IL-VJAĠĠ TAL-’UMRAT AL-QADÂ

Kienet għaddiet sena mill-paċi ta’ Hudaybiya. Xahar qabel il-‘Îd tal-Qurbân, fil-bidu tax-xahar ta’ Dhul-qa’da, Rasûl al-akram (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) ordna lill-Kumpanni nobbli tiegħu jħejju ruħhom għall-‘umra. Dawk kollha li kienu marru Hudaybiya u ħadu sehem fil-Bay’at ar-Ridwân, ħlief dawk li kienu għaddew għall-âkhirat, kellhom ikunu preżenti għall-‘umra. Fuq din l-ordni, elfejn mill-Kumpanni temmew it-tħejjijiet tagħhom. Inxtraw sebgħin ġemel biex jiġu ssagrifikati. Nâjiya ibn Jundub u erbgħa minn sħabu ngħataw id-dmir li jeħduhom sa Mekka waqt li jirgħu. Barra minn hekk, mitt rikkieb tqiegħdu taħt il-kmand ta’ Hazreti Muhammad ibn Maslama, u dan intbagħat quddiem biex jieħu l-armi li jintużaw fil-gwerra, bħall-armaturi, il-lanez u x-xwabel. Fuq il-politeisti ma setax wieħed joqgħod. F’każ ta’ xi attakk, dawn l-armi kienu se jintużaw. Xi wħud mill-Kumpanni nobbli qalu: “O Rasûlallah! Skont il-paċi ta’ Hudaybiya, ma konniex se niġu għall-’umra b’armi oħra ħlief bix-xwabel fl-għant!” Sid id-dinjiet qal: “Aħna ma ndaħħlux dawn l-armi fil-Haram, qrib in-nies ta’ Quraysh. Iżda se jinżammu qrib tagħna, taħt idejna, f’każ li n-nies ta’ Quraysh jattakkawna.”

F’Medina al-Munawwarah tħalla Abû Dharr Ghifârî bħala l-wakîl tiegħu.1 Jingħad ukoll li tħalla Abû Ruhm Ghifârî. Elfejn mill-Kumpanni telqu flimkien mal-Profeta maħbub tagħna lejn Mekka. Il-Kumpanni nobbli kienu mqanqla ħafna. Kienu se jaraw id-djar, il-familji u l-art twelidhom, li kienu ilhom snin li ħallewhom fit-triq ta’ Alla l-Għoli, għall-ħatra tal-Profeta maħbub tagħna… Kienu se jżuru l-Kâ’ba l-Imqaddsa, li lejha kienu jduru fil-ħames salât ta’ kuljum… Kienu se jerġgħu jaraw lil qrabathom, li kienu saru Musulmani iżda, minħabba l-ftehim, ma setgħux jiġu Medina. Kienu se juru d-dinjità u l-ġieħ tal-Iżlam lill-politeisti ta’ Quraysh, li għal snin sħaħ kienu ġegħluhom jibku d-demm minflok id-dmugħ, ġegħluhom jitniehdu taħt l-oppressjoni u għamlu martri lil ħafna minn ħuthom biex iġegħluhom iqimu l-idoli tagħhom. Forsi, meta l-politeisti jaraw dan, tidħol f’qalbhom l-imħabba tal-Iżlam u jsiru Musulmani!…

Dawk li baqgħu Medina akkumpanjaw lil Sid id-dinjiet bit-takbîr sal-għolja ta’ Wadâ’, sellmulu u reġgħu lura… Meta l-Profeta maħbub tagħna wasal Dhul-Hulayfa, madwar għaxar kilometri ’l bogħod minn Medina, daħal fl-ihrâm. Il-Kumpanni glorjużi mxew warajh. Kulħadd kien imgeżwer fl-abjad. Il-vjaġġ lejn Mekka al-Mukarramah biex jagħmlu l-‘umra kien beda. Issa l-art u s-sema kienu jdoqqu bl-għajjat ta’ “Labbayk, Allâhumma labbayk! Labbayk, lâ sharîka laka labbayk! Innal-hamda wan-ni’mata laka wal-mulk, lâ sharîka lak!” (Hawn jien, O Alla, hawn jien! Għas-sejħa Tiegħek wieġibt darba wara l-oħra bi kliemi u b’kull ma fija, u ċedejt għall-ordni Tiegħek. M’għandek ebda sieħeb; b’kull ma fija dort Lejk. It-tifħir u l-grazzja huma Tiegħek biss. Is-saltna wkoll hija Tiegħek. M’għandek ebda sieħeb.)

