IL-GWERRA TA’ MÛTA

Fit-tmien sena tal-Ħiġra, Sarwar al-kâinât (‘alaihi afdalus-salawât), li huwa ħniena għad-dinjiet, reġa’ bagħat mibgħuta għand diversi tribujiet u stati biex jinfirex l-Iżlam. Minn xi wħud minnhom waslu riżultati pożittivi; iżda Hazreti Hârith ibn Umayr, li ntbagħat għand il-gvernatur ta’ Busrâ, ġie arrestat minn suldati Nsara fir-raħal ta’ Mûta, fid-distrett ta’ Balqâ tas-Sirja. Ittieħed quddiem il-gvernatur tas-Sirja, Shurahbîl ibn Amr, u, għalkemm kien mibgħut, inqatel b’mod vili u sar martri.1

Il-Profeta maħbub tagħna tnikket ħafna b’din l-aħbar u minnufih ordna li l-Kumpanni eroj tiegħu jinġabru. Il-Kumpanni, meta rċevew din l-ordni, talbu maħfra lil uliedhom, sellmulhom u nġabru bl-għaġla fil-kamp ta’ Jurf. Habîb al-akram, wara li mexxa s-salât taż-zuhr, qal: “Fuq dawn in-nies li se joħorġu għall-jihâd ħtart kmandant lil Zayd ibn Hâritha! Jekk Zayd ibn Hâritha jsir martri, ħa jieħu postu Ja’far ibn Abî Tâlib. Jekk Ja’far ibn Abî Tâlib isir martri, ħa jieħu postu Abdullah ibn Rawâha. Jekk Abdullah ibn Rawâha wkoll isir martri, ħa l-Musulmani jagħżlu minn fosthom raġel xieraq u jagħmluh il-kmandant tagħhom!”

Imbagħad il-Kumpanni nobbli fehmu li l-eroj li ssemmew kienu se jsiru martri, u bdew jibku: “O Rasûlallah! Kieku biss jibqgħu ħajjin, biex inkunu nistgħu nibbenefikaw minnhom!…” Sidna l-Profeta ma weġibhomx u baqa’ sieket.2 Hazreti Zayd, Ja’far u Abdullah, li kienu hemm, semgħu wkoll dan il-kliem u għerqu f’ferħ kbir. Għax l-akbar għan tagħhom kien li jsiru martri waqt li jxerrdu r-reliġjon ta’ Alla l-Għoli. Il-bxara kienet ingħatat, u kienu semgħuha b’widnejhom stess. Il-mujâhidîn kienu temmew it-tħejjijiet tagħhom u kienu qegħdin jistennew lill-kmandanti tagħhom. Il-Profeta maħbub tagħna għadda l-bandiera l-bajda tal-Iżlam lil Hazreti Zayd ibn Hâritha. Ordnalu jmur sal-post fejn Hârith ibn Umayr kien sar martri u jwassal hemm l-Iżlam. Jekk ma jaċċettawhx, ordnalu jiġġieled kontra l-għadu. Meta Hazreti Abdullah ibn Rawâha kien qiegħed isellem flimkien mal-kmandanti sħabu, beka. Staqsewh: “O bin Rawâha! Għaliex qiegħed tibki?” Il-poeta Abdullah ibn Rawâha qal:

Ir-raġuni tad-dmugħ tiegħi
Mhijiex l-imħabba tad-dinja,
U, wallahi, lanqas mhi
Li se nixxennaq għalikom.
Ir-raġuni vera hija din:
Fil-Qur’ân al-karîm Tiegħu,
Ir-Rabb tagħna jgħid
F’vers wieħed hekk:
“Kunu afu żgur li
Minn fostkom ilkoll
M’hemm ħadd li
Ma jgħaddix minn Jahannam…”
Smajt dan il-vers
Meta qrah Rasûlullah.
Jekk ngħaddi minn Jahannam,
Kif se nissaporti jien!

Sħabu talbu għalih: “Jalla Alla l-Għoli jgħaqqdek mal-ġemgħa tal-qaddejja maħbuba Tiegħu, u jalla tkun mit-twajbin!” Imbagħad Hazreti Abdullah ibn Rawâha qal: “Iżda jien nixtieq li Alla l-Għoli jaħfirli. U nixtieq insir martri b’daqqa ta’ xabla li ġġiegħel id-demm jaqbeż u jagħmel ir-ragħwa, jew b’daqqa ta’ lanza li taħraqli u tfarrakli l-fwied u l-musrana!…” Meta l-armata kienet qiegħda tħejji ruħha biex titlaq, Hazreti Abdullah ibn Rawâha mar għand Sidna l-Profeta, sellimlu u staqsa: “O Rasûlallah! Ma tagħtinix xi parir li nitgħallmu bl-amment u qatt ma joħroġ minn moħħi?” Sidna l-Profeta qallu: “Int għada tasal f’pajjiż fejn lil Alla l-Għoli ftit li xejn issirlu sajda. Hemmhekk kattar is-sajdiet u s-salât.” Meta Abdullah ibn Rawâha qal: “O Rasûlallah! Ma tkattarlix il-pariri tiegħek?”, il-Profeta maħbub tagħna qal: “Dejjem agħmel dhikr ta’ Alla l-Għoli. Għax id-dhikr ta’ Alla l-Għoli jgħinek tilħaq dak li tittama.”

