Севимли Пейгъамберим

ПЕЙГЪАМБЕР ЭФЕНДИМИЗНИНЪ ВЕФАТЫ

Иджретнинъ он биринджи йылы эди. Джебраил алейхисселям бу йыл кельгенде севимли Пейгъамберимизге Къур’ан-ы Керимни эки кере баштан-сонъгъа окъуды. Албуки даа эвельки йылларда Къур’ан-ы Керимни бир кере окъугъан эди. Сервер-и алем саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимиз Джебраил алейхисселямнынъ энъ сонъ теблигъ эткен «Аллаh Таалянынъ ярдымы ве зафер куню келип, инсанларнынъ Аллаh Таалянынъ динине (Ислямиетке) топ-топ киргенлерини корьгенинъде, Раббинъни хамд иле тесбих эт! Ондан афу исте! Чюнки О, тёвбелерни даима къабул этер»1 манасындаки Наср суресини динълегенден сонъ: «Я Джебраил! Ичимде олюмимнинъ якъынлашкъаныны дуям» буюрды. Бунынъ узерине Джебраил алейхисселям шу ает-и керимелерни окъуды, меален: «Ахирет сен ичюн дюньядан даа хайырлыдыр. Раббинъ, сен „разы олдым“ дегендже, санъа эр истегенинъни береджек.»2

Ресулуллах саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимизнинъ иджретнинъ он биринджи йылы, Сафер айынынъ йигирми единджи куню мубарек башы агъырмагъа башлады. Зевдже-и мукерремеси Азрети Айше радыяллаху анханынъ одасына тешриф буюрды. Абдуррахман бин Эби Бекирни чагъырып, озюнден сонъ Эбу Бекир-и Сыддыкъ халифе сечильсин деп васиет яздыраджагъыны бильдирди, окка ве къалем кетирмесини эмир буюрды. Азрети Эбу Бекирнинъ огълу Абдуррахман эмирлерини ерине кетирмеге кеткенде: «Сонъра кетирирсинъ, шимди турсын!» буюрды ве месджид-и шерифке тешриф этти. Севимли Пейгъамберимиз о кунь Мединеде олгъан бутюн Асхаб-ы кирамнынъ уйле намазында месджитте топланмалары ичюн хабер ёллады. Сервер-и алем Эфендимиз намазны къылдыргъандан сонъ минберге чыкъып, бир хутбе окъуды. Асхабына насиат берип, оларнен аляллашты. Сонъра Эбу Бекир-и Сыддыкънынъ асхаб арасындаки усьтюнлигини, къыйметини, ондан пек хошнут олгъаныны бильдирди. Бу ойле бир хутбе эди ки, динълеген бутюн юреклер титреген, козьлерден яшлар бошангъан эди. Даа сонъра: «Эй инсанлар! Мени сизинъ Пейгъамберинъиз оларакъ насыл таптынъыз?» буюргъанда, Асхаб-ы кирам: «Я Ресулаллах! Аллаh Тааля санъа бизим тарафымыздан бол-бол хайырлар ихсан буюрсун. Сен биз ичюн пек шефкъатли бир баба, насиат эткен шефкъатли бир къардаш киби эдинъ. Аллаh Таалянынъ санъа лютф эткен пейгъамберлик вазифесини ерине кетирдинъ. Вахий этильгенлерни бизге еткиздинъ. Раббинънинъ ёлуна, Ислямгъа икмет иле, гузель насиат иле давет эттинъ, чагъырдынъ. Аллаh Тааля санъа энъ гузель ве энъ юксек къаршылыкълар берсин» дедилер.

Пейгъамбер Эфендимиз: «Эй му’минлер! Аллаh ашкъына, кимнинъ менде акъкъы бар исе, турсын, кельсин, къыяметтен эвель мында алсын» буюрды.

Амма акъкъыны алмакъ ичюн турып кельген олмады. Ресулуллах Эфендимиз экинджи ве учюнджи кере де Аллаh Таалянынъ адыны анъып: «Акъкъы олгъан кельсин, алсын» буюрды. Бунынъ узерине Асхаб-ы кирамдан пир-и фаний олгъан Азрети Укяше турды. Ресулуллахнынъ узурына барды. Сонъра: «Анам-бабам санъа феда олсун, я Ресулаллах! Тебук гъазвасында сеннен берабер эдим. Тебуктен айрылгъан вакътымызда меним девем иле сизинъки янъ-янъа кельген эдилер. Мен девемден тюштим. Санъа якъынлаштым. Макъсадым сенинъ мубарек беденинъни опмек эди, о вакъыт къамчынен аркъама ургъан эдинъ. Неге ургъанынъны бильмейим» деди.

«Ахирет сен ичюн дюньядан даа хайырлыдыр. Раббинъ, сен „разы олдым“ дегендже, санъа эр истегенинъни береджек» Дуhа: 4–5

Пейгъамбер Эфендимиз: «Я Укяше! Аллаh Тааля сени Ресулынынъ къастен урмасындан муафаза эйлесин. Я Билял! Къызым Фатыманынъ эвине бар. О къамчыны манъа кетир» деп эмир этти. Азрети Билял месджиттен чыкъты. Элини башына къойып: «Ресулуллах озюне къысас яптыраджакъ!» деп шашып къалгъан эди. Эвге баргъанда, къапыны къакъып: «Эй Ресулуллахнынъ керимеси! Манъа Ресулуллахнынъ къамчысыны бер!» дегенде, анамыз Азрети Фатыма: «Я Билял! Шимди не хадж заманы, не де гъазва! Бабам къамчыны не япаджакъ?» деп сорады. Азрети Билял: «Эй Фатыма! Хаберинъ ёкъмы? Ресулуллахкъа онынънен къысас япыладжакъ!» деди.

Фатыма анамыз: «Я Билял! Ресулуллахтан къысаснен акъкъыны алмагъа кимнинъ гонълю разы олур? Мадемки истеди, берейим. Амма Хасан ве Хусейнге айт, акъкъыны ким аладжакъ олса, къысасны озьлерине яптырсынлар. О зат акъкъыны олардан алсын. Сакъын Ресулуллахкъа къысас яптырмасынлар» деп Азрети Билялге сыкъы тенбие этти. Азрети Билял месджитке кельди ве къамчыны Ресулуллах Эфендимизге, О да Азрети Укяшеге берди. Азрети Эбу Бекир ве Азрети Умер бу вазиетни корьгенде: «Эй Укяше! Иште биз янынъда азырмыз, акъкъынъны бизден ал. Риджа этемиз, Ресулуллахтан алма!» деп ялвардылар. Бунынъ узерине Пейгъамбер Эфендимиз Азрети Эбу Бекирге: «Эй Эбу Бекир! Сен быракъ, арадан чекиль. Эй Умер! Айды, сен де чекиль. Аллаh Тааля сизинъ юксек дереджелеринъизни билир» буюрды. Сонъра Азрети Али турды: «Эй Укяше! Ресулуллахкъа урманъа гонълюм разы олмай. Иште аркъам ве къарным, кель, акъкъынъны менден ал, истесенъ юз кере ур. Амма Ресулуллахкъа тийме!» дегенде, Пейгъамбер Эфендимиз: «Эй Али! Сен де отур. Аллаh Тааля сенинъ де юксек мертебенъни, алынъны билир» буюрды. Бу сефер Азрети Хасан иле Хусейн турдылар: «Эй Укяше! Сен де билесинъ ки, биз Ресулуллахнынъ торунларымыз. Шунынъ ичюн бизге къысас Ресулуллахкъа къысас демектир. Акъкъынъны бизден ал, риджа этемиз, Ресулуллахкъа урма!» дегенде, Пейгъамбер Эфендимиз оларгъа: «Сиз де отурунъыз, эй эки козюмнинъ нешеси» буюрды. Сонъра: «Эй Укяше! Кель, ур!» буюрды.

