IR-REBĦA TA’ KHAYBAR
F’Medina mdawla kien hemm Lhud li fid-dehra kienu Musulmani, iżda fil-verità kienu ipokriti (munâfiqîn). Qabel ma Rasûlullah (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) għamel il-Ħiġra lejn Medina, in-nies ta’ Medina kienu għamlu lil Abdullah ibn Ubayy ibn Salûl il-kap tagħhom. Kienu tawh ukoll kuruna mżejna bil-ġawhar. Meta Rasûlullah (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) onora Medina bil-miġja tiegħu, in-nies kollha ta’ Medina bdew juru rispett u mħabba lejn il-Profeta maħbub tagħna u mxew warajh. Ibn Salûl baqa’ mwarrab f’rokna, bla ebda valur. Ma baqax min jagħtih kas. Għalhekk Ibn Salûl beda jaġixxi biex joqtol lil Rasûlullah (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) jew jagħtih xi tbatija. Jum minnhom il-Lhud inġabru ħdejh. Għamlu xi pjanijiet dwar din il-ħaġa u talbu l-għajnuna ta’ Labîd ibn Âsim. Labîd qal: “F’dak u dak il-kwartier hemm mara xiħa jisimha Khayra. Hija mħarrġa ħafna fis-seħer. Sibuha.” Sabu lil dik il-mara misħuta u tawha elf dirham deheb u għaxar rombli drapp. Qalulha: “Jekk teqred lil Muhammad, nagħtuk ħafna aktar.” Ix-xiħa daħħlet labar f’ferħ tal-ħamiem, għamlet għoqod fil-ħjut u kebbithom madwar il-ferħ. Qegħditu ġo bir imġarraf barra minn Medina u għalqet il-fomm tiegħu. Rasûlullah (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) marad. Il-membri ta’ ġismu ma baqgħux jiċċaqalqu. Tawh diversi mediċini, iżda ma swew xejn. Din il-qagħda damet disat ijiem.
Imbagħad ġie Jabrâîl ‘alaihis-salâm u għarrfu b’dak li ġara. Ħadu lil Rasûlullah (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) hemmhekk. Fetaħ il-bir u ħareġ il-ferħ tal-ħamiem. Iżda ma kienx possibbli jinħallu l-għoqod tal-ħjut. Jabrâîl ‘alaihis-salâm ġab is-suwar Mu’awwidhatayn (al-Falaq u an-Nâs) u qal: “O Muhammad ‘alaihis-salâm! Aqra dawn is-suwar fuq dawk l-għoqod.” Rasûlullah (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) beda jaqra dawk is-suwar. Ma’ kull vers li kien jaqra, waħda mill-għoqod bdiet tinħall u waħda mil-labar toħroġ. Meta qara s-suwar kollha (il-11-il vers taż-żewġ suwar), l-għoqod kollha nħallu. Rasûlullah (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) fieq għalkollox mill-marda u reġa’ kiseb saħħtu. Imbagħad sejjaħ lil dawk in-nies misħuta u ċanfarhom. In-nies ta’ Medina tawhom kastigi tali li nqerdu. Il-Lhudi Labîd ukoll inqabad u nġieb quddiem Rasûlullah. Meta Sidna l-Profeta staqsieh: “Għaliex qabbadt min jagħmel dan?”, wieġeb: “Minħabba l-imħabba tiegħi għad-deheb.” Meta xi wħud mill-Kumpanni nobbli qalu: “O Rasûlallah! Jekk tagħtina l-permess, naqtgħulu rasu lil dan il-Lhudi!”, il-Profeta maħbub tagħna, li qatt ma kkastiga lil ħadd minħabba fih innifsu, qal: “Il-kastig divin li se jara fl-aħħar huwa aktar qawwi”, u ma ħalliehx jinqatel.1 Meta l-Lhud tkeċċew minn Medina, kienu marru lejn il-partijiet tat-tramuntana tal-Għarabja. Parti minnhom baqgħet f’Khaybar u qagħdet hemm. Parti oħra marret fis-Sirja, fit-tramuntana. Kienu tkeċċew minn arthom għax kienu ppjanaw attentat kontra Rasûlullah. Iżda l-mibegħda, ir-regħba u x-xewqa tal-vendetta li kellhom ġewwa fihom kontra l-Musulmani qatt ma ntfew. Anzi, jum wara jum saru aktar qawwija: riedu jtemmu kemm jista’ jkun malajr il-ħajja tas-Sultân tal-univers, il-Habîb ta’ Alla l-Għoli, u jeqirdu r-reliġjon tal-Iżlam.
Xi wħud mill-kbarat tagħhom qalu: “Ejjew immorru għand in-nies ta’ Ghatafân, nitolbuhom l-għajnuna u niġġieldu magħhom kontra l-Musulmani!” Oħrajn qalu: “Ejjew insejħu għall-għajnuna wkoll lil-Lhud ta’ Fadak, Taymâ u Wâdil-Qurâ, u qabel ma l-Musulmani jattakkawna, nattakkaw aħna l-belt tagħhom u nieħdu l-vendetta kollha tagħna!…” Il-Lhud ta’ Khaybar aċċettaw dan il-kliem u sejħu għall-għajnuna lit-tribujiet Lhud tal-madwar u lin-nies ta’ Ghatafân. Minn Ghatafân biss ġie numru kbir ta’ ġellieda magħżula, u f’Khaybar bdew it-tħejjijiet. Waqt li kienu qegħdin jagħmlu dawn it-tħejjijiet, Sid id-dinjiet (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) sar jaf bil-qagħda tal-Lhud. Ma’ Hazreti Abdullah ibn Rawâha bagħat tliet Kumpanni u minnufih bagħtu jsir jaf x’kien għaddej f’Khaybar. Abdullah ibn Rawâha u t-tliet sħabu malajr waslu Khaybar. Kienet belt għanja bi tmien fortizzi qawwija, b’fortizzi oħra iżgħar, b’art għammiela u b’ħafna dwieli u ġonna. Hazreti Abdullah bagħat lil wieħed minn sħabu fil-fortizza ta’ Shiqq, lil ieħor f’dik ta’ Katîba u lit-tielet f’dik ta’ Natât. Hu stess daħal f’fortizza oħra. Għal tlett ijiem eżaminaw mill-qrib il-qagħda tal-Lhud u t-tħejjijiet tagħhom għall-gwerra. Wara tlett ijiem ingħaqdu fil-post fejn kienu ftiehmu, reġgħu lura malajr Medina u rrakkontaw lil Sidna l-Profeta t-tħejjijiet tal-Lhud wieħed wieħed.
