ගාසා සහ සරිය්‍යා

බද්‍ර් ගසා මාර්ගය

මගේ අල්ලාහ්! එයාලා පයින් යන්නේ, එයාලට අසුන් දෙන්න! ඔහ් මගේ දෙවියනේ! ඔවුන් නිරුවත් වෙලා ඉන්නේ. ඒවා අන්ඳවන්න! ඔහ් මගේ දෙවියනේ! එයාලට බඩගිනියි, එයාලට කන්න දෙන්න! එයාලා දුප්පත්, ඔයාගේ ෆළ්ල් අල් කරම් වලින් එයාලාව පොහොසත් කරන්න!
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

ලොවට අධිපති වන අපගේ ආදරණීය නබිතුමාගේ ධජය රැගෙන ගියේ මුස්අබ් ඉබ්නු උමයිර්, සඅද් ඉබ්න් මුආස් සහ හස්‍රත් අලී ය.11 අස්හාබ් අල්-කිරාම් ළඟ සිටියේ අශ්වයන් තිදෙනෙක් සහ ඔටුවන් හැත්තෑවක් පමණි. අශ්වයන් තිදෙනා හස්‍රත් මික්දාද්, සුබයිර් සහ මර්සාද් ඉබ්නු අබි මර්සාද්ට අයත් වූහ. දෙතුන් දෙනෙක් මාරුවෙන් මාරුවට ඔටුවෙකු පිට නැඟී සිටියහ. අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ රසූලුල්ලාහ්, හස්‍රත් අලී, අබූ ලුබාබා සහ මර්සාද් ඉබ්නු අබි මර්සාද් යන අය මාරුවෙන් මාරුවට එක් ඔටුවෙකු පිට නැගී සිටියහ.කෙසේ වෙතත්, රසූල් අලෙයිහිස් සලාම් බිමට බැස ඇවිදීමට අකමැති වූ අතර, ඔවුන් සියල්ලෝම උන් වහන්සේට ඉල්ලුම් කළහ, “ඔබ වෙනුවෙන් අපගේ ජීවිත කැප වේවා, රසූල්ලුල්ලාහ්! ඔටුවෙන් බහින්න එපා. ඔබගේ උසස් පුද්ගලයා වෙනුවට අපි ඇවිදින්නෙමු." නමුත් විශ්වයේ සුල්තාන්වරයා ඔහුව ඔවුන්ගෙන් වෙනස් ලෙස නොදැක, “ඔබ ඇවිදීමේදී මට වඩා ශක්තිමත් නොවන්නා සේම, තවුබා සහ ත්‍යාගය සම්බන්ධයෙන් මම ඔබට වඩා අඩු අවශ්‍යතාවයක් නැත.” අපගේ නායකයා වන රසූල් අල්-අක්‍රම් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් සහ ඔහුගේ උසස් වූ අස්හාබ් කාන්තාරයේ දැඩි රස්නය යටතේ ඇවිදිමින් සිටියහ. ඊට අමතරව, ඔවුන් උපවාසයෙන් සිටියහ. අස්හාබ් අල්-කිරාම් බොහෝ දුෂ්කරතා විඳදරා ගනිමින්, අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන නබිතුමාණන්ව ආදරයෙන් හා උනන්දුවෙන් ඉස්ලාමය ප්‍රචාරය කිරීමට අනුගමනය කළහ. මක්නිසාද යත් අවසානයේ අල්ලාහු තආලා සහ ඔහුගේ රසූල් තුමාගේ තෘප්තිය ඇති වූ බැවිනි. ඔවුන් ආශා කළ ප්‍රාණ පරිත්‍යාගය සහ ජන්නා එහි විය. අපගේ ආදරණීය නබිතුමා ඔහුගේ අස්හාබ් දෙස බලා, “අහෝ අල්ලාහ්! ඔවුන් පයින්, ඔවුන්ට සවි කරන්න! අහෝ මගේ අල්ලාහ්! ඒවා අනාවරණ සහ හිස් ය. ඔවුන්ව අඳින්න! මගේ අල්ලාහ්! ඔවුන් බඩගින්නේන් ඔවුන්ට කන්න දෙන්න! ඔවුන් දුප්පත්, ඔබේ ෆඩ්ල් අල්-කරම් (කරුණාව සහ ත්‍යාගශීලීභාවය) සමඟ ඔවුන් පොහොසත් කරන්න!”

