IR-REBĦA TA’ MEKKA

Kienet it-tmien sena tal-Ħiġra. Waħda mill-kundizzjonijiet tat-trattat tal-paċi ta’ Hudaybiya kienet tgħid: “It-tribujiet Għarab li ma jagħmlux parti minn ebda naħa jistgħu jidħlu taħt il-ħarsien ta’ liema naħa jridu; huma liberi jingħaqdu jew mal-Musulmani jew mal-politeisti.” Għalhekk it-tribù ta’ Khuzâ’a, alleata ta’ Sidna l-Profeta, ħadet in-naħa tal-Musulmani, u t-tribù ta’ Banî Bakr ħadet in-naħa tal-politeisti. Il-Khuzâ’a u l-Banî Bakr kienu għedewwa minn żmien antik, u kull meta tinqalgħalhom l-okkażjoni kienu jattakkaw lil xulxin. Minħabba l-paċi ta’ Hudaybiya, huma wkoll kienu waqqfu l-attakki għal xi żmien. Iżda l-Banî Bakr setgħu jżommu dan għal sentejn biss. Wieħed minn ulied Bakr qal poeżija li biha insulta lill-Profeta maħbub tagħna; żagħżugħ mill-Khuzâ’a, meta semagħha, ma felaħx u fetaqlu rasu. Ulied Bakr qabdu dan bħala skuża u attakkaw lill-Khuzâ’a, li skont it-trattat kienu fis-sigurtà. F’dan l-attakk il-politeisti ta’ Quraysh għenuhom, billi tawhom l-armi u bagħtulhom l-irġiel tagħhom bil-moħbi. Fil-Haram ash-sharîf (iż-żona mqaddsa) qatlu aktar minn għoxrin ruħ mill-Khuzâ’a. Waqt il-ġlied, xi Musulmani mill-Khuzâ’a talbu l-għajnuna lil Sidna l-Profeta. F’dawk l-attakki ta’ billejl fuq il-Khuzâ’a, kien hemm min ra l-politeisti ta’ Quraysh ukoll fost ulied Bakr.

Dak il-lejl il-Profeta maħbub tagħna kien f’Medina, fid-dar ta’ ommna Hazreti Maymûna. Meta qam biex jagħmel is-salât u kien qiegħed jagħmel il-wudû’, bil-permess ta’ Alla l-Għoli u b’miraklu, sema’ lill-Musulmani ta’ Mekka jitolbuh l-għajnuna. Qal, iwieġeb lilhom: “Labbayk! (Hawn jien għas-sejħa tagħkom!)” Ommna Maymûna, meta rat lil Sidna l-Profeta jitkellem hekk u ma kien hemm ħadd ħdejh, staqsiet: “O Rasûlallah! Hemm xi ħadd miegħek?”

Il-Profeta maħbub tagħna rrakkontalha l-ġrajja li kienet seħħet f’Mekka, u qalilha li n-nies ta’ Quraysh ukoll kellhom sehem fiha.

Billi għenu lill-Banî Bakr, attakkaw lill-Khuzâ’a u qatlulhom in-nies, il-politeisti ta’ Quraysh marru kontra l-kundizzjonijiet tat-trattat ta’ Hudaybiya, u b’hekk kissru t-trattat.

Il-Profeta maħbub tagħna kien sar jaf b’din l-aħbar fl-istess ħin. Barra minn hekk, tlett ijiem wara l-ġrajja, Amr ibn Sâlim mill-Khuzâ’a ġie b’erbgħin rikkieb u rrakkonta lil Rasûl al-akram (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) dak li kien ġara. Iżda l-kap ta’ Quraysh, Abû Sufyân, li dak iż-żmien kien mar Damasku għan-negozju, ma kienx jaf b’din il-ġrajja. Habîbullah qal: “Jekk ma ngħinx lil ulied Khuzâ’a, ħadd ma jgħinni lanqas lili!” u ġiegħel tinkiteb ittra. F’din l-ittra, mibgħuta lill-politeisti ta’ Quraysh, il-Profeta maħbub tagħna qal: “…Jew tħallu l-alleanza tagħkom ma’ wlied Bakr u titwarrbu, jew tħallsu d-diya ta’ dawk li nqatlu minn ulied Khuzâ’a! Jekk ma twettqu l-ebda waħda minn dawn li qiegħed ngħid, inħabbrilkom li se nagħmel gwerra magħkom!…” In-nies ta’ Quraysh lanqas din il-ħniena ma fehmuha. Bagħtu jgħidu: “La nkissru l-alleanza tagħna, u lanqas inħallsu d-diya! Nistgħu biss niġġieldu.” Iżda nidmu elf darba li għamlu hekk, u bil-biża’ bdew jistennew lil Abû Sufyân biex iġedded it-trattat.

“(O Musulmani ta’ Mekka!) Labbayk! Hawn jien għas-sejħa tagħkom!” Hadîth sharîf

Meta Abû Sufyân reġa’ lura minn Damasku, irrakkontawlu l-ġrajja u qalulu: “Din hija ħaġa li bilfors trid tissewwa. Jekk ma tissewwiex, Muhammad ikeċċina minn Mekka!” U Abû Sufyân qal: “Għalkemm jien ma kontx naf b’din il-ġrajja, irrid immur malajr biex inġedded il-paċi u ntawwalha”, u minnufih qabad it-triq lejn Medina.1 Abû Sufyân kien għadu ma wasalx Medina, meta l-Profeta maħbub tagħna għarraf lill-Kumpanni tiegħu li kien ġej, u qal: “Jiena hekk nifhem: Abû Sufyân ġej biex iġedded il-paċi u jtawwal iż-żmien tagħha. Iżda mhux se jikseb li jrid; se jerġa’ lura kif ġie!…”

Abû Sufyân, li kien għadu ma sarx Musulman, wasal Medina al-Munawwarah. Mar id-dar ta’ bintu Umm Habîba (radiyallâhu ‘anhâ), il-mara mbierka ta’ Sidna l-Profeta u omm il-fidili. Ried joqgħod bilqiegħda fuq is-sodda tal-Profeta maħbub tagħna. Ommna Hazreti Umm Habîba laħqet refgħet is-sodda qabel ma qagħad. Missierha ddispjaċih ħafna b’dan, u qal mistagħġeb: “Binti! Din is-sodda qiegħda ċċaħħadhieli lili?” Omm il-fidili Hazreti Umm Habîba, li kienet tqiegħed l-imħabba lejn Rasûlullah fuq kollox, wieġbet lil missierha: “Din is-sodda hija s-sodda tar-Rasûl ta’ Alla l-Għoli. Fuqha ma jistgħux joqogħdu l-politeisti! Int politeista u najis (mhux safi)! Ma jixraqlekx xejn toqgħod fuq din is-sodda!”

