ‘Iwọ Abâ Hurayra!’ Nigbati mo wi pe, ‘Ki a fi aye mi rubọ fun ọ, jọwọ sọ, Iwọ Rasûlallah!’ O ni, ‘Wa pelu mi!’ Lẹsẹkẹsẹ ni mo tẹle e. O wọ ile ayọ Rẹ. Ife wara kan wa ninu ile naa. O ni, ‘O dara, lọ si Ahl as-Soffa. Pe wọn nibi.’ Bí mo ṣe lọ pè wọ́n, mo ronú lọ́kàn ara mi pé, ‘Báwo ni ife wàrà kan ṣe tó fún gbogbo àwọn ará soffa? Ṣe ẹ̀kán kan yoo kan mi?’ Mo pe wọn. A wá sí ilé ayọ̀, a béèrè fún ìyọ̀ǹda, a sì wọlé. Lẹhin ti a joko ni awọn aaye ti o yẹ, Ọga wa Rasûlullah sọ pe, ‘Iwọ Abâ Hurayra! Mu ife wara yii ki o si fi fun wọn!’ Mo mu mo si fi ife naa fun awọn ọrẹ mi ni titan. Ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn mú ife náà, wọ́n mu títí tí wọ́n fi yó tí wọ́n sì dá a padà fún mi. Nigbati mo gba ife naa pada lati ọdọ ọkọọkan wọn, Mo rii pe ko dinku ati pe o kun fun wara bi o ti jẹ ni ibẹrẹ. Ni ọna yii, Mo gbekalẹ si gbogbo awọn ọrẹ mi ti o wa. Gbogbo wọn mu, wọn si yó. Nigbana ni Rasûlullah (sallAllahu alaihi wa sallam) gba ife naa, o rẹrin musẹ si mi, o si wipe, ‘Abâ Hurayra! Iwọ nikan ati Emi ko mu wara. Iwọ naa joko ki o mu!’ Mo joko mo si mu. O si wipe, ‘Mu lẹẹkansi!’ Mo mu. Ọ̀gá wa sọ pe, ‘Mu,’ ni igba diẹ. Mo si mu ni gbogbo igba. Nikẹhin, Mo sọ pe, ‘Ki awọn obi mi rubọ fun ọ, Iwọ Rasûlallah! Nko le mu mo. Mo bura fun Allahu taâlâ ti o ran ọ pẹlu ẹsin otitọ, Mo ti yó tán.’ Ó ní, ‘Nígbà náà, fi ife náà fún mi.’ Mo fi fun Un. Lẹhin ti O yin Allahu taâlâ ti O si gbe E ga, O ka Basmala o si mu wara naa.”

Medînan Ashâb ni ifẹ ti a ko tii ri tẹlẹ fun Ashâb olokiki wọnyi ti wọn nkọ lai padanu sohbat kan ti Ọga wa Rasûlullah. Ni aṣalẹ ọjọ kan, ọkan ninu awọn sahâbîs lati Soffa, ti ebi ti rẹ, wa si iwaju Ọga wa Rasûlullah o si fi ipo rẹ han. Ọ̀gá wa, Wòlíì béèrè lọ́wọ́ àwọn mẹ́ńbà agbo ilé Rẹ̀ bóyá ohun kan wà láti jẹ. Nigbati O gba idahun, “Ni bayi, ko si nkankan bikoṣe omi bi ounje ninu ile,” O si wi fun Ashâb Re ti o wa nibẹ pe, “Tani yoo gbalejo eniyan ti ebi npa yii?” Medînan kan laarin Ashâb al-kirâm, ti o n ṣe niwaju gbogbo eniyan, sọ pe, “Ki awọn obi mi rubọ fun ọ, Iwọ Rasûlallah! Emi yoo tọju rẹ.”

“Iwọ Ashāb as-Soffa! Ihin ayọ fun ọ! Ti eniyan kan ba ku laarin ummat mi ti o ni itẹlọrun pẹlu awọn ipo ti o nira ti o wa ni bayi, dajudaju o jẹ ọkan ninu awọn ọrẹ mi.”
Hadîth
ash-sharîf

Ó lọ sílé pẹ̀lú àlejò rẹ̀, ó sì sọ fún ìyàwó rẹ̀ pé, “Múra ohun kan láti gbàlejò àlejò Ọ̀gá wa Rasûlullah.” Iyawo re dahun pe, “Ni akoko yii, ko si nkankan lati je ayafi ounje fun awon omo wa.” Ó ní, “Lákọ̀ọ́kọ́, fi àwọn ọmọ sùn, lẹ́yìn náà mú oúnjẹ wá.” Lẹhinna o mu ounjẹ naa, eyiti yoo to fun eniyan kan ṣoṣo, o si wọ inu yara ti alejo naa wa. Ó gbé tábìlì kalẹ̀, ó sì pè é láti jẹun. Lẹ́yìn tí wọ́n ti bẹ̀rẹ̀ sí jẹun pa pọ̀, ó dìde, ó ṣe bí ẹni pé ó tún ìmọ́lẹ̀ náà ṣe, ó sì pa á. Lẹhinna, o tun joko ni okunkun. Ó ṣe bí ẹni pé ó jẹun, ó sì dúró de àlejò náà láti jẹ ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ rẹ̀. Lẹ́yìn tí àlejò náà ti jẹ àkúnwọ́sílẹ̀ rẹ̀, ó mú tábìlì náà kúrò. Ní alẹ́ ọjọ́ yẹn, ebi ń pa òun àtàwọn ọmọ rẹ̀. Ní òwúrọ̀, nígbà tí wọ́n lọ sí iwájú Ọ̀gá wa, Wòlíì, Ó ní, “Inú Allahu taâlâ dùn sí ìwà rẹ lálẹ́ àná.” Lẹhinna, Allahu taâlâ ṣafihan âyat al-karîma kẹsàn-án ti Sûrah al-Hashr, ni maal, “Wọ́n (Ansâr) ń fi (Muhâjirs) ṣáájú ara wọn, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn fúnra wọn wà nínú àìní àti òṣì.”

Laini kan:
Laibikita, ọrọ nipa ọrẹ naa lo dun ju!

Sohbat Sultân àwọn ọkàn

Ọga wa Fakhr al-kâinat (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam), lati le kọ ẹkọ ati dagba Ashâb al-kirâm Rẹ, yoo ṣe awọn sohbats ti a ko tii ri tẹlẹ ninu Masjid an-Nabî ati ki o da fayz ati ibukun ti Allahu taâlâ fi fun u sinu ọkàn wọn. Awọn ti o ni ọlá ti wiwa si sohbat Ọga wa, Anabi, yoo ni imọlara iyipada ipilẹ ninu ọkan wọn lati ọdọ sohbat akọkọ ati ni awọn marifats ti o ga pupọ (imọ atọrunwa, gnosis). Pẹlu ibukun ti awọn sohbats wọnyi, Ashâb al-kirâm yoo nifẹ gbogbo awọn sahâbî ẹlẹgbẹ wọn, ati ju gbogbo wọn lọ Anabi olufẹ wa, ju ara wọn lọ. Allahu taâlâ yìn wọn pẹlu âyat al-karîmas. Wọ́n bọ̀wọ̀ fún wọn gan-an, wọ́n sì tẹ́tí sílẹ̀ níwájú Ọ̀gá wa Rasûlullah, bí ẹni pé àwọn ẹyẹ ti gúnlẹ̀ sí orí wọn, wọ́n sì máa ń fò nígbà tí wọ́n bá ń lọ. Nípa bẹ́ẹ̀, Ashâb al-kirâm di oníwà rere jù lọ ó sì ga ju gbogbo ẹ̀dá lọ lẹ́yìn àwọn wòlíì àti àwọn áńgẹ́lì ńlá.

Ọ̀gá wa Rasûlullah, yoo ṣe alaye ati kọ awọn aṣẹ ati awọn idinamọ ti ẹsin wa ni ijinle si Ashâb Rẹ. Oun yoo sọ gbogbo alaye naa, lati a si z ati ti aye miiran ati ti aye, nipa ẹsin Islâm gẹgẹbi awọn ọwọn igbagbọ ati Islâm, namâz, sawm (awẹ), hajji (irin ajo mimọ), gbogbo awọn ofin ti zakât, awọn itumọ ti awọn âyat al-karîmas, harâm ati awọn ounjẹ halâl, aṣọ; ibura, nazr11, kaffârat (ètùtù), alaye nipa iṣowo; iwa ti jijẹ, mimu, imura, ifọrọwanilẹnuwo-ọrọ-ikini; awọn ibatan laarin awọn aladugbo, awọn ibatan ati awọn ọrẹ; awọn ofin ti igbeyawo, alimony, itẹlera ati iní; awọn ẹjọ, ijiya, awọn adehun ati awọn ajọṣepọ; alaye nipa ilera ati imototo; ija pẹlu ọta, ofin ogun… ni ọna ti gbogbo eniyan le loye, ati pe Oun yoo tun ọrọ pataki kan sọ ni igba mẹta.12 Ó tún kọ́ àwọn obìnrin ní ìsọfúnni nípa àwọn obìnrin nípasẹ̀ àwọn aya rẹ̀ alábùkún.