Il-vjaġġ, bit-tifħir u bit-talb lil Alla l-Għoli u bid-dhikr tal-isem imbierek Tiegħu, kien għaddej b’ferħ kbir.

Meta l-unità li kienet sejra quddiem taħt il-kmand ta’ Muhammad ibn Maslama qorbot lejn Mekka, il-politeisti ta’ Quraysh rawha. Resqu lejhom bil-biża’ u, qishom qegħdin jgħidu: “Hekk konna ftehimna sena ilu?”, staqsew: “X’inhu dan?” Muhammad ibn Maslama tahom din it-tweġiba, li kessħitilhom id-demm fil-vini: “Dawn huma r-rikkieba tar-Rasûl ta’ Alla l-Għoli… Jekk Alla l-Għoli jippermetti, għada hu wkoll jonora dan il-post bil-miġja tiegħu!…” Il-politeisti reġgħu lura beżgħanin u wasslu l-aħbar Mekka. Il-politeisti ta’ Mekka qalu: “Naħilfu li aħna żammejna l-ftehim. Għaliex Muhammad għandu jiġġieled magħna?…” Minnufih bagħtu delegazzjoni minn fosthom biex titkellem ma’ Sidna l-Profeta.

“Labbayk, Allâhumma labbayk! Labbayk, lâ sharîka laka labbayk! Innal-hamda wan-ni’mata laka wal-mulk, lâ sharîka lak!” Talbiya

Dak il-ħin Sid id-dinjiet (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) kien wasal fil-post imsejjaħ Batn Ya’jaj, minn fejn setgħu jaraw Mekka. Hemmhekk ħallew l-armi kollha tagħhom ħlief ix-xwabel li kellhom fuqhom. Biex jgħassu l-armi, qiegħdu mitejn mill-Kumpanni bħala għassiesa. Meta ntemmu dawn it-tħejjijiet, id-delegazzjoni ta’ Quraysh talbet permess biex titkellem ma’ Sidna l-Profeta u tidħol quddiemu. Meta ngħatat il-permess, qalu: “O Muhammad! Mill-ftehim ta’ Hudaybiya ’l hawn ma għamilniex ebda tradiment kontrikom. Minkejja dan, se tidħol Mekka, fost il-poplu tiegħek, b’dawn l-armi? Iżda, skont il-ftehim tagħna, ma kellux ikollkom magħkom xejn ħlief xwabel fl-għant!…” Sid id-dinjiet wieġeb: “Jien, minn tfuliti sal-lum, magħruf li nżomm il-kelma li nagħti u li nkun leali. Aħna mhux se nidħlu fil-Haram b’xi ħaġa oħra ħlief ix-xwabel tagħna fl-għant. Iżda rrid li l-armi jkunu f’post qrib tiegħi.” Id-delegazzjoni fehmet li l-aħbar li kienet waslitilha ma kinitx eżatta, u serħet. Qalu: “O Muhammad! Tassew, minnek dejjem rajna biss lealtà u tjieba. Dak hu li jixraqlek ukoll.” U reġgħu lura. Meta waslu Mekka, għarrfu lil Quraysh bil-qagħda. Huma wkoll serħu.

