SIDNA L-PROFETA, IS-SULTÂN TAL-UNIVERS

Il-ħolqien tan-nûr imbierek tiegħu

Alla l-Għoli, qabel kollox, jiġifieri qabel ma ħalaq xi ħaġa oħra, ħalaq in-nûr imbierek tal-Profeta maħbub tagħna Muhammad ’alaihis-salâm. Ħafna mill-għorrief tagħna tat-tafsîr u tal-hadîth għarrfu dan: “Janâb al-Haqq, min-nûr Tiegħu, ħalaq ġawhra delikata u kbira. Minn din il-ġawhra Hu ġab fl-eżistenza, waħda wara l-oħra, il-ħwejjeġ kollha tal-univers. Din il-ġawhra tissejjaħ ‘Nûr Muhammadî’. Il-bidu u l-għajn tal-erwieħ u tal-iġsma kollha hija din il-ġawhra.”

“Li ma kienx għalik, li ma kienx għalik, ma kontx noħloq il-ħlejjaq!” Hadîth qudsî

Darba waħda Jâbir ibn Abdullah, wieħed mill-Kumpanni, staqsa: “O Rasûlallah! X’ħalaq Alla l-Għoli qabel kollox?” Rasûlullah wieġeb: “Qabel kollox, Hu ħalaq min-nûr Tiegħu n-nûr tal-Profeta tiegħek, jiġifieri n-nûr tiegħi. Dak iż-żmien ma kienx hemm la l-Lawh, la l-Qalam, la Jannah, la Jahannam, la anġli, la samâwât (smewwiet), la ard (art), la xemx, la qamar, la bnedmin u lanqas ġinn.”

Meta nħolqu l-qalb u l-ġisem imbierek ta’ Âdam ’alaihis-salâm, in-Nûr Muhammadî tqiegħed bejn ħuġbejh. Meta ngħatatlu r-ruħ, Âdam ’alaihis-salâm ħass fuq ġbinu nûr jiddi bħall-kewkba Venere.

Meta nħoloq Âdam ’alaihis-salâm, fehem b’ilhâm (ispirazzjoni) li Janâb al-Haqq kien isejjaħlu Abû Muhammad, jiġifieri missier Muhammad. Meta Âdam staqsa: “O Rabb tiegħi! Għaliex tajtni l-kunya ta’ Abû Muhammad?”, Alla l-Għoli qallu: “O Âdam! Għolli rasek!” Âdam ’alaihis-salâm għolla rasu, ħares, u fuq l-Arsh al-a’lâ5 ra miktub bin-nûr l-isem tal-Profeta maħbub tagħna (sallallâhu ’alaihi wa sallam) – l-isem Ahmad. Imbagħad staqsa: “O Rabb tiegħi! Min hu dan?” Alla l-Għoli qal: “Dan huwa profeta minn nislek. Ismu fis-smewwiet huwa Ahmad, u fuq l-art Muhammad. Kieku ma kienx għalih, ma kontx noħolqok lilek. Lanqas l-art u s-smewwiet ma kont noħloq.”6

In-nûr tiegħu jgħaddi minn ġbin safi għal ġbin safi

Meta nħoloq Âdam ‘alaihis-salâm, in-nûr imbierek tal-Profeta maħbub tagħna Muhammad ‘alaihis-salâm tqiegħed fuq ġbinu. Dak in-nûr beda jiddi fuq ġbinu. Kif hemm miktub f’“Tafsîr al-Mazharî”, in-nûr, minn Âdam ‘alaihis-salâm, permezz ta’ missirijiet safja u ommijiet safja, wasal sa Sidna l-Profeta. Alla l-Għoli għarraf dan f’vers nobbli7, fit-tifsira tiegħu, hekk:

“Inti, jiġifieri n-nûr tiegħek, dejjem ġie mgħoddi minn dawk li jagħmlu s-sajda għal dawk li jagħmlu s-sajda, u hekk wasal għandek.”8

F’hadîth sharîf jingħad: “Alla l-Għoli ħalaq il-bnedmin. Lili ħalaqni mill-aħjar parti tal-bnedmin. Imbagħad minn dawk il-partijiet għażel l-aħjar waħda (fl-Għarabja). Lili ħalaqni minnhom. Imbagħad għażel l-aħjar fost id-djar u l-familji u ġabni fid-dinja minnhom. Għalhekk kemm ruħi kif ukoll ġismi huma l-aħjar fost il-ħlejjaq. Nisli u l-antenati tiegħi huma l-aħjar nies.”

F’hadîth sharîf ieħor jingħad: “Alla l-Għoli ħalaq kollox mix-xejn. Fost il-ħwejjeġ kollha ħabb il-bnedmin u tahom valur; lil dawk li għażel fost il-bnedmin qegħedhom fl-Għarabja. Fost il-magħżulin tal-Għarabja għażel lili. Qegħedni fost l-aħjar u l-magħżulin nies ta’ kull żmien. Għalhekk dawk li jħobbu lil dawk tal-Għarabja li huma marbuta miegħi, iħobbuhom minħabba fija. U dawk li jagħmlu għedewwa magħhom, qegħdin jagħmlu għedewwa miegħi.”