Hadîth ash-sharîf ti Jibrîl

Imâm akikanju ti awọn Musulumi, ọkan ninu awọn ọga ti Ashâb al-kirâm, olufẹ wa Umar ibn Khattâb radiy-Allahu anh, ti o jẹ olokiki fun sisọ otitọ nigbagbogbo, sọ pe:

-O jẹ iru ọjọ kan ti diẹ ninu wa lati Ashâb al-kirâm wa niwaju ati iṣẹ ti Ọ̀gá wa Rasûlullah (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam). Ni ọjọ yẹn, wakati yẹn jẹ iru ologo, iyebiye ati ọjọ iyalẹnu bẹ. Ni ọjọ yẹn, ọlá ti wiwa si sohbat Rasûlullah ati wiwa lẹgbẹẹ Rẹ, ri oju rẹ ti o lẹwa, eyiti o jẹ ounjẹ fun awọn ẹmi ati idunnu fun awọn ẹmi, ni a fi fun wa. (Lati le ṣe alaye ọlá ati iye ti ọjọ yẹn, o sọ pe, “O jẹ iru ọjọ kan ti…” Ṣé àkókò kan lè lógo kí ó sì níye lórí tó ọjọ́ kan nigbati o ṣee ṣe lati rii Jabrâîl alaihis-salâm ni irisi eniyan, lati gbọ ohùn rẹ, lati tẹtisi alaye ti eniyan nilo lati ẹnu ibukun Rasûlullah, ni kedere ati ẹwà?)

Ni akoko yẹn, eniyan kan wa si wa bi oṣupa ti n dide. Aṣọ rẹ funfun pupọ, irun rẹ si dudu pupọ. Ko si awọn ami irin-ajo bii eruku, idọti tabi lagun lori rẹ. Ko si ọkan ninu wa, Ashâb ti Rasûlullah, ti o mọ ọ. Iyẹn ni, kii ṣe eniyan ti a ti rii tabi ti a mọ. O joko niwaju Rasûlullah. Ó mú eékún rẹ̀ wá sí eékún ìbùkún Rẹ̀. (Eyi ni Jabrâîl. O wa ni irisi eniyan. Jijoko Jabrâîl alaihis-salâm bi eleyi ni lati fi nkan pataki han. Iyẹn ni, o jẹ lati fihan pe ko yẹ ki o jẹ itiju ni kikọ nkan nipa ẹsin, ati pe ko yẹ lati gberaga ati igberaga si oluwa kan. Pẹlu iwa yii, Jabrâîl alaihis-salâm sọ fun Ashâb al-kirâm pe ki gbogbo eniyan beere lọwọ awọn olukọ larọwọto ati laisi iyemeji nipa ohun ti oun fẹ kọ ninu ẹsin naa. Nitoripe ko tọ lati tiju ni kikọ ẹkọ ẹsin ati imuse, kíkọ́ni ati kíkọ́ awọn ẹtọ ti Allahu taâlâ.)

Eniyan ọlọla yẹn gbe ọwọ rẹ si awọn ẽkun ibukun ti Ọga wa Rasûl al-akram o si wipe, “Iwọ Rasûlallah! Sọ fun mi nipa Islâm ati bi o ṣe le jẹ Musulumi.”

“Eyin Umar! Ṣe o mọ ẹni yẹn ti o beere awọn ibeere naa? O jẹ Jibril (Jabrâîl). Ó wá kọ́ ọ lẹ́kọ̀ọ́ ìsìn rẹ.” Hadîth
ash-sharîf

Rasûl al-akram sọ pé, “Àkọ́kọ́ nínú àwọn òpó márùn-ún ti Islâm ni láti sọ Kalima ash-shahâda.” (Iyẹn ni, eniyan yẹ ki o sọ pe, “Ash-hadu an lâ ilâha illallâh wa ash-hadu anna Muhammadan abdûhu wa rasûluh.” Ìyẹn ni pé, ẹni tí òye rẹ̀ pé, tí ó ti bàlágà, tí ó sì lè sọ̀rọ̀, ní sísọ pé, “Lórí ilẹ̀ ayé tàbí ní ojú ọ̀run, kò sí nǹkan kan tàbí kò sẹ́ni tó yẹ láti jọ́sìn bí kò ṣe Allahu taâlâ. Olorun otito ni Allahu taâlâ nikan. Oun ni Wâjib al-wujûd (Ẹni tí wíwà Rẹ̀ jẹ́ dandan). Gbogbo ipo giga wa ninu Rẹ. Ko si abawọn ninu Re. Orukọ rẹ ni Allah,” ati lati gbagbọ ninu eyi patapata pẹlu gbogbo ọkàn rẹ. Ati lẹẹkansi, wipe, “Ẹni gíga náà tí awọ ara Rẹ̀ dàbí òdòdó rósì; tí ojú Rẹ̀ funfun-pupa, mọ́lẹ̀, tí ó sì lẹ́wà; tí ojú àti irun ojú Rẹ̀ dúdú; tí iwájú orí Rẹ̀ tí a bùkún fún gbòòrò; tí ìwà Rẹ̀ dára; tí kò ní òjìji, tí ọ̀rọ̀ Rẹ̀ sì rọ̀; tí a ń pè ní Lárúbáwá nítorí pé a bí I ní Mekka, Arabia; ọmọ Abdullah láti inú àwọn ọmọ Hâshimî, tí a sọ ní Muhammad, ni ẹrú àti rasûl Allahu ta’âlâ, ìyẹn ni, Anabi Rẹ̀.”)

“Ẹni tí awọ ara Rẹ̀ dàbí òdòdó rósì, tí ojú Rẹ̀ funfun-pupa, mọ́lẹ̀, tí ó sì lẹ́wà; tí ojú àti irun ojú Rẹ̀ dúdú; tí iwájú orí Rẹ̀ tí a bùkún fún gbòòrò; tí ìwà Rẹ̀ dára; tí kò ní òjìji, tí ọ̀rọ̀ Rẹ̀ sì rọ̀; tí a ń pè ní Lárúbáwá nítorí pé a bí I ní Mekka, Arabia; ọmọ Abdullah láti inú àwọn ọmọ Hâshimî, tí orúkọ Rẹ̀ ń jẹ́ Muhammad, ni ẹrú àti rasûl Allahu ta’âlâ, ìyẹn ni, Anabi Rẹ̀.”

“Lati ṣe namâz nigbati akoko rẹ ba de. O jẹ lati fun awọn zakat ti awọn ohun ini. O jẹ lati gbawẹ ni gbogbo ọjọ ti oṣu Ramadân ash-sharîf. O jẹ fun eniyan ti o lagbara lati ṣe hajji lẹẹkan ni igbesi aye rẹ.”

Nigbati eniyan naa gbọ awọn idahun wọnyi lati ọdọ Rasûlullah, o sọ pe, “Iwọ ti sọ otitọ, Iwọ Rasûlallah!” A, awọn olutẹtisi, ni iyalẹnu nipasẹ ihuwasi eniyan yii ti o beere ibeere kan ti o jẹrisi pe idahun tọ.

“Eyin Rasûlallah! Sọ fun mi kini îmân jẹ.” (Ninu hadîth ash-sharîf yii, eniyan ko yẹ ki o ronu itumọ ọrọ-ọrọ ti îmân. Nitoripe ko si eniyan laarin awọn Larubawa ti ko kọ ẹkọ ti ko mọ itumọ ọrọ-ọrọ rẹ: lati jẹrisi ati gbagbọ. Nitootọ, Ashâb al-kirâm (radiy-Allahu taâlâ anhum ajmaîn) mọ ọ, ṣugbọn Jabrâîl alaihis-salâm fẹ lati kọ itumọ îmân si Ashâb al-kirâm. Nibi ibeere naa ni kini îmân tumọ si ni Islâm.) Rasûlullah (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) sọ pe îmân tumọ si lati gbagbọ ninu awọn nkan mẹfa kan:

“O jẹ lati gbagbọ ninu Allahu taâlâ, ninu awọn angẹli Rẹ, ninu awọn iwe Rẹ, ninu awọn woli Rẹ, ni ọjọ idajọ, ni qadar (kadara), pe khair (dara) ati sharr (buburu) wa lati Allahu ta’âlâ.” Eniyan yẹn tun sọ pe, “O ti sọ otitọ!” o si fi idi idahun Rẹ mulẹ.

Lẹhinna o tun beere, “Iwọ Rasûlallah! Sọ fun mi kini ihsân jẹ.” Ọga wa Rasûlullah sọ pe, “O jẹ lati jọsin Allahu taâlâ bi ẹnipe o n rii. Nitoripe, bi o tile je wi pe o ko ri Re, Dajudaju o ri yin.” Eniyan yẹn tun beere, “Iwo Rasûlallah! Sọ fun mi nipa qiyâmat!” Rasûl alaihis-salâm sọ pe, “Lori ọrọ yii, ẹniti a beere ko ni oye ju ẹniti o beere lọ.” Eniyan yẹn sọ pe, “Lẹhinna sọ awọn ami rẹ fun mi.” Ọ̀gá wa Rasûlullah sọ pe, “Kí àwọn jâriya bí ọ̀gá wọn; kí o rí àwọn olùṣọ́-àgùntàn tí kò wọ bàtà, tí kò ní aṣọ, tí wọ́n sì jẹ́ tálákà, (tí wọ́n di ọlọ́rọ̀) tí wọ́n sì ń bá ara wọn díje nínú kíkọ́ ilé gíga.” Lẹhin eyi, eniyan naa lọ.