Il-Profeta maħbub tagħna ordna lill-Kumpanni tiegħu jitħejjew malajr. Biex iżomm lil-Lhud milli jattakkaw Medina al-Munawwarah, iddeċieda li jimxi fuq Khaybar. Il-Lhud ta’ Medina, meta semgħu b’din id-deċiżjoni, inħasdu. Biex iqattgħu qalb il-Musulmani, qalu: “Naħilfu li kieku rajtu l-fortizzi ta’ Khaybar u l-ġellieda qalbiena miġbura hemm, qatt ma kontu tirfsu hemm!… Il-fortizzi b’torrijiet għoljin fuq il-quċċata tal-muntanji huma mħarsa minn eroj liebsin l-armatura. Minn kull naħa ġew eluf ta’ suldati jgħinuhom!… Taħsbu li tistgħu tirbħu Khaybar?!…” Kontra dan, il-Kumpanni eroj qalu: “Alla l-Għoli wiegħed lill-Habîb Tiegħu li se jirbaħ Khaybar”, u għamluha ċara li qatt ma kienu se jibżgħu mil-Lhud. Din id-determinazzjoni tal-Kumpanni nikktet lil-Lhud aktar u inkwetathom aktar. Il-kap tal-ipokriti, Abdullah ibn Ubayy, bagħat b’għaġla messaġġ lil Khaybar: “Muhammad ġej fuqkom b’qawwa żgħira. M’hemm xejn x’tibżgħu, imma oqogħdu attenti u daħħlu ġidkom fil-fortizzi tagħkom. Oħorġu mill-fortizzi u ilqgħuhom!” Il-Kumpanni nobbli temmew it-tħejjijiet tagħhom, talbu maħfra lil dawk tad-dar u sellmulhom, u nġabru madwar Sidna l-Profeta. Kienu mitejn fuq iż-żwiemel u elf u erba’ mija bil-mixi. Kienu lesti għall-ordnijiet tal-Profeta maħbub tagħhom, biex ixerrdu r-reliġjon ta’ Alla l-Għoli, jagħmlu l-jihâd u jilħqu l-grad tal-martirju. Dak il-ħin xi nisa talbu lil Sidna l-Profeta xi dmir: li fil-gwerra jħejju l-ikel għall-Kumpanni nobbli, jieħdu ħsieb il-midruba u l-morda, jorbtu l-ġrieħi, iħejju l-mediċini u jagħmlu xogħlijiet oħra li setgħu jagħmlu. Rasûlullah ħass ħniena għalihom u ma ċaħħadhomx minn dan it-thawâb. B’hekk mal-mujâhidîn ingħaqdu wkoll għoxrin mara mujâhida, immexxija minn Hazreti Umm Salama, il-mara mbierka tal-Profeta maħbub tagħna.2
Rasûl al-akram (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) ħalla f’postu f’Medina, bħala wakîl, lil Hazreti Sibâ’ mit-tribù ta’ Ghifâr, u ta l-ordni li jimxu lejn Khaybar. (Jingħad ukoll li ħalla lil Numayla ibn Abdullah.) Il-vjaġġ beda bit-takbîr. Il-Kumpanni li minħabba xi skuża ma setgħux jieħdu sehem fil-gwerra, u dawk li ma ngħatawx il-permess għax kienu għadhom żgħar, kienu jħarsu b’xenqa kbira lejn Sidna l-Profeta u lejn missirijiethom, nanniethom, zijiethom min-naħa tal-missier u tal-omm u ħuthom il-kbar eroj, u kienu jsellmulhom bit-takbîr u bit-talbiet.
“Il-fortizza ta’ Khaybar tintrebaħ b’idejn Alî ibn Abî Tâlib” Hadîth sharîf
Il-kalendarju kien juri x-xahar ta’ Muharram tas-seba’ sena tal-Ħiġra. Il-bandiera mqaddsa ta’ Sidna l-Profeta kien qiegħed iġorrha Hazreti Alî, u l-kmand tal-ġenb tal-lemin kien f’idejn Hazreti Umar.3 Għall-ġenb tax-xellug ħatar wieħed ieħor mill-Kumpanni. Il-vjaġġ kien għaddej b’ferħ. Il-poeti, bil-poeżiji tagħhom, kienu qegħdin ifaħħru lil Alla l-Għoli għall-grazzji li ta, jgħidu s-salawât għall-Profeta maħbub tagħna u jfaħħru lill-Kumpanni glorjużi. U l-Kumpanni, qishom sejrin għall-’Îd, kienu qegħdin idawwu l-inħawi kollha billi jgħajtu flimkien: “Allahu akbar! Allahu akbar! Lâ ilâha illallâhu wallâhu akbar!”
F’kull waqfa, is-Sultân tal-univers kien jitlob hekk: “O Alla! Infittex kenn Fik mill-inkwiet għall-ġejjieni, min-niket għall-imgħoddi, mid-dgħufija u mill-għażż, mix-xħaħa, mill-biża’ u mid-dejn li jgħawweġ id-dahar, u mill-ħakma tal-oppressuri u tal-inġusti!”