Meta Haqq ta’âlâ ħalaq lil Âdam,
B’Âdam żejjen din id-dinja.
Lill-anġli ordna s-sajda quddiem Âdam,
U l-Ġeneruż bil-ħniena tah bil-kotra.
Fuq ġbinu qiegħed in-nûr ta’ Mustafâ
U qal: “Kun af, dan hu n-nûr tal-Maħbub Tiegħi.”
Dak in-nûr fuq ġbinu qagħad,
U miegħu baqa’ għal żminijiet twal.
Imbagħad, kun af, għadda fuq ġbin Hawwâ,
U hemm baqa’ ħafna xhur u snin.
Twieled Shîth – fuqu għadda n-nûr,
U fuq ġbinu n-nûr beda jiddi.
Wasal ukoll għand Ibrâhîm u Ismâ’îl,
Il-kelma titwal kieku ngħid il-bqija.
Hekk, bħal ħoloq ta’ katina marbuta,
Baqa’ għaddej sa ma wasal għand Mustafâ.
Meta ġie hu – il-ħniena għad-dinjiet,
In-nûr wasal għandu u fih qagħad.
Jekk tixtieq issib il-ħelsien min-nar,
Għid is-salawât b’imħabba u b’ħeġġa!

“Inti, jiġifieri n-nûr tiegħek, dejjem ġie mgħoddi minn dawk li jagħmlu s-sajda għal dawk li jagħmlu s-sajda, u hekk wasal għandek” Ash-Shu’arâ’: 219

Billi Âdam ‘alaihis-salâm, l-ewwel bniedem maħluq, kien iġorr il-partiċella ta’ Muhammad ‘alaihis-salâm, fuq ġbinu kien jiddi n-nûr tal-Profeta. Din il-partiċella għaddiet l-ewwel għand Hazreti Hawwâ, imbagħad għand Shîth ‘alaihis-salâm, u hekk baqgħet tgħaddi minn irġiel safja għal nisa safja u minn nisa safja għal irġiel safja. U n-nûr ta’ Muhammad ‘alaihis-salâm għadda flimkien ma’ din il-partiċella minn ġbin safi għal ġbin safi. Kull meta l-anġli kienu jħarsu lejn wiċċ Âdam ‘alaihis-salâm, kienu jaraw fuq ġbinu n-nûr ta’ Muhammad ’alaihis-salâm u kienu jagħmlu l-istighfâr (jitolbu l-maħfra) għalih.

Meta kien wasal biex jgħaddi għall-âkhirat, Âdam ’alaihis-salâm qal lil ibnu Shîth ’alaihis-salâm: “Ibni! Dan in-nûr li jiddi fuq ġbinek huwa n-nûr tal-aħħar Profeta, Muhammad ’alaihis-salâm. Għaddih lil nisa fidili, virtużi u safja, u ħalli l-istess wasja lil ibnek ukoll!”

Sa Muhammad ‘alaihis-salâm, il-missirijiet kollha ħallew din il-wasja lil uliedhom. Kollha wettqu din il-wasja u żżewġu l-aktar tfajliet nobbli u edukati. In-nûr, waqt li kien jgħaddi minn ġbin safi ta’ rġiel u ta’ nisa, wasal għand sidu veru. Jekk xi ħadd mill-antenati ta’ Rasûlullah kellu żewġ subien, jew jekk xi tribù kienet tinqasam f’żewġ fergħat, in-nûr tal-Profeta tagħna Muhammad ‘alaihis-salâm dejjem kien ikun fuq in-naħa l-aktar onorata u l-aħjar. F’kull seklu, min kien l-antenat tiegħu kien jingħaraf min-nûr ta’ wiċċu. Kien hemm nisel magħżul wieħed li kien iġorr in-nûr tiegħu; f’kull seklu, wiċċ min kien minn dak in-nisel kien sabiħ ħafna u mimli nûr. B’dak in-nûr kien jispikka fost ħutu, u t-tribù li kien jagħmel parti minnha kienet ogħla u aktar onorata mit-tribujiet l-oħra.9

Sidna l-Profeta qal f’hadîth sharîf: “Ħadd mill-antenati tiegħi ma wettaq iż-żina. Alla l-Għoli ġabni fid-dinja minn missirijiet safja u tajbin u minn ommijiet safja. Kieku xi ħadd mill-antenati tiegħi kellu żewġ subien, jiena kont inkun fl-aħjar u fl-aktar magħżul fosthom.” Dan in-nûr, li minn Âdam ‘alaihis-salâm għadda minn ġenerazzjoni għal ġenerazzjoni, wasal għand Târûh, mingħandu għand ibnu Ibrâhîm ‘alaihis-salâm, u mbagħad għand ibnu Ismâ’îl ‘alaihis-salâm. In-nûr, li fuq ġbinu wkoll kien jiddi bħax-xemx, għadda f’nislu għand Adnân, mingħandu għand Ma’add, u mingħandu għand Nizâr. Meta twieled Nizâr, missieru Ma’add ra n-nûr fuq ġbin ibnu u feraħ. Għamel festin kbir u qal: “Għal iben bħal dan, anki festin daqshekk huwa ftit”, u għalhekk ibnu ngħata l-isem Nizâr, jiġifieri “ftit”. Wara dan, in-nûr, waqt li baqa’ jgħaddi wieħed wara l-ieħor, wasal għand sidu veru – is-siġill tal-profeti (Khâtam al-Anbiyâ), il-Profeta maħbub tagħna Muhammad ’alaihis-salâm.