Meta missierha qal: “Binti! Minn meta tlaqt minn dari, ġralek xi ħaġa!”, hi qaltlu: “Alhamdulillâh, Alla l-Għoli tani l-grazzja tal-Iżlam. Imma int għadek tqim idoli tal-ġebel, li la jisimgħu u lanqas jaraw! Missieri! Kif jista’ wieħed bħalek, kap u anzjan ta’ Quraysh, jibqa’ ’l bogħod mill-Iżlam?…” Missierha nkorla ħafna u qal: “Daqshekk qiegħda tonqosni mir-rispett u takkużani b’injoranza! Mela jien se nħalli dak li missirijieti qiemu għal snin sħaħ u nidħol fir-reliġjon ta’ Muhammad?!”, u telaq minn hemm.2

Il-kap ta’ Quraysh ġie quddiem il-Profeta maħbub tagħna u qal: “Ġejt biex inġedded it-trattat tal-paċi ta’ Hudaybiya u ntawwal iż-żmien tiegħu. Ejja nġeddu dan il-ftehim ta’ bejnietna bil-miktub!” Habîb al-akram (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) wieġbu: “Aħna ma nagħmlu xejn kontra t-trattat ta’ Hudaybiya, u lanqas nibdluh!” Għalkemm il-kap ta’ Quraysh baqa’ jgħid darba wara l-oħra: “Ejja nibdlu t-trattat! Ejja nġedduh!…”, il-Profeta maħbub tagħna ma weġbu xejn. Meta l-kap ta’ Quraysh ra li l-isforzi kollha tiegħu ma swew għal xejn, reġa’ lura Mekka u rrakkonta lill-politeisti kif kienu l-affarijiet. Il-politeisti ċanfruh: “Mela rġajt lura mingħajr ma rnexxielek tagħmel xejn, hux?!…” Issa ma kien baqgħalhom xejn x’jagħmlu ħlief jistennew.

Min jistkenn fil-Masjid al-Harâm

Meta Abû Sufyân telaq minn Medina, il-Profeta maħbub tagħna ddeċieda li jirbaħ lil Mekka. Għax in-nies ta’ Quraysh ma kinux żammew kelmithom u kienu kissru l-ftehim. Iżda dan is-sigriet kien iżommu moħbi għalkollox: ried jieħu lil Mekka mingħajr ma jagħti ċans lill-politeisti jħejju ruħhom u mingħajr ma jixxerred demm fil-Haram ash-sharîf (iż-żona mqaddsa). Din kienet prekawzjoni tal-gwerra. Għax meta tintrebaħ Mekka, min jaf kemm kienu se jkollhom l-unur li jsiru Musulmani. Għarraf b’dan biss lil Hazreti Abû Bakr u lil xi wħud mill-kbar fost il-Kumpanni tiegħu. Ordna lill-Kumpanni tiegħu jħejju għal spedizzjoni, iżda ma qalx fejn kienu se jmorru. Il-Kumpanni nobbli bdew iħejju għall-jihâd. Barra minn hekk, Sidna l-Profeta bagħat kelma lit-tribujiet Musulmani tal-madwar – Aslam, Ashja’, Juhayna, Husayn, Ghifâr, Muzayna, Sulaym, Damra – u lil ulied Khuzâ’a. Il-kelma kienet tgħid: “Dawk li jemmnu f’Alla l-Għoli u fil-jum tal-âkhirat ikunu f’Medina fil-bidu tax-xahar imbierek ta’ Ramadân.” B’hekk kienu mistiedna jieħdu sehem fil-ġlied.

Habîbullah (sallallâhu ‘alaihi wa sallam), bħala prekawzjoni, ta lil Hazreti Umar id-dmir li jaqbad it-toroq li jwasslu għal Mekka u jaqta’ kull kuntatt magħha. Hazreti Umar minnufih qiegħed għassiesa fit-toroq tal-muntanji, fil-passaġġi u fit-truf l-oħra tat-toroq, u ta l-ordni: “Kull min irid imur Mekka, treġġgħuh lura!”

Biex dan ix-xogħol isir bil-moħbi, il-Profeta maħbub tagħna kien jitlob lil Alla l-Għoli hekk: “O Rabb tiegħi! Sakemm naslu f’arthom għal għarrieda, żomm lura l-ispiji u l-messaġġiera ta’ Quraysh; agħmilhom ma jarawx u ma jisimgħux. Ħa jarawna u jisimgħuna għal għarrieda!”

Biex jagħti l-impressjoni li kien se jimxi kontra l-politeisti tat-tramuntana jew kontra l-Biżantini, Sidna l-Profeta bagħat lil Hazreti Abû Qatâda b’unità militari lejn it-tramuntana, lejn il-wied ta’ Izâm. Sadanittant, il-Profeta maħbub tagħna, b’miraklu, għarraf li kienet intbagħtet ittra biex il-politeisti ta’ Mekka jsiru jafu bit-tħejjijiet ta’ Medina. Bagħat lil Hazreti Alî u ordna li l-ittra tinqabad.