Meta qorbu lejn Khaybar, raw lill-Profeta maħbub tagħna jwaqqaf lill-Kumpanni tiegħu. Fetaħ idejh u beda jitlob: “O Alla, Rabb tas-smewwiet u ta’ dak li jgħattu bid-dell tagħhom! O Alla, Rabb tal-artijiet u ta’ dak li hemm fuqhom! O Alla, Rabb tax-xjaten u ta’ dawk li jqarrqu bihom! O Alla, Rabb tal-irjieħ u ta’ dak li jtajru! Nitolbuk il-ġid u t-tjubija ta’ din l-art, il-ġid u t-tjubija tan-nies li jgħixu fiha, u l-ġid u t-tjubija ta’ kull ħaġa li tinsab f’din l-art. U nfittxu kenn Fik mill-ħażen ta’ din l-art, mill-ħażen tan-nies u mill-ħażen ta’ kull ħaġa li hemm fiha!”
Minn fomm il-Kumpanni kien qiegħed joħroġ: “Âmîn, âmîn.” Imbagħad qal lill-Kumpanni tiegħu: “Imxu ’l quddiem billi tgħidu ‘Bismillâhir-rahmânir-rahîm’.”
Il-Kumpanni nobbli, miġbura madwar Rasûl al-akram, reġgħu bdew jimxu. Waslu qrib il-fortizza ta’ Natât, waħda mill-aktar fortizzi qawwija ta’ Khaybar.
Hemmhekk waqqfu l-kamp tagħhom. Kienet filgħaxija. Id-drawwa mbierka ta’ Rasûlullah kienet li ma jattakkax qabel ma jisbaħ, u li l-ewwel jistieden għall-Iżlam; jekk ma jaċċettawx l-offerta, imbagħad kienet tibda l-gwerra. Għalhekk il-Kumpanni nobbli stennew sa filgħodu. Ħadd mil-Lhud ma kien induna li l-armata tal-Iżlam kienet waslet. Sid l-univers, wara li mexxa s-salât tas-sabâh, temm it-tħejjijiet tiegħu u qanqal lill-mujâhidîn. Mitejn fuq iż-żwiemel u elf u erba’ mija bil-mixi resqu, f’ordni sħiħ, lejn il-ħitan tal-fortizza ta’ Natât. Dak il-ħin il-Lhud li kienu ħarġu mill-fortizza biex jaħdmu fid-dwieli, fil-ġonna u fl-għelieqi, f’daqqa waħda sabu ruħhom wiċċ imb wiċċ mas-suldati tal-Iżlam u baqgħu bla kelma.
“Naħilfu li dawn huma Muhammad u l-armata organizzata tiegħu!…”, għajtu, u bdew jaħarbu lura. Meta l-Profeta maħbub tagħna rahom hekk, qal: “Allahu akbar! Allahu akbar! Khaybar inqerdet”, u rrepeta dan il-kliem imbierek tliet darbiet. Sidna l-Profeta (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) għarraf lil-Lhud li jew isiru Musulmani, jew iċedu u jħallsu l-kharâj u l-jizya; inkella jkun hemm gwerra u jixxerred id-demm. Il-Lhud marru għand wieħed mill-kbarat tagħhom, Sallâm ibn Mishkam, u spjegawlu l-qagħda. Sallâm ħeġġiġhom għall-gwerra billi qal: “Qabel kont għidtilkom imorru fuq Muhammad, u ma ridtux. Mill-inqas issa turux dgħufija fil-ġlied kontrih. Li tmutu tiġġieldu mal-Musulmani huwa aħjar milli tibqgħu ħajjin waħedkom u mitluqa!…” Il-Lhud malajr ġabru lit-tfal u lin-nisa tagħhom fil-fortizza ta’ Katîba, il-provvisti f’Nâ’im u s-suldati fil-fortizza ta’ Natât.
Għall-offerta tal-armata tal-Iżlam li jsiru Musulmani, il-Lhud wieġbu bil-vleġeġ. Il-mujâhidîn laqgħu l-vleġeġ bit-tarki tagħhom. Fuq ordni tal-Profeta maħbub tagħna nġibdu l-qwas, u fost l-għajjat ta’ “Allahu akbar!…” il-vleġeġ taru lejn il-Lhud li kienu fuq it-torrijiet tal-fortizza. Il-gwerra kienet bdiet. Fuq naħa kien hemm is-Sultân tal-univers u l-Kumpanni eroj tiegħu, li kienu qegħdin jiġġieldu biex ixerrdu l-Iżlam u biex il-Lhud isiru Musulmani u jeħilsu minn Jahannam. Fuq in-naħa l-oħra kien hemm il-Lhud, li ma kienu jisimgħu minn ebda parir, li f’kull okkażjoni riedu jagħtu daqqa minn wara lill-Musulmani u li kienu jinsistu li ma jarawx il-verità. Meta raw li s-siġill tal-profeti (Khâtam al-Anbiyâ) ma ġiex mill-poplu tagħhom stess, minħabba l-għira tagħhom ma aċċettawhx. Sa minn meta Sidna l-Profeta kien għadu tifel, kienu ppruvaw kull qerq li ġie f’moħħhom biex jeqirduh, iżda bil-ħarsien ta’ Alla l-Għoli ma setgħu jagħmlu xejn.
Aktar minn għaxart elef suldat Lhudi kienu qegħdin jitfgħu l-vleġeġ fuq elf u sitt mitt mujâhid glorjuż. Il-Kumpanni nobbli kienu qegħdin jilqgħu b’tarkiethom dawn il-vleġeġ li kienu ġejjin wieħed wara l-ieħor, u kull meta sabu l-opportunità, kienu jitfgħu lura fuq il-Lhud il-vleġeġ li kienu waqgħu mal-art. Iżda xi wħud mill-Kumpanni ndarbu.