L-armata tal-Iżlam ta’ tlett elef ruħ bdiet miexja fost l-għajjat ta’ “Allahu akbar! Allahu akbar!” Il-Profeta maħbub tagħna u l-Kumpanni li baqgħu Medina akkumpanjaw lill-mujâhidîn ghâzî sal-għolja ta’ Wadâ’. Hemmhekk Sid id-dinjiet kellem lill-armata mbierka tal-Iżlam hekk: “Jien nagħtikom il-parir li twettqu l-ordnijiet ta’ Alla l-Għoli u żżommu ruħkom ’il bogħod mill-projbizzjonijiet Tiegħu, li tkunu ta’ ġid għall-Musulmani li jkunu magħkom u li tittrattawhom tajjeb. Iġġieldu fit-triq ta’ Alla l-Għoli billi ssemmu l-isem Tiegħu. Tittradux fil-ġid meħud bħala priża. Tiksrux il-ftehim. Toqtlux it-tfal! Hemmhekk, fil-knejjes tal-Insara, se ssibu xi nies li nfirdu min-nies u ddedikaw ruħhom għall-‘ibâda. Oqogħdu attenti li ma tmissuhomx! Barra minnhom, se tiltaqgħu wkoll ma’ xi nies li x-xjaten bnew il-bejta tagħhom f’rashom: aqtgħulhom rashom bix-xwabel tagħkom. Toqtlux in-nisa u x-xjuħ imdaħħlin fiż-żmien. Taħarqux u taqtgħux is-siġar. U teqirdux id-djar!”

Lill-kmandant ewlieni, Zayd ibn Hâritha, qallu wkoll: “Meta tiltaqa’ mal-għadu tiegħek mill-politeisti, stedinhom għal waħda minn tliet ħwejjeġ!… (Jekk isiru Musulmani,) stedinhom jagħmlu l-Ħiġra lejn Medina, id-dar tal-Muhâjirûn! Jekk jaċċettaw l-istedina tiegħek, għarrafhom li huma wkoll se jkollhom l-istess drittijiet li għandhom il-Muhâjirûn, u se jkollhom l-istess dmirijiet li għandhom il-Muhâjirûn.

Jekk isiru Musulmani u jippreferu jibqgħu jgħixu f’pajjiżhom, għarrafhom li se jkunu bħall-Għarab nomadi fost il-Musulmani, li fuqhom se jitħaddem l-istess ħukm divin li jitħaddem fuq l-Għarab nomadi, li mill-priża tal-gwerra ma jitwarrab xejn għalihom, u li mill-priża jibbenefikaw biss dawk li jiġġieldu man-naħa tal-Musulmani!

Jekk ma jaċċettawx l-Iżlam, stedinhom iħallsu l-jizya! Lil min minnhom jaċċetta dan, tmissux! U jekk lanqas ma jaqblu li jħallsu l-jizya, iġġieled kontrihom, billi tfittex kenn fl-għajnuna ta’ Alla l-Għoli!…”

Wara dawn il-pariri, sellem lill-mujâhidîn. L-armata tal-Iżlam telqet fost l-għajjat tat-takbîr. Dawk li baqgħu lura kienu jxejru idejhom lil dawk li kienu sejrin u jitolbu: “Jalla Alla l-Għoli jħariskom minn kull periklu u jreġġagħkom lura sħaħ u sani…” Sakemm għebu fix-xefaq, baqgħu jħarsu warajhom b’għajnejhom mimlija dmugħ u b’xenqa…

“Ħtart kmandant lil Zayd ibn Hâritha! Jekk hu jsir martri, ħa jieħu postu Ja’far ibn Abî Tâlib. Jekk hu jsir martri, ħa jieħu postu Abdullah ibn Rawâha. Jekk hu wkoll isir martri, agħżlu lil xi ħadd minn fostkom” Hadîth sharîf