අපගේ ආදරණීය නබිතුමා සහ ඔහුගේ ආශීර්වාද ලත් සේනාව දැඩි රස්නය තුළ බද්‍ර් දෙසට ගමන් කරමින් සිටියදී, දමස්කස් සිට පැමිණෙන බහුදේවවාදීන්ගේ තවලම් ද බද්‍ර් වෙත ළඟා විය. අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ, නබිතුමා තවලම් ගැන ආරංචියක් ලබා ගැනීමට එවූ සහාබිවරුන් දෙදෙනා දින කිහිපයකින් තවලම බද්‍ර් වෙත පැමිණෙන බව දැනගත් අතර ඔවුන් ඉක්මනින් ආපසු පැමිණියහ. මේ පුවත දැනගත් සහාබිවරුන් දෙදෙනා සිටි ගමට තවලමේ සිටි පිරිස පැමිණි විට, “මුස්ලිම්වරුන්ගේ ඔත්තුකාරයන් ගැන ඔබ දන්නවාද කියා ගම්වාසීන්ගෙන් විමසූහ. ඔව්හු, “අපි දන්නේ නැහැ. ඒත් දෙන්නෙක් ඇවිත් ටික වෙලාවක් ඉඳගෙන ඉඳලා නැගිටලා ගියා”යැයි පැවසූහ.

අබූසුෆියාන් ගොස් විස්තර කළ ස්ථානය පරීක්ෂා කළ විට, ඔටුවන්ගේ අපද්‍රව්‍ය බිම තැබූ අතර එහි ඇති ආහාර දුටුවේය. ඔහු පැවසුවේ, “මෙය මදීනාවේ ආහාර වේ. මම හිතන්නේ ඒ මිනිස්සු දෙන්නා මුහම්මද් (අලෙයිහිස් සලාම්) ගේ ඔත්තුකාරයෝ කියලා.” මුස්ලිම්වරුන් ඉතා සමීප බව අනුමාන කළ ඔහු දැඩි බියට පත් විය. තවලමේ ඉරණම ගැන කනස්සල්ලට පත් ඔහු දිවා රෑ ඇවිදිමින් කාලය නාස්ති නොකර රතු මුහුදේ වෙරළ තීරයේ සිට මක්කම වෙත යාමට තීරණය කළේය. තව ද, ඔහු දම්දම් ඉබ්නු අම්‍ර් ගිෆාරි නම් මිනිසකුව පණිවිඩකරුවෙකු ලෙස මක්කම වෙත යැවීය.12

මේ පුද්ගලයා මක්කමට ආවට පසු කමිසයේ ඉදිරිපස සහ පිටුපස ඉරා දැම්මේය. ඔහු තම ඔටුවාගේ සෑදලය අමුතු ආකාරයකින් වෙනස් කළේය., ඔහු කෑගසන්නට පටන් ගත්තේය: "උදව් කරන්න! උදව් කරන්න! අහෝ කුරෙයිෂ්! එන්න! මුහම්මද් සහ ඔහුගේ අස්හාබ් ඔබේ තවලමට සහ අබූ සුෆියාන් සමඟ තිබූ ඔබේ දේපළට පහර දුන්හ. ඔබ ඒවා නියමිත වේලාවට අල්ලා ගත්තොත්, ඔබට ඔබේ තවලම බේරා ගත හැකිය!”

මෙය ඇසූ මක්කාවරු වහා එකතු වී සූදානම් වූහ. ඔවුන් ඔටුවන් අශ්වාරෝහක 700 ක්, අසරුවන් 100 ක් සහ පාබල සේනාංක 150 ක් රැස් කළහ. ඔවුන් අබූ ලහබ්ට පැවසූ විට, “එන්න! අප හා එක් වන්න!" ඔහු බිය නිසා ඔහුගේ අසනීප තත්වය කරුණක් ලෙස භාවිතා කළේය. ඔහු ඔහුගේ ආදේශකයා ලෙස අස් ඉබ්නු හිෂාම්ව යැව්වේය. උමයියා ඉබ්නු හලෆ් නම් බහුදේවවාදියා යුද්ධයට සූදානම් වීමේදී තරමක් ලිහිල් විය. මක්නිසාද යත්, “මගේ අස්හාබ් උමයියාව මරා දමනු ඇත” යනුවෙන් අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ නබිතුමා පැවසූ බව ඔහු අසා තිබුණි. අපේ නබිතුමා නිතරම ඇත්ත කියන බව ඔහු දන්නා නිසා ඔහු බියට පත් විය. එබැවින්, අබූ ජහ්ල්ගේ අවධාරනයට ප්‍රතිචාර වශයෙන්, ඔහු කියා සිටියේ තමා වයසින් වැඩි බවත්, මහත බවත්‍ය. කෙසේ වෙතත්, අබූ ජහ්ල් ඔහුට බියගුලු බවට චෝදනා කළ විට ඔහුට යාමට සිදු විය.