Sat-tieni jum tax-xahar ta’ Ramadân kienet waslet l-għajnuna mit-tribujiet tal-madwar, u kulħadd kien inġabar fil-kamp ħdejn il-bir ta’ Abû Inaba. L-għadd tal-Kumpanni nobbli kien laħaq it-tnax-il elf. Minnhom, erbat elef kienu Ansâr, seba’ mija Emigranti, u l-bqija mit-tribujiet Musulmani tal-madwar.3

Il-Profeta maħbub tagħna ħalla lil Hazreti Abdullah ibn Umm Maktûm bħala l-wakîl (rappreżentant) tiegħu f’Medina.4 Lil Hazreti Zubayr ibn Awwâm bagħtu ’l quddiem bħala kexxief, fuq quddiem ta’ unità ta’ mitejn rikkieb. Fit-tmien sena tal-Ħiġra, fl-għaxra tax-xahar imbierek ta’ Ramadân, nhar ta’ Erbgħa, Sid id-dinjiet ħareġ minn Medina bl-isem ta’ Alla l-Għoli, fuq quddiem tal-armata kbira tiegħu ta’ tnax-il elf ruħ, li qalbhom kienet mimlija bl-imħabba lejn Alla l-Għoli u lejn ir-Rasûl Tiegħu. Kienu sejrin Mekka, lejn art twelidhom, minn fejn, tmien snin qabel, kienu ġew imġiegħla jagħmlu l-Ħiġra bit-turmenti u bil-moħqrija. Kienu sejrin inaddfu mill-idoli l-Kâ’ba glorjuża, li kienet saret tempju tal-idoli…

Kienu sejrin juru l-ġustizzja, l-ekwità u l-ħniena lill-politeisti, li ma riedu qatt iċedu mill-ebusija ta’ rashom… Kienu sejrin ixerrdu r-reliġjon ta’ Alla l-Għoli u jkunu l-kawża li n-nies ta’ hemm jeħilsu mill-kastig etern ta’ Jahannam. O Rabb tagħna! X’ħniena kbira kienet din!… Meta l-armata Iżlamika waslet f’Dhul-Hulayfa, iltaqgħet maz-ziju ta’ Sidna l-Profeta, Hazreti Abbâs, li kien qiegħed jagħmel il-Ħiġra minn Mekka mal-familja tiegħu. Il-Profeta maħbub tagħna feraħ ħafna li ġie zijuh, u ferrħu b’dan il-kliem: “O Abbâs! Kif jiena l-aħħar fost il-profeti, hekk int l-aħħar fost l-Emigranti.” It-tagħbija ta’ Hazreti Abbâs bagħatha Medina. Hazreti Abbâs baqa’ ma’ Sidna l-Profeta u ħa sehem fir-rebħa ta’ Mekka.5 Meta Rasûl al-akram (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) wasal f’Qudayd, qrib Mekka, ordna lill-Kumpanni glorjużi tiegħu jieħdu l-formazzjoni tal-battalja. Lil kull grupp ta’ tribù ta bnadar (sanjaq) separati, u kkonsenjahom lill-portabandiera ta’ kull tribù. Il-bnadar tal-Emigranti kienu f’idejn Hazreti Alî, Zubayr ibn Awwâm u Sa’d ibn Abî Waqqâs (radiyallâhu ‘anhum). L-Ansâr kellhom tnax-il portabandiera, l-Ashja’ u s-Sulaym wieħed kull waħda, il-Muzayna tlieta, l-Aslam tnejn, ulied Khuzâ’a tlieta, u l-Juhayna erbgħa.6 Kienu għaddew għaxart ijiem minn meta telqu minn Medina. Lejn filgħaxija kienu waslu qrib ħafna ta’ Mekka, u fil-ħin tas-salât tal-‘ishâ waslu f’Marr az-Zahrân. Sidna l-Profeta ordna lill-Kumpanni jieqfu hemm. Barra minn hekk, ta d-dmir lil Hazreti Umar u ordna li kull mujâhid iqabbad nar.7 Meta f’daqqa waħda nxtegħlu aktar minn għaxart elef nar, Mekka nkisiet bid-dawl. Il-politeisti ta’ Mekka, li ma kienu jafu b’xejn, baqgħu mħawda. Biex isiru jafu x’kien qiegħed jiġri, bagħtu lil Abû Sufyân. Hu ħa miegħu xi rġiel u resaq bil-moħbi lejn l-armata Iżlamika. F’dak il-ħin il-Profeta maħbub tagħna qal lil xi wħud mill-Kumpanni tiegħu: “Oqogħdu attenti għal Abû Sufyân. Żgur li se ssibuh!” Aktar ma kienu jersqu dawk ta’ Quraysh, aktar kien jikber l-istagħġib tagħhom u kien jaħkimhom it-twerwir. Kemm kienet inġabret armata madwar Mekka, u kemm nirien kienu qabbdu!… Waqt li kienu qegħdin jitkellmu dwar dan, waslu f’post jismu Erak.

“O Rabb tiegħi! Sakemm naslu f’arthom għal għarrieda, żomm lura l-ispiji u l-messaġġiera ta’ Quraysh; agħmilhom ma jarawx u ma jisimgħux. Ħa jarawna u jisimgħuna għal għarrieda!” Hadîth sharîf

Proprju f’dak il-ħin Sidna l-Profeta qal: “Abû Sufyân issa jinsab f’Erak.” Hazreti Abbâs minnufih mar lejn Erak, jgħid bejnu u bejn ruħu: “Hemm żgur insib lil xi ħadd u nibagħtu Mekka jgħidilhom li l-armata Iżlamika ġejja fuqhom, ħalli n-nies ta’ Mekka jiġu għand ir-Rasûl ’alaihis-salâm u jitolbu l-amân (is-sigurtà) qabel ma jibda l-ġlied.” Waqt li kien qiegħed ifittex lil xi ħadd għal dan, għaraf lil Abû Sufyân minn leħnu u sejjaħlu: “O Abû Hanzala!” Abû Sufyân ukoll għarfu u qal: “O Abul-Fadl! Mela int! Ħa jkunu fidwa għalik missieri u ommi!” Imbagħad telqu flimkien lejn il-kamp tal-armata Iżlamika…