Il-bandiera mqaddsa kienet tperper f’idejn Zayd ibn Hâritha, u l-mujâhidîn kienu sejrin fi vjaġġ twil u mhux magħruf biex jaqdu r-reliġjon ta’ Alla l-Għoli. L-armata tal-Iżlam kienet miexja malajr lejn is-Sirja. Il-vjaġġ kien għaddej mingħajr inċidenti u b’ferħ. Il-mujâhidîn ma kinux qegħdin jaraw il-ħin li jiltaqgħu mal-għadu. Wieħed mill-aktar ħerqana fost dawk li riedu l-martirju kien Hazreti Abdullah ibn Rawâha. Zayd ibn Arqam irrakkonta hekk: “Jien kont iltim li trabbejt taħt il-kura ta’ Abdullah ibn Rawâha. Meta ħareġ għall-ispedizzjoni ta’ Mûta, rikkebni warajh fuq il-ġemel tiegħu. Billejl, wara li mxejna xi ftit, minn fommu ħarġu dawn il-versi:

O ġemel tiegħi! Jekk twassalni sal-bir fir-ramel
U minn hemm iġġorrni erba’ waqfiet oħra ’l quddiem,
Ma noħorġokx aktar f’vjaġġ ieħor wara dan;
Kun af li dalwaqt tibqa’ mingħajr sid.
Jien aktarx ma nerġax lura lejn dari;
Nittama li f’din il-gwerra naqa’ martri.
Fl-aħħar waqfa l-fidili għaddew minn ħdejja bil-għaġla;
O bin Rawâha, anki l-eqreb tiegħek
Għaddew u qatgħu r-rabtiet tal-aħwa,
Ħallewk f’idejn Haqq ta’âlâ u marru.
Ma għadnix naħseb x’ġid qiegħed inħalli warajja:
Is-siġar u l-palm – ma jimpurtanix minnhom!

Meta smajt dan, bkejt. Abdullah ibn Rawâha messni bil-frosta tiegħu u qal: ‘O imqareb! X’għandek? X’ħsara jagħmillek li ngħid hekk? Jekk Alla l-Għoli jagħtini l-martirju, int terġa’ lura fuq l-annimal u tasal lura f’postok. U jien neħles mill-inkwiet, mid-dwejjaq, min-niket u mill-ġrajjiet kollha tad-dinja, u nsib il-mistrieħ.’ Niżel u għamel salât ta’ żewġ rak’ât. Fl-aħħar għamel talba twila, imbagħad sejjaħli: ‘O tifel!’ Meta għedtlu: ‘Iva?’, qal: ‘F’din l-ispedizzjoni, inshâ’Allah, se jingħatali l-martirju!’”

Meta l-Kumpanni eroj kienu qegħdin joqorbu lejn is-Sirja, il-gvernatur tas-Sirja, Shurahbîl ibn Amr, kien ilu li sar jaf li l-armata tal-Iżlam kienet ġejja. Minnufih kien għarraf lill-imperatur Biżantin Eraklju bil-qagħda, irċieva mingħandu għajnuna kbira u serraħ rasu. Għax, skont it-tagħrif li kien ġabar, il-Musulmani kienu biss bejn tlieta u ħamest elef ruħ. Min-naħa l-oħra, l-armata tiegħu kienet taqbeż il-mitt elf, u l-armi ma kellhomx għadd. Meta l-Kumpanni nobbli (‘alaihimur-ridwân) waslu f’Ma’ân, fl-art tas-Sirja, saru jafu li l-Biżantini kienu ġejjin fuqhom b’armata ta’ mitt elf ruħ. Waqfu hemm u qagħdu żewġt iljieli. Il-kmandant, Hazreti Zayd ibn Hâritha, ġabar lil sħabu u spjegalhom il-qagħda. Staqsiehom x’kienet il-fehma tagħhom dwar x’kellu jsir kontra l-armata Biżantina. Xi wħud mill-Kumpanni qalu: “Mingħajr ma niltaqgħu mal-armata Biżantina, ejjew nagħmlu attakki għal għarrieda f’pajjiżhom. Naqbdu nies priġunieri u nerġgħu lura Medina.” Oħrajn qalu: “Ejjew niktbu ittra lir-Rasûl ’alaihis-salâm u ngħarrfuh bl-għadd tal-għadu. Nitolbuh jibgħatilna suldati malajr, jew nistaqsuh x’għandna nagħmlu.” Meta kienu waslu biex jiddeċiedu li t-tieni fehma kienet l-aktar xierqa, Hazreti Abdullah ibn Rawâha daħal fid-diskussjoni u qal:

“Dejjem agħmel dhikr ta’ Alla l-Għoli. Għax id-dhikr ta’ Alla l-Għoli jgħinek tilħaq dak li tittama” Hadîth sharîf

