HILYA AS-SA’ÂDA

Id-dehra ta’ Habîb al-akram (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) tissejjaħ “Hilya as-sa’âda”. L-għorrief Iżlamiċi kitbu b’mod ċar, bid-dokumenti u bil-provi tagħhom, il-partijiet kollha li jidhru tal-ġisem ta’ Muhammad ‘alaihis-salâm, is-sura tiegħu, l-attributi tiegħu, l-akhlâq sabiħ tiegħu u ħajtu kollha, sal-iċken dettall. Dan it-tagħrif inġabar mill-hadîths sharîf, li huma l-kliem stess ta’ Sidna l-Profeta, u mill-aħbarijiet li taw il-Kumpanni tiegħu. Il-kotba li fihom dan it-tagħrif jissejħu kotba tas-sîra (siyar). Fost l-eluf ta’ kotba tas-sîra, l-aktar magħrufa li jfissru l-hilya as-sa’âda ta’ Sidna l-Profeta huma “Ash-Shamâ’il ar-Rasûl” tal-Imâm Tirmidhî, “Shifâ ash-sharîf” ta’ Qâdî Iyâd, il-kotba “Dalâ’il an-nubuwwa” tal-Imâm Bayhaqî u ta’ Abû Nu’aym Isfahânî, u l-ktieb “Mawâhib al-ladunniyya” ta’ Hazreti Imâm Qastallânî. Fil-hadîths sharîf u fl-aħbarijiet li taw il-Kumpanni nobbli, il-hilya as-sa’âda tal-Profeta maħbub tagħna hija deskritta hekk: “Il-wiċċ imbierek ta’ Fakhr al-kâinât, il-partijiet nobbli kollha ta’ ġismu u leħnu mbierek kienu isbaħ mill-uċuħ, mill-partijiet tal-ġisem u mill-ilħna tan-nies kollha.

Wiċċu mbierek kien kemxejn tond, u meta kien ferħan kien jiddi bħall-qamar.1 Il-ferħ tiegħu kien jidher minn ġbinu mbierek.

Sidna Rasûlullah kien jara billejl bħalma kien jara binhar. Bħalma kien jara dak li kien quddiemu, kien jara wkoll dak li kien warajh. Meta kien irid iħares lejn il-ġenb jew lura, kien idur b’ġismu kollu. Kien iħares lejn l-art aktar milli lejn is-sema. Għajnejh imbierka kienu kbar u xagħar xfar għajnejh twil. F’għajnejh imbierka kien hemm ftit ħmura, l-iswed ta’ għajnejh kien iswed ħafna, u billejl kien ipoġġi l-kuħl f’għajnejh. Fakhr al-âlam (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) kellu ġbin wiesa’.

Ħuġbejh imbierka kienu rqaq, u l-ispazju ta’ bejniethom kien miftuħ. Il-vina ta’ bejn iż-żewġ ħuġbejn kienet tintefaħ meta kien jirrabja. Imnieħru mbierek kien sabiħ ħafna u kemxejn għoli fin-nofs. Rasu mbierka kienet kbira. Fommu mbierek ma kienx żgħir. Snienu mbierka kienu bojod, u dawk ta’ quddiem kienu kemxejn imbiegħda minn xulxin. Meta kien jitkellem, kien qisu n-nûr joħroġ minn bejn snienu. Fost il-qaddejja ta’ Alla l-Għoli qatt ma deher ħadd aktar elokwenti u b’kelma aktar ħelwa minnu.

Meta Fakhr al-âlam għalaq l-erbgħin sena,
Tqiegħdet fuq rasu l-kuruna tar-risâla.
Leħen kien jgħid kull ħin: “O Amîn,
Għamiltek ħniena għad-dinjiet.”