Fit-triq Abû Sufyân staqsa lil Hazreti Abbâs: “X’hemm aħbarijiet?” U hu qallu: “O Abû Sufyân! Gwaj għalik! Ir-Rasûl ‘alaihis-salâm ġej fuqkom b’armata li ma tistgħux tiffaċċjawha. Naħlef li għal Quraysh se tkun ħażina. Gwaj għalihom minn dak li se jiġrilhom!” Abû Sufyân u dawk li kienu miegħu għaddew, mimlijin tama, minn bejn il-mujâhidîn u waslu quddiem il-Profeta maħbub tagħna (sallallâhu ‘alaihi wa sallam). Is-Sultân tal-univers laqagħhom tajjeb. Staqsiehom dwar in-nies ta’ Mekka. Wara li tkellem magħhom sa tard billejl, stedinhom għall-Iżlam. Hakîm ibn Hizâm u Budayl minnufih qalu l-Kalima ash-shahâda u saru Musulmani (radiyallâhu ’anhumâ). Iżda Abû Sufyân kien għadu qiegħed joqgħod lura. Meta sar sebħ, il-baħar tal-ħniena, il-Profeta maħbub tagħna, qal: “O Abû Sufyân! Gwaj għalik! Għadu ma wasalx il-waqt li tifhem li m’hemmx alla ħlief Alla l-Għoli?” U hu qal: “Ħa jkunu fidwa għalik missieri u ommi! Ħadd ma jgħaddik fil-ħlewwa, fin-nobbiltà u fil-ħarsien tad-drittijiet tal-qraba. Wara t-tbatijiet kollha li ġegħelniek tgħaddi minnhom, int għadek tistedinna għat-triq tal-hidâya (it-triq it-tajba). Kemm int ġeneruż u nobbli! Emmint li m’hemmx alla ħlief Alla… Kieku kien hemm ieħor, kien jiswieli għal xi ħaġa. U int ir-Rasûl ta’ Alla”, u b’hekk kellu l-unur li jsir wieħed mill-Kumpanni nobbli, radiyallâhu ’anh.8

Hazreti Abbâs qal: “O Rasûlallah! Ma tagħtix lil Abû Sufyân xi ħaġa li tagħtih ġieħ quddiem in-nies ta’ Mekka?” Sidna l-Profeta aċċetta u qal: “Min jidħol fid-dar ta’ Abû Sufyân u jistkenn fiha, ikollu l-amân; ikun salvat mill-qtil.” Meta Hazreti Abû Sufyân talab: “O Rasûlallah! Ma twessagħhiex ftit aktar?”, il-Profeta maħbub tagħna qal: “Min jidħol fil-Masjid al-Harâm u jistkenn fih, ikollu l-amân! Min jagħlaq il-bieb tiegħu u joqgħod f’daru, ikollu l-amân.” Biex Abû Sufyân jara l-biża’ u r-rispett li l-armata Iżlamika kienet tqanqal u l-kotra tagħha, u jmur jirrakkonta dan lill-politeisti ta’ Mekka, Rasûl al-akram (sallallâhu ’alaihi wa sallam) qal lil Hazreti Abbâs: “Ħudu fl-imżiegħ tal-muntanja, fejn il-wied jiddejjaq u ż-żwiemel jgħaddu jitbabbsu ma’ xulxin. Ħa jara l-kobor tal-Musulmani, l-armata ta’ Alla l-Għoli.”

Abû Sufyân kellu jara dan – biex jirrakkonta lill-politeisti x-xena li kien xehed u biex ħadd ma jirreżisti… Biex b’hekk ma jixxerridx demm fil-Haram ash-sharîf… Waqt li Hazreti Abbâs kien sejjer ma’ Abû Sufyân lejn il-passaġġ tal-muntanja, il-mujâhidîn ħadu l-formazzjoni tal-battalja. Tribù wara tribù bdew jgħaddu mill-imżiegħ bil-bnadar miftuħa. Kull wieħed minnhom kien liebes l-armatura u armat. Kull grupp, waqt li jgħaddi, kien jgħid it-takbîr. Hazreti Abû Sufyân kien jistaqsi: “Min huma dawn?”, u Hazreti Abbâs kien iwieġeb: “Dawn ulied Sulaym! Il-kmandant tagħhom huwa Khâlid ibn Walîd!”, “Dawn ulied Ghifâr!”, “Dawn ulied Ka’b!…” L-għajjat “Allahu akbar! Allahu akbar!” kien qiegħed jimla l-art u s-sema, u l-kotra tal-mujâhidîn u t-tleqliq tal-armi kienu jgħammxu l-għajnejn. Lil Hazreti Abû Sufyân l-aktar li kien jinteressah kien Fakhr al-âlam (sallallâhu ‘alaihi wa sallam). Kien ħerqan ħafna jara kif jgħaddu s-suldati ta’ madwar Sidna l-Profeta, u kien jaħseb li kienu se jkunu differenti mill-oħrajn. Għalhekk ma setax iżomm ruħu milli jistaqsi spiss: “Din hija l-unità ta’ Rasûlullah?”… Fl-aħħar, fuq il-ġemla tiegħu l-Qaswâ, deher is-Sultân tal-profeti, Sid id-dinjiet, ixerred in-nûr bħax-xemx. Madwaru kien hemm l-Emigranti u l-Ansâr. Kull wieħed minnhom kien ġej miksi minn rasu sa saqajh b’armatura ta’ Dâwûd, b’xabla Indjana maqfula ma’ qaddu, riekeb fuq żwiemel u iġmla ta’ razza.

Meta rahom, Hazreti Abû Sufyân staqsa bil-ħerqa: “Min huma dawn, O Abbâs?” U hu qal: “Dak li qiegħed fin-nofs huwa r-Rasûl ‘alaihis-salâm. U dawk ta’ madwaru huma l-Ansâr u l-Emigranti, li qegħdin jaqbdu bix-xewqa li jsiru martri!…” Waqt li kien għaddej minn ħdejhom, il-Profeta maħbub tagħna (sallallâhu ’alaihi wa sallam) qal lil Hazreti Abû Sufyân: “Illum huwa l-jum li fih Alla l-Għoli se jgħolli l-ġieħ tal-Kâ’ba. Illum huwa l-jum li fih il-Baytullah se jinksa bil-kisja tiegħu! Illum huwa jum il-ħniena… Illum huwa l-jum li fih Alla l-Għoli se jagħti l-ġieħ lil Quraysh (bl-Iżlam).”