Il-kbarat ta’ Quraysh, minħabba l-mibegħda u l-għira tagħhom, telqu minn Mekka u telgħu fil-muntanji, biex ma jarawx dawn il-mumenti hienja ta’ Sidna l-Profeta u tal-Kumpanni tiegħu. Il-Profeta maħbub tagħna bagħat quddiem l-iġmla tas-sagrifiċċju, immarkati, lejn il-post imsejjaħ Dhû Tuwâ. Imbagħad, mal-Kumpanni tiegħu, temm it-tħejjijiet u mexa biex jidħol fil-belt imqaddsa ta’ Mekka. Il-Kumpanni nobbli kienu qiegħdu lil Sid id-dinjiet f’nofshom. Is-Sultân tal-univers, fuq il-ġemla tiegħu l-Qaswâ, kien qiegħed ixerred in-nûr madwaru bħal xemx li taħbi l-eżistenza ta’ eluf ta’ kwiekeb. O Rabb tiegħi! X’ġmiel! X’xena mill-isbaħ kienet dik!…

Fuq l-ilsna kien hemm l-għajjat ta’ “Labbayk, Allâhumma labbayk! Labbayk, lâ sharîka laka labbayk!…”; fil-qlub kien hemm l-imħabba ta’ Alla l-Għoli u tar-Rasûl Tiegħu.

Pass wara pass kienu resqin lejn il-Kâ’ba l-kbira. Aktar ma kienu joqorbu, aktar kienet tikber il-ħeġġa tagħhom; qishom kienu qegħdin ifuru. It-talbiya, li kulħadd kien jgħid b’leħen wieħed, kienet timla lil Mekka, u l-politeisti, aktar ma kienu jaraw din ix-xena mill-isbaħ, aktar kienu jdubu minn ġewwa u jħossu xarba ħelwa u sħuna ta’ mħabba tidħol f’qalbhom. Fil-qalb ta’ ħafna minnhom l-imħabba tal-Iżlam kienet diġà daħlet… Fl-aħħar, is-Sultân tal-univers, is-sayyid taż-żewġ dinjiet, il-Profeta maħbub u onorat tagħna Muhammad (sallallâhu ’alaihi wa sallam) kien rebaħ…

Ara, il-Profeta maħbub tagħna u l-Kumpanni glorjużi tiegħu, bix-xwabel ma’ qaddhom, kienu deħlin fil-Kâ’ba l-Imqaddsa. Hazreti Abdullah ibn Rawâha kien miexi quddiem, iżomm ir-riedni tal-Qaswâ, il-ġemla ta’ Sidna l-Profeta. Xi politeisti ta’ Mekka, man-nisa u t-tfal tagħhom, kienu qagħdu f’ringiela f’Dâr an-Nadwa u kienu qegħdin iħarsu lejn il-Profeta maħbub tagħna u lejn il-Kumpanni eroj tiegħu. Abdullah ibn Rawâha, aktar ma kien jimxi ’l quddiem, kien iniżżel dawn il-versi fuq ras il-politeisti bħal mazza, sa ġewwa qalbhom:

O intom li ma temmnux, warrbu mit-triq tal-Profeta,
Għax lilu Alla l-Għoli bagħatlu l-Qur’ân.
Kull ġid u kull tjieba jinsabu fir-reliġjon tiegħu,
U l-aħjar mewt hi l-mewt għal din ir-reliġjon.
Hu tassew Rasûlullah, aċċettajtu b’qalbi kollha,
Emmint f’kull kelma tiegħu, issa aċċettajtu jien.
O intom li ma temmnux! Meta ċħadtu li l-Qur’ân
Niżel mingħand Alla l-Għoli,
Kif niżżilna f’daqqa d-daqqiet tagħna,
Kif firidna rjuskom minn ġisimkom!
U jekk ma temmnux lanqas fit-tifsira tiegħu,
Bl-istess mod jinżlu d-daqqiet fuq rjuskom.
Nibda bl-isem imbierek ta’ Alla,
Li barra mir-reliġjon Tiegħu m’hemmx reliġjon vera.
U nerġa’ nibda bl-isem ta’ Alla:
Muhammad huwa l-qaddej Tiegħu u r-rasûl Tiegħu.

Hazreti Umar ma setax iżomm ruħu u ried iwissih: “O Ibn Rawâha! Kif tista’ taqra poeżija quddiem Rasûlullah u fil-Haram ash-sharîf?” Iżda Sidna l-Profeta qal: “O Umar! Twaqqfux! Naħlef b’Alla l-Għoli li kliemu jaħdem fuq dawn il-politeisti ta’ Quraysh aktar malajr u b’aktar qawwa milli kieku nxerrdu fuqhom xita ta’ vleġeġ. O Ibn Rawâha, kompli!”