O poplu tiegħi, għaliex qegħdin toqogħdu tiddubitaw?
Ma ġejniex għall-gwerra bl-intenzjoni li nsiru martri?
Qatt ma ġġilidna kontra dawk li ma jemmnux
Għax konna ħafna fl-armi u fir-rikkieba.
Bil-qawwa ta’ din ir-reliġjon
Li tana Alla l-Għoli ġġilidna bħall-iljuni.
Morru, iġġieldu – żgur li hemm il-ġid:
It-tmiem ta’ din il-ħidma jew martirju jew rebħa.
Wallahi, f’jum Badr kellna żewġ żwiemel;
F’Uhud żiemel wieħed, u l-armi ftit li xejn.
Jekk fil-qadar hemm li nirbħu f’din il-gwerra,
Hekk diġà wegħedna Alla u l-Profeta.
Haqq ta’âlâ qatt ma jmur lura mill-wegħda Tiegħu;
Mela, O fidili, imxu ’l quddiem!
U jekk il-martirju hu miktub għalina,
F’Jannah niltaqgħu ma’ ħutna l-martri.

Dan il-kliem ta’ Hazreti Abdullah ibn Rawâha ta l-kuraġġ lill-mujâhidîn. Qalu: “Wallahi, bin Rawâha qiegħed jgħid il-verità.” Id-deċiżjoni kienet ittieħdet: kienu se jiġġieldu sakemm isiru martri. Meta l-Kumpanni glorjużi waslu fir-raħal ta’ Mûta, sabu ruħhom wiċċ imb wiċċ mal-armata Biżantina ta’ mitt elf ruħ.

IL-GWERRA TA’ MÛTA

Il-muntanji u l-blat kienu mimlija suldati tal-għadu. Fuq naħa kien hemm armata tal-Iżlam ta’ tlett elef ruħ, li kienet telqet mill-bogħod, minn Medina, u waslet sas-Sirja biex ixxerred ir-reliġjon ta’ Alla l-Għoli; fuq in-naħa l-oħra kien hemm merħla ta’ mitt elf ruħ li ma jemmnux, miġbura biex joħonqu l-Iżlam… Fid-dehra, il-qawwiet ma kinux jitqabblu xejn: skont dan, kull Musulman kellu jiġġieled ma’ aktar minn tletin Biżantin. Iż-żewġ naħat qagħdu f’ordni tal-battalja. Dak il-ħin, fuq ordni ta’ Sidna l-Profeta (sallallâhu ‘alaihi wa sallam), deher grupp mill-armata tal-Iżlam miexi lejn il-kamp Biżantin. Huma pproponew lill-armata Biżantina li jidħlu fl-Iżlam, jew inkella jħallsu l-jizya. Iżda huma ċaħdu din l-istedina. Ma kienx baqa’ żmien x’jintilef. Il-kmandant, Hazreti Zayd ibn Hâritha, bil-bandiera mqaddsa tal-Iżlam f’idu, ta lill-armata tiegħu l-ordni tal-attakk. Il-mujâhidîn, li kienu qegħdin jistennew dan il-mument, qabżu ’l quddiem bħal vleġeġ fost l-għajjat ta’ “Allahu akbar!” Ġibdu x-xwabel tagħhom bħal berqa u daħlu bħal maltempata f’nofs l-għadu… Iż-żehil taż-żwiemel, it-tisbit tax-xwabel, l-għajjat tat-takbîr u l-għajjat ta’ dawk milquta telgħu sas-sema; sa mill-bidu tal-gwerra, il-mejdan inbidel f’għadira demm. Il-Kumpanni glorjużi, ma’ kull daqqa ta’ xabla, kienu jwaqqgħu jew ras jew driegħ.

Hazreti Zayd, bil-bandiera l-bajda ta’ Rasûlullah f’idu, kien qiegħed jiġġieled f’nofs nett tal-għadu u jgħid “Allah, Allah”. Bid-daqqiet tax-xabla tiegħu kien f’daqqa waħda jiftaħ spazju madwaru, u kien iġiegħel lill-għadu jiddispjaċih li ħareġ kontrih. Il-Kumpanni glorjużi, meta raw il-kmandant tagħhom jiġġieled bħal eroj, ma baqgħux lura minnu: kull wieħed minnhom, waħdu, kien qiegħed jipprova jilħaq bix-xabla lil tletin għadu u jwaqqagħhom. F’ħin minnhom dehru diversi lanez f’daqqa jidħlu fis-sider imbierek tal-kmandant Hazreti Zayd. Warajhom ġew lanez oħra. Ġismu glorjuż kien sar kollu toqob. Imbagħad deher Zayd ibn Hâritha jaqa’ fuq l-art sħuna u jixrob ix-xarba tal-martirju li tant kien jixxennaq għaliha.