බහුදේව හමුදාවේ දහසක් පමණ පිරිසක් සිටියහ. ඔවුන් සියල්ලෝම යකඩ සන්නාහ පැළඳ සිටියහ. ඔවුන් සමඟ ලස්සන කටහඬක් ඇති කාන්තාවන් ද සිටියහ. ඔවුන් සංගීත භාණ්ඩ සහ මත්පැන් රැගෙන යාම අතපසු කළේ නැත. මෙතරම් ප්‍රබල හමුදාවක් සමඟින් මිනිසුන් තුන්සියයක් පමණක් නොව දහසකින් යුත් හමුදාවක් පවා ඔවුන් වහාම ජය ගනු ඇතැයි ඔවුහු සිතූහ. ඔවුන් මරා දමන මිනිසුන් සහ ඔවුන් පිටත් වීමට පෙර ඔවුන් ගන්නා කොල්ලය තක්සේරුව කළ අය පවා සිටියහ. කෙසේ වෙතත්, ඔවුන්ගේ ලොකුම ඉලක්කය වූයේ ඉස්ලාමය විනාශ කිරීමයි. මෙම දරුණු බහුදේවවාදීන් රංචුව රබන් වාදනය කරමින් ගී ගයමින් කාන්තාවන් සමඟ පිටත් විය.

මේ අතර, අබූ සුෆියාන් බද්‍ර් සිට බොහෝ දුර ගොස් මක්කම දෙසට බොහෝ දුර ගමන් කර ඇත. අනතුර පහව ගොස් ඇති බව ඔහුට විශ්වාස වූ විට, ඔහු තම මිනිසුන්ගෙන් කෙනෙකු වූ කයිස් ඉබ්නු ඉම්‍ර ඉල්-කයිස් ව කුරේෂ් වෙත යවා, “අනේ කුරේෂ් ප්‍රජාව! ඔබ මක්කම හැර ගියේ ඔබේ තවලම්, ඔබේ මිනිසුන් සහ ඔබේ භාණ්ඩ ආරක්ෂා කිරීමටයි. අපි අනතුරෙන් මිදෙමු. දැන් ආපසු යන්න! ” “මුස්ලිම්වරුන් සමඟ සටන් කිරීමට මදීනා වෙත යාමෙන් පරිස්සම් වන්න!” යනුවෙන්ද ඔහු උපදෙස් දුන්නේය. කයිස් බහුදේවවාදී හමුදාවට ප්‍රවෘත්තිය ගෙන ආ විට, අබූ ජහ්ල් පැවසුවේ, “අපි බද්‍ර් වෙත පැමිණ දින තුනක් සහ රාත්‍රී තුනක් මංගල්‍යයක් කර, ඔටුවන් මරා වයින් පානය කරන බවට මම දිවුරමි. අවට සිටින ගෝත්‍රිකයන් අප දෙස බලා සිටිනු ඇත, අපට ඊර්ෂ්‍යා කරනු ඇත, අප කිසිවෙකුට බිය නොවන බව දකියි. මෙයින් පසු, අපගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය නිසා, කිසිවෙකු අපට පහර දීමට එඩිතර නොවනු ඇත. අහෝ අපරාජිත කුරේෂ් හමුදාව! ඉදිරියට යන්න!