Hazreti Abû Sufyân ra dak li kellu jara u sema’ dak li kellu jisma’. Qal: “Rajt is-saltna tal-imperatur Biżantin (il-qaysar) u tal-imperatur tal-Iran (il-kisrâ). Iżda kobor bħal dan qatt ma rajt. Qatt ma ltqajt ma’ armata u ma’ jamâ’a bħal tal-lum. Armata bħal din ħadd ma jista’ jirreżistiha. Ħadd ma għandu l-ħila jiffaċċjahom”, u qabad it-triq lejn Mekka…

“Min jidħol fid-dar ta’ Abû Sufyân u jistkenn fiha, ikollu l-amân; ikun salvat mill-qtil… Min jidħol fil-Masjid al-Harâm u jistkenn fih, ikollu l-amân! Min jagħlaq il-bieb tiegħu u joqgħod f’daru, ikollu l-amân” Hadîth sharîf

Abû Sufyân wasal Mekka u ħabbar lill-politeisti, li kienu qegħdin jistennewh bil-ħerqa, li kien sar Musulman. Imbagħad qal: “O nies ta’ Quraysh! Muhammad ‘alaihis-salâm wasal sal-bieb tagħkom b’armata tant kbira li ma tistgħux tirreżistiha. Tqarrqux b’rasekom għalxejn. Siru Musulmani biex teħilsu. Jien rajt dak li ma rajtux intom. Rajt eroj, żwiemel u armi bla għadd. Ħadd ma għandu l-ħila jiffaċċjahom. Min jidħol fid-dar ta’ Abû Sufyân ikollu l-amân; ikun salvat mill-qtil. Min jistkenn fil-Baytullah ikollu l-amân. Min jidħol f’daru u jagħlaq il-bieb, hu wkoll ikollu l-amân.”9

Imbagħad xi wħud mill-agħar politeisti qamu kontra Hazreti Abû Sufyân u insultawh. Saħansitra bdew iħejju bil-għaġla biex joħorġu kontra l-armata Iżlamika. Iżda kienu ftit ħafna. L-oħrajn lanqas biss tawhom kas, iżda ġrew lejn djarhom. U xi wħud stkennu fil-Masjid al-Harâm.

Sarwar al-âlam (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) u l-Kumpanni glorjużi (radiyallâhu ‘anhum) waslu fil-wied ta’ Dhî Tuwâ u nġabru hemm. Meta Sid id-dinjiet ħares b’għajnejh imbierka lejn il-Kumpanni nobbli, ftakar kif, tmien snin qabel, kien ħalla Mekka u għamel il-Ħiġra. Ftakar kif dak iż-żmien il-politeisti kienu ċċirkondaw id-dar tal-hena tiegħu, kif ħareġ jaqra versi nobbli mis-Sûrah Yâsîn, kif hu u Hazreti Abû Bakr daħlu fl-għar ta’ Thawr mingħajr ma rahom ħadd, u kif, qabel ma ħalla l-art ta’ Mekka, ħares lejha għal darb’oħra u qal:

“(O Mekka!) Naħlef b’Alla li naf li int l-aħjar fost il-postijiet kollha li ħalaq Alla l-Għoli. Int l-aktar maħbuba kemm għand Rabb tiegħi kif ukoll għandi. Kieku ma keċċewnix minnek bil-forza, la kont nitilqek u lanqas kont nissepara minnek.” Ftakar ukoll kif, f’dak in-niket, Jabrâîl ‘alaihis-salâm qrielu l-vers nobbli ħamsa u tmenin tas-Sûrah al-Qasas, farraġlu qalbu mbierka u tah il-bxara li kien se jerġa’ lura Mekka al-Mukarramah, u kif, b’ftit Kumpanni, kien għeleb lill-għedewwa f’Badr, f’Uhud, f’Khandaq, f’Khaybar u f’Mûta. Issa tnax-il elf Kumpann kienu qegħdin iduru madwaru bħall-friefet madwar ix-xemgħa, jistennew biss l-ordni tiegħu biex jidħlu Mekka. Sarwar al-âlam, mimli bl-aktar sentimenti profondi ta’ gratitudni, faħħar lil Alla l-Għoli, li tah dan kollu. Baxxa rasu mbierka bl-umiltà. Fakhr al-kâinât qasam lill-Kumpanni eroj tiegħu f’erba’ gruppi. Ħatar lil Hazreti Khâlid ibn Walîd kmandant tal-ġewnaħ tal-lemin, lil Hazreti Zubayr ibn Awwâm kmandant tal-ġewnaħ tax-xellug, lil Hazreti Abû Ubayda ibn Jarrâh fuq quddiem tal-infanterija, u lil Hazreti Sa’d ibn Ubâda fuq quddiem tal-grupp li kien fadal. Hazreti Khâlid kellu jidħol Mekka min-nofsinhar, jikkastiga lil kull politeista li jirreżistih u jiltaqa’ ma’ Fakhr al-kâinât fuq l-għolja ta’ Safâ. Hazreti Zubayr kellu jidħol Mekka mit-tramuntana, iwaqqaf il-bandiera tiegħu f’post jismu Hajûn u jistenna lil Sarwar al-âlam hemm. Mill-punent kellu jersaq Hazreti Sa’d ibn Ubâda.10

“Illum huwa l-jum li fih Alla l-Għoli se jgħolli l-ġieħ tal-Kâ’ba. Illum huwa l-jum li fih il-Baytullah se jinksa bil-kisja tiegħu! Illum huwa jum il-ħniena… Illum huwa l-jum li fih Alla l-Għoli se jagħti l-ġieħ lil Quraysh (bl-Iżlam)” Hadîth sharîf

Rasûl al-akram qal lill-kmandanti tiegħu: “Sakemm ma jattakkawkomx, la tidħlu f’ġlied ma’ ħadd, assolutament. La toqtlu lil ħadd.” Iżda kull wieħed minn dawk li isimhom kien issemma, jekk jinqabad, kellha tinqatagħlu rasu, anki kieku jinħeba taħt il-kisja tal-Kâ’ba.11

Waslet il-verità u għeb il-qerq

Ikrima ibn Abî Jahl, Safwân ibn Umayya u Suhayl ibn Amr, flimkien ma’ xi nies mill-Banî Bakr u mill-Banî Hârith, meta semgħu li kien ġej Khâlid ibn Walîd, qabdu l-bokka tat-triq u bdew jistennew. Fost il-mujâhidîn, l-ewwel wieħed li mexa kien Hazreti Khâlid ibn Walîd. Meta waslu f’riġlejn il-muntanja Khandama, fin-nofsinhar ta’ Mekka, ra lill-agħar politeisti ta’ Quraysh iniżżlu fuqhom xita ta’ vleġeġ. Żewġ mujâhidîn waqgħu martri: wieħed kien Kurz ibn Jâbir, u l-ieħor Habash ibn Ash’ar. Hazreti Khâlid ta l-ordni lis-suldati tiegħu, li kienu fil-formazzjoni tal-battalja: “Dawk biss li jingħelbu u jaħarbu toqtluhomx”, u nxteħtu ’l quddiem. F’mument wieħed imbuttaw lill-politeisti lura u waslu sal-Masjid al-Harâm. Waqt il-ġlied inqatlu sebgħin politeista.12 Parti mill-politeisti ħarbu lejn il-qċaċet tal-muntanji, u parti oħra lejn djarhom.