Укяше: «Я Ресулаллах! Сен манъа ургъан вакъытта меним беденим ачыкъ эди» дегенде, севимли Пейгъамберимиз мубарек аркъасыны ачты. Шу вакъыт Асхаб-ы кирамдан ыкъылдап агълагъан сеслер эшитильди: «Я Укяше! Ресулуллахнынъ мубарек аркъасына ураджакъсынъмы?» дедилер. Эр кес кедер ичинде бекле эди. Азрети Укяше Ресулуллах Эфендимизнинъ мубарек аркъасындаки пейгъамберлик муурюни корьгенде, бирден: «Анам-бабам санъа феда олсун, я Ресулаллах! Акъкъымны алмакъ ичюн сенинъ о мубарек аркъанъа урмагъа, санъа къысас япмагъа кимнинъ кучю етер, бунъа ким джесарет этип олур?» деп, Кяинатнынъ Султанынынъ мубарек муур-и нубувватыны опти. Бунынъ узерине Ресул-ы Экрем саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимиз онъа: «Ёкъ, я ураджакъсынъ, я да афу этеджексинъ» буюргъанда, Азрети Укяше: «Джаным санъа феда олсун, я Ресулаллах! Афу эттим. Аджеба Аллаh Тааля да мени къыямет кунюнде афу этерми?» деди. Пейгъамбер Эфендимиз: «Ким меним дженнеттеки аркъадашымны корьмек истесе, бу пир-и фанийге (къарткъа) бакъсын» буюрды. Ресулуллах Эфендимизнинъ бу мубарек сёзюни эшиткен Асхаб-ы кирам онынъ эки козю арасындан опмеге башлады. Эписи: «Не бахтлысынъ, не бахтлысынъ! Эй Укяше! Ресулуллахнен берабер олмакънынъ урьметине дженнетте юксек дереджелерге къавуштынъ» дей эдилер.3

Усаме бин Зейднинъ къомандан тайин этильмеси

Сафер айынынъ сонъки куньлери эди. Алемлернинъ Эфендиси саллаллаху алейхи ве селлем шимальдеки Рум девлетини мусульманлар ичюн буюк бир телюке олмаздан эвель кене Ислямгъа давет этмек, къабул этмеселер дженклешмек ве Ислям девлетининъ эмрине киргизмек истей эди. Бу себептен румларнен дженклешмек ичюн къараман асхабынынъ азырланмасыны эмир буюрды. Асхаб-ы кирам азырлыкъ корьмек ичюн дагъылды. Ресул-ы Экрем Эфендимиз Азрети Усаме бин Зейдни чагъырды: «Эй Усаме! Шамгъа, Белькъа сынърына, Филистиндеки Дарумгъа, бабанънынъ шеит этильген ерине къадар Аллаh Таалянынъ адынен ве берекетинен бар. О ерлерни атларгъа чигнет. Сени бу ордугъа баш къомандан тайин эттим. Эбналылар узерине апансыздан барып, усьтлерине йылдырым киби уджюм эт. Бараджакъ еринъе хабер етмейджек шекильде тез кет. Янынъа ёл косьтериджилерни алып, джасусларны ве козьджилерни огюнъден ёлла. Аллаh Тааля зафер ихсан этсе, олар арасында аз къал» буюрды. Джурфта къараргях къурмаларыны эмир буюрып, мубарек эллеринен байракъны багълап, теслим этти.4

Месджитте минберге чыкъты: «Эй асхабым! Усаменинъ бабасы Зейд къоманданлыкъкъа насыл ляйыкъ ве меним къатымда насыл энъ севимли олгъан исе, ондан сонъ огълу Усаме де къоманданлыкъкъа ойле ляйыкътыр. Усаме меним къатымда инсанларнынъ энъ севимлилериндендир» буюрды.

Азрети Усаменинъ къомандасы астында дженкке кетеджеклер арасында Азрети Эбу Бекир, Азрети Умер, Азрети Эбу Убейде бин Джеррах, Азрети Са’д бин Эби Ваккъас киби асхабнынъ илери кельгенлери де бар эди.

Амма эртеси куню Кяинатнынъ Султаны апансыздан хасталангъаны ичюн ордунынъ кетмеси Пейгъамбер Эфендимизнинъ ахиретке иртихалинден сонъгъа къалгъан эди. Севимли Пейгъамберимиз шиддетли сытма (хумма) хасталыгъына тутулгъан эди. Кет-кете атеши арта, хасталыкъ шиддетлене эди.

Агърыларынынъ азалгъан бир гедже ярысы тёшегинден турды. Кийинип, кетмеге азырланды. Буны корьген анамыз Азрети Айше: «Анам-бабам, джаным санъа феда олсун, я Ресулаллах! Къайда кетесинъиз?» деп сорады. Сервер-и алем саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимиз: «Бакъи къабристанында дефн этильгенлер ичюн истигъфар этмек ичюн эмир алдым. Анда кетем» буюрды.

Янына Эбу Мувейхиб иле Эбу Рафи’ни алып кетти. Мезарлыкъта узун-узун дуа этип, оларнынъ афу ве магъфирети ичюн Аллаh Таалягъа ялварды. Пейгъамбер Эфендимизнинъ бу израрлы ялварувы къаршысында янында олгъан сахабелер: «Биз де шимди мында дефн этильген олса эдик де, Ресулуллах Эфендимизнинъ бу дуасына мазхар олмакънен шерефленсе эдик!» дедилер. Севимли Пейгъамберимиз Эбу Мувейхибке дёнип: «Эй Эбу Мувейхиб! Мен дюнья хазинелери иле ахирет ниметлерини сайламакъта сербест быракъылдым. „Истесенъ, дюньяда бакъий къал, сонъра дженнетке кет, истесенъ, Ликауллах (Аллаh Таалягъа къавушмакъ) насип олып, дженнетке кир“ дедилер. Мен Ликауллахны ве сонъра дженнетни сайладым» буюрды.