F’ħin minnhom, Hazreti Hubâb ibn Mundhir deher riesaq b’adab kbir quddiem Habîbullah u staqsa: “Ħajti tkun fidwa għalik, O Rasûlallah! Ma jkunx aħjar li nwaqqfu l-kamp tagħna f’post ieħor?” Sidna l-Profeta qal: “Inshâ’Allahu ta’âlâ, meta jidlam, nibdluh!” Il-mujâhidîn kienu daħlu fil-medda tal-vleġeġ. Il-vleġeġ li l-Lhud kienu qegħdin jisparaw mill-fortizza kienu jaslu sa wara l-kamp tal-Iżlam.4 Dakinhar il-ġlied bil-vleġeġ kompla sa filgħaxija. Madwar ħamsin mill-Kumpanni ndarbu bil-vleġeġ. Meta dalam, Muhammad ibn Maslama ngħata d-dmir li jsib post ġdid għall-kamp. Hu qal li l-post imsejjaħ Rajî’ kien tajjeb, u l-kamp tal-Iżlam ġie mċaqlaq hemmhekk.
“Aħna l-profeti ma nħallux wirt. Dak li nħallu huwa sadaqa għall-foqra” Hadîth sharîf
Il-Ghazâ ta’ Khaybar
Il-midruba bdew jingħataw il-kura.5 L-għada l-Kumpanni eroj, li ġew quddiem Natât, iġġieldu sa filgħaxija. Fit-tielet, fir-raba’ u fil-ħames jum ukoll l-assedju kompla. Il-Lhud baqgħu dejjem fuq id-difiża. F’dawk il-jiem il-Profeta maħbub tagħna, billi qabdu wġigħ ta’ ras qawwi, għal jumejn ma setax ikun fost il-mujâhidîn. L-ewwel jum ta l-bandiera lil Hazreti Abû Bakr, u t-tieni jum lil Hazreti Umar. It-tnejn, fuq quddiem tal-Kumpanni nobbli, iġġieldu b’qawwa kbira kontra l-Lhud, iżda ma kienx possibbli li tintrebaħ il-fortizza. Sadanittant deher li l-Lhud, li l-kuraġġ tagħhom kien żdied, fetħu l-bibien tal-fortizza u għaddew għall-attakk. Issa kienu bdew jiġġieldu sider ma’ sider. Il-battalja kienet saħnet ħafna. Kull meta Sidna l-Profeta kien jgħid lill-Kumpanni tiegħu: “Għidu t-takbîr: Allahu akbar! Allahu akbar!…”, huma, fost l-għajjat tat-takbîr, kienu jolqtu lill-għadu bix-xabla b’imħabba u b’ħeġġa. F’ħin minnhom, Mahmûd, ħu Muhammad ibn Maslama, waqa’ martri. Il-ġlied kompla bil-qawwa sa filgħaxija.
L-għada Marhab, wieħed mill-aktar kmandanti magħrufa ta’ Khaybar, ħareġ mill-fortizza miksi bl-armaturi. Kien raġel b’saħħtu u qawwi, qisu ġgant. Sa dakinhar ma kien ħareġ ebda ġellied li seta’ jegħlbu. Dar lejn il-mujâhidîn u beda jiftaħar: “Jien Marhab, magħruf għall-kuraġġ u għall-qlubija tiegħu!” Waqt li kien qiegħed jiftaħar hekk, deher mujâhid jaqbeż ’il quddiem minn fost il-Kumpanni. Għajjat kontra Marhab: “U jien Âmir, li ma nibżax ninxteħet f’nofs l-aktar battalji koroh u qalin!”, u minnufih waqaf quddiemu. Il-ġgant Marhab ta bil-qawwa kollha tiegħu lil Hazreti Âmir bix-xabla tiegħu, li fuqha kien hemm miktub: “Lil min tmiss, teqirdu!…” Âmir il-qalbieni f’daqqa għolla t-tarka tiegħu. Meta x-xabla wiesgħa laqtet it-tarka, ħoss qawwi tenten madwar, u x-xabla weħlet fit-tarka.
Hazreti Âmir fittex kenn għand il-Ħallieq u, billi qal: “Yâ Allah!”, ta bix-xabla tiegħu fuq riġlejn Marhab miksija bl-armatura. Malli x-xabla messet l-armatura tal-azzar, qabżet lura u f’daqqa waħda laqtet riġlu stess. Il-qabża qawwija tax-xabla lura qatgħet l-arterja ta’ riġel Hazreti Âmir. Il-Kumpanni nobbli ġrew, ħaduh f’idejhom u ġarrewh lejn il-kamp biex jikkurawh. Iżda Âmir (radiyallâhu ’anh) hemmhekk sar martri u tar lejn l-ogħla Jannah.6
Il-ġlied kien għaddej bil-qawwa kollha. Lejn filgħaxija, il-Profeta maħbub tagħna ppropona lill-politeisti ta’ Ghatafân, li kienu ġew b’erbat elef suldat jgħinu lil-Lhud u kienu qegħdin jieħdu sehem fil-gwerra, li jinfirdu u jerġgħu lura lejn pajjiżhom. Wegħedhom ukoll li, jekk jagħmlu hekk, jagħtihom il-ħsad tat-tamal ta’ Khaybar ta’ sena sħiħa. Iżda n-nies ta’ Ghatafân ċaħdu din l-offerta. Imbagħad Sid id-dinjiet (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) ordna lill-Kumpanni tiegħu jqattgħu l-lejl sa filgħodu madwar il-fortizza fejn kienu n-nies ta’ Ghatafân. In-nies ta’ Ghatafân beżgħu ħafna li l-mujâhidîn jattakkawhom billejl, u ma setgħux jorqdu. Dak il-lejl, leħen li ħadd ma kien jaf minn fejn ġej ħabbar li l-art ta’ Ghatafân ġiet attakkata għal għarrieda u li n-nisa, it-tfal u l-ġid tagħhom kienu nqabdu. Dan il-leħen ġie ripetut tliet darbiet, u n-nies kollha ta’ Ghatafân semgħuh b’biża’ kbir. Il-kmandant tagħhom, Uyayna, sema’ wkoll l-istess leħen tliet darbiet; meta s-sebħ kien se jiftaħ, ħa s-suldati tiegħu, telaq b’għaġla minn Khaybar u qabad it-triq lejn pajjiżhom. Filgħodu l-Lhud stagħġbu li n-nies ta’ Ghatafân telqu minn Khaybar bla ebda raġuni, u qatgħu qalbhom. Iddispjaċihom ħafna wkoll li kienu sejħulhom jgħinuhom.