Ir-rebħa ta’ Mekka al-Mukarramah

Il-Kumpanni glorjużi li daħlu f’Mekka mqaddsa min-naħat l-oħra ma sabu l-ebda reżistenza. Minn dawk li kienet ingħatat l-ordni li jinqatlu, ħamsa nqabdu u ġew ikkastigati minnufih. L-oħrajn ħarbu minn Mekka. Fl-għoxrin jum ta’ Ramadân, nhar ta’ Ħamis, il-mujâhidîn kienu qegħdin jidħlu Mekka b’entużjażmu kbir, mewġa wara mewġa, bit-takbîr “Allahu akbar! Allahu akbar!” Sarwar al-âlam (sallallâhu ‘alaihi wa sallam), fuq il-ġemla tiegħu l-Qaswâ, b’Usâma ibn Zayd warajh, daħal b’umiltà kbira fil-belt fejn twieled, Mekka mqaddsa. Kien qiegħed ifaħħar lil Alla l-Għoli, li ħallieh jara dawk il-jiem, u jaqra s-Sûrah al-Fath, li kienet tat il-bxara tar-rebħa ta’ Mekka.

Fakhr al-kâinât, b’ferħ kbir, fost il-Kumpanni rebbieħa tiegħu, mexa lejn il-Kâ’ba l-Imqaddsa. B’Hazreti Abû Bakr fuq il-lemin u b’Hazreti Usayd ibn Hudayr fuq ix-xellug, resaq lejn il-Kâ’ba l-Imqaddsa. Wara li sellem lill-Hajar al-Aswad (il-Ġebla s-Sewda), qal it-talbiya u t-takbîr. Il-Kumpanni għamlu bħalu, u s-sema ta’ Mekka al-Mukarramah beda jidwi bl-għajjat “Allahu akbar! Allahu akbar!” Quddiem din ix-xena sublimi, il-Musulmani kienu qegħdin ixerrdu dmugħ ta’ ferħ, filwaqt li l-politeisti, li kienu stkennu fil-Haram ash-sharîf jew qagħdu magħluqa fi djarhom, kienu qegħdin jistennew bil-biża’.

Imbagħad Sid id-dinjiet u l-Kumpanni glorjużi tiegħu bdew jagħmlu t-tawâf. Wara li temm is-seba’ dawra tat-tawâf ukoll, il-Profeta maħbub tagħna niżel minn fuq il-ġemla u għamel salât ta’ żewġ rak’ât fil-Maqâm Ibrâhîm. Imbagħad xorob mill-ilma ta’ Zamzam li Hazreti Abbâs kien tella’ mill-bir. Xtaq jagħmel il-wudû’ bl-ilma ta’ Zamzam. Waqt li Fakhr al-kâinât kien qiegħed jagħmel il-wudû’, il-Kumpanni nobbli bdew jaqbdu fl-arja l-ilma tal-wudû’ li kien mess il-ġisem imbierek tal-Profeta maħbub tagħna, mingħajr ma jħalluh jaqa’ mal-art. Meta raw dan, il-politeisti stagħġbu u qalu: “F’ħajjitna qatt ma rajna u lanqas smajna b’ħakkiem bħal dan.” Sarwar al-âlam (sallallâhu ’alaihi wa sallam) xtaq li jitwaqqgħu l-idoli kollha tal-ġebel u tal-injam li kien hemm madwar il-Kâ’ba. Waqt li qara l-vers nobbli li fit-tifsira tiegħu jgħid: “Waslet il-verità u għeb il-qerq; tabilħaqq, il-qerq dejjem jgħib!”13, medd lejn l-idoli l-għasa li kellu f’idu mbierka. L-idoli li kienet tmisshom l-għasa kienu jaqgħu fuq wiċċhom wieħed wara l-ieħor. Tliet mija u sittin idolu ġew imġarrfa mal-art.14 Meta daħal in-nofsinhar, Rasûl al-akram ordna lil Hazreti Bilâl jgħid l-adhân Muhammadî fuq il-Kâ’ba. Hu minnufih wettaq dan id-dmir imqaddes. Waqt li kien qiegħed jingħad l-adhân, fi qlub il-fidili kien jitwieled ferħ bla qies, filwaqt li l-politeisti kienu qegħdin jegħrqu f’uġigħ u f’niket kbir.15

Il-Profeta maħbub tagħna talab iċ-ċavetta tal-Kâ’ba. Ġabuhielu. Wara li ġiegħel jitneħħew minn ġewwa l-istampi u l-idoli kollha mġarrfa, daħal fil-Kâ’ba.

Miegħu kien hemm Hazreti Usâma ibn Zayd, Hazreti Bilâl u Hazreti Uthmân ibn Talha. Ġewwa, Sidna l-Profeta, b’dahru lejn il-bieb, għamel salât ta’ żewġ rak’ât. F’kull rokna qal it-takbîr u għamel talba. Hazreti Khâlid ibn Walîd kien wieqaf quddiem il-bieb u kien qiegħed jipprova jżomm lin-nies milli jinġemgħu hemm.