«Эй му’минлер! Аллаh ашкъына, кимнинъ менде акъкъы бар исе, турсын, кельсин, къыяметтен эвель мында алсын» Хадис-и шериф

Бир кунь де Ухудда яткъан шеитлер ичюн магъфирет истемек ичюн ёлгъа чыкъты. Олар ичюн Аллаh Таалягъа узун-узун ялварып дуа этти. Сонъра месджитке келип, Асхаб-ы кирамгъа: «Мен Кевсер хавузына сизден энъ эвель къавушаджакъ, сизни къаршылайджакъ олурым. Сизнен корюшеджек еримиз шу ердир… Мен сиз ичюн, менден сонъ мушрикликке къайтарсынъыз деп къоркъмайым. Амма дюньягъа къапылып, онынъ ичюн бир-биринъизни къыскъанып, бир-биринъизни ольдюрирсинъиз. Нетиджеде сизден эвелькилер ёкъ олып кеткенлери киби, сиз де ёкъ олып кетерсинъиз деп къоркъам…» буюрды. Сонъра сеадетханесине тешриф этти. Хасталыгъы агъырлашкъан эди. Мубарек зевджелери севимли Пейгъамберимизнинъ анамыз Азрети Айшенинъ эвинде къалмасына разы олгъанларыны, озь акъларыны онъа багъышлагъанларыны бильдирдилер. Темиз зевджелерининъ бу федакярлыгъындан мемнун олып, эписине дуа этти ве ондан сонъки куньлерини анамыз Азрети Айшенинъ эвинде кечирмеге башлады. Ресул-ы Экрем саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимизнинъ атеши пек арткъан эди. Атешнинъ шиддетинден тёшегинде бир тарафтан дигер тарафкъа айланмагъа меджбур къала эди. О алда экенде Асхаб-ы кирам зияретке бара, Эфендимизнинъ чеккен шиддетли сыкъынтысына пек кедерлене эдилер. Эбу Саид-и Худрий анълатты ки: «Ресулуллахнынъ мубарек узурына баргъан эдим. Усьтюнде кадифе бир орьтю бар эди. Сытманынъ сыджагъы орьтюден тышкъа чыкъа, хараретинден элимизни орьтюге тийдирип оламай эдик. Шашкъынлыгъымызны ве кедеримизни корьген Ресулуллах Эфендимиз:

„Энъ шиддетли беля пейгъамберлерге олур. Бунъа бакъмадан пейгъамбернинъ беляларгъа севинмеси сизинъ берильген ихсанларгъа севинменъизден даа зиядедир“ буюрды.»

Умму Бишр бинт Бера анълатты: «Ресулуллахнынъ зияретине баргъан эдим. Мубарек бедени атеш киби яна эди. „Джаным санъа феда олсун, я Ресулаллах! Мен ич бир вакъыт бойле шиддетли бир хасталыкъ корьмедим!…“ дедим. Буюрды ки: „Эй Умму Бишр! Сытманынъ шиддетли олмасы севабымнынъ чокъ олмасы ичюндир. Бу хасталыкъ Хайберде таткъан зеэрли этнинъ эсеридир. О этнинъ аджджысыны эр вакъыт дуя эдим. О кунь ашагъан зеэрим шимди эбхеримни, яни аорт тамырымны къопара“ буюрды.»5

Севимли Пейгъамберимиз Азрети Абдуллах бин Месудгъа да буюрды ки: «Хасталыкъкъа тутулгъан ич бир мусульман ёкътыр ки, Аллаh Тааля онынъ хата ве гунахларыны терекнинъ япракълары тёкюльгени киби тёкмесин!»6 Хасталыкъ куньден-куньге шиддетлене эди. Асхаб-ы кирам бу алгъа пек кедерлене, эвлеринде раат олалмай эдилер. Месджитке топландылар. Пейгъамбер Эфендимизнинъ алыны сорамакъ ичюн Азрети Алини узургъа ёлладылар. Алемлернинъ Эфендиси ишаретнен: «Асхабым не дейлер?» деп сорады. О да: «Ресулуллах арамыздан кетсе!… деп пек кедерленип, раатсызланалар» деди. Асхабына мерхамети пек зияде олгъан севимли Пейгъамберимиз хасталыгъынынъ шиддетине чыдап турды, Азрети Али ве Азрети Фазл бин Аббаскъа таянып месджитке кельди. Минберге чыкъып, Аллаh Таалягъа хамд ве сена эткенден сонъ, Асхаб-ы кирамгъа:

«Эй асхабым! Меним олюмимни тюшюнип раатсызлангъан экенсинъиз. Ич бир пейгъамбер умметининъ арасында эбедий къалдымы ки, мен де сизинъ аранъызда эбедий къалайым? Билинъиз ки, мен Раббиме къавушаджагъым. Сизге насиатым шу: мухаджирлернинъ буюклерине урьмет косьтеринъиз! Эй мухаджирлер! Сизге де васиетим будыр: энсаргъа яхшылыкъ этинъиз! Олар сизге яхшылыкъ эттилер. Сизни эвлерине алдылар. Озь яшайышлары къыйын олгъаны алда, сизни озьлеринден усьтюн туттылар. Сизни малларына ортакъ эттилер. Ким энсарнынъ башына кечсе, оларны козетсин, къусур эткенлери олса, афу этсин» буюрды. Сонъра пек тесирли, гузель насиатлар этип: «Аллаh Тааля бир къулуны дюньяда къалмакънен Раббине къавушмакъ арасында сербест быракъты. О къул Раббине къавушмакъны истеди» буюрды. Азрети Эбу Бекир Ресулуллах Эфендимизнинъ бу сёзлеринен вефатына ишарет эткенини анълады ве: «Джанымыз санъа феда олсун, я Ресулаллах!» деп агъламагъа башлады. Мерхамет дерьясы севимли Пейгъамберимиз саллаллаху алейхи ве селлем: «Агълама, я Эба Бекир!» буюрып, онъа сабыр этмек ве чыдамакъ кереклигини эмир этти. Мубарек козьлеринден яш акъа эди. «Эй асхабым! Дин-и Ислям ёлунда сыдкъ ве ихляснен малыны феда эткен Эбу Бекирден пек разыйым. Ахирет ёлунда аркъадаш тутмакъ элимде олса эди, оны сайлар эдим» буюрды ве: «Месджитке ачылгъан къапылардан Эбу Бекирнинъкинден гъайрысынынъ эписини къапатынъыз!» деп эмир этти.

Сонъра минберден тюшип, анамыз Азрети Айшенинъ одасына къайтты. Асхаб-ы кирам агъламагъа башладылар. Бунынъ узерине Пейгъамбер Эфендимиз Азрети Алининъ ве Фадл бин Аббаснынъ къолларына таянып, кене месджитни шерефлендирди. Минбернинъ ашагъы басамагъында турып, Асхаб-ы кирамгъа шойле буюрды: «Эй мухаджирлер ве эй энсар! Вакъты белли олгъан бир шейге къавушмакъ ичюн ашыкъмакънынъ файдасы ёкъ. Аллаh Тааля ич бир къулу ичюн ашыкъмаз. Бир кимсе Аллаh Таалянынъ къаза ве къадерини денъиштирмеге, Онынъ ирадесинден усьтюн чыкъмагъа къалкъышса, О, оны къахр ве перишан этер.

Аллаh Таалягъа ийле япмакъ, Оны алдатмакъ истеген кимсенинъ ишлери бозулыр, озю алданыр. Билинъиз ки, мен сизге къаршы рауф ве рахимим. Сиз де манъа къавушаджакъсынъыз. Къавушаджагъынъыз ер Кевсер хавузынынъ башыдыр. Дженнетке кирмек, манъа къавушмакъ истеген кимсе бошуна лаф этмесин. Эй мусульманлар! Кяфир олмакъ, гунах ишлемек ниметнинъ денъишмесине, рызкънынъ азалмасына себеп олур. Инсанлар Аллаh Таалянынъ эмирлерине итаат этселер, укюмет башлары, амирлери, валилери оларгъа мерхамет ве шефкъат этерлер. Фыскъ, фуджур, азгъынлыкъ япып гунах ишлеселер, мерхаметли башларгъа къавушалмазлар. Меним аятым сиз ичюн хайырлы олгъаны киби, олюмим де хайыр ве рахметтир. Эгер бир кимсени акъсыз ерге ургъан я да онъа фена бир сёз айткъан олсам, манъа да айны шейни япып акъкъыны алмасына, биринъизден акъсыз бир шей алгъан олсам, оны кери истемесине разыйым ве аляллашмагъа азырым. Чюнки дюнья джезасы ахирет джезасындан пек енгильдир. Бунъа чыдамакъ даа къолайдыр.» Даа эвель Азрети Эбу Бекирден мемнун олгъаныны бильдиргени киби, бу хутбеде де Азрети Умерден мемнун олгъаныны бильдирип: «Умер меннендир, мен де онынънен. Менден сонъ хакъ Умернен берабердир» буюрды.