Rasûlullah yipada si mi o beere lọwọ “O Umar! Ṣe o mọ ẹni yẹn ti o beere awọn ibeere naa?” Mo ni, “Allahu ta’âlâ ati Rasûl Re mo dara ju.” Rasûlullah sọ pe, “Oun ni Jibril (Jabrâîl). Ó wá kọ́ ọ lẹ́kọ̀ọ́ ìsìn rẹ.”13

Wòlíì olùfẹ́ wa yóò ṣàlàyé àwọn nǹkan fún Ashâb Rẹ̀ lọ́nà tí wọ́n lè lóye, gẹ́gẹ́ bí ìpele ìsìn wọn ṣe sọ. Ni ojo kan, nigba ti o nlọ si masjid, Hadrat Umar, ọkan ninu awọn julọ ga ti Ashâb al-kirâm, ri Ọ̀gá wa Rasûlullah ti o n ṣalaye nkankan fun Hadrat Abû Bakr. Ó lọ bá wọn, ó sì tẹ́tí sílẹ̀. Àwọn mìíràn tún rí wọn, àmọ́ wọ́n lọ́ tìkọ̀ láti lọ gbọ́. Ni ọjọ keji, nigbati wọn ri Hadrat Umar, wọn sọ pe, “Umar! Rasûlullah n sọ nkan fun ọ lana. Sọ fun wa ki a le kọ ẹkọ.” Nitoripe Ọ̀gá wa Rasûlullah yoo sọ nigbagbogbo, “Sọ fun awọn arakunrin rẹ-ni-Islâm ohun ti o gbọ lati ọdọ mi! Jẹ ki ara wa mọ!” Hadrat ’Umar sọ pe, “Lana, Hadrat Abû Bakr ti beere lọwọ Rẹ nipa itumọ âyat ti ko le loye, Rasûlullah si n ṣalaye fun u. Mo tẹtisi fun wakati kan, ṣugbọn emi ko le loye ohunkohun.” Nitoripe O n ṣe alaye ohun gbogbo gẹgẹbi ipo giga ti Hadrat Abû Bakr. Hadrat Umar ga tobẹẹ ti Ọga wa Rasûlullah sọ pe, “Emi ni ẹni ikẹhin ninu awọn woli. Ko si woli ti yoo wa lẹhin mi. Ti woli kan ba wa lati tẹle mi, Umar iba ti jẹ wolii yẹn.” Bi o tile je wi pe o tobi pupo ti o si mo ede Larubawa iya re daadaa, ko le loye itumọ Al-Qurân al-karîm ti Hadrat Abû Bakr so fun. Ipo Abû Bakr ga pupọ ju tirẹ lọ. Hadrat Abû Bakr, ati paapaa Jabrâîl alaihis-salâm yoo beere lọwọ Rasûlullah nipa itumọ ati awọn ohun ijinlẹ ti Qurân al-karîm. Rasûlullah sọ fun Ashâb Rẹ nipa awọn itumọ gbogbo Qurân al-karîm.

Nígbà tí Wòlíì olùfẹ́ ọ̀wọ́n tún ń kọ́ ẹ̀sìn náà sí Ashâb Rẹ̀, ó tún bá àwọn ọ̀ràn lò, ó tẹ́tí sí àwọn ẹlẹ́rìí, ó sì yanjú èdèkòyédè tó le jù lọ. O tiraka takuntakun lati ṣafihan ati tan Islâm, lati gba eniyan kan si là kuro ninu ina Jahannam. Ó ń fi àpẹẹrẹ lélẹ̀ fún àwọn ènìyàn pẹ̀lú ìwà àti ìṣe Rẹ̀. O tun n rii daju pe awọn iṣọra pataki ni a ṣe lati daabobo awọn Mumins lọwọ arankàn alaigbagbo.

Eyin ẹwa nûr ti oju awliyâs,
Fun mi ni iranlowo, Iwọ orisun nûr ti Hudâ,
Eruku lati ẹsẹ rẹ jẹ kohl ti awọn oju asfiyas,
Fun mi ni ọwọ, Iwọ orisun nûr ti Hudâ.
Ko si ẹnikan ti o le de ọdọ Haqq taâlâ laisi iwọ,
Jije itẹwọgba ṣee ṣe pẹlu ojurere rẹ,
Iwọ ni aanu fun awọn agbaye, Iwọ Rasûl,
Fun mi ni ọwọ, Iwọ orisun nûr ti Hudâ.
Mo ti ṣe ẹbi ailopin ati ẹṣẹ,
Mo di ọrẹ pẹlu awọn ẹlẹṣẹ,
Gbadura fun ese mi, Eyin olore-ọfẹ,
Fun mi ni ọwọ, Iwọ orisun nûr ti Hudâ.
Eyin Rasûl nla, orisun ilawo,
Selîmî yii jẹ ẹbi ati irẹlẹ,
Ni iwaju rẹ, o bẹbẹ aanu,
Fun mi ni ọwọ, Iwọ orisun nûr ti Hudâ.

Yavuz Sultân Selim (Selîmî)

“Sọ ohun ti o gbọ lati ọdọ mi fun awọn arakunrin rẹ-ni-Islâm! Jẹ ki ara wa mọ!” Hadîth
ash-sharîf

Bí Salmân al-Fârisî ṣe gba Islâm

Lojoojumọ, nûr ti Islâm bẹrẹ si tan kaakiri ati pe orukọ ibukun ti Ọga wa Rasûlullah bẹrẹ si gba aaye kan ninu ọkan nigbati o gbọ. Awọn eniyan ti o ni imọ, ti wọn n duro de Rẹ lati wa, ni itara ti n yara lọ si Medîna ni wiwa ati di Musulumi. Ọkan ninu awọn eniyan yẹn ni Hadrat Salmân al-Fârisî. O sọ bi o ṣe di Musulumi gẹgẹbi atẹle:

- Mo wa lati abule Djay ti ilu Isfahan ni Persia (Iran). Bàbá mi ni ọlọ́rọ̀ jù lọ ní abúlé náà, a sì ní ilẹ̀ àti dúkìá púpọ̀. Emi nikan ni ọmọ ati ololufẹ baba mi. Ó dáàbò bò mí bí ọmọbìnrin. Ko jẹ ki n jade kuro ni ile. Niwọn bi o ti jẹ Zoroastrian, o kọ mi Zoroastrianism daradara bi o ṣe fẹ. Iná máa ń jó nínú ilé wa nígbà gbogbo, a ó sì máa ń jọ́sìn rẹ̀, a ó sì máa ń ṣe sajda sí i. Níwọ̀n bí bàbá mi ti ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ dúkìá, ó mú mi lọ síta lọ́jọ́ kan ó sì wí pé, “Ọmọ mi! Nigbati mo ba ku, iwọ yoo jẹ oniwun gbogbo awọn ohun-ini wọnyi, nitorinaa lọ kọ ẹkọ awọn ohun-ini ati awọn ilẹ rẹ.” Mo sọ pe, “O dara,” mo si rin kiri ni ayika awọn aaye wa.

Nígbà tí mo lọ wo pápá lọ́jọ́ kan, mo pàdé ṣọ́ọ̀ṣì kan. Mo gbọ́ ohùn àwọn Kristẹni. Nígbà tí mo sún mọ́ wọn, mo rí i pé àwọn ń jọ́sìn nínú ilé náà. Ó yà mí lẹ́nu torí pé mi ò tíì rí irú rẹ̀ rí. Nítorí pé ìjọsìn wa kì í ṣe nǹkan kan bí kò ṣe pé kí wọ́n tan iná, tí wọ́n sì ń ṣe sajda sí i. Wọ́n ń jọ́sìn Allāhu tí a kò lè fojú rí (Àwọn Kristẹni Lárúbáwá ń pe ọlọ́run wọn ní Allāhu). Mo sọ fun ara mi pe, “Mo bura pe otitọ ni ẹsin wọn, ati pe tiwa jẹ eke.” Ni iyalẹnu, Mo wo wọn titi di aṣalẹ. Kódà kí n tó lọ sí ilẹ̀ wa, òkùnkùn bẹ̀rẹ̀ sí í ṣubú. Nigbati mo beere lọwọ wọn, “Nibo ni ipilẹṣẹ ẹsin yii wa?” wọn wipe, “Ni Damasku ni.” Lẹhinna, Mo beere pe, “Ti MO ba lọ si Damasku, ṣe wọn yoo gba mi paapaa?” wọn sọ pe, “Bẹẹni, wọn yoo.” Nígbà tí mo béèrè lọ́wọ́ wọn pé, “Ṣé ẹnikẹ́ni wà lára yín tí yóò lọ sí Damasku láìpẹ́?” wọ́n sọ fún mi pé àwọn arìnrìn àjò kan máa ń lọ lẹ́yìn ìgbà díẹ̀. Awọn eniyan ti mo ba sọrọ jẹ diẹ ni iye; wọ́n ti wá sí Isfahan láti Damasku.