Hazreti Ja’far, li ġie wara Zayd ibn Hâritha, minnufih ħataf il-bandiera. Il-mujâhidîn, meta raw il-bandiera tal-Iżlam tperper, komplew il-gwerra b’ħeġġa ġdida. Hazreti Ja’far ukoll kien qiegħed jiġġieled bħal eroj, bħal Zayd ibn Hâritha. Minn naħa kien jattakka lill-għadu, u min-naħa l-oħra kien jagħti l-kuraġġ u l-ħeġġa lil sħabu. Dan il-kmandant ġdid, li kien jiġġieled bil-qlubija, kien ixejjer ix-xabla b’movimenti aktar mgħaġġla u ħfief, u ma kienx iħalli lill-għadu jieħu n-nifs. Hazreti Ja’far, waqt li kien jiġġieled qisu barra minnu nnifsu, kien mar ħafna ’l quddiem minn sħabu. Kien qiegħed jiġġieled waħdu f’nofs il-Biżantini, u jagħti daqqa ta’ xabla lil kull wieħed minnhom. Iżda ma damx ma fehem li minn din it-triq ma kienx hemm ritorn. Il-kmandant eroj kien jgħid: “Dmiri hu li nolqot bix-xabla tiegħi lil kull wieħed minn dawk li ma jemmnux!”, u mill-kliem imbierek “Allahu akbar!… Allahu akbar!…” kien jieħu qawwa spiritwali ġdida. Ma’ kull daqqa ta’ xabla kien jeħles minn għadu, u ma kien iħalli lil ħadd jersaq lejh. L-isem imbierek ta’ Alla l-Għoli qatt ma kien jitlaq minn fuq ilsienu, u kien qiegħed jiġġieled b’saħħa li ma tispiċċa qatt. Fl-aħħar suldat tal-għadu ta daqqa ta’ xabla fuq id-driegħ tal-lemin ta’ Hazreti Ja’far. Hazreti Ja’far, b’idu l-leminija maqtugħa, qabad il-bandiera mqaddsa tal-Iżlam b’idu x-xellugija qabel ma waqgħet mal-art. Għolliha u reġa’ xejjirha. Imbagħad daqqa oħra ta’ xabla… Idu x-xellugija wkoll kienet inqatgħet. Din id-darba pprova jxejjer il-bandiera billi jagħfasha ma’ sidru bejn dirgħajh maqtugħin. Iżda taħt ix-xwabel tal-għadu, li kienu nieżlin fuqu bil-qawwa waħda wara l-oħra, laħaq il-grad tal-martirju li tant kien jixxennaq għalih. Ruħu mbierka taret lejn l-ogħla gradi ta’ Jannah… Fuq ġismu ngħaddew aktar minn disgħin ferita ta’ xabla u ta’ lanza.3 Il-mujâhidîn eroj, meta raw il-kmandant tagħhom jaqa’ martri, ħatfu l-bandiera tal-Iżlam li kienet waqgħet mal-art u għaddewha lil Hazreti Abdullah ibn Rawâha.

“O poplu tiegħi, għaliex qegħdin toqogħdu tiddubitaw? Ma ġejniex għall-gwerra bl-intenzjoni li nsiru martri?” Abdullah ibn Rawâha (radiyallâhu ’anh)

Abdullah, fuq iż-żiemel tiegħu, xejjer il-bandiera u nxteħet bil-qawwa fuq l-għadu. Minn naħa kien iwaqqa’ lill-għadu li kien joħroġlu quddiemu, u min-naħa l-oħra kien jgħid:

O nafs tiegħi, żgur li se tobdini;
Illum insir martri – hekk ħlift f’din il-gwerra.
Jew int stess, minn rajk, taqbel ma’ dan,
Jew inġiegħlek taċċettah bil-forza.
Jekk f’din il-gwerra ma tinqatilx, għidli, O nafs tiegħi,
Taħseb li qatt mhu se tmut?
Jekk tagħmel dak li għamlu Ja’far ibn Abî Tâlib
U Zayd ibn Hâritha, kun af li tagħmel tajjeb.
Huma saru martri; O nafs tiegħi, tibqax lura,
Inkella ssir sfortunata – ejja, inxteħet ’il quddiem!