“Lill-isqof ta’ kull knisja li għaddejt minnha staqsejtu dwar l-attributi u l-hilya (is-sura u d-dehra) ta’ Rasûlullah (sallallâhu ’alaihi wa sallam), u tgħallimthom kollha bl-amment, wieħed wieħed. Meta rġajt Medina, għedthom kollha lil Rasûlullah (sallallâhu ’alaihi wa sallam). Għoġbuh” Mughîra ibn Shu’ba (radiyallâhu ’anh)

Il-Qur’ân al-karîm niżel vers wara vers, b’provi ċari,
U dehru mirakli ta’ kull xorta.
Għalkemm dik il-persuna safja kienet kollha nûr,
F’kull parti ta’ ġismu kien hemm mirakli.
L-ewwel nett: id-dell ta’ ġismu mbierek
Qatt ma kien jaqa’ fuq l-art.
Minn rasu sa saqajh ġismu kien nûr,
U huwa ċar: in-nûr m’għandux dell.
U fuq rasu mbierka, dejjem,
Kienet tkun sħaba żgħira tagħtih id-dell.
Kull fejn kien imur, kienet tmur miegħu,
U dejjem kienet tibqa’ fuq rasu.
U l-miraklu ta’ għajnejh imbierka,
Kif kien, ħa ngħidilkom ukoll:
Bħalma kien jara ċar dak li kien quddiemu,
Hekk ukoll kien jara dak li kien warajh.
Isimgħu wkoll dwar imnieħru mbierek,
Araw x’miraklu kien hemm fih:
Meta Jabrâîl al-Amîn kien jinżel bil-wahy,
Fl-istess waqt li kien jitlaq mis-sema,
Hu kien iħoss ir-riħa ta’ Jabrâîl
U kien ikun jaf li kien nieżel bil-wahy.
Meta dak li wiċċu bħall-qamar kien iċaqlaq xufftejh,
Fis-sema kienet tiċċaqlaq ukoll id-diska tax-xemx.

Kliemu mbierek kien jinftiehem faċilment ħafna; kien jirbaħ il-qlub u jiġbed l-erwieħ. Meta kien jitkellem, il-kelmiet kienu jintramaw bħal perli. Kieku xi ħadd ried jgħodd il-kelmiet tiegħu, seta’ jgħoddhom. Xi drabi kien itenni xi ħaġa tliet darbiet biex tinftiehem sew. (F’Jannah in-nies se jitkellmu bħalma kien jitkellem Muhammad ‘alaihis-salâm.) Leħnu mbierek kien jasal fejn ebda leħen ieħor ma seta’ jasal. Fakhr al-âlam (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) dejjem kellu tbissima fuq wiċċu. Id-daħka tiegħu kienet tbissima, u kienu jidhru snienu mbierka ta’ quddiem.

Meta kien jidħak, in-nûr tiegħu kien jirrifletti fuq il-ħitan. Il-biki tiegħu kien ħafif bħad-daħka tiegħu. Ma kienx jidħak b’leħen għoli u lanqas jibki b’leħen għoli; iżda meta kien jitnikket, id-dmugħ kien jiġri minn għajnejh imbierka u kien jinstema’ l-ħoss ta’ sidru mbierek. Kien jibki meta kien jaħseb fid-dnubiet tal-ummah tiegħu, mill-biża’ ta’ Alla l-Għoli, meta kien jisma’ l-Qur’ân al-karîm, u xi drabi wkoll waqt li kien jagħmel is-salât. Is-swaba’ mbierka ta’ Fakhr al-âlam kienu ħoxnin u dirgħajh imbierka mimlija. Il-pali mbierka ta’ jdejh kienu wesgħin. Ir-riħa ta’ ġismu kollu kienet isbaħ mill-misk. Ġismu mbierek kien kemm artab kif ukoll b’saħħtu. Anas ibn Mâlik jgħid: “Qdejt lil Rasûlullah għaxar snin. Idejh imbierka kienu irtab mill-ħarir.”

Ġildu mbierek kien ifuħ isbaħ mill-misk u mill-fjuri. Dirgħajh, riġlejh u swaba’ jdejh imbierka kienu twal. Is-swaba’ ta’ saqajh imbierka kienu ħoxnin, u qiegħ saqajh ma kienx imqaws wisq u kien artab. Żaqqu mbierka kienet wiesgħa u fl-istess livell ta’ sidru. L-għadam ta’ spallejh kien kbir u sidru mbierek kien wiesa’. Il-qalb nobbli ta’ Sidna Rasûlullah kienet il-post fejn iħares Alla (nazargâh-i ilâhî). Rasûl al-akram la kien twil wisq u lanqas qasir. Jekk raġel twil kien joqgħod ħdejh, hu kien jidher itwal minnu. Meta kien bilqiegħda, spallejh imbierka kienu jkunu ogħla minn ta’ dawk kollha li kienu bilqiegħda.