Nígbà tí ọwọ́ mi dí pẹ̀lú ìwọ̀nyí, mo ti pẹ́ láti lọ sílé. Nígbà tí bàbá mi rí i pé mi ò pa dà wá, ó bẹ̀rẹ̀ sí wá mi, ó sì rán àwọn ọkùnrin láti wá mi. Wọn wa, ṣugbọn wọn ko ri mi. Nígbà tí ẹ̀rù ń bà wọ́n, mo pa dà sílé. Baba mi wipe, “Nibo ni o ti wa ni gbogbo akoko yi? A wo ibi gbogbo fun ọ!” Mo ni, “Baba! Mo lọ rìn yí pápá ká. Ṣùgbọ́n lójú ọ̀nà, mo bá ṣọ́ọ̀ṣì Kristẹni kan pàdé. Mo wọle. Wọ́n ń jọ́sìn Allāhu tí wọn kò lè rí, ẹni tí ó jẹ́ alágbára gbogbo àti olódùmarè. Inú mi yà mí lẹ́nu nípa ìjọsìn wọn. Mo ti wo wọn titi di aṣalẹ. Mo loye pe otitọ ni ẹsin wọn.” Ní gbígbọ́ èyí, bàbá mi sọ pé, “Ọmọ mi! O n ronu aṣiṣe. Ẹ̀sìn àwọn baba ńlá rẹ jẹ́ òtítọ́ ju tiwọn lọ. Eke ni esin won. Maṣe tan ati gbagbọ!” Mo ni, “Rara, ẹsin wọn dara ju tiwa lọ, ati pe tiwọn jẹ otitọ, tiwa jẹ eke.” Bàbá mi bínú sí èyí; ó so ọwọ́ àti ẹsẹ̀ mi, ó sì fi mí sẹ́wọ̀n nínú ilé.

Nigba ti mo wa ni ipo yii, Mo n duro de iroyin lati ọdọ awọn arìnrìn àjò (kafila) ti yoo lọ si Damasku. Níkẹyìn, mo gbọ́ pé àwọn àlùfáà Kristẹni pèsè kafila àwọn arìnrìn àjò náà sílẹ̀. Mo tú ara mi sílẹ̀, mo sì lọ sí ṣọ́ọ̀ṣì tí àwọn arìnrìn àjò náà wà. Mo ṣàlàyé pé mi ò lè dúró síbí, mo sì dara pọ̀ mọ́ àwọn arìnrìn àjò náà, mo sì gbéra lọ sí Damasku. Ní Damasku, mo béèrè lọ́wọ́ ẹni tí ọ̀mọ̀wé akẹ́kọ̀ọ́jinlẹ̀ tó tóbi jù lọ wà nínú ẹ̀sìn Kristẹni. Wọ́n ṣàpèjúwe ọkùnrin kan fún mi, mo sì lọ bá a, mo sì sọ fún un nípa ipò mi. Mo sọ fún un pé mo fẹ́ dúró lọ́dọ̀ òun, kí n máa sìn ín, mo sì ní kó kọ́ mi ní ẹ̀sìn Kristẹni kó sì ràn mí lọ́wọ́ láti kẹ́kọ̀ọ́ nípa Allahu taâlâ. O gba. Nítorí náà, mo bẹ̀rẹ̀ sí sìn ín, láti ṣe iṣẹ́ ìjọ, Ó sì bẹ̀rẹ̀ sí kọ́ mi ní ẹ̀sìn Kristẹni.

Ṣùgbọ́n nígbà tó yá, mo wá rí i pé èèyàn burúkú ni. Nítorí pé ó kó àwọn ọrẹ àánú, wúrà àti fàdákà pamọ́, èyí tí àwọn Kristẹni mú wá fún àwọn tálákà, kò sì fi wọ́n fún àwọn aláìní. Ó ti kó ìkòkò wúrà àti fàdákà méje. Ko si eniti o mo eyi ayafi mi. Lẹhin igba diẹ, o ku. Àwọn Kristẹni péjọ fún ìsìnkú náà. Mo sọ fún wọn pé, “Kí nìdí tó o fi bọ̀wọ̀ fún un tó bẹ́ẹ̀? Oun kii ṣe eniyan ti o yẹ fun ọwọ!” Wọn sọ pe, “Bawo ni o ṣe le sọ bẹ?” ko si gba mi gbo. Mo fi ibi tí wúrà àti fàdákà tí ó kó jọ hàn wọ́n. Wọn mu awọn ikoko meje ti wura ati fadaka jade, lẹhinna sọ pe, “Eniyan yii ko yẹ fun isinku tabi irun janaza.” Wọ́n ju òkú rẹ̀ sí, wọ́n sì fi òkúta bò ó. Ẹlòmíràn gba ipò rẹ̀.14

Eniyan yii jẹ eniyan olufọkansin nitootọ ti o ni imọ ati pe ko so pataki eyikeyi si agbaye yii. O n reti siwaju si âkhirat. Ó máa ń ṣiṣẹ́ fún âkhirat, ó máa ń jọ́sìn lọ́sàn-án àti lóru. Mo nifẹ rẹ pupọ ati duro pẹlu rẹ fun igba pipẹ. Mo sìn ín tinútinú. A máa ń jọ́sìn pa pọ̀.

Ni ojo kan, mo so fun u pe, “Oluwa mi! Mo ti wa pẹlu rẹ fun igba pipẹ, ati pe Mo nifẹ rẹ pupọ. Nitoripe o gbọràn si aṣẹ Allahu taâlâ ki o yago fun ohun ti O kọ. Nigbati o ba kọja, kini o yẹ ki n ṣe, kini iwọ yoo gba mi ni imọran?” Ni idahun, o sọ pe, “Ọmọkunrin mi, ko si ẹnikan ti o kù ni Damasku lati ṣe atunṣe awọn eniyan. Ẹnikẹni ti o ba lọ sọdọ rẹ yoo ba ọ jẹ. Sibẹsibẹ, eniyan kan wa ni Mosul. Mo ṣeduro pe ki o rii.”

Nigbati o ku, Mo lọ si Mosul mo si ri ẹni ti o ṣapejuwe. Mo sọ ohun ti mo la kọja fun u. Ó gbà mí sí iṣẹ́ ìsìn rẹ̀. Gẹ́gẹ́ bí ẹnì kejì rẹ̀, ó tún jẹ́ ẹni ṣíṣeyebíye kan tí kò nífẹ̀ẹ́ sí ayé tí ó sì ń jọ́sìn nígbà gbogbo. Mo sìn ín fún ìgbà pípẹ́ pẹ̀lú. Ṣugbọn ni ọjọ kan o ṣaisan. Nígbà tó fẹ́ kú, mo béèrè ìbéèrè kan náà fún un. Ó dámọ̀ràn ènìyàn fún mi ní Nusaybin. Nígbà tí ó kú, kíá ni mo lọ sí Nusaybin. Mo rí ẹni tó mẹ́nu kàn, mo sì sọ fún un pé mo fẹ́ dúró lọ́dọ̀ òun. Ó gbà, mo sì dúró síbi iṣẹ́ ìsìn rẹ̀ fún ìgbà díẹ̀. Nígbà tó ṣàìsàn, mo sọ fún un pé kó rán mi lọ sọ́dọ̀ ẹlòmíràn. Ó ṣàpèjúwe ẹnì kan tó wà nílùú Ammuriya ní Róòmù. Lẹhin iku rẹ, Mo lọ si Ammuriya. Mo rí ẹni tí ó mẹ́nu kàn, mo sì wọlé mo sì dúró nínú iṣẹ́ ìsìn rẹ̀ fún ìgbà pípẹ́.

Iku rẹ sunmọ. Nígbà tí mo ní kó rán mi lọ sọ́dọ̀ ẹlòmíràn, ó ní, “Mo búra pé mi ò mọ irú ẹni bẹ́ẹ̀ báyìí. Ṣugbọn wiwa woli ti ọjọ-ori ti o kẹhin ti sunmọ,” o si ṣe akojọ awọn ami Rẹ, “Oun yoo jade laarin awọn Larubawa, yoo ṣí kuro ni ilu abinibi Rẹ yoo gbe ni ilu ti o ni ọpọlọpọ awọn ọpẹ ti o dagba ni ibi okuta. O gba awọn ẹbun, ṣugbọn ko gba sadaqa (alms). Èdìdì wòlíì wà láàárín èjìká Rẹ̀ méjèèjì.” Nigbati eniyan yii ku, Mo pinnu lati lọ si ilẹ awọn Larubawa ti o tẹle ohun ti o sọ.

“Wiwa Anabi ti ọjọ-ori ti o kẹhin ti sunmọ. Oun yoo jade laarin awọn Larubawa, yoo ṣí kuro ni ilu abinibi Rẹ yoo si gbe ni ilu kan ti o ni ọpọlọpọ awọn ọpẹ ti o dagba ni ibi okuta. O gba awọn ẹbun, ṣugbọn ko gba sadaqa. Èdìdì wòlíì wà láàárín èjìká Rẹ̀ méjèèjì.” Àlùfáà láti Ammuriya

Mo ti ṣiṣẹ́ ní Ammuriya mo sì ní màlúù díẹ̀ àti àgùntàn díẹ̀. Kafila àwọn arìnrìn àjò kan láti ẹ̀yà Banî Kalb ń lọ sí Arébíà. Nígbà tí mo sọ fún wọn pé, “Mú màlúù àti àgùntàn wọ̀nyí mú mi wá sí Arébíà,” wọ́n tẹ́wọ́ gba ìpèsè mi, wọ́n sì mú mi lọ pẹ̀lú wọn. Nígbà tí a dé ibi tí wọ́n ń pè ní Wâdi al-Qurâ, wọ́n dà mí, wọ́n sì tà mí fún Júù kan, wọ́n sọ pé ẹrú ni mí. Mo ti ri awọn ọgba ọpẹ ọjọ ibi ti Juu ngbe. Mo rò pé, “Ó ṣeé ṣe kó jẹ́ pé ibi tí wòlíì ìgbà ìkẹyìn yóò ti ṣí lọ.” Sibẹsibẹ, Emi ko le gbona si ibi yẹn. Mo sìn Júù yẹn fún ìgbà díẹ̀. Lẹ́yìn náà, ó tà mí fún ọmọ arákùnrin bàbá rẹ̀. O mu mi wá si Medîna. Nigbati mo de Medîna, Mo gbona si i bi ẹnipe mo ti rii ibi yii tẹlẹ. Bayi, Mo n lo awọn ọjọ mi ni Medîna; Mo ń ṣiṣẹ́ nínú ọgbà Júù tó rà mí, tó sì ń sìn ín. Lẹ́sẹ̀ kan náà, n kò ní sùúrù láti dé góńgó mi gan-gan.