«Энъ шиддетли беля пейгъамберлерге келир. Бунъа бакъмадан пейгъамбернинъ беляларгъа севинмеси, сизинъ берильген ихсанларгъа севинменъизден даа зиядедир» Хадис-и шериф

Ресулуллах Эфендимиз бу хутбеден сонъ минберден тюшти. Намаздан сонъ кене минберге чыкъып, васиет ве насиатлардан сонъ: «Сизни Аллаh Таалягъа эманет эттим» буюрды ве асхабдан айрылып, одасына тешриф этти. Алемлернинъ Эфендиси саллаллаху алейхи ве селлем агърылары шиддетли олгъан бир кунь, Асхаб-ы кирамнен бир-бирини аляль этмек, ахиретке къул акъларынен бармамакъ ичюн Азрети Билял-и Хабешини чагъыртты. Онъа: «Халкъкъа сес бер! Месджитке топлансынлар. Оларгъа сонъки васиетимни япмакъ истейим!…» буюрды.

Азрети Билял асхабны месджитке топлады. Севимли Пейгъамберимиз Азрети Алиге ве Фадлгъа таянып, месджитни шерефлендирди. Минберге отурды, Аллаh Таалягъа хамд ве сена эткенден сонъ: «Эй асхабым! Билинъиз ки, аранъыздан айрылмам якъынлашты. Кимнинъ менде акъкъы олса, менден истесин. Меним янымда севимли олгъан кимсе акъкъыны менден истесин я да аляль этсин ки, Раббиме ве рахметине бу акъларны одеген алда къавушайым» буюрды. Сонъра минберден тюшип, уйле намазыны къылдырды. Намаздан сонъ кене минберге чыкъып, намаздан эвель буюргъаныны текрарлады. Пейгъамбер Эфендимиз хасталыгъы девамында эзан окъулгъан сайын даима Месджид-и шерифке чыкъар ве Асхаб-ы кирамгъа имам олып, джемаатнен намаз къылар эди.7 Севимли Пейгъамберимизнинъ вефатына учь кунь къалгъанда, хасталыгъы агъырлашты. Месджитке чыкъып, джемааткъа намаз къылдыралмады. Джемаатнен къылалмагъан ильк намазы ятсы намазы эди.

Азрети Билял эр вакъыттаки киби о вакъытта къапыгъа кельди ве: «Эс-салят, я Ресулаллах!» деди. Севимли Пейгъамберимизнинъ кучьсизликтен месджитке бармагъа алы ёкъ эди. «Эбу Бекирге айтынъыз! Асхабыма намаз къылдырсын» буюрды. Анамыз Азрети Айше: «Джаным санъа феда олсун, я Ресулаллах! Бабам йымшакъ юрекли ве пек кедерли бир адамдыр. Зат-ы алинъизнинъ ерине турып, анда сизни коралмаса, агълавдан окъуялмаз. Имамлыкъкъа Умернинъ кечмесини эмир этерсинъизми?» деп сорады. Пейгъамбер Эфендимиз кене: «Эбу Бекирге айтынъыз! Асхабыма имам олып, намаз къылдырсын» буюрды. Азрети Билял алны Эбу Бекир-и Сыддыкъкъа бильдирди. Азрети Эбу Бекир михрабда Ресулуллах Эфендимизни коралмагъанда, юрегинден урулгъан киби олды, акълы кете язды. Агълады!… агълады!… Асхаб-ы кирам да агъламагъа башладылар. Хабибуллах Эфендимиз месджиттен кельген бу агълав сесининъ не олгъаныны сорагъанда, анамыз Азрети Фатыма: «Джаным санъа феда олсун, я Ресулаллах! Асхабынъ айрылыгъынъызгъа чыдаялмагъаны ичюн агълайлар!…» деп, алны арз этти.8 Мерхамет дерьясы севимли Пейгъамберимиз саллаллаху алейхи ве селлем пек тесирленди. Асхабыны теселли этмек ичюн хасталыгъынынъ бу къадар шиддетине бакъмадан, кучь-беля турды. Азрети Али ве Азрети Аббаскъа таянып, месджитке кельди. Намаздан сонъ: «Эй асхабым! Сиз Аллаh Таалянынъ къорчалавындасынъыз ве сизни Аллаh Таалягъа эманет эттим! Такъва узьре олунъыз. Аллаh Таалядан къоркъунъыз. Аллаh Таалянынъ эмрини тутунъыз ве итаат этинъиз. Мен артыкъ бу дюньядан айрылам» буюрды.