Xagħar rasu mbierka u xagħar leħitu la kien kaboċċi ħafna u lanqas lixx ħafna, iżda bin-natura kien immewweġ. Xagħru mbierek kien twil; għall-ewwel kien iħalli troffa fuq ġbinu, iżda wara beda jaqsmu fi tnejn. Xi drabi kien iħalli xagħru mbierek jitwal u xi drabi kien jaqtgħu u jqassru. Ma kienx jiżbogħ xagħru u leħitu. Meta għadda għall-âkhirat, ix-xagħar abjad f’rasu u f’leħitu kien inqas minn għoxrin. Kien iqassar il-mustaċċi mbierka tiegħu. It-tul u l-forma tal-mustaċċi kienu bħal ta’ ħuġbejh imbierka. Kellu l-barbiera tiegħu għas-servizz tiegħu.

Sidna Rasûlullah (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) qatt ma kien jinfired mill-miswâk u mill-moxt tiegħu. Meta kien jimxat xagħru u leħitu mbierka, kien iħares fil-mera. Fakhr al-kâinât kien jimxi malajr, iħares quddiemu, u minn fejn kien jgħaddi kien jintgħaraf mir-riħa sabiħa tiegħu. Sidna Rasûlullah kien Għarbi. Jiġifieri kien abjad imħallat bl-aħmar, sabiħ ħafna, mimli nûr u ħelu.” Min jgħid li Sidna l-Profeta kien iswed, isir kâfir. Il-kelma “Għarbi”, fil-lingwa, tfisser “sabiħ”. Pereżempju, “lisân al-Arab” tfisser “lingwa sabiħa”. Fit-tifsira terminoloġika, jiġifieri fil-ġeografija, Għarbi huwa min twieled u trabba fil-peniżola msejħa l-Għarabja, min kiber bil-klima, bl-arja, bl-ilma u bl-ikel ta’ hemm u min huwa mid-demm tagħhom. Bħalma dawk ta’ demm Anatoljan jissejħu Torok, dawk li twieldu u trabbew fil-Bulgarija jissejħu Bulgari u dawk tal-Ġermanja Ġermaniżi, hekk ukoll Rasûlullah (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) huwa Għarbi, għax twieled fil-Peniżola Għarbija. L-Għarab huma bojod, b’ġilda kulur il-qamħ. B’mod speċjali n-nisel tal-Profeta tagħna kien abjad u sabiħ ħafna. Fil-fatt nannuh Ibrâhîm ‘alaihis-salâm kien abjad u bin fidil abjad jismu Târûh, li kien mill-abitanti tal-belt ta’ Basra. Âzar, li ma kienx jemmen, ma kienx missier Ibrâhîm ‘alaihis-salâm, iżda zijuh u r-raġel ta’ ommu.

“Qdejt lil Rasûlullah għaxar snin. Idejh imbierka kienu irtab mill-ħarir. Ġildu mbierek kien ifuħ isbaħ mill-misk u mill-fjuri” Anas ibn Mâlik (radiyallâhu ’anh)