Lọ́jọ́ kan, mo ń ṣiṣẹ́ lórí ọ̀pẹ ọjọ́ kan. Olówó mi ń bá ẹnì kan sọ̀rọ̀ lábẹ́ igi náà. Ni akoko kan, wọn sọ pe, “Ṣe awọn ẹya Aws ati Khazraj ṣegbe. Eniyan lati Mekka wa si Qubâ. Ó ní wòlíì ni. Àwọn ẹ̀yà wọ̀nyí ń gba ẹ̀sìn Rẹ̀ mọ́ra…” Nígbà tí mo gbọ́ ọ̀rọ̀ wọ̀nyí, mo fẹ́ rẹ̀wẹ̀sì. Lẹsẹkẹsẹ ni mo sọkalẹ lọ beere lọwọ ẹni yẹn, “Kini o n sọ?” Olówó mi gbá mi, ó ní, “Kí ni fún ọ? Kini idi ti o n beere? Ṣe akiyesi iṣowo rẹ!” Ni ọjọ yẹn, nigbati aṣalẹ de, Mo mu awọn dàbínù diẹ mo si lọ si Qubâ. Mo lọ sọdọ Ọga wa Rasûlullah (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) mo si wipe, “Olododo ni iwọ, o si ni awọn talaka pẹlu rẹ. Mo ti mu awọn dàbínù wọnyi wa bi sadaqa.”

Rasûlullah sọ fun Ashâb ni ayika Rẹ, “Jọwọ ẹ wa jẹ awọn dàbínù.” Wọn jẹ. Sibẹsibẹ, Ko jẹun eyikeyi. Mo sọ fun ara mi pe, “Bayi, eyi jẹ ọkan ninu awọn ami. Ko gba sadaqa.” Lẹ́yìn tí Ọ̀gá wa Rasûlullah ti bu ọlá fún Medîna, mo tún mú àwọn dàbínù kan, mo sì mú wọn wá sọ́dọ̀ Rẹ̀. Mo sọ pe, “Awọn wọnyi ni ẹbun!” Ni akoko yii, O jẹun pẹlu Ashâb Rẹ. Mo sọ pe, “Eyi ni ami keji.” Mo ti mu nipa dàbínù mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n wá. Sibẹsibẹ, lẹhin ti a jẹ awọn dàbínù naa tan, kóró wọn tó nǹkan bí ẹgbẹ̀rún. Pẹlu awọn iyanu ti Oga wa Rasûlullah, nọmba awọn dàbínù naa ti pọ si. Mo sọ fun ara mi pe, “Mo ti rii ami miiran.” Mo ti lọ si Rasûlullah lẹẹkansi. O n ṣe isinku. Mo sún mọ́ ọn nítorí mo fẹ́ rí èdìdì wòlíì. O loye erongba mi o si gbe seeti Re soke. Nígbà tí ẹ̀yìn alábùkún Rẹ̀ hàn síta, mo rí èdìdì wòlíì, lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ni mo fi ẹnu kò ó, mo sì sunkún. Ni akoko yẹn, Mo sọ Kalima ash-shahâda mo si di Musulumi.

Nigbana ni mo sọ fun Rasûlullah nipa awọn iṣẹlẹ ti o ṣẹlẹ si mi ni ọkọọkan. Ó yà á lẹ́nu. O paṣẹ fun mi lati sọ fun Ashâb al-kirâm pẹlu. Ashâb al-kirâm pejọ mo si sọ fun wọn nipa ohun ti mo ti ni iriri ni gbogbo alaye…”15

Nigbati Salmân al-Fârisî di Musulumi, o beere fun onitumọ nitori ko mọ ede Larubawa. Nígbà tí ó gbóríyìn fún Wòlíì olùfẹ́ wa, atúmọ̀ èdè Júù tí ó wá yóò sọ òdìkejì. Ni akoko yẹn, Hadrat Jabrâîl wa o si royin awọn ọrọ Hadrat Salmân ni deede. Nigbati Juu loye ipo naa, o di Musulumi nipa kika Kalima ash-shahâda.

Lẹhin ti o di Musulumi, Salmân al-Fârisî tẹsiwaju lati jẹ ẹrú fun igba diẹ. Lori aṣẹ ti Anabi olufẹ wa, “Gba ara rẹ kuro lọwọ oko-ẹrú, Iwọ Salmân!” o lọ sọdọ oluwa rẹ o sọ pe o fẹ lati gba ominira. Ju naa gba laifẹẹ pupọ. Ó gbà á lórí àdéhùn pé Salmân yóò gbin ọ̀ọ́dúnrún igi ọ̀pẹ, yóò sì tọ́ wọn dàgbà títí tí wọ́n á fi bẹ̀rẹ̀ sí í so èso, tí yóò sì fún 1600 dirham (dirham kan dọ́gba giramu 3) ti wúrà (nínú rìwáyà kan, ó jẹ́ ẹgbẹ̀rún mẹ́rin dirham fàdákà).

Ó sọ fún Ọ̀gá wa Rasûlullah nípa èyí. O si wi fun Ashâb Re, “Ran arakunrin rẹ lọwọ.” Wọ́n kó ọ̀ọ́dúnrún igi ọ̀pẹ jọ fún un. Ọga wa Rasûlullah sọ fun u pe, “Gbẹ́ awọn ihò wọn ki o sọ fun mi nigbati wọn ba ṣetan.” Nigbati o pese awọn ihò ti o si sọ fun u, O bu ọla fun ibi naa o si gbin awọn ọpẹ-ọjọ pẹlu ọwọ ibukun tirẹ. Ọkan ninu wọn ni Hadrat Umar gbin. Gbogbo wọn, pẹlu igbanilaaye ti Allahu taâlâ, so dàbínù laarin ọdun yẹn, ayafi eyi ti Hadrat Umar gbin. Ọ̀gá wa Rasûlullah fa ọ̀pẹ yẹn tu, ó sì fi ọwọ́ ìbùkún Rẹ̀ tún un gbìn. Ni kete ti O gbin in, o so dàbínù.

Hadrat Salmân al-Fârisî sọ pe, “Ni ọjọ kan, eniyan n wa mi ti o n beere pe, ‘Nibo ni Salmân al-Fârisî Mukâtab al-faqîr (ẹrú kan tí ó fohùn ṣọ̀kan pẹ̀lú ọ̀gá rẹ̀ lórí iye kan láti jèrè òmìnira rẹ̀) wà?’ Ó rí mi ó sì fún mi ní wúrà tí ó tóbi ẹyin tí ó di lọ́wọ́ rẹ̀. Mo mu eyi mo si lọ sọdọ Anabi wa mo si ṣalaye ipo naa.

Ni fifun goolu naa pada fun mi, Rasûlullah sọ pe, “Mu goolu yii ki o san gbese rẹ!” Nigbati mo wipe, “Iwo Rasûlallah! Wura yii ko wuwo bi Juu ṣe fẹ.” Ọ̀gá wa Rasûlullah mu wura naa o si fi ahọn ibukun rẹ fọwọ kan. Lẹhinna o sọ pe, “Mu eyi! Allahu taâlâ yoo san gbese rẹ pẹlu rẹ.” Nítorí Allāhu, mo wọn wúrà yẹn, mo sì rí i pé ó wúwo bí a ti béèrè. Mo lọ fi fun u. Nípa bẹ́ẹ̀, a dá mi sílẹ̀ lóko ẹrú.”16

Lẹhin ọjọ yẹn, Salmân al-Fârisi darapọ mọ Ashâb as-Soffa.

Awọn angẹli yoo wa lati gbọ

Wòlíì wa (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) ka Qurân al-karîm lọ́nà tó rẹwà, ó dùn gan-an, ó sì gbéṣẹ́ débi pé àwọn tí kì í ṣe Mùsùlùmí tí wọ́n tẹ́tí sí Rẹ̀ yóò borí pẹ̀lú ìgbóríyìn. Ọpọlọpọ eniyan di Musulumi nipa gbigbọ Rẹ.

Hadrat Barâ ibn Âzib sọ pé, “Lẹ́yìn ishaa (oru) namâz, mo tẹ́tí sí Ọ̀gá wa Rasûlullah tí ń ka Sûrah at-Tîn. Ó ń kà á lẹ́wà tó bẹ́ẹ̀ tí n kò gbọ́ ẹnikẹ́ni rí tí ohùn àti kíkà rẹ̀ pé jù bẹ́ẹ̀ lọ.”