Севимли Пейгъамберимизнинъ вефатындан учь кунь эвель эди. Джебраил алейхисселям Ресулуллах Эфендимизни зиярет этмеге кельди ве: «Я Ресулаллах! Аллаh Таалянынъ санъа селямы бар. Алынъызны бильгени алда, насыл олгъанынъызны, озюнъизни насыл дуйгъанынъызны сорай» деди. Алемлернинъ Эфендиси исе: «Кедерлийим!» буюрды. Джебраил алейхисселям базар куню де кельди ве айны шейлерни айтты. Пейгъамбер Эфендимиз кене эвельки джевапны берди. Джебраил алейхисселям бундан гъайры, Йеменде пейгъамбер олгъаныны айткъан Эсвед-и Анесийнинъ ольдюрильгенини хабер берди. Ресул-ы Экрем де буны асхабына бильдирди. Хасталыкътан эвель озюне кельген бир къач алтынны фукъарелерге, бир къачыны да Азрети Айшеге берген эди. Базар куню Ресулуллахнынъ хасталыгъы агъырлашты. Узурына кельген орду къоманданы Азрети Усамеге бир шей айтмады. Лякин мубарек къолларыны котерип, онынъ усьтюнден кечирди. Онъа дуа эткени анълашылды. Хасталыгъынынъ он учюнджи ве сонъки куню… О кунь, севимли Пейгъамберимиз дюньяны шерефлендирген кунь киби, Ребиуль-эввельнинъ он экиси ве базарэртеси куню эди. Кяинатнынъ Султаны мубарек беденинде бир енгиллик дуйды… Асхаб-ы кирам Азрети Эбу Бекир-и Сыддыкънынъ артында саба намазыны къыладжакъ вакъытта, Алемлернинъ Эфендиси Месджид-и шерифни шерефлендирди. Умметининъ саф-саф олып ибадет эткенлерини корьди. Севинип кулюмсиреди. Асхаб-ы кирам да Ресулуллахны месджитте корьгенде, хасталыкъ кечти санып къувандылар. Эбу Бекир-и Сыддыкъ (радыяллаху анху) севимли Пейгъамберимизнинъ тешриф эткенини анълап, кериге чекильмек истеди. Эфендимиз онъа «Еринде тур!» манасында ишарет этти. Озю исе Азрети Эбу Бекирге уйып, онынъ артында намаз къылды.9 Бойлеликнен Ресулуллахнынъ эмирлеринен Азрети Эбу Бекир Асхаб-ы кирамгъа он еди вакъыт намаз къылдырды. Ресул-ы Экрем саллаллаху алейхи ве селлем намаздан сонъ Азрети Айшенинъ одасына кечип ятты. «Аллаh Таалянынъ узурына дюнья малы къалдырмадан бармакъ истейим. Янынъда къалгъан алтынларны да фукъарелерге дагъыт» буюрды. Сонъра атеши котерильди. Бир муддеттен сонъ кене козьлерини ачып, Азрети Айшеден алтынларны дагъыттымы, дагъытмадымы деп сорады. Дагъытаджагъыны айтты. Оларнынъ тез дагъытылмасыны текрар-текрар эмир этти. Тез дагъытылып, хабери берильгенде: «Шимди раатландым» буюрды. Тёшегинде бир муддет раатлангъандан сонъ, узур-ы шерифине Азрети Алини чагъырды. Мубарек башыны онынъ къучагъына къойды. Мубарек манълайы терлеген, мубарек бенъзи денъишкен эди. Анамыз Азрети Фатыма мубарек бабасыны о алда корьгенде, бакъмагъа чыдаялмады ве огъуллары Азрети Хасан иле Азрети Хусейннинъ янына кетти. Эллеринден тутып агъламагъа башлады: «Эй меним бабам! Къызынъны ким козетир! Хасан иле Хусейнни кимге эманет этерсинъ? Вай бабам! Джаным санъа феда олсун! Сенден сонъ меним алым не олур! Козюм мубарек юзюнъден сонъ кимге бакъар!» Ресулуллах Эфендимиз къызынынъ гонъюллерни якъкъан бу сёзлерини эшиткенде, мубарек козьлерини ачты ве оны янына чагъырды. «Я Рабби! Бунъа сабыр ихсан эйле» деп дуа эткенден сонъ: «Эй Фатыма! Эй козюмнинъ нуру! Бабанъ джан чекише» буюргъанда, инълеп агъламасы даа да артты. Азрети Али: «Эй Фатыма! Риджа этем, сус, Ресулуллахны даа зияде кедерлендирме!» дегенде, севимли Пейгъамберимиз: «Инджитме, я Али! Быракъ, бабасы ичюн козьлеринден яш тёксин!…» буюрды ве мубарек козьлерини юмып, озюнден кечкен киби олды. Сонъра Азрети Хасан мубарек къартбабасынынъ узур-ы шерифине кельди ве: «Эй меним мубарек къартбабам! Сенинъ айрылыгъынъа ким чыдап олур! Гонълюмизнинъ перишанлыгъыны кимге арз этермиз! Сенден сонъ анама, бабама ве къардашыма ким шефкъат этер? Зевджелеринъ ве асхабынъ о гузель ахлякъынъызны къайда тапарлар?» деп агълагъанда, Пейгъамбер Эфендимизнинъ мубарек зевджелеринде чыдайджакъ ал къалмады. Эписи бирликте сессиз агъламагъа башладылар. Тышта пек тесирленип беклеген Асхаб-ы кирам Пейгъамбер Эфендимизнинъ раатсызлыгъынынъ пек арткъаныны эшиткенде, гонъюллери янды. Агъламагъа башладылар. Сонъки бир кере олса биле севимли Пейгъамберлерининъ мубарек джемалини корьмек ичюн: «Риджа этемиз, къапыны ачынъыз! Ресул алейхисселямнынъ мубарек юзюни даа бир кере корейик!…» деп къапыда ялвара эдилер. Алемлерге рахмет оларакъ ёллангъан Аллаh Таалянынъ хабиби, севгилиси асхабынынъ бу ялварувыны эшиткенде, мерхамет этип: «Къапыны ачынъыз» буюрды. Асхабнынъ буюклери ичери кирдилер. Севимли Пейгъамберимиз оларгъа сабырны тевсие эткенден сонъ: «Эй асхабым! Сиз инсанларнынъ энъ усьтюнлери, энъ шерефлилерисинъиз. Сизден сонъ ким кельсе кельсин, сиз эписинден эвель дженнетке кирерсинъиз. Динни аякъта тутмакъта метин олунъыз ве Къур’ан-ы азимни имам (ёлбашчы) эдининъиз.

«Эй асхабым! Сиз Аллаh Таалянынъ къорчалавындасынъыз ве сизни Аллаh Таалягъа эманет эттим! Такъва узьре олунъыз» Хадис-и шериф

Диннинъ укюмлеринден гъафиль олманъыз» буюрды. Сонъра: «Я Рабби! Теблигъ эттимми?» деп, мубарек козьлерини къапады. Мубарек юзю терледи. Азрети Али асхабгъа ишаретнен чыкъмаларыны айтты. Олар кеткенден сонъ, узурына анамыз Азрети Айше кельди ве насиат истеди. Пейгъамбер Эфендимиз: «Эй Айше! Эвинънинъ кошесинде отурып, озюнъни сакъла!» буюргъандан сонъ, мубарек козьлеринден яшлар акъмагъа башлады. Кяинатнынъ Султаны агълай эди… Андакилернинъ гонъюллери яраланды, джигерлери парчаланды. Анамыз Азрети Умму Селеме: «Джаным санъа феда олсун, я Ресулаллах! Не ичюн агълайсынъыз?» деп сорагъанда: «Умметиме мерхамет олунсын деп агълайым» буюрды.

Кунеш тёпеге догъру котериле эди. Вакъыт якъынлашкъан эди… Севимли Пейгъамберимизнинъ мубарек башы анамыз Азрети Айшенинъ кокюсине таянгъан эди. Алемлернинъ Эфендиси артыкъ сонъки аньлерини яшай эди; мубарек дудакъларындан бу сёзлер тёкюле эди: «Аман! Аман! Къолунъыздаки къулларынъызгъа яхшы давранынъыз! Оларгъа урба кийдиринъиз, къарынларыны тойдурынъыз. Оларнен йымшакъ лаф этинъиз. Намазгъа, намазгъа девам этинъиз. Къадынларынъыз ве къулларынъыз акъкъында Аллаh Таалядан къоркъунъыз!… Аллаhым! Мени магъфирет эт! Манъа рахметинъни ихсан эйле!… Мени Рефикъ-и аля зумресине къавуштыр!…» Анамыз Азрети Фатыманынъ козь яшлары сель киби акъа, инълеви джигерлерни яка эди. Севимли Пейгъамберимиз саллаллаху алейхи ве селлем оны янына отуртып: «Къызым, бираз сабыр эт, агълама. Чюнки Хамеле-и Арш (мелеклер) сен агълагъанда агълашырлар» буюрды. Анамыз Азрети Фатыманынъ козь яшыны сильди. Оны теселли этти, Аллаh Таалядан онъа сабыр тиледи ве: «Эй къызым, меним рухум къабз олунаджакъ. „Инна лиллахи ве инна илейхи раджиун“ де. Эй Фатыма! Кельген эр мусибетнинъ бир къаршылыгъы берилир» буюрды. Бир муддет мубарек козьлерини юмып турды, сонъра: «Бундан сонъ бабанъа кедер ве гусса (кедер, таса) ёкъ. Чюнки фани алемден ве михнет еринден къуртула» буюрды. Сонъра Азрети Алиге: «Я Али! Зимметимде фелян еудийнинъ шу къадар малы бар. Аскер азырламакъ ичюн алгъан эдим. Сакъын, оны одемекни унутма. Эльбетте зимметимни къуртарырсынъ, Кевсер хавузынынъ башында меннен корюшеджеклернинъ биринджиси сенсинъ. Менден сонъ санъа чокъ зарар келир, сен сабыр эт; инсанлар дюньяны истеген вакъытта, сен ахиретни сайла» буюрды.