Il-ġmiel ta’ Abdullah, missier il-Profeta maħbub tagħna, kien xtered sal-Eġittu, u minħabba n-nûr fuq ġbinu kważi mitejn xebba kienu ġew Mekka biex jiżżewġuh. Iżda n-nûr ta’ Muhammad ‘alaihis-salâm laqtitu Âmina. Zijuh Abbâs u bin Abbâs, Abdullah, kienu wkoll bojod. In-nisel tal-Profeta tagħna wkoll, sa jum il-qiyâmat, huwa sabiħ u abjad. Il-Kumpanni ta’ Rasûlullah ukoll kienu bojod u sbieħ. Uthmân (radiyallâhu ‘anh) kien abjad u blond. Dihya Kalbî, l-ambaxxatur li Sidna Rasûlullah bagħat għand il-gvern tal-imperatur Biżantin Eraklju, kien sabiħ ħafna; meta kien jimxi fit-toroq, it-tfajliet Biżantini kienu joħorġu fit-toroq biex jaraw wiċċu. Jabrâîl ‘alaihis-salâm ħafna drabi kien jiġi fis-sura ta’ Dihya (radiyallâhu ‘anh). L-abitanti oriġinali tal-Eġittu, ta’ Sirja (ix-Xam), tal-Afrika, ta’ Sqallija u ta’ Spanja mhumiex Għarab. Iżda billi l-Għarab ħarġu mill-Peniżola Għarbija u ġew f’dawn l-artijiet biex ixerrdu l-Iżlam fid-dinja, illum jinsabu hemm ukoll. Bl-istess mod jinsabu fl-Anatolja, fl-Indja u f’pajjiżi oħra. Iżda llum mhuwiex sewwa li l-abitanti ta’ xi wieħed minn dawn il-pajjiżi jissejħu Għarab.

L-abitanti tal-Eġittu huma skuri. L-abitanti tal-Abissinja huma suwed; jissejħu Abissinjani (Habash). L-abitanti ta’ Zanzibar jissejħu Zanj; huma wkoll suwed. Li wieħed iħobb u jirrispetta lill-qraba u lin-nisel tal-Profeta tagħna hija ‘ibâda. Kull Musulman iħobbhom. Fellâh suwed, Abissinjani u Zanj li ġew l-Anatolja bħala mistednin, biex jiġu rispettati u milqugħa tajjeb, introduċew ruħhom bħala Għarab, u l-Musulmani safja tal-Anatolja emmnu kliemhom u ħabbewhom. Għax f’din l-imħabba ma hemmx distinzjoni bejn iswed u abjad. Musulman iswed huwa ħafna drabi superjuri, aktar siewi u aktar maħbub minn abjad li ma jemminx. Li bniedem ikun iswed ma jnaqqas xejn mill-unur tal-fidi tiegħu. Hazreti Bilâl Habashî u Usâma, li Rasûlullah kien iħobb ħafna, kienu suwed. Abû Lahab u Abû Jahl, li ma kinux jemmnu u li l-ħażen u l-baxxezza tagħhom huma magħrufa minn kulħadd, kienu bojod. Alla l-Għoli ma jagħtix valur lill-kulur tal-bniedem, iżda lill-qawwa tal-fidi u lit-taqwâ tiegħu. Iżda l-fatt li s-suwed introduċew ruħhom bħala Għarab qeda lill-għedewwa tal-Iżlam, lill-Lhud. Minn naħa, dawn ippreżentaw lin-nies suwed bħala inferjuri u ta’ stmerrija. Użawhom bħala lsiera.

Min-naħa l-oħra, billi sejħu lill-qtates u lill-klieb suwed “Għarbi, Għarbi!” u billi taw l-isem ta’ “Għarbi” lill-istampi u lill-karikaturi suwed li ppubblikaw fil-gazzetti u fir-rivisti, ippruvaw jippreżentaw liż-żgħażagħ lill-Għarbi bħala iswed, u b’hekk ibiegħdu lit-tfal Musulmani mill-Profeta tagħna.