Lara awọn Ashâb al-kirâm, ọpọlọpọ awọn ti o ni ohùn ti o dara pupọ ati pe wọn yoo ka Qurân al-karîm pẹlu omije ni oju wọn, ti wọn n gbe awọn miiran lọ si omije pẹlu. Ọkan ninu wọn ni Usayd ibn Khudayr. Nírọ̀lẹ́ ọjọ́ kan, ó so ẹṣin rẹ̀ mọ́ nítòsí rẹ̀, ó sì bẹ̀rẹ̀ sí ka Sûrah al-Baqara. Nigba ti o n ka, ẹṣin naa mì. Hadrat Usayd duro; ẹṣin balẹ. Nigbati o bẹrẹ kika, ẹṣin naa tun mì lẹẹkansi. Nigbati o duro, ẹṣin naa tun balẹ lẹẹkansi. Nigbati o tun bẹrẹ kika, ẹṣin naa tun mì lẹẹkan si. Yahya, ọmọ Usayd ibn Hudayr, ti dubulẹ nitosi ẹṣin. Ó ṣàníyàn pé ẹṣin náà lè pa ọmọ náà lára, torí náà ó jáwọ́ nínú kíka ìwé. Nígbà tó wo ojú ọ̀run, ó ṣàkíyèsí àwọn nǹkan tó ń tàn bí àtùpà òróró nínú ìkùukùu kan tó dà bí òjìji ìkùukùu funfun. Nígbà tí ó dáwọ́ kíka ìwé dúró, ó rí àwọn nǹkan tí ń tàn yòò tí wọ́n ń gòkè lọ sí ojú ọ̀run.

“Allahu taâlâ sọ fun mi pe O nifẹ eniyan mẹrin. Ó pàṣẹ fún mi pé kí n nífẹ̀ẹ́ àwọn mẹ́rẹ̀ẹ̀rin. Wọn jẹ Alî, Abû Zarr, Mikdâd ati Salmân.” Hadîth
ash-sharîf

Ní òwúrọ̀, ó lọ sí iwájú alábùkún Wòlíì olùfẹ́ wa (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) ó sì sọ ohun tí ó ṣẹlẹ̀ ní alẹ́ fún un.

Ọga wa Rasûlullah beere pe, “Ṣe o mọ kini wọn jẹ?” Hadrat Usayd dahun pe, “Ki a fi awọn obi mi rubọ fun ọ, Iwọ Rasûlallah! Emi ko mọ.”

Ọ̀gá wa, Anabi sọ pe, “Awọn angẹli ni wọn. Wọn ti sunmọ ohùn rẹ. Ti o ba ti tẹsiwaju lati ka, wọn yoo ti tẹtisi rẹ titi di owurọ, ati pe awọn eniyan yoo ti ri ati wo wọn. Wọn kii ba ti farapamọ fun oju eniyan.”

Ọkan ninu awọn ti o ka Qurân al-karîm lọna ti o n wọ ọkan ni Hadrat Abû Bakr as-Siddîq. Nigbati o bẹrẹ lati ka lakoko namâz, ko le da ara rẹ duro lati ta omije silẹ. Àwọn tí wọ́n rí i yóò gbóríyìn fún ipò rẹ̀. Lọ́jọ́ kan, àwọn alaigbagbo náà kóra jọ, wọ́n sì sọ pé, “Ènìyàn yìí sunkún nígbà tí ó ń ka ohun tí wòlíì náà mú wá. A bẹru pe awọn ọmọ ati awọn obinrin wa yoo ni itara nipasẹ ipo tirẹ ati di Musulumi.”

Bí Abdullah ibn Salâm ṣe gba Islâm

Ọkan ninu awọn eniyan ti wọn fẹran Anabi olufẹ wa nigbati wọn ri oju ibukun Rẹ, ti o si di Musulumi nigbati o ngbọ ọrọ ibukun Rẹ ati Al-Qurân al-karîm O ka, ni Hadrat Abdullah ibn Salâm.

Abdullah ibn Salâm, ẹni tí ó mọ Tawrât àti Injîl dáradára, jẹ́ ọ̀mọ̀wé Júù kí ó tó gba Islâm mọ́ra. O ṣe apejuwe bi o ṣe di Musulumi gẹgẹbi atẹle: “Mo ti kọ Tawrât ati awọn alaye rẹ lati ọdọ baba mi. Ni ọjọ kan, baba mi sọ fun mi awọn abuda, awọn ami ati awọn iṣe ti woli ti yoo wa ni ọjọ-ori ikẹhin. Ó sì wí pé, ‘Bí ó bá ti ọ̀dọ̀ àwọn ọmọ Hârûn wá, èmi yóò tẹ̀lé e; bibẹkọ ti, emi kii yoo tẹle e!’ Baba mi ku ki Rasûlullah to wa si Medîna.

Nigbati mo gbọ pe Rasûlullah kede jíjẹ́ wòlíì Rẹ̀ ni Mekka, Mo ti mọ awọn abuda Rẹ tẹlẹ, Orukọ Rẹ ati akoko ti Oun yoo wa. Nitori eyi, mo n duro de Re. Titi emi o fi gbọ lati ọdọ ẹnikan pe Rasûlullah n gbe ni ile awọn ọmọ Amr ibn Awf ni ibi ti a npe ni Qubâ nitosi Medîna, Mo pa ipo mi mọ ni ikoko si awọn Ju.

Lọ́jọ́ kan, nígbà tí mo ń kó àwọn dàbínù tuntun jọ láti ara igi ọ̀pẹ kan nínú ọgbà mi, ẹnì kan láti ọ̀dọ̀ àwọn ọmọ Nadîr kígbe pé, ‘Lónìí, ọkùnrin Lárúbáwá wá.’ Mo bẹrẹ iwarìri. Lẹsẹkẹsẹ, Mo sọ takbîr, ‘Allahu Akbar.’ Ni akoko yẹn, arábìnrin baba mi, Khâlida bint Hârith joko labẹ igi naa. O jẹ arugbo pupọ. Nigbati o gbọ takbîr mi, o ni, ‘Ki Olohun so owo re sofo ki o ma fun ọ ni ohun ti o fe! Wallahi, iwọ kii yoo ni idunnu diẹ sii ti o ba gbọ Mûsâ ibn Imrân17 n bọ.’ Mo ni, ‘Eyin anti mi! Wallahi, Oun ni arakunrin Mûsâ ibn Imrân ati woli bi Re. O wa ni ọna kanna bi Rẹ ati pe o ti firanṣẹ pẹlu igbagbọ kanna ti tawhîd (igbagbọ ninu isokan ti Allahu taâlâ).’

Lori eyi, o beere lọwọ mi pe, ‘Ìwọ ọmọ arákùnrin mi! Ṣé ó lè jẹ́ pé òun ni wòlíì tí a sọ tẹ́lẹ̀ pé kí a rán an sún mọ́ qiyâmat?’ Nigbati mo dahun pe, ‘Bẹẹni,’ o sọ pe, ‘Nigbana, o tọ.’18

Nígbà tí Rasûlullah ṣí lọ sí Medîna, lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ni mo dara pọ̀ mọ́ ogunlọ́gọ̀ náà láti rí i. Ni kete ti mo rii ẹwa ibukun Rẹ ati oju didan, Mo sọ pe, ‘Oju rẹ ko le jẹ oju eke!’ Rasûlullah n ṣalaye Islâm o si fun awọn eniyan ti o pejọ ni imọran. Eyi ni hadîth ash-sharîf akọkọ ti mo gbọ lati Rasûlullah nibẹ:

‘Tan salâm (ikini) laarin yin, fun ebi npa, ṣe sila ar-rahm (ṣabẹwo si awọn ibatan rẹ timọtimọ), ṣe namâz nigbati awọn eniyan ba sùn. Bayi, iwọ yoo wọ Jannah ni alaafia.’

Fakhr al-âlam (sall-Allahu ’alaihi wa sallâm) mọ mi pẹlu nûr ti woli o si beere pe, ‘Ṣe iwọ Ibn Salâm, ọmọwe ti Medîna?’ Nigbati mo dahun pe, ‘Bẹẹni,’ Anabi olufẹ wa sọ pe, ‘Sunmọ,’ O si beere ibeere yii: ‘Iwọ Abdullah! Sọ nitori Allahu taâlâ! Njẹ o ko ti ka ati kọ ẹkọ ti awọn abuda mi ni Tawrât?’ Mo ni, ‘Ṣe iwọ yoo sọ awọn abuda Allahu taâlâ fun mi?’ Ni idahun si ibeere yii, Rasûlullah duro fun igba diẹ, ati Jabrâîl alaihis-salâm fi Sûrah al-Ikhlâs han. Nigbati mo gbo sûrah yi ti oga wa Rasûlullah ka, lesekese ni mo di Musulumi nipa wiwi fun Anabi wa, ‘Bẹẹni, Iwọ Rasûlallah! O n so otito; Mo jẹri pe ko si ọlọrun bikoṣe Allahu taâlâ. Ìwọ ni ìránṣẹ́ Rẹ̀ àti Rasûl Rẹ̀!’

Nigbana ni mo wipe, ‘Iwo Rasûlallah! Àwọn Júù jẹ́ orílẹ̀-èdè òǹrorò tí wọ́n ń purọ́ débi pé ó ń ya àwọn ènìyàn lẹ́nu, tí wọ́n ń fẹ̀sùn èké àti ẹ̀gàn. Ti wọn ba gbọ pe Mo ti gba Islâm ṣaaju ki o to beere nipa iwa ati ipo mi, dajudaju wọn yoo sọ awọn ẹgan ti ko ṣee ro nipa mi. Ni akọkọ, beere lọwọ wọn nipa mi!’ Mo si farapamọ sinu ile. Àwùjọ àwọn olókìkí àwọn Júù wọlé tẹ̀ lé mi. Ọga wa Rasûlullah beere lọwọ awọn Ju pe, ‘Iru eniyan wo ni Abdullah ibn Salam laarin yin?’ Àwọn Júù sọ pé, ‘Ọ̀mọ̀wé wa tó ga jù lọ ni, àti ọmọ ọ̀mọ̀wé wa tó ga jù lọ! Ibn Salam ni o dara ju ninu wa, ati ọmọ ẹni ti o dara ju ninu wa!’ Lori eyi, Anabi wa beere pe, ‘Kini ẹyin yoo sọ bi o ba ti di Musulumi?’ Awọn Ju dahun pe, ‘Ki Olohun daabo bo oun kuro ninu iru nkan bẹẹ!’