Усаме кене кельди. Ресулуллах Эфендимиз: «Аллаh Тааля ярдымджынъ олсун! Айды, дженкке бар!» буюрды. О да чыкъып, ордусына кетти. Тез ёлгъа чыкъмакъ эмрини берди.10

Алемлернинъ Эфендиси артыкъ сонъки нефеслерини бере эди… Вакъыт пек якъынлашкъан эди… Аллаh Тааля Азраил алейхисселямгъа: «Хабибиме энъ гузель суретте бар! Эгер изин берсе, рухуны пек йымшакъ ве енгиль шекильде ал. Изин бермесе, кери къайт!» деп вахий этти. Азраил алейхисселям энъ гузель суретте, инсан къыяфетинде севимли Пейгъамберимизнинъ сеадет эвининъ къапысына кельди ве: «Эсселяму алейкум, эй нубувват эвининъ саиби! Ичери кирмеге изин берирсинъизми? Аллаh Тааля сизге рахмет эйлесин!» деди.

Анамыз Азрети Айше севимли Пейгъамберимиз саллаллаху алейхи ве селлемнинъ яны башында отургъан Азрети Фатымагъа: «Бу кельгенге сен джевап бер» деди. О да къапыгъа барып, пек кедерли бир сеснен: «Эй Аллаh Таалянынъ къулу! Ресулуллах шимди озь алынен мешгъульдир» деди. Азраил алейхисселям кене изин истеди. Айны джевап берильди. Учюнджи кере селямыны текрарлап, мытлакъа кирмеси кереклигини юксек сеснен айткъанда, Пейгъамбер Эфендимиз эшитти ве: «Я Фатыма! Къапыда ким бар?» буюрды.

Азрети Фатыма: «Я Ресулаллах! Къапыда бирев кирмек ичюн изин истей. Бир къач кере джевап бердим. Амма учюнджи сесленгенинде беденим титреди» деди. Бунынъ узерине Ресулуллах Эфендимиз: «Эй Фатыма! Къапыдаки кимдир, билесинъми? О – лезетлерни йыкъкъан, топлулыкъларны дагъыткъан, къадынларны тул, балаларны етим къалдыргъан, эвлерни харап, къабирлерни толдургъан олюм мелеги Азраилдир. Эй Азраил, кир!» буюрды. О вакъыт анамыз Азрети Фатыма тарифсиз бир къайгъыгъа тюшти ве мубарек агъзындан шу сёзлер тёкюльди: «Вах, Медине, харап олдынъ!» Пейгъамберимиз Азрети Фатыманынъ элини тутып, мубарек кокюсине къойды ве мубарек козьлерини къапады. Анда олгъанлар мубарек руху къабз олунды сандылар. Анамыз Азрети Фатыма чыдаялмады, бабасынынъ мубарек къулагъына догъру эгильди ве гонъюллерни яралагъан бир сеснен: «Эй меним бабачыгъым!…» деп сесленди. Ич джевап кельмегенде, бу сефер: «Джаным санъа феда олсун, я Ресулаллах! Риджа этем, мубарек козьлеринъни бир ач да, манъа бир шей айт…» деди. Алемлернинъ Эфендиси мубарек козьлерини ачып, къызынынъ козь яшларыны сильди ве онынъ къулагъына вефат этеджегини бильдирди. Бунынъ узерине Азрети Фатыма агъламагъа башлады. Бу кере къулагъына: «Эхл-и Бейтимден энъ эвель меним яныма келеджек сенсинъ» буюрды. О да бу мужде иле севинип, теселли тапты.

«Аллаhым! Мени магъфирет эт! Манъа рахметинъни ихсан эйле!… Мени Рефикъ-и аля зумресине къавуштыр!…» Хадис-и шериф

Анамыз Азрети Фатыма: «Эй бабачыгъым! Бугунь айрылыкъ куню! Санъа бир даа не вакъыт къавушырым?» деп сорады. Ресулуллах Эфендимиз: «Эй къызым! Мени къыямет куню хавузнынъ кенарында тапарсынъ. Умметимден хавузгъа кельгенлерге сув беририм» буюрды. Азрети Фатыма: «Эгер сени анда тапалмасам, не япарым?» деп сорагъанда, Пейгъамбер Эфендимиз: «Мизаннынъ янында тапарсынъ. Анда мен умметиме шефаат этерим» буюрды.

Анамыз Азрети Фатыма: «Анда да тапалмасам, я Ресулаллах?» дегенде, Пейгъамбер Эфендимиз: «Сыратнынъ янында тапарсынъ. Мен анда Раббиме: „Я Рабби! Меним умметимни атештен муафаза эйле“ деп ялварырым» буюрды.

Бундан сонъ Азрети Али кедерли бир сеснен: «Я Ресулаллах! Сиз рухунъызны теслим эткенден сонъ, сизни ким ювар, сизни неге кефенлермиз? Намазынъызны ким къылдырыр, къабирге ким къояр?» деп сорады. Пейгъамбер Эфендимиз:

«Эй Али, мени сен юв, Фадл бин Аббас санъа сув тёксин. Джебраил сизинъ учюнджинъиз олур. Гъасль (ювув) ишимни битиргенде, кефенимни япарсынъыз. Джебраил дженнеттен гузель къокъу кетирир. Сонъра мени месджитке алып барынъыз ве чыкъынъыз. Чюнки энъ эвель Джебраил, сонъра Микаил, сонъра Исрафил, сонъра мелеклер болюк-болюк намазымны къыладжакълар. Ондан сонъ сиз киринъиз, саф-саф олунъыз. Ич кимсе менден огге кечмесин» буюрды.11 Сонъра беклеп тургъан Азраил алейхисселямгъа: «Эй Азраил! Зиярет ичюнми кельдинъ, ёкъса рухумны къабз этмек ичюнми?…» деп сорагъанда, Азраил алейхисселям: «Эм мусафир, эм де вазифели оларакъ кельдим. Аллаh Тааля манъа сенинъ узурынъа изиннен кирмемни эмир этти. Мубарек рухунъны анджакъ изнинънен алырым. Я Ресулаллах! Изин берсенъ, эмринъизге уяр, рухунъызны къабз этерим. Ёкъса къайтып, Раббиме барырым» деди. Пейгъамбер Эфендимиз: «Эй Азраил! Джебраилни къайда къалдырдынъ?…» буюрды. Азраил: «Джебраилни дюнья семасында къалдырдым. Мелеклер сенинъ вефатынъ себебинден онъа тазие бильдирелер» деди. Бойле лаф эткен вакъытта Джебраил алейхисселям кельди. Ресулуллах Эфендимиз: «Эй къардашым Джебраил! Артыкъ дюньядан кочь вакъты кельди. Аллаh Таалянынъ къатында мен ичюн не бар? Манъа оны мужделе де, гонъюль раатлыгъынен эманетни саибине теслим этейим» буюрды. Джебраил алейхисселям: «Эй Аллаh Таалянынъ севгилиси! Мен семанынъ къапысыны ачыкъ къалдырдым. Мелеклер саф-саф олгъанлар, сенинъ рухунъны севгинен беклейлер» деди. Пейгъамбер Эфендимиз: «Хамд Аллаh Таалягъа махсустыр. Сен манъа мужде бер! Раббимнинъ къатында мен ичюн не бар?…» буюрды. Джебраил алейхисселям: «Я Ресулаллах! Сенинъ тешрифинъ себебинден дженнет къапылары ачылгъан, дженнетнинъ озенлери акъкъан, дженнетнинъ тереклери саркъкъан, урийлер сюсленген» деди.