Sidna l-Profeta qal f’hadîth sharîf: “Jiena Muhammad, bin Abdullah, bin Abdulmuttalib, bin Hâshim (Amr), bin Abd Manâf (Mughîra), bin Qusayy (Zayd), bin Kilâb, bin Murra, bin Ka’b, bin Luwayy, bin Ghâlib, bin Fihr, bin Mâlik, bin Nadr, bin Kinâna, bin Khuzayma, bin Mudrika (Âmir), bin Ilyâs, bin Mudar, bin Nizâr, bin Ma’add, bin Adnân. Kull meta l-komunità li jien nagħmel parti minnha kienet tinqasam fi tnejn, Alla l-Għoli ċertament qegħedni fl-aħjar parti tagħha…”10

F’hadîth sharîf ieħor qal: “Alla l-Għoli, minn ulied Ibrâhîm, għażel lil Ismâ’îl. Minn ulied Ismâ’îl għażel lil ulied Kinâna. Minn ulied Kinâna għażel lil Quraysh. Minn Quraysh għażel lil ulied Hâshim. Minn ulied Hâshim għażel lil ulied Abdulmuttalib. U minn ulied Abdulmuttalib għażilni lili.”11

In-nisel onorat ta’ Sidna l-Profeta sa Adnân huwa dan:

Muhammad ’alaihis-salâm Abdullah Abdulmuttalib (Shayba) Hâshim (Amr) Abd Manâf (Mughîra) Qusayy (Zayd) Kilâb Murra Ka’b Luwayy Ghâlib Fihr Mâlik Nadr Kinâna Khuzayma Mudrika (Âmir) Ilyâs Mudar Nizâr Ma’add Adnân

In-nannu, Hazreti Abdulmuttalib

Sidna l-Profeta (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) ġej mill-fergħa ta’ wlied Hâshim, mit-tribù ta’ Quraysh. Missieru huwa Abdullah. Missier Abdullah kien Shayba. Nannu l-Profeta tagħna, Shayba, twieled f’Medina. Meta missieru Hâshim għadda għall-âkhirat, Shayba kien għadu tfajjel. Darba waħda f’Medina, quddiem id-dar taz-zijiet tiegħu min-naħa ta’ ommu, kien qiegħed jitħarreġ fil-vleġeġ ma’ sħabu. Il-kbar li kienu qegħdin jarawhom stagħġbu, u min-nûr li kien jiddi fuq ġbin Shayba intebħu li kien bin xi bniedem rispettat.

Meta wasal id-dawr ta’ Shayba, ġibed il-qaws u spara l-vleġġa lejn il-mira. Meta l-vleġġa laqtet il-mira eżatt fin-nofs, għajjat b’ħeġġa: “Jiena bin Hâshim. Il-vleġġa tiegħi żgur tolqot il-mira tagħha!” Minn dan il-kliem tiegħu fehmu li kien bin Hâshim ta’ Mekka. Hâshim dak iż-żmien ma kienx għadu fost il-ħajjin.

Meta wieħed minn ulied Abd Manâf mar lura Mekka, qal lil ħu Hâshim, Muttalib: “In-neputi tiegħek Shayba, li jgħix f’Medina, huwa tifel intelliġenti ħafna. Fuq ġbinu jiddi nûr li jħalli lil kulħadd mistagħġeb. Sewwa li tifel daqshekk prezzjuż jgħix ’il bogħod minnkom?” Għalhekk Muttalib mar minnufih Medina u ġab lin-neputi tiegħu Shayba Mekka. Lil dawk li fit-toroq ta’ Mekka kienu jistaqsuh “Min hu dan it-tifel?” kien iwieġeb: “L-ilsir tiegħi.” Minn dakinhar Shayba baqa’ magħruf bl-isem Abdulmuttalib, jiġifieri “l-ilsir ta’ Muttalib”.12

“Ibni! Dan in-nûr li jiddi fuq ġbinek huwa n-nûr tal-aħħar Profeta, Muhammad ’alaihis-salâm. Għaddih lil nisa fidili, virtużi u safja, u ħalli l-istess wasja lil ibnek ukoll!” Âdam ’alaihis-salâm

Abdulmuttalib għex ma’ zijuh Muttalib sakemm dan għadda għall-âkhirat. Mill-ġisem imbierek ta’ Abdulmuttalib kienet toħroġ riħa tal-misk. Fuq ġbinu kien jiddi n-nûr ta’ Muhammad ‘alaihis-salâm, il-habîb ta’ Alla l-Għoli, u kien ixerred madwaru t-tajjeb u l-barka. Kull meta f’Mekka ma kinitx tagħmel xita u jkun hemm nixfa, in-nies ta’ Mekka kienu jaqbdu lil Abdulmuttalib minn idu, jieħduh fuq il-Muntanja Thabîr u jitolbuh bil-ħniena biex jagħmel talba. U hu ma kien jgħid le lil ħadd, iżda kien jitlob lil Alla l-Għoli biex jibgħatilhom ix-xita. U Janâb al-Haqq, minħabba l-barka tan-nûr tal-Profeta maħbub tagħna li kien jiddi fuq ġbin Abdulmuttalib, kien jilqa’ t-talba tiegħu u jibgħat xita qawwija. Hekk il-ġieħ u r-rispett ta’ Abdulmuttalib kienu jikbru minn jum għal ieħor. In-nies ta’ Mekka għażluh bħala l-kap tagħhom. Ħadd ma kien imur kontrih, u min kien jiġi taħt it-tmexxija tiegħu kien isib il-paċi u s-serħan. Il-ħakkiema ta’ dak iż-żmien ukoll kienu jagħrfu l-virtù u l-kobor ta’ Abdulmuttalib. L-imperatur tal-Iran (il-kisrâ) biss ma kienx jissaportih u kien iżomm kontrih għedewwa miftuħa u moħbija. Abdulmuttalib kien hanîf, jiġifieri Musulman.13 Kien fit-triq tat-tawhîd: kien jemmen fl-eżistenza u fl-uniċità ta’ Alla, ma kellu ebda ħsieb ieħor ħlief Lilu, u kien fir-reliġjon ta’ missieru l-antik Ibrâhîm ’alaihis-salâm, li kien hanîf. Għalhekk qatt ma qiem lill-idoli, u lanqas biss resaq qrib tagħhom.