“Waslet il-verità u għeb il-qerq; tabilħaqq, il-qerq dejjem jgħib!” Al-Isrâ’: 81

Is-Sultân tal-univers kien qiegħed iżomm biż-żewġ idejn imbierka tiegħu ż-żewġ fergħat tal-bieb tal-Kâ’ba. In-nies kollha ta’ Quraysh kienu mlew il-Masjid al-Harâm u kienu qegħdin iħarsu lejn il-Profeta maħbub tagħna b’biża’ mħallat bit-tama. Għax kienu insultaw lil Sidna l-Profeta, ippruvaw isawtuh u kienu fittxew ħajtu!… Lill-Kumpanni tiegħu kienu għaddewhom minn kull xorta ta’ turment. Kienu jorbtulhom ħbula ma’ għonqhom u jkaxkruhom. Kienu jitfgħuhom fin-nar u jippruvaw jaħarquhom. Kienu jqegħdulhom ġebel jaqbad fuq sidirhom u jittorturawhom sa ma jintilfu minn sensihom. Kienu jdaħħlulhom f’ġisimhom sfafed imsaħħna fin-nar. Għal tliet snin kienu żammewhom magħluqa f’kwartier wieħed bil-ġuħ u bil-għatx, u ċaħħduhom minn kollox. Kienu jorbtuhom minn riġlejhom ma’ iġmla, isuquhom lejn naħat opposti u b’hekk iqattgħuhom biċċiet. Fuq dan kollu, kienu keċċewhom minn art twelidhom. Daqslikieku dan ma kienx biżżejjed, kemm-il darba għamlu gwerra biex jeqirduhom għalkollox. Iżda minkejja dan kollu, kellhom it-tama. Għax quddiemhom kien hemm il-baħar tal-ħniena, mibgħut bħala ħniena għad-dinjiet. Wara li ħares lejhom għal ftit ħin, il-Profeta maħbub tagħna qal: “O nies ta’ Quraysh! X’taħsbu li se nagħmel bikom issa?” Huma qalu: “Mingħandek nistennew il-ġid, fil-ġid nittamaw. Għax int ħu ġeneruż. Int bin ħuna ġeneruż u tajjeb. Għelibtna. Mingħandek nittamaw it-tjubija.” Rasûl al-akram (sallallâhu ’alaihi wa sallam) tbissmilhom u qal: “Bejni u bejnkom se jkun kif qal Yûsuf (’alaihis-salâm) lil ħutu. Bħalu, jien ukoll ngħid: ’Illum m’hemm ebda ħtija fuqkom (ma nwaddbilkomx l-iżbalji tagħkom f’wiċċkom). Jalla Alla l-Għoli jaħfrilkom.’16 Morru. Intom ħielsa; ħadd ma jżommkom.”

Din il-ħniena kbira rattbet il-qlub iebsa u biddlet il-mibegħda f’imħabba. Meta Sid id-dinjiet stedinhom għall-Iżlam, inġabru biex isiru Musulmani.

Il-Profeta maħbub tagħna tela’ fuq l-għolja ta’ Safâ, fejn għall-ewwel darba kien ħabbar lil Quraysh li hu profeta u stedinhom għall-Iżlam. Hemm reġa’ ħa l-bay’a tan-nies kollha ta’ Mekka, kbar u żgħar, nisa u rġiel. B’hekk dawk ta’ Quraysh, billi saru Musulmani, kellhom l-unur li jingħaqdu mal-Kumpanni nobbli. Wara li għamel il-ftehim mal-irġiel, ħa l-kelma tan-nisa wkoll dwar xi ħwejjeġ.17 Fosthom kien hemm: li ma jagħtux sħab lil Alla l-Għoli, li ma jqumux kontra Sidna l-Profeta, li ma jisirqux, li jħarsu l-unur u l-ġieħ tagħhom, li ma jagħmlux buhtân (kalunnja), u li ma joqtlux lil uliedhom il-bniet. In-nisa li kienu fil-preżenza ta’ Sidna l-Profeta (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) aċċettaw dan kollu u ntrabtu bil-kelma biss. Rasûlullah (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) għamel talba ta’ ġid għalihom u talab il-maħfra għalihom.

Fosthom kien hemm ukoll Hind (radiyallâhu ‘anhâ), mart Abû Sufyân u omm Mu’âwiya (radiyallâhu ‘anhumâ), u saħansitra kienet il-mexxejja tagħhom. F’dik il-bay’a tan-nisa, hi tkellmet f’isem in-nisa. (Minħabba dak il-ġurament u minħabba li kisbet dik it-talba għall-maħfra, hemm tama kbira li kisbet is-salvazzjoni. U kull mara Musulmana li taċċetta dawn il-kundizzjonijiet u tħarishom titqies daqslikieku daħlet f’dan il-ftehim, u tieħu sehem mill-ġid ta’ din it-talba.) Kull min sar Musulman kisser l-idoli kollha li kellu f’daru. Lit-tribujiet tal-madwar intbagħtu unitajiet militari, u l-idoli ta’ hemm ukoll ġew imġarrfa mal-art. B’hekk, bil-miġja tal-verità, il-qerq inqala’ minn għeruqu.

Il-kundannati

Mill-ewwel jiem tal-Iżlam sat-tmien sena tal-Ħiġra kien hemm xi nies li, minħabba diversi delitti, kellhom jinqatlu. Rasûlullah (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) semma isimhom (ħdax-il raġel u sitt nisa) u ordna: “Kull fejn taraw lil dawn in-nies, oqtluhom hemm.” L-irġiel ikkundannati kienu: Ikrima ibn Abî Jahl, Wahshî ibn Harb Habashî, Abdullah ibn Abî Sarh, Habbâr ibn Aswad, Safwân ibn Umayya, Ka’b ibn Zuhayr, Abdullah ibn Zabârî, Abduluzzâ ibn Khatal, Huwayrith ibn Mu’âdh, Maqîs ibn Sabâba u Hârith ibn Tula. In-nisa kienu: Hind bint Utba, Karita, Karite, jâriya oħra ta’ Ibn Hanzala, Sâra, il-jâriya ta’ ulied Abdulmuttalib, u Umm Sa’d.