Пейгъамбер Эфендимиз кене: «Хамд Аллаh Таалягъа махсустыр. Сен манъа башкъа мужде бер, я Джебраил!…» буюрды. Джебраил алейхисселям: «Я Ресулаллах! Сен къыямет куню энъ эвель шефаат эткен ве шефааты энъ эвель къабул олунгъан зат олурсынъ» деди. Севимли Пейгъамберимиз кене: «Хамд Аллаh Таалягъа махсустыр. Я Джебраил! Манъа башкъа мужде бер» буюргъанда, Джебраил алейхисселям: «Я Ресулаллах! Сен нени сорайсынъ?…» деди. Бунынъ узерине Пейгъамбер Эфендимиз: «Меним бутюн тюшюнджем, кедерим ве къайгъым – менден сонъ артта къалдыргъан умметимдир» буюрды. Азрети Джебраил: «Эй Аллаh Таалянынъ Хабиби! Аллаh Тааля къыямет куню сен разы олгъандже умметинъни багъышлар. Бутюн пейгъамберлерден эвель сени, бутюн умметлерден эвель сенинъ умметинъни дженнетке къояджакътыр» деди. Севимли Пейгъамберимиз Джебраил алейхисселямгъа: «Аллаh Таалянынъ къатында учь мурадым бар: бири – умметимнинъ гунахкярларына мени шефаатчы этмеси. Экинджиси – дюньяда япкъан гунахлары ичюн оларгъа азап этмемеси. Учюнджиси – джумаакъшамы ве базарэртеси куньлери умметимнинъ амеллерининъ манъа арз этильмесидир. (Эгер амеллери яхшы олса, дуа этерим, Аллаh Тааля къабул этер. Фена олса, шефаат этип, амель дефтеринден силинмесини истерим.)» буюрды. Джебраил алейхисселям Аллаh Таалядан бу учь арзусынынъ да къабул этильгени хаберини кетирди. Бунынъ узерине севимли Пейгъамберимиз раатланды.

Аллаh Тааля шойле вахий этти: «Эй Хабибим! Умметинъе бу къадар мухаббет ве шефкъат косьтермекни мубарек юрегинъе ким кетирди?…» Пейгъамбер Эфендимиз: «Мени яраткъан ве тербие эткен Раббим Тааля» деп джевап берди. Дженаб-ы Хакъ да: «Сенинъ умметинъе меним рахметим, мерхаметим сенинъкинден бинъ кере зиядедир. Оларны манъа быракъ» буюрды. Сонъра севимли Пейгъамберимиз: «Шимди раатландым. Эй Азраил! Эмир олунгъан вазифенъни ерине кетир!» буюрды. Азраил алейхисселям вазифесини япмакъ ичюн, озю онынъ урьмети ичюн яратылгъан Кяинатнынъ Султанынынъ узурына якъынлашты. Севимли Пейгъамберимиз янындаки сув къабына мубарек эки элини батырып, ыслакъ эллерини мубарек юзюне сюртти ве: «Ля иляхе иллаллах! Аллаhым! Рефикъ-и аля!…» буюрды. Азраил алейхисселям Алемлернинъ Эфендисининъ мубарек рухуны алмагъа башлады. Ресулуллах Эфендимизнинъ мубарек бенъзи базан къызара, базан сарара эди. Азраил алейхисселямгъа: «Умметимнинъ джаныны да бойле шиддетнен ве зорнен алырсынъмы?…» буюргъанда, о: «Я Ресулаллах! Ич кимсенинъ джаныны бу къадар къолай алмадым» деп джевап берди. Сонъки аньде биле умметини унутмагъан севимли Пейгъамберимиз: «Эй Азраил! Умметиме этеджек шиддетинъни манъа эт! Чюнки олар зайыфтыр, чыдаялмазлар…» буюрды. Сонъра: «Ля иляхе иллаллах! Рефикъ-и аля!…» буюрды ве мубарек руху алынды ве аля-йы иллийинге ириштирильди…

Шефаат, я Ресулаллах!
Дахилек, я Ресулаллах!
Эссалату весселяму алейке, я Ресулаллах!
Эссалату весселяму алейке, я Хабибаллах!
Эссалату весселяму алейке, я Сейиде’ль-эввелине ве’ль-ахирин!

Джебраил алейхисселям Пейгъамбер Эфендимизге: «Эсселяму алейкум, эй Аллаh Таалянынъ Ресулы! Меним макъсудым, матлубым сен эдинъ. Артыкъ бир даа ер юзюне кельмем!…» деп веда этти.

Ресул-ы Экрем Эфендимизнинъ мубарек руху юксек алемге кеткенде, анамыз Азрети Фатыма ве эзвадж-ы тахират (мубарек зевджелери) (радыяллаху анхунне) сессиз агъламагъа башладылар.12 Шу вакъыт саиби корюнмеген бир сес

«Эй Фатыма! Къапыдаки кимдир, билесинъми? О – лезетлерни йыкъкъан, топлулыкъларны дагъыткъан, къадынларны тул, балаларны етим къалдыргъан, эвлерни харап, къабирлерни толдургъан олюм мелеги Азраилдир» Хадис-и шериф

«Эсселяму алейкум, я Эхл-и Бейт! Ве рахметуллахи ве берекятуху» деп селям берди ве Ал-и Имран суресининъ 185-нджи ает-и керимесини окъуды, манасы шойле: «Билинъиз ки, эр джанлы олюмни татаджакъ. Ве къыямет куню сизге эджирлеринъиз тамамынен бериледжек.» Сонъра оларны теселли этип: «Аллаh Таалянынъ ихсанларына, икрамларына ишанынъыз. Онъа сарылып, Ондан умют этинъиз. Багъырманъыз! Асыл мусибетке огърагъан – севаптан махрум къалгъан кимседир!» деп тазие бильдирди.