“Tan salâm laarin yin, fun ebi npa, ṣe sila ar-rahm (ṣabẹwo si awọn ibatan rẹ ti o sunmọ), ṣe namâz nigbati awọn eniyan ba sùn. Bayi, iwọ yoo wọ Jannah ni alaafia.” Hadîth
ash-sharîf

Ni akoko yẹn, Mo jade kuro ni ibi ipamọ mi ati fi idi ohun ti O sọ nipa sisọ pe, ‘Iwọ agbegbe Juu! Ẹ bẹru Allahu taâlâ! Gba ohun ti o ti wa si ọ. Mo bura fun Allahu taâlâ, ẹyin naa mọ pe eniyan yii ni Rasûl Allahu taâlâ, ẹniti a kọ orukọ ati awọn abuda rẹ si Tawrât ti o wa ni ọwọ yin. Mo jẹri pe ko si ọlọrun bikoṣe Allahu taâlâ. Lẹẹkansi, Mo jẹri pe Muhammad ‘alaihis-salâm jẹ ẹrú Rẹ ati Rasûl.’ Lori eyi, awọn Ju sọ pe, ‘Oun ni o buru julọ ninu wa, ati ọmọ ẹni ti o buru julọ ninu wa!’ wọ́n sì sọ̀rọ̀ ẹ̀gàn nípa mi, wọ́n sì fẹ̀sùn oríṣiríṣi àṣìṣe kàn mí. Mo ni, ‘Eyi ni ohun ti Mo bẹru. Eyin Rasûlallah! Mo ti sọ fún yín pé òǹrorò ni wọ́n, irọ́ pípa, orílẹ̀-èdè ẹlẹ́gàn tí wọn kò yàgò fún ibi, ṣé èmi kò ṣe bẹ́ẹ̀? Eyi fihan.’ Rasûlullah sọ fun awọn Ju pe, ‘Ẹri yin akọkọ to fun wa, ekeji ko ṣe pataki.’ Lori eyi, Mo pada si ile mi lẹsẹkẹsẹ. Mo pe idile mi ati ibatan mi si Islâm. Gbogbo wọn, pẹlu anti mi, di Musulumi.

Gbígbà tí mo gba Islâm mú kí inú bí àwọn Júù gan-an. Wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí í tẹ̀ mí lọ́kàn. Àwọn kan lára àwọn ọ̀mọ̀wé Júù tiẹ̀ gbìyànjú láti yí mi pa dà kúrò ní Islâm nípa sísọ pé, ‘Kò sí wòlíì kankan tó wá láti Lárúbáwá. Oluwa re je olori.’ Sibẹsibẹ, wọn ko ni aṣeyọri.”

Pẹ̀lú rẹ̀, Sa’laba ibn Sa’ya, Usayd ibn Sa’ya, Asad ibn Ubayd àti àwọn Júù mìíràn di Mùsùlùmí tọkàntọkàn. Sibẹsibẹ, diẹ ninu awọn ọjọgbọn Juu sọ pe, “Nikan buburu laarin wa gbagbọ ninu Muhammad. Bí wọ́n bá jẹ́ ẹni rere láàárín wa, wọn kì bá tí pa ẹ̀sìn àwọn baba ńlá wọn tì.” Lori eyi, Allahu taâlâ sọkalẹ ni âyat al-karîma, ni maal, “Wọn (Ahl al-kitâb, iyẹn ni, Awọn eniyan Iwe) kii ṣe bakan naa gbogbo wọn. Lara awọn Ahl al-kitâb, agbegbe kan wa ti o jọsin ti o si gbadura, ti o ka awọn âyats ti Allahu taâlâ nipasẹ ibọriba ni awọn alẹ.”19

Lojoojumọ, ipo mi buru si pupọ, Iwọ Rasûlallah!

Awọn iṣẹ mi yẹ ki o ni ilọsiwaju, ṣe iranlọwọ, Iwọ Rasûlallah!

Nafs buburu mi ti gbilẹ, o jẹ ki n tẹle shaytan,

Pẹlu gbogbo awọn ẹṣẹ wọnyẹn, ṣe mo le nireti fun iranlọwọ, Iwọ Rasûlallah!

Ṣe o ṣee ṣe lati yọ awọn ifẹ ti nafs ati shaytan kuro?

Ti eniyan ko ba gba itọnisọna lati ọdọ rẹ, Iwọ Rasûlallah!

Nigbati fayz ati ojurere rẹ ba de ọdọ ẹlẹṣẹ fun iṣẹju kan,

Ọna rẹ jẹ ailewu ni awọn agbaye mejeeji, Iwọ Rasûlallah!

Mo bu ọla fun awọn aṣẹ ati awọn idinamọ, ko sọ halâl si harâm.

Ipari gbogbo ẹṣẹ ti jẹ kabamọ, Iwọ Rasûlallah!

Eyin Rasûl ti eda eniyan ati jinns, eniyan ti o ga julọ,

Fun ikhlâs mi, bẹbẹ, Iwọ Rasûlullah!

Diẹ ninu awọn iṣẹlẹ ti o ṣẹlẹ ni ọdun akọkọ ti Hegira

Ni ọdun akọkọ ti Hegira, As’ad ibn Zurâra, Barâ ibn Ma’rûr, Kulthum ibn Hidm lati Ansâr ati ’Uthmân ibn Maz’ûn lati Muhâjîrs ku. Ni afikun, Hadrat Abû Bakr ati Hadrat Bilâl al-Habashî (radiy-Allahu ‘anhumâ), ti ko le farada ipa oju ojo ati omi Medîna, ṣaisan iba. Lori eyi, Rasûlullah (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) gbadura, “Eyin Rabb mi! Jẹ ki a nifẹ Medîna bi o ti jẹ ki a nifẹ Mekka ki o si fun wa ni ọpọlọpọ ati aisiki nibi.” Janâb al-Haqq gba adura Re o si mu ki awọn Muhâjirs nifẹ Medîna.

Adehun kikọ akọkọ

Ṣaaju Hegira Ọga wa Rasûlullah, Abdullah ibn Ubayy, adari ẹya Khazraj ni Medîna, ni wọn fẹ yan gẹgẹ bi olori Medîna. Nitori awọn Aqaba bîats, lẹhinna Hegira, pupọ julọ awọn ẹya Aws ati Khazraj di Musulumi, ati pe ijọba Abdullah ibn Ubayy ko ṣẹ. Fun idi eyi, Abdullah ibn Ubayy ni ikorira si Ọga wa, Anabi ati Muhâjir Ashâb al-kirâm, lẹhinna sahâbîs ti Medîna. Sibẹsibẹ, ko le ṣe afihan ọta rẹ ni gbangba. O ṣẹda ẹgbẹ ti munâfiqs pẹlu awọn eniyan diẹ bi rẹ. Awọn eniyan wọnyi yoo sọ pe wọn ti gba Islâm nigbati wọn wa pẹlu awọn Musulumi; bí ó ti wù kí ó rí, wọn yóò fi wọ́n ṣe yẹ̀yẹ́ lẹ́yìn wọn. Wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí gbin irúgbìn ìforígbárí ní ìkọ̀kọ̀, wọ́n sì ń fa ìforígbárí. Wọ́n lọ jìnnà sí èyí débi pé wọ́n gbìyànjú láti yí àwọn ọ̀rọ̀ ìbùkún ti Ọ̀gá wa Fakhr al-âlam (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) padà, kí wọ́n sì ṣì wọ́n gbé kalẹ̀.

Láàárín àkókò yìí, àwọn abọ̀rìṣà Mekà kò dákẹ́; wọn n gbiyanju lati ṣe ni Medîna ohun ti wọn ko le ṣe ni Mekka si Ọga wa Rasûlullah. Gẹ́gẹ́ bí wọ́n ṣe fi àwọn lẹ́tà ìhalẹ̀mọ́ni ránṣẹ́ sí àwọn abọ̀rìṣà Medîna, wọ́n tún fi lẹ́tà àti ìsọfúnni ránṣẹ́ tí ó kún fún ìhalẹ̀mọ́ni sí àwọn ẹ̀yà Júù ní Medîna. Ihalẹ wọnyi jẹ ki awọn Ju sunmọ Ọga wa Rasûlullah.

Nibayi, awọn Ju wa si iwaju Ọga wa Rasûlullah wọn si sọ pe, “A ti wa lati ṣe alafia pẹlu rẹ. Jẹ ki a ṣe adehun ki a ma ba ṣe ipalara fun ara wa.” Wòlíì wa ṣe àdéhùn pẹ̀lú wọn, tí ó ní abala márùndínlọ́gọ́ta (55). Diẹ ninu awọn ipinnu wọnyi jẹ bi atẹle:

Adehun yii jẹ iwe kikọ laarin Rasûlullah Muhammad ‘alaihis-salâm, awọn Musulumi Mekka ati Medîna ati awọn ti wọn gbọràn si wọn ati awọn ti yoo darapọ mọ wọn nigbamii ati awọn ti o jagun ni ẹgbẹ wọn.

Nitootọ, iwọnyi jẹ agbegbe lọtọ lati ọdọ awọn eniyan miiran.