Ftit wara Sidna l-Profeta qal lil Hazreti Abdullah ibn Rawâha: “Għid: ‘M’hemm ebda alla ħlief Alla l-Għoli! Hu l-Wieħed! Hu Dak li jwettaq il-wegħda Tiegħu! Hu Dak li jgħin lil dan il-qaddej Tiegħu! Hu Dak li jsaħħaħ lis-suldati Tiegħu! U Hu biss Dak li jxerred it-tribujiet miġbura!’”

Imbagħad Abdullah ibn Rawâha beda jgħid hekk:

M’hemm ebda alla ieħor ħlief Alla l-Għoli!
M’għandu ebda sieħeb, lâ ilâha illallâh!
Hu Dak li jagħti l-qawwa lill-armata tal-Musulmani!
U Hu Dak li jxerred u jegħleb lil dawk li ma jemmnux!

Il-Musulmani wkoll kienu jirrepetu dan il-kliem. Meta l-Profeta maħbub tagħna daħal fil-Baytullah, kixef spalltu mbierka tal-lemin. Il-ġmiel ta’ ġismu mbierek kien jgħammex l-għajnejn, jiġbed il-qlub u jxerred in-nûr bħax-xemx. Imbagħad qal: “Jalla Alla l-Għoli, bil-ħniena Tiegħu, jaħfer lill-qalbiena li llum juru lil dawn in-nies tax-shirk kemm huma b’saħħithom u qawwija!” Imbagħad il-Kumpanni nobbli kixfu spallithom tal-lemin u, jimxu malajr u b’mod maestuż, għamlu tliet darbiet it-tawâf madwar il-Kâ’ba. Iżda bejn ir-Rukn al-Yamânî u r-rokna tal-Hajar al-Aswad mxew bil-mod. Sidna l-Profeta u l-Kumpanni tiegħu kienu jersqu lejn il-Hajar al-Aswad u jbusuh, jew minn ’il bogħod kienu jerfgħu idejhom bil-pali lejn il-Hajar al-Aswad.

“Naħlef b’Alla l-Għoli li kliemu (ta’ Ibn Rawâha) jaħdem fuq dawn il-politeisti ta’ Quraysh aktar malajr u b’aktar qawwa milli kieku nxerrdu fuqhom xita ta’ vleġeġ” Hadîth sharîf

Il-politeisti kienu qegħdin isegwu lill-Kumpanni minn ’il bogħod, u kienu mistagħġba b’dan il-mixi maestuż u kburi tagħhom. Għax kienu qalulhom li l-Musulmani, minn meta marru Medina, kienu dgħajfu u mardu, u kienu nxterdu aħbarijiet bħal dawn. Issa kienu qegħdin jaraw eżatt il-kontra, u l-istagħġib tagħhom kien qiegħed jiżdied.

L-erba’ dawriet l-oħra tat-tawâf saru bil-mod, b’passi kwieti. Wara t-tawâf għamlu salât ta’ żewġ rak’ât fil-Maqâm Ibrâhîm. Imbagħad għamlu seba’ darbiet is-sa’y bejn l-għoljiet ta’ Safâ u Marwa. Wara li nqatlu s-sagrifiċċji, Sidna l-Profeta qaxxar rasu mbierka. Xagħru mbierek kien jinqabad fl-arja. Il-Kumpanni nobbli wkoll qaxxru rashom. B’hekk seħħet il-ħolma li Rasûl al-akram (sallallâhu ’alaihi wa sallam) kien ra eżatt sena qabel. Iż-żjara tal-’umra kienet intemmet, u kien daħal il-ħin taż-zuhr. Meta Sid id-dinjiet ordna lil Hazreti Bilâl jgħid l-adhân fil-Kâ’ba, Bilâl al-Habashî minnufih wettaq l-ordni. Waqt li kien qiegħed jgħid l-adhân Muhammadî fil-Kâ’ba, Mekka kollha tħawdet. Il-Kumpanni nobbli kienu qegħdin jisimgħu l-adhân b’qima kbira u jirrepetuh b’leħen baxx. Meta spiċċa, Habîbullah sar imâm. Is-salât taż-zuhr li għamlu lkoll flimkien ħalliet effett differenti għalkollox fil-qalb tal-politeisti.