Бу сёзлерни андакилернинъ эписи эшитти ве селямына джевап бердилер. Буларны айткъан Хызыр алейхисселям эди.13 Ресул-ы Экремде мевт (олюм) аляметлери корюнгенде, Умму Эймен огълу Усамеге хабер ёллады. Усаме, Азрети Умер ве Эбу Убейде бу аджы хаберни алгъанда, ордудан айрылып, Месджид-и Небевиге кельдилер. Айше-и Сыддыкъа ве дигер къадынлар агълагъанда, Месджид-и шерифтеки Асхаб-ы кирам шашып къалды. Не олгъаныны анълаялмадылар. Башларына урулгъан кимсеге дёндилер. Азрети Али ольген киби къыбырдамай къалды. Азрети Османнынъ тили тутулды. Азрети Эбу Бекир о вакъыт эвинде эди. Чапып кельди. Тез худжре-и сеадетке кирди. Фахр-и алемнинъ юзюни ачты. Вефат эткенини корьди. Мубарек юзю ве эр ери латиф, назиф оларакъ нур киби парылдай эди. «Мематынъ да аятынъ киби не гузель, я Ресулаллах!» деп опти. Чокъ агълады. Мубарек юзюни орьтти. Эвдекилерни теселли этти. Месджид-и шерифке кельди. Минберге чыкъып, Асхаб-ы кирамгъа бир хутбе окъуды. Аллаh Таалягъа хамд ве сена этти ве Ресул-ы Экрем саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимизге салават окъугъандан сонъ: «Ким Муhаммед алейхисселямгъа иман эткен олса, бильсин ки, Муhаммед алейхисселям вефат этти. Ким Аллаh Таалягъа табына исе, О, хай (тири) ве бакъийдир (ольмез, эбедийдир)» буюрды ве сонъра Ал-и Имран суресининъ 144-нджи ает-и керимесини окъуды, манасы шойле: «Муhаммед (алейхисселям) ресулдир. Ондан эвель де ресуллер кельгендир. О да оледжектир. Вефат этсе я да ольдюрильсе, дининъизден дёнерсинъизми? Ким дининден чыкъса, Аллаh Таалягъа зарар бермез. Озюне зарар берир. Дининден дёнмегенлерге Аллаh Тааля севаплар берир.» Асхаб-ы кирамгъа насиат этип, ишлерни тертипке къойды.14 Бойлеликнен эписи Ресулуллахнынъ вефат эткенине инанды. Кедер ве къайгъы Асхаб-ы кирамнынъ юрегине зеэрли бир хынджар киби сапланды. Козьлер агълай, козь яшлары чагълай, асрет атеши эр кеснинъ джигерини дагълай эди. Асхаб-ы кирам алейхимуррыдван ильк иш оларакъ бутюн ишлерни идаре этсин деп Азрети Эбу Бекирни халифе сайладылар. Онъа биат этип, онъа уйдылар ве онынъ эмрине коре ишлерни корьмеге башладылар.15 Ресул-ы Экрем Эфендимиз иджретнинъ он биринджи йылында (милядий 632) Ребиуль-эввель айынынъ 12-синде, базарэртеси куню уйледен эвель ахиретке иртихаль этти. О вакъыт къамерий сенеге коре 63 (шемсий сенеге коре 61) яшында эди.16

Пейгъамбер Эфендимизни Азрети Али, Азрети Аббас, Азрети Фадл бин Аббас ве Азрети Усаме бин Зейд ювдылар.17

«Аллаh Таалянынъ ихсанларына, икрамларына ишанынъыз. Онъа сарылып, Ондан умют этинъиз. Багъырманъыз! Асыл мусибетке огърагъан – севаптан махрум къалгъан кимседир!» Хызыр алейхисселям

Михраб-ы шериф – Равза-и мутаххара / Месджид-и Небеви

Пейгъамбер Эфендимизнинъ (алейхиссалату весселям) Месджид-и шерифинде
«Равза-и мутаххара / Дженнет багъчасы» деп айтылгъан къысым.
Севимли Пейгъамберимизнинъ (саллаллаху алейхи ве селлем) имам оларакъ намаз къылдыргъан
михрабы корюне.
Бу ресимде корюнмесе де, сол тарафта мубарек къабр-и шерифи
(худжре-и сеадет) бар.

Минбер-и шериф – Равза-и мутаххара / Месджид-и Небеви

Севимли Пейгъамберимизнинъ (саллаллаху алейхи ве селлем) джума хутбесини окъугъан минбери корюне. О заманки минбер-и шериф учь басамакълы ве бир метр юксеклигинде эди. 654 [милядий 1256] сенесиндеки янгъында бутюнлей янды. Чешит йылларда чешит минберлер япылды; бугуньки он эки басамакълы ве еди метр юксеклигиндеки мермер минберни султан Учюнджи Мурад Хан (иджрий 998) милядий 1590 сенеси Истанбулдан ёллагъан.

Ювгъан вакъытта мубарек беденинден ойле бир миск къокъусы яйылды ки, шимдиге къадар ич кимсе бойле къокъу къокъламагъан эди. Сонъра мубарек кольмеги усьтюнде олгъаны алда учь кере ювулды, учь къат янъы беяз кефенге сарылып кефенленди. Оны бир седир усьтюнде месджитке кетирдилер. Даа эвель севимли Пейгъамберимиз хабер бергени киби, эр кес месджиттен тышкъа чыкъты. Мелеклер болюк-болюк келип, намазыны къылдылар. Мелеклер къылып биткенде, саиби корюнмеген бир сес: «Киринъиз! Пейгъамберинъизнинъ намазыны къылынъыз!» дей эди. Бунынъ узерине Асхаб-ы кирам ичери кирди. Олар да болюк-болюк келип, имамсыз оларакъ севимли Пейгъамберимизнинъ намазыны къылдылар. Анджакъ чаршенбе куню акъшамгъа къадар битирип олдылар. Асхаб-ы кирам севимли Пейгъамберимизнинъ мубарек къабрининъ къазылмасы меселесинде Азрети Эбу Бекирнинъ хатырлаткъан шу хадис-и шерифине уйдылар: «Пейгъамберлер рухларыны теслим эткен ерлеринде дефн олунырлар.» Азрети Эбу Талха-и Энсарийнинъ лахд шеклинде къазгъан къабр-и шерифине салыны чаршенбеге багълагъан (чаршенбе геджеси) гедже ярысына якъын дефн олунды. Азрети Аббаснынъ огълу Къусем къабирдеки хызметни битирип, энъ сонъ чыкъкъан киши эди. О шойле деди: «Ресулуллахнынъ мубарек юзюни энъ сонъ корьген меним. Мубарек дудакълары къыбырдай эди. Усьтюне эгилип, къулакъ бердим: „Я Рабби! Умметим!… Я Рабби! Умметим!…“ деп ялвара эди.»18 Севимли Пейгъамберимиз ахиретке иртихаль эткен кунь Азрети Абдуллах бин Зейд: «Я Рабби! Мен бу козьни Хабибинънинъ мубарек нурлу юзюне бакъмакъ ичюн истей эдим. О корюнмез олгъан сонъ, артыкъ оны не япайым! Я Рабби, козюмни ал!» деп дуа этти ве корьмез олды…

Ресулуллах Эфендимизнинъ вефатында мухтерем аласы Сафие бинт Абдулмутталиб радыяллаху анха шу мерсиени айтты:

Я Ресулаллах! Сен бизим умютимиз эдинъ,
Даима бизге яхшылыкъ эткен сен эдинъ.
Сен ич де акъсызлыкъ эткенлерден дегиль эдинъ,
Сен шефкъат саиби ве ёл косьтергенлерден эдинъ.
Эм де анълатылып оламагъан бир ильм дерьясы эдинъ.
Бугунь агълагъанларнынъ фигъаны сенинъ ичюндир.
Сенинъ ёлунъа бутюн бабаларым феда олсун!
Малым, джаным, бутюн варлыгъым феда олсун.
Ах! Шимди арамызда сагъ олсанъыз эди,
Не къадар къуваныр эдик, къалсанъыз эди.
Хакъ Таалянынъ укюми будыр, «я сабыр» деймиз,
Не япаджагъымызны бильмеймиз, эп фигъан этемиз.
Аллаhнынъ селямы санъа олсун, я Ресулаллах!
Адн дженнетине кирип, анда къал, я Ресулаллах!