Hazreti Abdullah ukoll, fost l-għajjat ta’ “Allahu akbar!”, daħal fi ġlied bla ħniena mal-għadu. F’ħin minnhom daqqa ta’ xabla laqtitlu subgħu, u s-saba’ maqtugħ beda jitbandal ma’ idu. Dan il-kmandant imbierek, li kien jaqbad bl-imħabba ta’ Alla l-Għoli u tar-Rasûl Tiegħu, minnufih qabeż minn fuq iż-żiemel mal-art. Qiegħed taħt siequ s-saba’ midrub, li kien qiegħed ifixklu milli jiġġieled, u billi qal: “M’intix ħlief saba’ midrub? U din id-diżgrazzja ġratlek fit-triq ta’ Alla l-Għoli!”, qalgħu. Qabeż fuq iż-żiemel bħal berqa u reġa’ beda jiġġieled b’saħħtu kollha. Iżda, billi minkejja l-ġlied kollu ma kienx qiegħed jilħaq il-grad tal-martirju, beda jċanfar lilu nnifsu… Reġa’ u reġa’ attakka lill-għadu. Fl-aħħar waqa’ mal-art b’daqqa ta’ lanza. Sar martri waqt li kien qiegħed jiġġieled fit-triq ta’ Alla l-Għoli u tar-Rasûl Tiegħu, u ruħu mbierka taret lejn Jannah… Dak il-ħin Abul-Yusr Ka’b ibn Umayr, li kien qiegħed jiġġieled ħdejn Hazreti Abdullah, ipprova jxejjer il-bandiera. Dawwar għajnejh fost il-Kumpanni, ifittex lil xi ħadd akbar fl-età u b’aktar esperjenza minnu. Meta ra lil Thâbit ibn Aqram, għaddielu l-bandiera. Hazreti Thâbit waħħal il-bandiera quddiem il-mujâhidîn u qal: “O ħuti! Għaġġlu, agħżlu wieħed minn fostkom bħala kmandant u imxu warajh!” Huma qalu: “Għażilniek lilek”, iżda Hazreti Thâbit ma aċċettax. Għajnejh waqfu fuq Hazreti Khâlid ibn Walîd. Qallu: “O Abû Sulaymân! Ħu int il-bandiera!” Hazreti Khâlid, li kien għadu kemm ingħaqad mal-Musulmani, minħabba l-adab tiegħu ma riedx jieħu l-bandiera mqaddsa, u minn fommu mbierek ħareġ dan il-kliem: “Jien ma nistax nieħu din il-bandiera mingħandek! Int jistħoqqlok aktar minni. Għax int akbar fl-età, u ħadt l-unur li tiġġieled ħdejn Rasûlullah fil-Ghazâ ta’ Badr!…” Iżda ż-żmien kien prezzjuż. Madwarhom il-Kumpanni nobbli kienu qegħdin jiġġieldu bla ħniena mal-għadu, u jippruvaw ireġġgħu lura għadu ta’ mitt elf ruħ. Hazreti Thâbit tenna kliemu: “O Khâlid! Ħu malajr il-bandiera mqaddsa ta’ Rasûlullah! Wallahi, jien ħadtha biss biex nagħtiha lilek. Int taf l-arti tal-gwerra aħjar minni!” U staqsa lill-mujâhidîn ta’ madwaru: “O ħuti! X’inhi l-fehma tagħkom li Khâlid ikun il-kmandant?” Huma qalu b’leħen wieħed: “Għamilnieh il-kmandant tagħna.” Imbagħad Hazreti Khâlid ħa b’rispett u b’adab kbir il-bandiera li Sid id-dinjiet kien ta b’idu mbierka, u biesha. Qabeż fuq iż-żiemel tiegħu u nxteħet fuq l-għadu bil-maestà u bil-qawwa kollha tiegħu.4

Il-Kumpanni eroj, wara l-kmandant il-ġdid tagħhom, reġgħu għaddew għall-attakk. Hazreti Khâlid kien qiegħed jiġġieled b’qlubija u b’ħila li qatt ma kienu dehru qabel, u kien iwaqqa’ lil kull min jiltaqa’ miegħu. F’ħin minnhom, Hazreti Qutba ibn Qatâda qata’ minn ġismu ras Mâlik ibn Zâfila, wieħed mill-kmandanti tal-għadu. Il-moral tal-Biżantini kien inkiser. Iżda l-ħin kien qiegħed jiċċekken: kienet filgħaxija u beda jidlam. Il-ġlied fid-dlam kien perikoluż ħafna. Għax setgħu, bi żball, jolqtu lil sħabhom stess…

Għalhekk iż-żewġ naħat irtiraw fil-kampijiet tagħhom. Il-midruba ngħataw il-kura. Hazreti Khâlid kien ġenju fl-arti tal-gwerra. Ried jiffaċċja lill-għadu filgħodu b’tattika ġdida u jħawwadhom. Dak il-lejl biddel il-postijiet tas-suldati. Lil dawk tal-lemin qiegħedhom fuq ix-xellug, lil dawk tax-xellug fuq il-lemin, lil dawk ta’ quddiem lura, u lil dawk ta’ wara quddiem.