Madwar il-Kâ’ba kien jagħmel it-talbiet tiegħu lil Alla l-Għoli u jagħmel ’ibâda Lilu.

Zamzam

Darba waħda xi ħadd qallu fil-ħolma: “O Abdulmuttalib! Qum, ħaffer Tayyiba!” – u għab. L-għada qallu: “Qum, ħaffer Barra!” Fit-tielet jum l-istess raġel ordnalu: “Qum, ħaffer Madnûna!” Il-ħolm ma waqafx. Meta fir-raba’ jum l-istess raġel reġa’ qallu: “O Abdulmuttalib! Qum, ħaffer il-bir ta’ Zamzam!”, Abdulmuttalib staqsa: “X’inhu Zamzam? Fejn hu dak il-bir?” Ir-raġel qal: “Zamzam huwa ilma li qatt ma jonqos u li qiegħu ma jintlaħaqx. Huwa biżżejjed għall-pellegrini kollha li jiġu mill-erba’ rokniet tad-dinja. Ħareġ fil-post fejn Jabrâîl ‘alaihis-salâm laqat b’ġwinħu. Huwa l-ilma li Alla l-Għoli ħalaq għal Ismâ’îl ‘alaihis-salâm. Jaqta’ l-għatx lil min hu bil-għatx. Ixabba’ lil min hu bil-ġuħ u jfejjaq lill-morda. Ngħidlek fejn jinsab. Meta jidbħu s-sagrifiċċji, jitfgħu l-fdalijiet f’post wieħed. Meta tkun hemm, jiġi ċawlun b’munqar aħmar.

B’munqaru jħaffer l-art. Fil-post fejn iħaffer iċ-ċawlun tara wkoll bejta tan-nemel. Dak hu l-post ta’ Zamzam.”14

Filgħodu Abdulmuttalib ħa miegħu lil ibnu Hârith, mar sal-Kâ’ba u beda jistenna b’ħerqa. Ftit wara, kif kien intqallu fil-ħolma, ġie ċawlun b’munqar aħmar, niżel f’ħofra li kien hemm u beda jħabbat l-art b’munqaru. Minn taħtu dehret bejta tan-nemel. Abdulmuttalib u ibnu Hârith minnufih bdew iħaffru f’dak il-post. Wara li ħaffru għal xi żmien, deher ħalq il-bir. Meta ra dan, Abdulmuttalib beda jgħid it-takbîr: “Allahu akbar, Allahu akbar!”

In-nies ta’ Quraysh, li sa mill-bidu kienu qegħdin isegwu mill-qrib it-tħaffir tal-bir, daru lejh u qalulu: “O Abdulmuttalib! Dan huwa l-bir ta’ missierna Ismâ’îl. Aħna wkoll għandna dritt fuqu. Trid tagħmilna sħab f’dan ix-xogħol!” Abdulmuttalib minnufih oppona u wieġeb: “Le! Dan ix-xogħol huwa dmir mogħti lili biss.” Imbagħad in-nies ta’ Quraysh qalu: “Inti waħdek. M’għandek lil ħadd ħlief iben wieħed. Ma tistax toqgħod kontrina b’dan il-mod!”

Il-bir ta’ Zamzam

Kien jinsab fil-Masjid al-Harâm, faċċata tar-rokna tal-Hajar al-Aswad. Kellu ħajt tond tal-ġebel. L-art tiegħu kienet miksija bl-irħam u inklinata lejn il-ħitan. Abdulhamîd Hân I kien bena l-bir b’mod li l-ilma ma jinfidx. Dan ix-xogħol sabiħ tal-arti, tifkira prezzjuża tal-istorja, twaqqa’ fl-1963. Ħalq il-bir u ftit metri madwaru tniżżlu diversi metri taħt l-art. Imbagħad kollox ingħata għatu sħiħ u nkesa bl-irħam. Illum dan il-bir ma jidhirx.

Imbagħad qalbu nkisret, għax kienu qegħdin jgħajruh li m’għandu lil ħadd. Għolla idejh lejn is-sema u talab bil-ħniena: “O Rabb tiegħi! Agħtini għaxar subien. Jekk tilqagħli din it-talba, nissagrifika wieħed minnhom quddiem il-Kâ’ba.”15

Abdulmuttalib ħaseb li t-tħaffir kien qiegħed jieħu xejra perikoluża u li fl-aħħar seta’ jinqala’ ġlied qalil. Għalhekk waqqaf it-tħaffir u għażel it-triq tal-ftehim.

Ried li l-kwistjoni jiddeċidiha xi arbitru magħżul. Fl-aħħar ftiehmu li s-soluzzjoni kellu jsibha bassar (kâhin) li kien jgħix f’Damasku. Telqu għall-vjaġġ flimkien ma’ grupp ta’ kbarat ta’ Quraysh. Fit-triq il-karovana, mifnija bl-għatx u bis-sħana, waslet fi stat li ma setgħetx tiċċaqlaq iżjed. Kienu lesti jagħtu ħajjithom għal qatra ilma. Għalkemm din kienet l-unika xewqa tagħhom, f’nofs deżert jaħraq kien impossibbli jsibu l-ilma.

Fil-waqt li kulħadd kien qata’ qalbu, Abdulmuttalib għajjtilhom: “Ejjew, ejjew! Inġabru! Sibt ilma biżżejjed għalikom u għall-bhejjem tagħkom!” Waqt li Abdulmuttalib, li kien iġorr fuq ġbinu n-nûr imbierek ta’ Muhammad ‘alaihis-salâm, kien qiegħed ifittex l-ilma, sieq il-ġemel tiegħu qabdet ma’ ġebla kbira, u meta l-ġebla ċċaqalqet minn postha, minn taħtha nibagħ l-ilma. Kulħadd ġera lejh.