Dawk li sabu l-ħniena

Hind bint Utba: Fost in-nisa li saru Musulmani kien hemm ukoll Hind, mart Hazreti Abû Sufyân, li isimha kien fil-lista ta’ dawk li kellhom jinqatlu. Iżda l-Profeta maħbub tagħna, il-ħniena għad-dinjiet, ħafrilha wkoll lilha. Hi kienet bla waqfien iddejjaq u tittortura lill-Musulmani. Il-moħqrijiet li saru lil Hazreti Hamza u lill-martri l-oħra ta’ Uhud saru fuq it-tqanqil tagħha. Fil-jum tar-rebħa ta’ Mekka, Fakhr al-âlam (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) tela’ fuq l-għolja ta’ Safâ u qagħad bilqiegħda. Hazreti Umar al-Fârûq qagħad ftit aktar ’l isfel minnu. L-ewwel l-irġiel, u mbagħad in-nisa, kienu jiġu u jsiru Musulmani wieħed wieħed. Fost in-nisa kien hemm Umm Hânî, oħt Hazreti Alî, u Hind, omm Hazreti Mu’âwiya. Hi tat il-bay’a lil Rasûlullah. F’isem in-nisa għamlet il-ftehim ma’ Rasûlullah. Kisbet talba ta’ ġid.

Ikrima ibn Abî Jahl: Kien bin Abû Jahl. Hu wkoll kien fost l-irġiel li sabu l-ħniena. Fil-jum tar-rebħa ta’ Mekka qatel wieħed mill-Kumpanni, li b’hekk waqa’ martri, u ħarab lejn il-Jemen. Meta din l-aħbar waslet għand Rasûlullah, hu tbissem. Meta l-Kumpanni staqsewh għaliex, qal: “Ikrima u dak li għamlu martri qegħdin jimxu f’Jannah id f’id.” Martu, Umm Hakîm bint Hârith ibn Hishâm, saret Musulmana fil-bay’a tan-nisa u talbet lil Rasûlullah l-amân (is-sigurtà) għal Ikrima. Hu reġa’ lura Mekka ma’ Umm Hakîm, ġie quddiem Rasûlullah u talab maħfra. U Rasûlullah refa’ idejh u talab il-maħfra għalih. Ikrima (radiyallâhu ‘anh), wara li emmen, wera ħeġġa u ħrara kbira. Sar wieħed mill-eroj fost il-Kumpanni nobbli. Ġġieled fil-jihâd fl-Oman u fil-Jemen, u waqa’ martri fil-battalja ta’ Yarmûk.

Wahshî ibn Harb Habashî: Fil-battalja ta’ Uhud kien hu li għamel martri lil Hazreti Hamza (radiyallâhu ‘anh). Il-Musulmani kienu ħerqana ħafna joqtluh. F’Uhud, Rasûlullah kien sejjaħ is-saħta fuq xi wħud minn dawk li ma jemmnux. Meta staqsewh: “Għaliex ma tisħetx lil Wahshî?”, qal: “Fil-lejl tal-Mi’râj rajt lil Hamza u lil Wahshî deħlin flimkien f’Jannah driegħ ma’ driegħ.” Fil-jum tar-rebħa ta’ Mekka, Wahshî ħarab. Wara li ndem, ġie man-nies ta’ Tâ’if Medina, fil-masjid, u sellem. Rasûlullah redd is-salâm tiegħu. Hu emmen u ġie maħfur. Iżda ngħata l-ordni li jmur fl-inħawi ta’ Yamâma. Quddiem Rasûlullah kien jistħi ħafna, u kien jgħix b’rasu baxxuta. Qatt ma reġa’ ġie Medina. Meta emmen, sar safi għalkollox. Sar ogħla mill-awliyâ kollha.

“Bejni u bejnkom se jkun kif qal Yûsuf (‘alaihis-salâm) lil ħutu. Bħalu, jien ukoll ngħid: ‘Illum m’hemm ebda ħtija fuqkom (ma nwaddbilkomx l-iżbalji tagħkom f’wiċċkom). Jalla Alla l-Għoli jaħfrilkom’ (Sûrah Yûsuf: 92). Morru. Intom ħielsa; ħadd ma jżommkom” Hadîth sharîf

Fil-ħdax-il sena tal-Ħiġra, f’Yamâma seħħet battalja ħarxa ħafna kontra l-murtaddîn (l-apostati). Mill-armata ta’ Musaylima nqatlu għoxrin elf, u mill-armata ta’ Khâlid ibn Walîd elfejn ruħ. Għall-ewwel, il-Musulmani bdew jitilqu lura. Imbagħad Hazreti Wahshî nxteħet b’qalb ta’ iljun u, bl-istess lanza li biha kien għamel martri lil Hazreti Hamza, qatel lil Musaylimatul-Kadhdhâb.18 Meta raw dan, il-Musulmani nxteħtu għall-attakk u nkisbet ir-rebħa. B’hekk deher li l-fatt li Rasûlullah kien bagħat lil Wahshî fl-inħawi ta’ Yamâma kien miraklu kbir. Hu ħa sehem ukoll fil-battalja ta’ Yarmûk, fit-tnax-il sena tal-Ħiġra, u wera qlubija kbira kontra l-Biżantini. Mar joqgħod f’Hims, u hemm ħalla din id-dinja fi żmien Hazreti Uthmân.

Kien jaċċetta l-iskużi ta’ min jonqos, u jaħfer bil-ħlewwa,
Ta’ akhlâq għoli, ħanin u twajjeb, dik l-għajn tal-ġenerożità.
Ma kienx iħobb il-ġid, kien iħobb il-faqar u jiftaħar bih,
Lill-foqra kien jagħmilhom ħutu, dik l-għajn tal-ġenerożità.
Kien iraqqa’ ħwejġu, u kien jilbes ukoll qorq tal-injam,
Kien imur għand kull marid u jfejqu, dik l-għajn tal-ġenerożità.
Ix-xogħol tal-Ahl al-bayt tiegħu kien jagħmlu hu stess bil-ferħ,
Kull diffikultà kien itaffiha, dik l-għajn tal-ġenerożità.
Anki jekk jistednuh għal ħobż tax-xgħir u soppa tal-għads,
Kien jaċċetta u jmur mistieden, dik l-għajn tal-ġenerożità.
Kultant kien jirkeb ġemel, kultant żiemel, kultant bagħal, kultant ħmar,
U kultant kien jimxi ħafi dak is-Sultân, dik l-għajn tal-ġenerożità.