Il-Profeta maħbub tagħna kellu fih miġbur l-akhlâq sabiħ kollu. L-akhlâq sabiħ tiegħu kien wahbî, jiġifieri mogħti minn Alla l-Għoli, u mhux kasbî, jiġifieri miksub aktar tard bl-isforz. Qatt ma seħet lil Musulman billi semmieh b’ismu, u qatt ma sawwat lil ħadd b’idu mbierka. Għal Alla kien jieħu l-vendetta; għalih innifsu qatt ma ħa vendetta minn ħadd. Mal-qraba tiegħu, mal-Kumpanni u mal-qaddejja kien iġib ruħu tajjeb u bl-umiltà. Fid-dar kien ħelu ħafna u dejjem bit-tbissima. Kien iżur il-morda u jkun preżenti fil-funerali. Kien jgħin lill-Kumpanni tiegħu fix-xogħol tagħhom u jieħu lil uliedhom f’ħoġru. Iżda qalbu ma kinitx tkun mehdija b’dawn. Ruħu mbierka kienet fid-dinja tal-anġli. Min kien jara lil Sidna Rasûlullah għal għarrieda kien jinħakem mill-biża’. Kieku hu ma kienx iġib ruħu bil-ħlewwa, minħabba l-istati tal-profezija ħadd ma kien ikun jista’ joqgħod ħdejh jew ikollu s-saħħa jisma’ kliemu. Madankollu hu, mill-ħaya tiegħu (hayâ), ma kienx iħares f’wiċċ ħadd b’għajnejh imbierka.

Fakhr al-âlam (sallallâhu ’alaihi wa sallam) kien l-aktar ġeneruż fost in-nies. Qatt ma deher jgħid “m’għandix” meta kienet tintalab xi ħaġa mingħandu. Jekk kellu dak li ntalab, kien jagħtih; jekk ma kellux, ma kienx iwieġeb.

It-tjubija u l-għotjiet tiegħu kienu tant ħafna li la l-imperaturi Biżantini, la s-slaten tal-Iran u lanqas ebda ħakkiem ieħor ma setgħu jagħtu daqsu. Iżda hu nnifsu kien iħobb jgħix fit-tbatija; kien jgħix ħajja tali li l-ikel u x-xorb lanqas kienu jiġuh f’moħħu. Qatt ma kien jgħid: “Ġibu l-ikel ħa nieklu” jew “Sajru tali ikla.” Jekk kienu jġibulu l-ikel, kien jiekol; kwalunkwe frott li kienu jagħtuh, kien jaċċettah. Xi drabi kien jiekol ftit għal xhur sħaħ u kien iħobb il-ġuħ. Xi drabi kien jiekol ħafna wkoll. Fl-aħħar tal-ikla ma kienx jixrob ilma. L-ilma kien jixorbu bilqiegħda.2 Meta kien jiekol ma’ oħrajn, kien l-aħħar wieħed li jieqaf.3 Kien jaċċetta r-rigal ta’ kulħadd. Lil min kien iġiblu rigal kien jagħtih lura ħafna drabi aktar.

Kienet drawwa tiegħu li jilbes ħwejjeġ ta’ diversi xorta. Meta kienu jiġu ambaxxaturi ta’ stati barranin, kien jitżejjen, jilbes ħwejjeġ prezzjużi u sbieħ u juri wiċċu sabiħ. Kien jilbes ċurkett tal-fidda b’ġebla tal-agata u kien jużah bħala siġill. Fuq iċ-ċurkett kien hemm imnaqqax “Muhammadun Rasûlullah”. Is-sodda tiegħu kienet tal-ġilda, mimlija bil-fibri tal-palma. Xi drabi kien jimtedd fuq din is-sodda, xi drabi fuq ġilda mifruxa mal-art, u xi drabi fuq ħasira jew fuq l-art niexfa. Kien jimtedd fuq ġenbu l-lemin, bil-pala ta’ idu mbierka taħt ħaddu l-lemin.4 Rasûlullah (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) ma kienx jieħu ġid taż-zakât, ma kienx jiekol basal nej, tewm u ħwejjeġ bħalhom, u ma kienx jgħid poeżija. Għajnejn Sidna l-Profeta mbierka kienu jorqdu, iżda qalbu nobbli ma kinitx torqod. Kien imur jorqod bil-ġuħ u jqum xebgħan. Qatt ma kien jittewweb. Ġismu mbierek kien mimli nûr u d-dell tiegħu ma kienx jaqa’ fuq l-art. Fuq ħwejġu ma kienx jinżel dubbien, u n-nemus u insetti oħra ma kinux jerdgħu demmu mbierek.