Xorbu sa ma xebgħu, u donnhom reġgħu ħadu l-ħajja.

In-nies ta’ Quraysh, mistħija quddiem il-kobor ta’ Abdulmuttalib, qalu: “O Abdulmuttalib! M’għandna xejn iżjed x’ngħidulek. Inti l-aktar wieħed li jistħoqqlok tħaffer il-bir ta’ Zamzam. Ma nerġgħux nitlewmu miegħek fuq dan. M’hemmx għalfejn immorru għand l-arbitru; se nerġgħu lura.” U qabdu t-triq lejn Mekka. Minħabba n-nûr li kien jiddi fuq ġbinu, Abdulmuttalib kiseb l-unur li jħaffer il-bir ta’ Zamzam u joħroġ l-ilma tiegħu.16

“Zamzam ixabba’ u jfejjaq lill-morda” Hadîth sharîf

L-iben magħżul għas-sagrifiċċju

Wara li ħaffer il-bir ta’ Zamzam, il-ġieħ u l-fama ta’ Abdulmuttalib kibru aktar u aktar. Għaddew is-snin. Janâb al-Haqq laqa’ t-talba li kien għamel minn qiegħ qalbu u ta lil Abdulmuttalib, minbarra Hârith, għaxar subien oħra u sitt bniet. Uliedu s-subien kienu jisimhom Qutham, Abû Lahab, Abdulka’ba, Hajl, Zubayr, Abû Tâlib, Abdullah, Ghaydaq, Dirâr u Muqawwim (Hamza u Abbâs kienu għadhom ma twildux). Uliedu l-bniet kienu Safiyya, Âtika, Umm Hakîm Baydâ, Barra, Umayma u Arwâ. Minn uliedu kollha, Abdulmuttalib kien iħobb l-aktar lil Abdullah, għax in-nûr li kien fuq ġbinu beda jiddi fuq ġbin Abdullah.

Darba waħda Abdulmuttalib intqallu fil-ħolma: “O Abdulmuttalib! Wettaq il-wegħda tiegħek!”

Filgħodu Abdulmuttalib issagrifika muntun. Bil-lejl ġie ordnat fil-ħolma: “Issagrifika xi ħaġa akbar minn dan!” Filgħodu ssagrifika baqra. Meta fil-ħolma reġa’ ġie ordnat li jissagrifika xi ħaġa akbar minn dan, staqsa: “X’inhu akbar minn dan?” Imbagħad intqallu: “Inti wegħedt li, jekk jingħatawlek għaxar subien, tissagrifika wieħed minnhom. Wettaq il-wegħda tiegħek!”

L-għada Abdulmuttalib ġabar lil uliedu u qalilhom dwar it-talba li kien għamel ħafna snin qabel. Imbagħad għarraf lil uliedu s-subien li kellu jissagrifika wieħed minnhom. Minn uliedu ma sab ebda oppożizzjoni. Anzi, huma qablu billi qalu: “O missierna! Wettaq il-wegħda tiegħek! Inti ħieles li tagħmel dak li trid!” Abdulmuttalib tefa’ x-xorti biex jara liema iben kellu jiġi ssagrifikat. Ix-xorti waqgħet fuq l-iben l-aktar maħbub tiegħu – fuq Abdullah, li kien iġorr fuq ġbinu n-nûr ta’ Muhammad ‘alaihis-salâm, il-habîb ta’ Alla l-Għoli. Abdulmuttalib għal mument tħawwad, u għajnejh imtlew bid-dmugħ. Kellu jżomm il-kelma li ta lil Alla l-Għoli. B’sikkina f’id waħda u bl-għażiż tiegħu Abdullah fl-oħra, ġie sal-Kâ’ba biex iżomm il-kelma li ta lil Rabb tiegħu. Il-missier, b’għajnejh mimlija dmugħ, lesta t-tħejjijiet kollha biex jissagrifika lil Abdullah. F’dak il-waqt il-kbarat ta’ Quraysh kienu qegħdin isegwu dak li kien qiegħed jiġri b’ħarsiet mimlija għaġeb.

Fost dawn, iz-ziju ta’ Abdullah min-naħa ta’ ommu qal: “O Abdulmuttalib! Ieqaf! Aħna qatt ma naqblu li tidbaħ lil dan ibnek. Jekk tagħmel ħaġa bħal din, din issir drawwa fost Quraysh. Kulħadd jagħmel wegħda li jissagrifika lil ibnu u jidbħu. Tkunx int li tibda għemil bħal dan! Fittex li togħġob lil Rabb tiegħek b’mod ieħor!” Imbagħad issuġġerixxa: “Staqsi lil xi bassar; ħa jurik hu t-triq.”

Wara dan il-kliem, Abdulmuttalib mar għand bassar jismu Qutba (jew Sajak), li kien jgħix f’Khaybar, u qallu x’kien ġara. Il-bassar staqsa: “Kemm hi fostkom id-diya (il-flus tad-demm) għal bniedem wieħed?” Meta ngħata t-tweġiba “Għaxar iġmla”, qal: “Itfgħu x-xorti bejn għaxar iġmla u ibnkom. Jekk ix-xorti taqa’ fuq l-iben, żidu għaxar iġmla oħra u erġgħu itfgħu x-xorti, u hekk żidu l-għadd sakemm ix-xorti taqa’ fuq l-iġmla.”