“Fil-jum li fih ħadna l-fortizza ta’ Khaybar, Rasûlullah (sallallâhu ’alaihi wa sallam) ipprojbixxa li jittiekel il-laħam tal-ħmir tad-dar u li mara tittieħed b’nikâh tal-mut’a” Hazreti Alî (radiyallâhu ’anh)
Il-qlubija ta’ Hazreti Alî
Dakinhar ukoll sar ġlied qalil quddiem Khaybar, iżda l-fortizza ma ntrebħitx. Filgħaxija s-Sultân tal-univers ta l-bxara: “Għada nagħti l-bandiera lil raġel qalbieni li jħobb lil Alla l-Għoli u lir-Rasûl Tiegħu, u li Alla l-Għoli u r-Rasûl Tiegħu jħobbuh. Alla l-Għoli se jwettaq ir-rebħa b’idejh!”
Dak il-lejl il-Kumpanni nobbli stennew filgħodu b’ħeġġa. Kull wieħed minnhom kien jittama li l-bandiera tingħata lilu, u kien qiegħed jitlob lil Alla l-Għoli għal dan. Hazreti Bilâl al-Habashî qal l-adhân tas-sabâh b’leħnu sabiħ u mimli ħrara. Waqt li kien qiegħed jingħad l-adhân, f’kulħadd kienet titnissel ħeġġa speċjali, togħma speċjali, u minn dik it-togħma divina ħadd ma kien jixba’. Il-Profeta maħbub tagħna, wara li mexxa lill-Kumpanni tiegħu fis-salât tas-sabâh, qam fuq saqajh. Ordna li tinġieb il-bandiera mbierka tal-Iżlam. Waqt li kienet qiegħda tinġieb il-bandiera mqaddsa, il-Kumpanni nobbli kienu wieqfa jistennew, u b’kurżità kienu kollhom widnejn biex jisimgħu l-kliem li kien se joħroġ mix-xufftejn imbierka ta’ Rasûl al-akram.
Fl-aħħar Sid id-dinjiet qal: “Naħlef b’Alla l-Għoli, li onora lil Muhammad bil-profezija, li jien se nagħti din il-bandiera lil raġel qalbieni li ma jafx x’inhi l-ħarba”, u, wara li dawwar għajnejh imbierka fuq il-Kumpanni tiegħu, staqsa: “Fejn hu Alî?” Il-Kumpanni qalu: “O Rasûlallah! Għajnejh qegħdin iweġġgħuh.” Sidna l-Profeta qal: “Sejħuhuli.” F’dawk il-jiem Hazreti Alî kien qabdu wġigħ f’għajnejh u ma setax jiftaħhom. Marru għandu, għarrfuh x’kien hemm, qabduh minn driegħu mbierek u ġabuh quddiem Rasûlullah. Is-Sultân tal-univers talab lil Alla l-Għoli biex Hazreti Alî jfiq, xarrab subgħajh imbierka f’fommu u għaddiehom fuq għajnejh. Dak il-ħin stess f’għajnejn Hazreti Alî ma baqa’ ebda wġigħ. Barra minn hekk, talab għalih hekk: “O Rabb tiegħi! Neħħi minnu t-tbatija tas-sħana u tal-bard!” Imbagħad, b’idejh imbierka, libbsu armatura, rabatlu x-xabla tiegħu stess ma’ qaddu, tah f’idu l-bandiera l-bajda tal-Iżlam u qal: “Iġġieled sakemm Alla l-Għoli jagħtik ir-rebħa. Oqgħod attent, tdurx lura!” Hazreti Alî qal: “Ħajti tkun fidwa għalik, O Rasûlallah! Se niġġieled magħhom sakemm jidħlu fir-reliġjon tal-Iżlam.” Il-Profeta maħbub tagħna qal: “Wallahi, li Alla l-Għoli, minħabba fik, iwassal għall-hidâya raġel wieħed biss minnhom huwa aħjar għalik milli jkollok ħafna iġmla ħomor u tagħtihom sadaqa fit-triq ta’ Alla l-Għoli.”7
Waqt li Hazreti Alî kien miexi lejn il-fortizza tal-Lhud bil-bandiera f’idu, il-Kumpanni glorjużi mxew warajh. Meta wasal qrib ħafna tal-fortizza u l-bandiera twaħħlet f’qiegħ ta’ blata, deher il-bieb tal-fortizza ta’ Natât jinfetaħ.