Wara li Alla l-Għoli għarrfu li kien Rasûlullah, ix-xjaten ma setgħux jibqgħu jitilgħu fis-smewwiet biex jisimgħu l-aħbarijiet, u l-bassara ma setgħux jibqgħu jbassru. Sarwar al-âlam (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) issa huwa ħaj b’ħajja li aħna ma nafuhiex. Ġismu nobbli qatt ma jitħassar. Fil-qabar tiegħu hemm anġlu li jwasslilu s-salawât nobbli li l-ummah tiegħu jgħidu għalih. Il-post bejn il-minbar tiegħu u l-qabar nobbli tiegħu jissejjaħ ar-Rawda al-mutahhara. Dan il-post huwa wieħed mill-ġonna ta’ Jannah. Iż-żjara tal-qabar nobbli tiegħu hija l-akbar fost l-atti ta’ ubbidjenza u l-aktar siewja fost l-‘ibâdât. Il-kbar fost il-Kumpanni nobbli ddeskrivew il-ġmiel ta’ Sidna l-Profeta hekk. Abû Hurayra qal: “Qatt ma rajt lil ħadd isbaħ minn Rasûlullah. Kien qisu x-xemx tiddi f’wiċċu bid-dija kollha tagħha. Meta kien jidħak, snienu kienu jxerrdu d-dawl fuq il-ħitan.”

“Fl-ummah tiegħi, dawk li jħobbuni l-aktar huma dawk li jiġu warajja u li jkunu lesti jissagrifikaw il-familja u l-ġid tagħhom biex jarawni” Hadîth sharîf

Ibn Abî Hâla qal: “Il-wiċċ imbierek ta’ Sidna l-Profeta kien jiddi bħall-qamar fl-erbatax.” Hazreti Alî qal: “Min kien jarah għal għarrieda, kien jinħakem mill-biża’ quddiem il-maestà tiegħu. Iżda min kien jitkellem miegħu u jsir jafu, minnufih kien jintrabat miegħu u jħobbu.”

Jâbir ibn Samura qal: “Rasûlullah għadda idu mbierka fuq wiċċi. Ħassejt f’idu riħa sabiħa u friskezza, qisha kienet għadha kemm ħarġet mill-borża ta’ ‘attâr, jiġifieri ta’ wieħed li jbigħ il-fwejjaħ. Meta Sidna Rasûlullah kien imiss id xi ħadd biex isellimlu (musâfaha), dik ir-riħa sabiħa ma kinitx titlaq minn id dik il-persuna l-jum kollu.”5

Ommna Hazreti Âisha qalet: “Meta Rasûlullah kien jgħaddi idu fuq ras xi tifel, dak it-tifel minnufih kien jintgħaraf fost it-tfal l-oħra mir-riħa sabiħa tiegħu.”6

Darba Sidna Rasûlullah (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) kien rieqed f’daru. Daħlet Umm Sulaym, omm Anas ibn Mâlik. Waqt li kien rieqed, fuq il-wiċċ imbierek ta’ Sidna Rasûlullah kienu dehru qtar għaraq. Umm Sulaym bdiet tiġbor l-għaraq imbierek ta’ Sidna l-Profeta. Meta qam u staqsa r-raġuni, Umm Sulaym, iz-zija ta’ Sidna l-Profeta mit-treddigħ, qalet: “Inħalltuh mal-fwejjaħ tagħna. L-għaraq tiegħek huwa l-isbaħ u l-aktar fwejjaħ minn kull riħa.”7

Abû Hurayra qal: “Qatt ma rajt lil ħadd jimxi aktar malajr minn Rasûlullah. Kien qisu l-art kienet tintewa taħt saqajh. Meta konna nimxu miegħu, konna nagħmlu ħilitna kollha u nisfurzaw ruħna.”

Sidna l-Profeta kien jitkellem b’mod sabiħ għall-aħħar. Kien jaf bl-aħjar mod minn fejn tibda kelma u fejn għandha tispiċċa. Kliemu kien ċar fl-espressjoni, elokwenti u ta’ effett għall-aħħar. Fil-kliem u fil-kelmiet tiegħu dejjem kienet tidher is-sewwa tat-tifsira. Billi l-qawwa tal-espressjoni tiegħu kienet kbira għall-aħħar, qatt ma kien jgħejja jew isib diffikultà meta jitkellem.