Għall-Profeta maħbub tagħna kienet twaqqfet tinda tal-ġilda f’Abtah. Il-Kumpanni qagħdu tlett ijiem fit-tined ta’ madwarha. Fil-ħinijiet tas-salât kienu jinġabru fil-Baytullah u jagħmlu s-salât f’jamâ’a. Fil-ħinijiet l-oħra kienu jżuru lil qrabathom u kienu eżempju għalihom bl-akhlâq sabiħ li l-Iżlam kien tahom. Huma wkoll, quddiem din l-imġiba sabiħa tal-Kumpanni, kienu qishom jdubu u ma setgħux jaħbu l-ammirazzjoni tagħhom. F’dawn it-tlett ijiem, Mekka kienet qisha ntrebħet minn ġewwa.

It-tlett ijiem kienu għaddew… Issa kien wasal il-ħin tal-firda. Lejn filgħaxija Sidna l-Profeta qal: “Ħadd mill-Musulmani (li ġew għall-‘umra) ma għandu jqatta’ l-lejl f’Mekka; kulħadd għandu jaqbad it-triq!”, u kulħadd ġabar ħwejġu u qabad it-triq lejn Medina… Meta Rasûlullah kien f’Juhfa, iltaqa’ ma’ Hazreti Abbâs, u Hazreti Abbâs ippropona: “O Rasûlallah! Maymûna bint Hârith baqgħet armla. Ma teħodhiex bħala martek?” Imbagħad Sidna l-Profeta bagħat lil Abû Râfi’ u lil raġel mill-Ansâr Mekka biex jitolbuha għaż-żwieġ. Hazreti Maymûna, meta waslitilha l-aħbar li Rasûlullah kien qiegħed jitlobha għaż-żwieġ waqt li kienet fuq ġemel, qalet: “Il-ġemel u dik li qiegħda fuqu huma ta’ Rasûlullah.” Tat lilha nfisha lil Sidna l-Profeta. It-tħejjijiet meħtieġa ħallithom f’idejn oħtha l-kbira Umm al-Fadl, u din ħallithom f’idejn żewġha Hazreti Abbâs. Meta, fi triqthom lura mill-‘umra lejn Medina, waslu fil-post imsejjaħ Sarif, Hazreti Abbâs ħa mingħand il-Profeta tagħna (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) mahr ta’ erba’ mitt dirham u għamel in-nikâh ta’ Hazreti Maymûna ma’ Rasûlullah. It-tieġ ukoll sar hemmhekk. Hazreti Maymûna, onorata bin-nikâh ta’ Rasûlullah, kienet l-aħħar mara tiegħu. Wara dan il-Profeta tagħna ma reġax iżżewweġ.

“Jalla Alla l-Għoli, bil-ħniena Tiegħu, jaħfer lill-qalbiena li llum juru lil dawn in-nies tax-shirk kemm huma b’saħħithom u qawwija!” Hadîth sharîf

Ħadt il-qalb noffrilek gandlier, yâ Rasûlallah!
Ix-xewqa tiegħi hi li naqdi l-għatba għolja tiegħek, yâ Rasûlallah!
Ir-rigal fqir tiegħi ma jixraqx lir-Rawda tiegħek;
Aċċettah, agħtini mit-tjieba u mill-grazzja tiegħek, yâ Rasûlallah!
Lil min għandi ħliefek, biex ngħarrfu bil-qagħda tiegħi?
Mingħandek jiġu t-tjieba u l-ġenerożità, yâ Rasûlallah!
Kenn, ħniena, mitt darba ħniena: waqajt quddiem il-bieb tiegħek;
Ħenn għalija, interċedi għalija, yâ Rasûlallah!
Fiż-żewġ dinjiet ħu taħt il-ħarsien tiegħek lil Mahmûd, il-Hân ġust;
Fil-bidu u fit-tmiem is-saltna hija tiegħek, yâ Rasûlallah!
Mahmûd Hân II