Ħarġu t-truppi tal-attakk tal-Lhud. Dawn kienu l-aqwa eroj magħżula ta’ Khaybar. Kull wieħed minnhom kien miksi b’armatura doppja u mgeżwer f’ħarsien tal-ħadid. Deher wieħed minnhom jimxi lejn Hazreti Alî u jieqaf quddiemu biex jiġġieled. Dan kien Hârith, ħu Marhab, li fil-kuraġġ ma kellux bħalu. Attakka b’ħeffa kbira… Waqt li l-ħoss taż-żewġ xfafar tal-azzar kien qiegħed jimla l-mejdan, deher Dhulfiqâr jinżel bħal berqa u jifred ras Hârith minn ġismu. F’dak il-ħin l-għajjat ta’ “Allahu akbar! Allahu akbar!” tela’ sas-sema. Marhab, meta sema’ li ħuh kien inqatel, daħal fil-mejdan bl-għaġla kollha mas-suldati li kienu taħt il-kmand tiegħu u waqaf quddiem Hazreti Alî. Hu wkoll kellu fuqu armatura doppja. Bi żewġ xwabel ma’ qaddu u b’ġismu kbir, kien qisu ġgant. Bir-rabja kollha tiegħu beda jfaħħar lilu nnifsu: “Jien Marhab, li meta l-gwerer ikunu l-aktar qalin ninxteħet fin-nofs u niġġieled bħal eroj! Jien saħansitra l-iljuni li jgħajtu ntaqqabhom bil-lanza jew bix-xabla tiegħi!…”
Hazreti Alî (karramallâhu wajhah wa radiyallâhu ’anh) wieġeb: “Jien dak li ommi semmietu Haydar (Iljun). Jien bħal iljun maestuż! Jien dak l-eroj li jwaqqgħek mal-art b’daqqa waħda!…”
Meta Marhab sema’ mingħand Hazreti Alî l-kelma “Haydar”, daħallu l-biża’ f’qalbu. Għax dak il-lejl, fil-ħolma tiegħu, iljun kien qattgħu biċċiet. Jaqaw dan kien l-iljun li kien ra fil-ħolma? Imbagħad deher il-ġgant Marhab jattakka, u Hazreti Alî laqgħu bit-tarka tiegħu. Wara, fittex kenn f’Alla l-Għoli u, billi qal “Yâ Allah!…”, niżżel lil Dhulfiqâr fuq ras il-kâfir b’tant qawwa li qasam fi tnejn it-tarka ħoxna tal-azzar li Marhab il-kbir kien qiegħed iżomm kontra Dhulfiqâr u l-elmu tal-azzar tiegħu, u xaqqlu rasu mill-quċċata sa wara għonqu; id-demm qabeż minn għonqu bħal nixxiegħa, u ġismu ta’ ġgant waqa’ mal-art. Il-ħoss tal-biża’ ta’ Dhulfiqâr instema’ f’kull rokna ta’ Khaybar. Sidna l-Profeta qal: “Ifirħu! Ir-rebħa ta’ Khaybar issa saret faċli.” Il-Kumpanni nobbli baqgħu mistagħġba b’din il-qlubija ta’ Hazreti Alî, u ġegħlu s-sema jdoqq bl-għajjat ta’ “Allahu akbar! Allahu akbar!…”
Il-ġlied kien għaddej bil-qawwa kollha. F’ħin minnhom, meta l-Kumpanni nobbli, jiġġieldu, kienu waslu sa ħdejn il-bieb tal-fortizza, Lhudi ta bix-xabla tiegħu fuq it-tarka ta’ Hazreti Alî. It-tarka waqgħet mal-art, iżda ma kienx hemm ħin biex jitbaxxa u jiġborha. Il-Lhudi, li ma riedx jitlef l-opportunità, ħataf it-tarka u ħarab lura biha. L-Iljun ta’ Alla l-Għoli, li tnikket ħafna b’dan, wara li xerred lill-għedewwa ta’ madwaru b’Dhulfiqâr, għamel il-ħsieb li juża l-bieb tal-fortizza bħala tarka. Billi qal “Bismillâhir-rahmânir-rahîm”, qabad iċ-ċrieki tal-bieb kbir tal-ħadid. Heżżeż il-ganċijiet tiegħu fil-ħajt u qalagħhom… Waqt li Hazreti Alî kien qiegħed jaqla’ l-bieb, il-fortizza tħawdet minn postha. Dan il-bieb, li tmienja jew għaxar irġiel qawwija ma setgħux iċaqalquh minn postu, għamlu tarka b’id waħda u beda jiġġieled. Din il-ġrajja inkredibbli kienet miraklu tal-Profeta maħbub tagħna u karâma ta’ Hazreti Alî.8
Wieħed wara l-ieħor ħarġulu quddiemu sitta oħra mill-aktar ġellieda qalbiena tal-Lhud. Hazreti Alî għelibhom ukoll bil-permess ta’ Alla l-Għoli, u daħal fil-fortizza ma’ sħabu l-eroj. Issa l-ġlied kien qiegħed isir ġewwa l-fortizza. Fi żmien qasir ma baqa’ ħadd li jista’ joħroġ kontrihom. Waħħlu l-bandiera tal-Iżlam fuq il-fortizza. B’hekk intrebħet Natât, l-aktar fortizza qawwija tagħhom. Il-Profeta maħbub tagħna bies lil Hazreti Alî f’għajnejh u qal: “Minħabba l-qlubija li wrejt, Alla l-Għoli u r-Rasûl Tiegħu huma kuntenti bik.” Meta Hazreti Alî sema’ dan il-kliem imbierek, beka bil-ferħ. Meta Sidna l-Profeta staqsieh: “Għaliex qiegħed tibki?”, wieġeb: “Ħajti tkun fidwa għalik, O