Ẹ̀yà kọ̀ọ̀kan yóò san ìràpadà fún àwọn ọmọ ẹgbẹ́ tí wọ́n mú wọn lápapọ̀ (gẹ́gẹ́ bí ìdájọ́ òdodo láàárín àwọn Mùsùlùmí).

Awọn Musulumi yoo duro lodi si awọn ti o fa iyapa laarin ara wọn, paapaa ti wọn ba jẹ ọmọ tiwọn.

Lára àwọn Júù, àwọn tí wọ́n ṣègbọràn sí àwọn Mùsùlùmí a kò ní ṣe inúnibíni sí wọn, a ó sì ràn wọ́n lọ́wọ́.

Awọn Ju yoo ṣẹda ẹgbẹ kan pẹlu awọn Musulumi, ati pe gbogbo eniyan yoo mu awọn ibeere ti ẹsin tiwọn ṣẹ.

Ko si ọkan ninu awọn Ju ti yoo lọ si irin-ajo ologun laisi igbanilaaye ti Muhammad ’alaihis-salâm.

Ko si ẹnikan ti yoo ṣe ipalara fun ẹnikẹni ti o ti ṣe adehun pẹlu rẹ, ati pe a o dajudaju ran awọn ti a nilara lọwọ.

Fun awọn ti o ṣe adehun yii, afonifoji Medîna jẹ agbegbe ti a ko fọwọkan, eewọ.

Awọn abọ̀rìṣà Meka ati awọn ti o ṣe iranlọwọ fun wọn kii yoo ni aabo labẹ eyikeyi ayidayida.

“Bí ènìyàn mẹ́wàá láti ọ̀dọ̀ àwọn ọ̀mọ̀wé Júù bá ti gbà mí gbọ́, gbogbo àwọn Júù ì bá ti gbàgbọ́.” Hadîth
ash-sharîf

Awọn Musulumi ati awọn Ju yoo ran kọọkan miiran lodi si awon ti yoo kolu Medina.

Pẹlu adehun yii, awọn Ju yoo jẹ ọrẹ (ni irisi) pẹlu awọn Musulumi, ati pe wọn kii yoo ni ibinu tabi fi ọta han wọn.20

Eyin Habîb mi! Maṣe banujẹ

Lẹ́yìn tí wọ́n fọwọ́ sí àdéhùn yìí, àwọn Júù, tí wọ́n fi ìkórìíra wọn pa mọ́, ṣèbẹ̀wò sọ́dọ̀ Ọ̀gá wa, Wòlíì ní àwùjọ. Wọ́n béèrè àwọn ìbéèrè tí wọ́n rò pé ó ṣòro gan-an. Wọ́n lóye láti inú ìdáhùn tí wọ́n gbà pé òun ni wòlíì tòótọ́. Ṣugbọn nitori agidi ati owú wọn, wọn ko gbagbọ.

Lẹhinna Anabi olufẹ wa sọ pe, “Ti eniyan mẹwa lati ọdọ awọn ọjọgbọn Juu ba ti gba mi gbọ, gbogbo awọn Ju yoo ti gbagbọ.” Gẹ́gẹ́ bí Ọ̀gá wa, Wòlíì náà ní ìbànújẹ́ gan-an, Allahu ta’âlâ tù ú nínú pẹ̀lú âyat al-karîma yìí, ní maal, “(Ìwọ Habîb Mi!) Iwọ Rasûl ologo! Maṣe jẹ ibanujẹ nitori (ipo ti) awọn ti o sọ pe wọn gbagbọ pẹlu ẹnu wọn nigba ti wọn ko gbagbọ ninu ọkan wọn (munâfiqs) ati awọn Ju ti wọn n sare lọ sinu aigbagbọ. Wọn (awọn ọmọ Qurayzâ) jẹ awọn ti o gbọ irọ nigbagbogbo ti wọn si ṣe amí fun awọn eniyan miiran (awọn Ju ti Khaybar) ti ko wa si iwaju rẹ. Wọ́n yí àwọn ibi ọ̀rọ̀ àti òtítọ́ tí wọ́n gbọ́ padà, wọ́n sì sọ fún wọn lọ́nà tí ó jìnnà sí òtítọ́. Nwọn si wipe, ‘Ti a ba fun ọ ni eyi (fatwa), gba; bí bẹ́ẹ̀ kọ́, ẹ ṣọ́ra.’ Ti Allahu ta’âlâ ba fẹ ki ẹnikan ṣubu sinu fitna (idagbasoke ibi ninu ero ati ọkan eniyan ti yoo ba a jẹ), iwọ ko le ṣe idiwọ ifẹ Allahu ta’âlâ ni eyikeyi ọna. Wọn jẹ iru eniyan ti Allahu ta’âlâ ko fẹ lati sọ ọkan wọn di mimọ (wọn). Fun wọn, itiju ati ibanujẹ wa ni agbaye yii ati ijiya nla ni âkhirat.”21

Nitori abajade adehun naa, diẹ ninu awọn Ashâb di ọrẹ pẹlu awọn Ju ti o jẹ aladugbo wọn. Allahu ta’âlâ ni idinamọ wọn lati eyi pẹlu âyat al-karîma, ni maal, “Ẹyin onigbagbọ! Maṣe ṣe ọrẹ ẹnikẹni (awọn alaigbagbọ ati awọn munâfiqs) yatọ si awọn arakunrin rẹ ni igbagbọ. Wọn ko ṣiyemeji lati ṣe ipalara fun ọ ati ṣe ibi ati ki o fẹ ki o wa ninu wahala. Ìkùnsínú àti ìṣọ̀tá wọn sí ọ ti dà jáde láti ẹnu wọn. Ní ti ìṣọ̀tá tí wọ́n fi sínú ọkàn wọn, ó tilẹ̀ tóbi jù. Ti o ba ronu ati oye, A ti ṣalaye awọn âyats nipa ọta wọn (A ti fihan kedere awọn ọrọ ti o yẹ ki o ṣọra nipa).”22

Àwọn ẹlẹ́sìn Mẹ́kà náà ń bá a lọ láìdáwọ́dúró láti ru àwọn abọ̀rìṣà, munâfiqs àti àwọn Júù ní Medîna àti àwọn ẹ̀yà tó yí wọn ká sókè, wọ́n sì ń halẹ̀ mọ́ wọn. Wọn n gbiyanju lati pa nûr ti Islâm ni kete bi o ti ṣee. Wọ́n ń wá ọ̀nà láti fòpin sí wíwàláàyè alábùkún ti Wòlíì olùfẹ́ wa.

Lodi si iru awọn iṣe ti awọn munâfiqs ati awọn abọ̀rìṣà, Ọga wa Rasûlullah nigbagbogbo yan ọna alaafia. Diẹ ninu awọn Ashâb al-kirâm gbagbọ pe o to akoko lati koju awọn ọta, wọn si gbadura, “Iwọ Rabb mi! Fun wa, ko si ohun ti o niyelori ju ija ni ọna Rẹ lodi si awọn abọ̀rìṣà wọnyi. Àwọn abọ̀rìṣà Quraysh wọ̀nyí sẹ́ jíjẹ́ wòlíì Habîb Rẹ, wọ́n sì fipá mú un láti kúrò ní Mekka. Olohun mi! A nireti pe Iwọ yoo gba wa laaye lati ba wọn ja!...”

Ní ti Ọ̀gá wa Rasûlullah, Ó ń dúró de àṣẹ Allahu ta’âlâ àti ṣiṣẹ gẹgẹbi ohun ti O paṣẹ. Akoko ti de. A pa á láṣẹ nínú wahy tí Jabrâîl ‘alaihis-salâm mú wá pé, “Ẹ jà ní ọ̀nà Allahu ta’âlâ pẹ̀lú àwọn tó ń bá yín jagun. Ṣugbọn maṣe ṣẹ tabi kọja. Nitootọ, Allahu ta’âlâ ko fẹran awọn ti o ṣẹ. Pa wọn (awọn alaigbagbọ) nibikibi ti o ba ri wọn. Le wọn jade bi wọn ti le ọ jade (lati Mekka). Fitna shirk wọn burú ju ìpànìyàn lọ. Maṣe ba wọn ja ni Masjid al-Harâm ayafi ti wọn ba ba ọ ja nibẹ. Ṣugbọn ti wọn ba pa ọ nibẹ, iwọ tun pa wọn nibẹ. Bẹ́ẹ̀ ni ìjìyà àwọn alaigbagbọ. Ti wọn ba fi silẹ lati kọ Allahu ta’âlâ ati ija, (o fi ija silẹ paapaa. Nitori) Allahu ta’âlâ jẹ idariji ati alaanu julọ.”23

O ti paṣẹ ni âyat al-karîma miiran ti a fihan nigbamii, “Ẹ ba awọn abọ̀rìṣà wọnyi ja titi ti ko fi ni si ipa fitna shirk mọ, ti ẹsin naa yoo si jẹ ti Allahu ta’âlâ nikan (ti Allahu ta’âlâ nikan ni a o maa sin). (Ko si iwa ika fun wọn,) ti wọn ba fi (shirk) silẹ. Lẹhin iyẹn, ọta (ijiya) jẹ fun awọn ti o jẹ ika nikan.”24

Mâ madahtu Muhammadan bi makâlâtî,
Lâkin madahtu makâlâtî bi Muhammadin.
(Emi ko le yin Muhammad ’alaihis-salâm,
Pẹlu Rẹ, Mo n jẹ ki awọn kikọ mi niyelori.)
Imâm ar-Rabbânî (rahmatullahi ’alaih)