Abdulmuttalib minnufih reġa’ lura Mekka u għamel kif qallu l-bassar. Kull darba żied l-għadd tal-iġmla b’għaxra u tefa’ x-xorti ħafna drabi. Ix-xorti dejjem waqgħet fuq Abdullah. Iżda meta l-għadd tal-iġmla laħaq il-mija, ix-xorti waqgħet fuq l-iġmla. Biex ikun ċert, tefa’ x-xorti darbtejn oħra. Iż-żewġ darbiet ix-xorti waqgħet fuq l-iġmla. Waqt li kien jgħid it-takbîr: “Allahu akbar! Allahu akbar!”, Abdulmuttalib issagrifika l-iġmla. Mil-laħam tagħhom la ħa hu u lanqas ħadd minn uliedu. Qassmu kollu lill-foqra.17

Fost il-ġrajjiet ta’ sagrifiċċju minn żmien Âdam ‘alaihis-salâm ’l hawn, hemm ukoll dik meta Ismâ’îl ‘alaihis-salâm kellu jiġi ssagrifikat. Billi n-nisel ta’ Sidna l-Profeta jasal sa Ismâ’îl ’alaihis-salâm, hu qal: “Jiena bin iż-żewġ sagrifiċċji.”18

Il-missier, Hazreti Abdullah

Meta twieled Abdullah, li kien iġorr fuq ġbinu n-nûr tal-Profeta tagħna Muhammad ‘alaihis-salâm, is-sayyid taż-żewġ dinjiet, in-nies tal-Ktieb bdew jgħarrfu lil xulxin: “F’Mekka twieled missier il-profeta tal-aħħar żmien.” Ulied Isrâ’îl kellhom jubba tas-suf; din kienet ta’ Yahyâ ’alaihis-salâm, kien liebisha meta nqatel martri, u d-demm imbierek tiegħu kien qatar fuqha. Fil-kotba tagħhom kien hemm miktub: “Kull meta dan id-demm jerġa’ jsir frisk u jibda jqattar, ikun twieled missier il-profeta tal-aħħar żmien.” U eżatt meta raw dan is-sinjal, in-nies tal-Ktieb fehmu li kien twieled Abdullah. Għalkemm bl-għira ppruvaw joqtluh ħafna drabi, Alla l-Għoli ħares lil Abdullah minħabba l-barka tan-nûr li kien fuq ġbinu.

Meta Abdullah wasal fl-età tal-bulûgh (il-maturità reliġjuża), spikka fost in-nies kemm għall-akhlâq sabiħ kif ukoll għall-ġmiel tiegħu. Speċjalment meta għalaq tmintax-il sena, il-ġmiel tiegħu sar magħruf mal-erba’ rjieħ. In-nûr fuq ġbinu kien jiddi bħax-xemx, u l-qlub tat-tfajliet li kienu jarawh, riedu jew ma riedux, kienu jinġibdu lejh. Il-fama tal-ġmiel u tal-ġieħ tiegħu nxterdet sal-Eġittu.

Mill-bogħod u mill-qrib kulħadd kien jikkompeti biex jagħtih lil bintu. Ħafna ħakkiema ġew għand Abdulmuttalib u offrewlu lil uliedhom il-bniet għal ibnu. Qalu wkoll li għal dan kienu lesti għal kull sagrifiċċju. Bl-istess mod, kważi mitejn tfajla ġew sa Mekka, joffru ruħhom biex jiżżewġu lil Abdullah. Iżda Abdulmuttalib irrifjutahom waħda waħda bi kliem xieraq.

Għax Abdulmuttalib kien qiegħed ifittex għal ibnu l-aktar tfajla edukata, nobbli u sabiħa minn fost il-hanîf, jiġifieri Musulmana, marbuta mar-reliġjon tal-antenati tagħhom, li kienu jimxu fuqha sa minn żmien Ibrâhîm ’alaihis-salâm.

Ulied Isrâ’îl, meta fehmu li l-profeta tal-aħħar żmien, li dwaru jitkellmu l-kotba tagħhom, ma kienx se jkun mill-poplu tagħhom, ħalfu bl-għira li joqtlu lil Abdullah. Għal dan il-għan bagħtu Mekka sebgħin raġel armat. Bdew jistennew l-opportunità. Fl-aħħar, jum minnhom, meta Abdullah ħareġ fil-kampanja, f’waqt li ħasbu li ħadd ma kien qiegħed jarahom, ġibdu x-xwabel u nxteħtu fuqu. Dakinhar, b’hikma divina19, wieħed mill-qraba ta’ Abdullah, Wahb ibn Abd Manâf, ukoll kien ħareġ għall-kaċċa ma’ xi ħbieb. Huma eżatt f’dak il-waqt raw lil ulied Isrâ’îl jaqbżu fuq Abdullah. Imqanqla mir-rabta tal-qrubija, iddeċidew li jgħinu u jsalvaw lil Abdullah. Iżda l-għedewwa kienu ħafna. Kien ċar li f’dak il-ġlied kienu se jitilfu. Fl-aħħar iddeċidew jippruvaw bil-kelma t-tajba u bil-parir. Meta resqu lejhom, raw f’daqqa waħda, mid-dinja tal-moħbi, bħal sajjetta, jidhru numru kbir ta’ rġiel rekbin fuq żwiemel suwed, bix-xwabel f’idejhom, li ħadd fid-dinja ma jixbahhom; raw kif bit-takbîr inxteħtu fuq ulied Isrâ’îl, qatluhom kollha bix-xabla u għebu. Wahb stagħġeb b’dan, u fehem kemm Abdullah kien imħares u kemm kien siewi quddiem Alla l-Għoli.