Filgħodu l-mujâhidîn eroj reġgħu għaddew għall-attakk u bdew jiġġieldu fost l-għajjat ta’ “Allahu akbar”. Is-suldati tal-għadu kienu qegħdin jaraw għall-ewwel darba lis-suldati li kienu qegħdin jattakkawhom. Dawn ma kinux in-nies li kienu ġġieldu magħhom il-ġurnata ta’ qabel.

Żgur li kienet waslet armata ġdida tgħin lill-Musulmani!… Is-suldati Biżantini, billi ħasbu li kienu waslu rinforzi, beżgħu u l-moral tagħhom inkiser. Ħadhom il-paniku u bdew jaħarbu. L-armata tal-Iżlam ħadet din l-opportunità u attakkathom bil-qawwa.

Wara li l-għadu twarrab, waslu ħdejn il-fortizza ta’ Mûta. Rebħu wkoll il-fortizza u qatlu ħafna mill-kbarat tagħha. Hazreti Khâlid u l-Kumpanni eroj dakinhar iġġieldu saħansitra aħjar, laqtu lill-għadu bix-xwabel tagħhom u bagħtu r-ruħ ta’ eluf minnhom f’Jahannam. Dakinhar f’idejn Hazreti Khâlid ibn Walîd inkisru disa’ xwabel.5 Bil-ġenerożità ta’ Alla l-Għoli u bil-barka tat-talbiet ta’ Rasûl al-akram (sallallâhu ‘alaihi wa sallam), tlett elef mujâhid ghâzî għelbu armata tal-għadu ta’ mitt elf suldat. F’din il-battalja kbira kien hemm ħmistax-il martri. B’hekk l-Imperu Biżantin ġie mqiegħed f’postu, u nżamm milli jagħmel aktar attakki lejn in-nofsinhar… Rasûl al-akram u n-Nabî al-muhtaram, qabel ma waslitlu xi aħbar mill-mejdan tal-battalja, kien ġabar lill-Kumpanni tiegħu fil-masjid biex jgħarrafhom b’dak li ġara f’Mûta. Mill-wiċċ imbierek tal-Profeta maħbub tagħna kien jidher li kien imnikket ħafna, u ħadd ma kien jazzarda jistaqsih xejn, biex ma jnikktux aktar. Fl-aħħar wieħed mill-Kumpanni nobbli qal: “Ħajjitna tkun fidwa għalik, O Rasûlallah! Minn meta rajna n-niket li għandek, qalbna qiegħda tibki d-demm; kemm hu kbir in-niket tagħna jaf biss Janâb al-Haqq!” Mill-għajnejn imbierka tal-Profeta maħbub tagħna niżel id-dmugħ, u qal: “In-niket li qegħdin taraw fija, dak li ħallieni mnikket, kien il-martirju tal-Kumpanni tiegħi. Din il-qagħda damet sakemm rajthom f’Jannah, bħala aħwa, bilqiegħda fuq tronijiet wiċċ imb wiċċ. Zayd ibn Hâritha ħa l-bandiera f’idu. Fl-aħħar sar martri. Issa daħal f’Jannah. Hemm qiegħed jiġri ’l hawn u ’l hemm. Imbagħad ħa l-bandiera Ja’far ibn Abî Tâlib. Attakka l-armati tal-għadu, iġġieled, u fl-aħħar sar martri hu wkoll. Daħal f’Jannah bħala martri, u qiegħed itir fejn irid b’żewġ ġwienaħ tar-rubini. Wara Ja’far ħa l-bandiera Abdullah ibn Rawâha. Bil-bandiera f’idu ġġieled mal-għedewwa, sar martri u daħal f’Jannah. Intwerewli f’Jannah fuq tronijiet tad-deheb. O Alla! Aħfer lil Zayd!… O Alla! Aħfer lil Ja’far! O Alla! Aħfer lil Abdullah ibn Rawâha!”