Rasûlallah! Qiegħed nibki bil-ferħ. Għax Alla l-Għoli u r-Rasûl Tiegħu huma kuntenti bija.” Imbagħad il-Profeta maħbub tagħna qal: “Mhux jien biss, imma wkoll Jabrâîl, Mîkâîl u l-anġli kollha huma kuntenti bik.” Dak il-ħin erba’ mitt Musulman mit-tribù ta’ Daws ġew jgħinu lil Sidna l-Profeta.9 Wara dan, il-ġlied biex jintrebħu l-fortizzi l-oħra kompla bil-qawwa. Meta s-seba’ fortizzi qawwija l-oħra ta’ Khaybar waqgħu waħda wara l-oħra, il-Lhud, li ma baqgħalhom ebda triq, bagħtu delegazzjoni u talbu l-paċi. Il-Profeta tagħna (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) aċċetta din l-offerta, u ftiehmu fuq dawn il-punti: 1. Id-demm tal-Lhud li ġġieldu kontra l-Musulmani f’din il-ghazâ ma jixxerridx. 2. Il-Lhud li jitilqu minn Khaybar jistgħu jieħdu magħhom biss lil uliedhom u tagħbija ta’ ġemel ta’ oġġetti meħtieġa tad-dar. 3. Il-bqija kollha tal-ġid, mobbli u immobbli; l-armi kollha bħall-armaturi, ix-xwabel, it-tarki, il-qwas u l-vleġeġ; il-ħwejjeġ kollha ħlief dawk li għandhom fuqhom; id-drappijiet, id-deheb u wkoll it-teżori; l-annimali kollha bħaż-żwiemel, l-iġmla u n-nagħaġ… kull ma hemm jibqa’ għall-Musulmani. 4. Ebda ħaġa li għandha titħalla lill-Musulmani ma tinħeba b’ebda mod. Min jaħbi xi ħaġa jitħalla barra mis-sigurtà u mill-ħarsien ta’ Alla l-Għoli u tar-Rasûl Tiegħu…
“Jien dak li ommi semmietu Haydar (Iljun). Jien bħal iljun maestuż!” Hazreti Alî (radiyallâhu ’anh)
Kinâna ibn Rabî’, li ma żammx ma’ dawn il-kundizzjonijiet u difen it-teżori tiegħu fl-art ġo qrabi tal-ġilda, ġie kkastigat. Il-priża li ttieħdet ma kellhiex għadd. L-artijiet għammiela u l-ġonna tal-palm ta’ Khaybar tħallew għalkollox lill-armata tal-Iżlam.10 Sadanittant, in-nies ta’ Ghatafân, li kienu reġgħu lura lejn pajjiżhom, reġgħu ġew Khaybar biex jgħinu lil-Lhud. Meta raw li Sidna l-Profeta kien rebaħ Khaybar u l-Lhud kienu ċedew, qalu: “O Muhammad! Int kont wegħedtna li, jekk nitilqu minn Khaybar, tagħtina t-tamal ta’ Khaybar ta’ sena. Aħna żammejna kelmitna. Ejja, agħtihulna!” Sidna l-Profeta qalilhom: “Ħa tkun tagħkom il-muntanja tal-fulan.” In-nies ta’ Ghatafân ippruvaw jheddu: “Mela niġġieldu magħkom.” Rasûl al-akram qal: “Ħa jkun Janafa l-post tal-ġlied tagħna.” Janafa kien l-isem ta’ wieħed mir-reġjuni ta’ Ghatafân. Meta n-nies ta’ Ghatafân semgħu dan, minħabba l-biża’ rtiraw u telqu.
Il-Profeta maħbub tagħna (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) u l-Kumpanni eroj tiegħu kienu għejew ħafna waqt ir-rebħa ta’ Khaybar. Minn naħa l-midruba kienu qegħdin jingħataw il-kura, u min-naħa l-oħra kienu qegħdin jistrieħu.
Zaynab, mart Sallâm ibn Mishkam, wieħed mill-kbarat tal-Lhud, riedet toqtol lil Sidna l-Profeta bil-velenu. Għalhekk qatlet nagħġa, sajritha u żiedet ħafna velenu mal-laħam. Imbagħad marret quddiem Rasûlullah u qalet li kienet ġabet rigal. Rasûl al-akram aċċettah u sejjaħ lill-Kumpanni tiegħu, u lkoll qagħdu bilqiegħda biex jieklu flimkien. Sid id-dinjiet qata’ biċċa mil-laħam mixwi tan-nagħġa u, billi qal “Bismillâhir-rahmânir-rahîm”, poġġieha f’fommu mbierek. Wara li magħadha ftit drabi, minnufih ħariġha minn fommu mbierek u qal: “O Kumpanni tiegħi! Ġibdu idejkom minn dan l-ikel! Għax din il-biċċa tal-ispalla għarrfitni li hija avvelenata.” Il-Kumpanni minnufih ġibdu idejhom mill-ikel. Iżda Hazreti Bishr ibn Barâ, li kien kiel gidma mil-laħam, minnufih ġismu sar vjola u miet martri. Jabrâîl ’alaihis-salâm ġie għand il-Profeta maħbub tagħna u qallu joħroġ id-demm b’hijâma (kappetti) minn bejn spallejh imbierka, biex jeħles mill-effett tal-velenu li kien tħallat mal-bżieq imbierek tiegħu. Hekk sar. Imbagħad il-laħam mixwi avvelenat ġie midfun fl-art. Zaynab, li kienet għamlet dan, inqabdet u nġiebet quddiem il-Profeta.