Meta wasal id-dar, qal kollox lil martu. It-tnejn fehmu li Abdullah kien żagħżugħ denju ta’ binthom u ddeċidew li jagħtuh lil Âmina.

“Jiena bin iż-żewġ sagrifiċċji” Hadîth sharîf

Abdulmuttalib ukoll kien sema’ bil-ġmiel, bil-virtù, bil-mistħija u bid-devozzjoni ta’ Âmina, bint Wahb, il-kap tat-tribù ta’ Banî Zuhra. Kienu wkoll qraba min-nisel; in-nisel tagħhom kien jingħaqad xi ġenerazzjonijiet qabel. Mar id-dar ta’ Wahb bil-ħsieb li jitlob lil din it-tfajla għal ibnu Abdullah. Meta Abdulmuttalib talab lil bint Wahb għal ibnu Abdullah, Wahb qal: “O bin zijuwi! Din l-offerta rċevejnieha qabel ġejt inti”, u rrakkontalu l-ġrajja li kien ra b’għajnejh, imbagħad żied ukoll dan: “Omm Âmina kellha ħolma. Kif tgħid hi, f’darna daħal nûr, u d-dawl tiegħu mela l-art u s-smewwiet. U jien illejla rajt fil-ħolm lil missierna l-antik Ibrâhîm ‘alaihis-salâm. Qalli: ‘Jiena għamilt in-nikâh bejn Abdullah, bin Abdulmuttalib, u bintek Âmina. Aċċetta int ukoll!’ Minn dalgħodu għadni taħt l-impressjoni ta’ din il-ħolma. Kont qiegħed nistaqsi meta se tiġi.” Meta sema’ dan, Abdulmuttalib ħarġulu minn fommu dawn il-kelmiet: “Allahu akbar! Allahu akbar!”

Fl-aħħar, lil ibnu Abdullah, ta’ tmintax-il sena, żewġu lil bint Wahb, Âmina, ta’ erbatax-il sena. Dwar iż-żwieġ ta’ Âmina u Abdullah hemm ukoll rakkonti oħra.20

In-nûr imbierek tiegħu jgħaddi għand ommu

Meta n-nûr imbierek ta’ Sarwar al-âlam (sallallâhu ’alaihi wa sallam) għadda għand ommu, l-ilpup u l-għasafar taw il-bxara t-tajba lil xulxin:

“Wasal iż-żmien li fih Sid l-univers jonora d-dinja bil-miġja tiegħu; huwa l-amîn21tal-art u x-xemx taż-żmien.” Dak il-lejl l-idoli kollha fil-Kâ’ba waqgħu wiċċhom fl-art. Ix-xjaten tilfu s-saħħa tagħhom u ma setgħux jibqgħu jagħmlu xogħolhom. L-anġli kissru t-tron ta’ Iblîs u tefgħuh fil-baħar, u lil Iblîs innifsu kkastigawh u tturmentawh għal erbgħin jum. Imbagħad ħarab, tela’ fuq il-Muntanja Abû Qubays u għajjat għajta tal-biża’. Meta semgħu din l-għajta ta’ Iblîs, l-armati kollha tiegħu nġabru madwaru. Hu qalilhom: “Ħażin għalikom! Qorob it-twelid ta’ Muhammad ’alaihis-salâm. Minn issa ’l quddiem Lât u Uzzâ ma jibqgħux jiġu meqjuma. In-nûr tat-tawhîd se jgħatti d-dinja kollha.” Dak il-lejl is-saħħara u l-bassara kollha saru bla saħħa f’xogħolhom. It-tbassir waqaf. Is-seħer tagħhom ma baqax iħalli effett. Dak il-lejl dawk li kienu fuq l-art semgħu leħen mis-sema: “Wasal iż-żmien li jiġi l-profeta tal-aħħar żmien b’eluf ta’ tjubijiet u rigali.”

Dak iż-żmien f’Mekka al-Mukarramah kien hemm għaks kbir. Kien ilu snin ma jagħmel xita. Fis-siġar ma kienx hemm werqa ħadra waħda, u mill-uċuħ tar-raba’ ma kien baqa’ xejn. In-nies waqgħu fl-għawġ u ma kinux jafu x’jagħmlu. Wara li n-nûr imbierek tal-Profeta maħbub tagħna għadda minn Hazreti Abdullah għand Hazreti Âmina, għamlet tant xita u kien hemm tant uċuħ tar-raba’ li dik is-sena semmewha “is-sena tal-kotra”. Hazreti Âmina, matul id-disa’ xhur li ġarritu f’ġufha, ma ħasset ebda uġigħ u ebda tbatija.

Meta t-tqala ta’ ommna Âmina kienet fit-tieni xahar, żewġha Abdullah mar Damasku għan-negozju. Fit-triq lura marad. Għadda għall-âkhirat fl-età ta’ tmintax jew ħamsa u għoxrin sena, f’Dâr an-Nâbigha, qrib Medina, għand iz-zijiet tiegħu min-naħa ta’ ommu, ulied Najjâr.22 Meta din l-aħbar waslet Mekka, il-belt kollha għerqet fin-niket.23

“Meta Abdullah, missier il-Profeta, għadda għall-âkhirat qabel ma twieled ibnu, l-anġli qalu: ‘O Rabb tagħna! Ir-Rasûl Tiegħek baqa’ iltim’” Abdullah ibn Abbâs (radiyallâhu ’anhumâ)

Abdullah ibn Abbâs (radiyallâhu ’anhumâ), wieħed mill-Kumpanni, irrakkonta hekk: “Meta Abdullah, missier il-Profeta, għadda għall-âkhirat qabel ma twieled ibnu, l-anġli qalu: ‘O Rabb tagħna! Ir-Rasûl Tiegħek baqa’ iltim.’ Alla l-Għoli qal: ‘Jiena l-ħarries u l-għajnuna tiegħu.’”