“O Khâlid! Ħu malajr il-bandiera mqaddsa ta’ Rasûlullah! Wallahi, jien ħadtha biss biex nagħtiha lilek. Int taf l-arti tal-gwerra aħjar minni!” Thâbit ibn Aqram (radiyallâhu ’anh)

Id-dmugħ kien għadu nieżel mill-għajnejn imbierka ta’ Sid id-dinjiet. Bid-dmugħ f’għajnejh kompla jgħid: “Wara Abdullah ibn Rawâha, il-bandiera qabadha Khâlid ibn Walîd. Issa l-battalja saret qalila. O Alla! Hu (Khâlid ibn Walîd) waħda mix-xwabel Tiegħek. Għinu!…”6 Il-Profeta maħbub tagħna, bil-permess ta’ Alla l-Għoli u b’miraklu, ra dak li kien qiegħed jiġri fil-mejdan tal-battalja, aktar minn elf kilometru ’l bogħod, u għarraf bih lill-Kumpanni tiegħu. Fil-jum li fih Ja’far ibn Abî Tâlib waqa’ martri, wara li rrakkonta din il-ġrajja, Sidna l-Profeta qam u mar id-dar ta’ Hazreti Ja’far. Martu Asmâ kienet għadha kemm temmet ix-xogħol tad-dar, ħaslet lit-tfal u mxattithom. Il-Profeta maħbub tagħna qal: “O Asmâ! Fejn huma wlied Ja’far? Ġibhomli!” Meta s-Sinjura Asmâ ġabet it-tfal, Rasûlullah għannaqhom ma’ sidru, bieshom u xammhom sa ma xaba’. Qalbu mbierka ma felħitx, u d-dmugħ beda nieżel xmajjar minn għajnejh imbierka. Meta rat dan, mart Hazreti Ja’far staqsiet bit-tħannin: “Ħa jkunu fidwa għalik missieri u ommi, anzi ħajti stess, O Rasûlallah! Għaliex qiegħed turi lil uliedi l-ħniena li turi lill-iltiema? Jaqaw waslet xi aħbar ta’ niket dwar Ja’far u sħabu?!” Sid id-dinjiet kien imnikket ħafna. Qal: “Iva!… Illum waqgħu martri!…” U ommna Hazreti Asmâ għannqet lil uliedha, li kienu saru iltiema, ma’ sidirha u bdiet tibki. Il-Profeta maħbub tagħna ma felaħx idum iħares lejn din ix-xena, u telaq minn hemm.7

Meta reġa’ lura fid-dar tal-hena tiegħu, Habîb al-akram (sallallâhu ’alaihi wa sallam) qal lin-nisa safja tiegħu: “Tinsewx tħejju l-ikel għall-familja ta’ Ja’far!” Għal tlett ijiem intbagħat l-ikel lill-familji tal-martri. Kienu għaddew xi jiem meta Hazreti Ya’lâ ibn Umayya wassal il-bxara f’Medina. Qabel ma kien beda jgħid x’ġara, Rasûl al-akram qallu: “Jekk trid, għid int x’ġara; u jekk trid, ngħidlek jien”, u rrakkonta fid-dettall kull ma kien ġara fil-mejdan tal-battalja. Imbagħad Hazreti Ya’lâ ibn Umayya qal: “Naħlef b’Alla l-Għoli, li bagħtek profeta bir-reliġjon vera u bil-Ktieb, li ma ħallejt l-ebda ġrajja mill-ġrajjiet li għaddew minnhom il-mujâhidîn mingħajr ma rrakkontajtha.” U Sidna l-Profeta qal: “Alla l-Għoli neħħieli d-distanza li kien hemm bejnietna, u rajt il-mejdan tal-battalja b’għajnejja.”

Ftit jiem wara, il-messaġġiera ħabbru li l-armata Iżlamika kienet riesqa lejn Medina. Sidna l-Profeta qam mal-Kumpanni tiegħu u ħarġu barra minn Medina jilqgħuha. Mill-bogħod kienet qiegħda titla’ sħaba trab, u l-bandiera mqaddsa tal-Iżlam kienet qiegħda tperper. It-tleqliq tax-xwabel u tat-tarki kien qiegħed iġiegħel l-inħawi jiddu bħal mera… Fuq kulħadd kienet tidher eċċitazzjoni kbira. Ftit wara, il-mujâhidîn rebbieħa daħlu Medina, b’Hazreti Khâlid ibn Walîd fuq quddiem tagħhom, radiyallâhu ta’âlâ ’anhum ajma’în…

“O Alla! Aħfer lil Zayd!… O Alla! Aħfer lil Ja’far! O Alla! Aħfer lil Abdullah ibn Rawâha!” Hadîth sharîf

Ġew ix-xebbiet tal-hûri,
Kebbewh f’faxxa tan-nûr,
Messew wiċċhom ma’ Muhammad
Fil-lejl meta twieled Muhammad.
Infetħu l-bibien tas-smewwiet,
Infirxet il-ħniena fuq id-dinja,
Inħietu l-ilbiesi tal-Jannah
Fil-lejl meta twieled Muhammad.
Yûnus jgħid: “O ħuti,
Mill-għajnejn jinżel dmugħ ta’ demm,
Il-muntanji u l-blat għamlu s-sajda
Fil-lejl meta twieled Muhammad.”

Mekka al-Mukarramah [1890]