Sidna l-Profeta qalilha: “Int avvelenajt dan il-laħam mixwi tan-nagħġa?” Hi stqarret dak li għamlet: “Iva! Jien avvelenajtu!” Meta Sidna l-Profeta staqsa: “Għaliex ridt tagħmel dan?”, qalet: “Int qtilt lil żewġi, lil missieri u lil ziju. Għidt bejni u bejn ruħi: ‘Jekk tassew hu profeta, Alla jgħarrfu. Jekk le, dan il-velenu jaħdem fuqu u jmut. U b’hekk neħilsu minnu.’” Il-Kumpanni nobbli tnikktu ħafna b’din il-ġrajja. Meta staqsew: “Ħajjitna tkun fidwa għalik, O Rasûlallah! Noqtluha?”, Sid id-dinjiet, li kien jaħfer kull insult li jsir lill-persuna tiegħu, ħafrilha wkoll. Meta Zaynab rat din il-ħniena kbira, qalet il-Kalima ash-shahâda u saret Musulmana.11 Fost il-priża u l-priġunieri meħuda f’Khaybar kien hemm ukoll Safiyya, bint Huyayy ibn Akhtab. Bħala dritt tal-kmandant suprem, kienet waqgħet fis-sehem ta’ Sidna l-Profeta. Sid id-dinjiet ħeles lill-priġuniera tiegħu. Hi tqanqlet ħafna b’dan u, b’qalbha u b’ruħha, qalet il-Kalima ash-shahâda u saret Musulmana. Il-Profeta maħbub tagħna feraħ ħafna b’dan; onora lil ommna Hazreti Safiyya bin-nikâh tiegħu u ferraħha. B’hekk Hazreti Safiyya saret omm il-fidili. It-tieġ tagħha sar fil-post imsejjaħ Sahbâ, u ngħatat walîma, jiġifieri ikla tat-tieġ, ta’ bettieħ u tamal.12
F’għajnejn imbierka ta’ ommna Safiyya kienet tidher tbenġila.
Meta l-Profeta maħbub tagħna staqsa: “X’inhi din il-marka?”, hi qalet: “Lejl minnhom ħlomt li l-qamar niżel mis-sema u daħal f’ħoġri. Meta għedt lil żewġi Kinâna, qal: ‘Int qiegħda tħares biex issir mart dan ir-re Għarbi li ġej fuqna!’, tani daqqa ta’ ħarta fuq għajni, u, kif qiegħed tara, sarli vjola.” Wara r-rebħa ta’ Khaybar, il-Lhud ġew għand Sidna l-Profeta b’din l-offerta: “O Muhammad! Aħna se nitilqu minn Khaybar. Iżda aħna nifhmu sew fil-biedja u fil-kura tal-għelieqi, tad-dwieli u tal-ġonna. Jekk trid, ikrilna dawn l-artijiet għammiela. Ħa naħdmu dawn l-artijiet u nagħtuk nofs il-ħsad!” Il-Profeta maħbub tagħna u l-Kumpanni ma kellhomx ħin jieħdu ħsieb ix-xogħol tar-raba’. Huma kienu qegħdin jistinkaw biex ixerrdu r-reliġjon tal-Iżlam, u għall-jihâd fî sabîlillâh kienu jaħdmu bla waqfien, lejl u nhar.13 Sidna l-Profeta kien kuntent b’din l-offerta u qal: “Bil-kundizzjoni li noħorġukom meta rridu aħna.” Il-Lhud aċċettaw u bdew jaħdmu l-artijiet ta’ Khaybar.14 Sidna l-Profeta, flimkien mal-Kumpanni tiegħu, reġa’ lura Medina rebbieħ. F’dawk il-jiem, l-aħħar Kumpanni li kienu għadhom emigranti fl-Abissinja, li fosthom kienet ukoll Umm Habîba (radiyallâhu ‘anhâ), taħt it-tmexxija ta’ Ja’far ibn Abî Tâlib telgħu fuq iż-żewġ bastimenti li kien tahom in-Negus u niżlu fil-port ta’ Jâr. Minn hemm ġew Medina fuq l-iġmla. Sidna l-Profeta feraħ ħafna meta ra l-Kumpanni tiegħu, li kienu emigraw lejn l-Abissinja tnax-il sena qabel, ġejjin taħt it-tmexxija ta’ Ja’far ibn Abî Tâlib. Bies lil Hazreti Ja’far fuq ġbinu, għannqu ma’ sidru u qal:
“O Kumpanni tiegħi! Ġibdu idejkom minn dan l-ikel! Għax din il-biċċa tal-ispalla għarrfitni li hija avvelenata” Hadîth sharîf
“Ma nafx jekk għandix nifraħ bir-rebħa ta’ Khaybar jew bil-wasla ta’ Ja’far. Il-Ħiġra tagħkom hija doppja: emigrajtu kemm lejn l-art tal-Abissinja kif ukoll lejn arti.” Ippreżentaw lil Rasûlullah ir-rigali u l-ittra li bagħat in-Negus Ashama. F’dik is-sena sar ukoll it-tieġ ma’ ommna Umm Habîba. Ommna Umm Habîba dak iż-żmien kellha sitta u tletin sena. Il-priża li nkisbet f’Khaybar tqassmet lill-Kumpanni nobbli kollha li kienu ħadu sehem fil-ftehim ta’ Hudaybiya, lil dawk li kienu ħadu sehem fir-rebħa ta’ Khaybar, lill-Kumpanni li kienu ġew lura mill-Abissinja u lit-tribù ta’ Daws, li kienet ħadet sehem fir-rebħa.15
Bir-rebħa ta’ Khaybar, il-Lhud kollha tal-Għarabja daħlu taħt l-awtorità ta’ Sidna l-Profeta. Ma kien baqgħalhom ebda mod kif jgħinu lill-politeisti. It-tribujiet u l-istati tal-madwar ukoll fehmu li l-Musulmani, li kienu ħadu l-fortizza ta’ Khaybar – li, fir-rigward tal-armi u tas-suldati, kienet tidher impossibbli li tintrebaħ –, kellhom qawwa kbira, u bdew joqogħdu attenti minn dan l-Istat tal-Iżlam. Il-politeisti ta’ Mekka, bir-rebħa ta’ Khaybar, waqgħu f’niket kbir u f’qtigħ il-qalb. Wara din ir-rebħa, ħafna tribujiet, żgħar u kbar, ġew Medina al-Munawwarah biex isiru Musulmani, u ngħataw l-unur li jkunu mill-Kumpanni nobbli – saħansitra n-nies ta’ Ghatafân… Xi tribujiet li ma ġewx għat-triq it-tajba ġew imrażżna billi ntbagħtu qawwiet kontrihom.