Is-Sinjura Âmina tnikktet ħafna għall-mewt ta’ żewġha. F’waħda mill-poeżiji tagħha esprimiet in-niket tagħha għalih hekk:

Meta ħadd ma kien jistenna, ħaditu s-siegħa tal-mewt,
U kemm kien ġeneruż, kemm kien ħanin.

Il-Ġrajja tal-Iljunfant

Il-Ġrajja tal-Iljunfant

Kien fadal madwar xahrejn għat-twelid ta’ Rasûl al-akram (sallallâhu ‘alaihi wa sallam). Eżatt dak iż-żmien seħħet il-Ġrajja tal-Iljunfant. Abraha, il-gvernatur tar-Renju tal-Abissinja fil-Jemen, li ried iwaqqaf lin-nies milli jiġu mill-irkejjen kollha, mewġa wara mewġa, iżuru l-Kâ’ba, bl-għajnuna tal-imperatur Biżantin bena f’San’â knisja kbira jisimha “Qulays”. Ried li n-nies iżuru din il-knisja. Iżda l-Għarab, billi minn żmien antik kienu jżuru l-Kâ’ba, ma tawx kas ta’ din il-knisja. Kienu jħarsu lejha b’disprezz. Wieħed minnhom saħansitra niġġisha.

Imqanqal minn dan, Abraha ddeċieda li jwaqqa’ l-Kâ’ba; għal dan il-għan ħejja armata kbira u mexa fuq Mekka. Meta l-armata ta’ Abraha resqet qrib Mekka, is-suldati bdew jisirqu l-ġid ta’ Quraysh, u ħatfu wkoll mitejn ġemel li kienu ta’ Abdulmuttalib. Abdulmuttalib mar għand Abraha u talbu l-iġmla tiegħu. Abraha qal: “Jiena ġejt biex inwaqqa’ l-Kâ’ba qaddisa tagħkom. U int, minflok tiddefendiha, qiegħed titlob l-iġmla tiegħek?”

Abdulmuttalib qal: “Jiena sid l-iġmla. Il-Kâ’ba, mela, għandha Sidha. Hu jħarisha.” “M’hemm ħadd li jista’ jħarisha minni!” qal Abraha, u ta lura l-iġmla lil Abdulmuttalib u ħallieh imur. Imbagħad ordna lill-armata tiegħu timxi lejn il-Kâ’ba. Fl-armata ta’ Abraha kien hemm iljunfant jismu “Mahmûda”; kienu jqegħduh quddiem l-armata, għax kienu jemmnu li hekk jirbħu. Wieħed mill-gwidi ta’ Abraha, Nukayl ibn Lebîb, inħena lejn widna tal-iljunfant il-kbir u qallu: “O Mahmûda, id-dar li sejjer twaqqa’ hija d-dar ta’ Alla l-Għoli. Inżel għarkupptejk minnufih! Timxix ’il quddiem! Inkella tinqered!” Meta Abraha dawwar l-iljunfant lejn il-Kâ’ba, l-iljunfant niżel għarkupptejh u ma riedx jiċċaqlaq. U meta kienu jdawruh lejn il-Jemen, minnufih kien jibda jiġri.

Hekk Alla l-Għoli, fuq l-armata ta’ Abraha, li ma kellhiex il-qawwa tersaq lejn Mekka u tattakka, bagħat qatgħa għasafar imsejħa abâbîl, jiġifieri rondni tal-muntanji. Kull wieħed minn dawn l-għasafar kien iġorr tliet ġebliet daqs ċiċra jew għadsa: waħda f’munqaru u tnejn f’saqajh. Waqqgħuhom fuq l-armata ta’ Abraha. Il-ġebel kien jinfed lis-suldati minn rashom ’l isfel u jgħaddi minn ġo fihom. Kull suldat li kienet tolqtu ġebla kien imut minnufih. Kif ingħad fil-vers nobbli, l-armata saret bħal weraq tal-għelejjel mikul. Meta ra dan, Abraha beża’ u ried jaħrab. Iżda ma setax jaħrab. Hu kien il-mira ewlenija tal-ġebel, u l-ġebel laqat lilu wkoll. Waqt li kien qiegħed jaħrab, laħmu beda jaqa’ biċċa biċċa, u hekk miet. Din il-ġrajja hija mgħarrfa fis-Sûrah al-Fîl tal-Qur’ân al-karîm, fit-tifsira tagħha, hekk: “(O Rasûl Tiegħi!) Ma rajtx x’għamel Rabb tiegħek ma’ nies l-iljunfant (li riedu jwaqqgħu l-Kâ’ba, l-armata ta’ Abraha mgħammra bl-iljunfanti)? Ma ġabx fix-xejn il-pjan qarrieqi tagħhom (li jwaqqgħu l-Kâ’ba l-Imqaddsa)? Bagħat fuqhom għasafar fi qtajja’. Kull wieħed minn dawk l-għasafar kien iwaddbilhom ġebel tat-tafal mixwi fin-nar. Fl-aħħar Alla l-Għoli qeridhom, u għamilhom bħal weraq tal-għelejjel mikul mill-kamla. (Għamilhom bħal weraq tal-għelejjel mikul, imgerrem u mqatta’ mid-dud.)”24

“Jiena sid l-iġmla. Il-Kâ’ba, mela, għandha Sidha. Hu jħarisha” Shaybatul-Hamd

L-Għarabja u ċ-ċentri kulturali ta’ madwarha