“අපේ ආගමේ නැති කෙනාට අපිත් එක්ක ඉන්න බෑ!"
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

කයිස් දුටුවේ අබූ ජහ්ල් උපදෙස් වලට සවන් දීමේ මනෝභාවයකින් නොවන බවයි. ඔහු ආපසු පැමිණ අබූ සුෆියාන්ට තත්ත්වය දැනුම් දුන්නේය. දූරදර්ශී සහ සුපරීක්ෂාකාරී පුද්ගලයෙකු වූ අබූ සුෆියාන්ට, “අහෝ! කුරේෂිවරුන්ට මොනතරම් අනුකම්පාවක්ද! මෙය අම්‍ර් ඉබ්නු හිෂාම් (අබූ ජහ්ල්) ගේ සැලැස්මක් විය යුතුය. ඔහු නිසැකවම මෙය කළේ නායකත්වයට ඇති ආදරය නිසාය. කෙසේ වෙතත්, මේ ආකාරයේ අන්තවාදය සෑම විටම විශාල අඩුපාඩුවක් සහ නරක ලක්ෂණයක් වේ. මුස්ලිම්වරුන් ඔවුන්ව මුණගැසුණොත් කුරෙයිෂ්වරුන්ට දුක් වේවා!” ඔහු ඉක්මනින් තවලම මක්කමට ගෙනැවිත් හමුදාවට හසු විය.

මේ අතර, අපගේ නායකයා වන සර්වාර් අල්-කයිනාත් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ තම අස්හාබ් සමඟ බද්‍ර් වෙත ළඟා වෙමින් සිටියහ. එක් අවස්ථාවක, මදීනාවේ බහුදේවවාදීන්ගේ හුබෙයිබ් ඉබ්නු යාසාෆ් සහ කයිස් ඉබ්නු මහර්‍රිස් ඉස්ලාමීය හමුදාව අතර සිටින බව ඔහු දුටුවේය. ඔහුගේ හිසෙහි යකඩ හිස්වැස්මක් තිබුණද ඔහු හුබයිබ්ව හඳුනාගෙන හස්‍රත් සඅද් ඉබ්නු මුආස් වෙත “ඒ හුබයිබ් නොවේද?” යැයි පැවසීය. ඔහු, “ඔව්, රසූලල්ලාහ්!” හුබෙයිබ් යුද්ධයේ කලාව දැන සිටි නිර්භීත ශූරයෙකි. කයිස් සමඟ ඔවුහු අපගේ ශාස්තෘවරයා වන රසූලුල්ලාහ් ඉදිරියට පැමිණියහ. අපගේ නබිතුමා ඔවුන්ගෙන් ඇසුවේ, "ඔබ අප සමඟ එන්නේ ඇයි?" යනුවෙනි. ඔවුහු, “ඔබ අපේ සහෝදරියගේ පුතා ය, ඔබ අපේ අසල්වැසියා ය. අපි අපේ මිනිස්සුත් එක්ක එනවා කොල්ල කන්න!” යැයි පැවසූහ. අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ හුබයිබ්ගෙන්, “ඔබ අල්ලාහු තආලා සහ ඔහුගේ රසූල්ව විශ්වාස කළාද?”යැයි විමසූ විට “නැහැ” කියා ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය. රසූල් අලෙයිහිස් සලාම් පැවසුවේ “එසේ නම් ආපසු යන්න! අපේ ආගමේ නැති කෙනෙක් ට අපිත් එක්ක ඉන්න අවසර නෑ!” යනුවෙනි.

හුබෙයිබ් පැවසුවේ, “සියල්ලෝම මගේ වීරත්වය දනියි, මම සතුරාගේ පපුවට තුවාල කරන ශූරයෙකු බවත් දනියි. මම ඔබේ සතුරාට විරුද්ධව යුද්දෙන් හිමිවන සම්පත් සඳහා ඔබේ පැත්තෙන් සටන් කරන්නෙමි. ” අපේ ශාස්තෘන් වහන්ස, නබිතුමා ඔහුගේ උපකාරය පිළිගත්තේ නැත. ටික වේලාවකට පසු, හුබෙයිබ් ඔහුගේ ඉල්ලීම නැවත පැවසුවේය, නමුත් අපගේ නබිතුමා ඔහුට පැවසුවේ ඔහු මුස්ලිම් වුවහොත් මිසක් ඔහුගේ ඉල්ලීම පිළිගත නොහැකි බවයි. ඔවුන් රවුහා ස්ථානයට පැමිණි විට, හුබෙයිබ් අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ රසූලුල්ලාහි සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම් වෙත පැමිණ, “අහෝ රසූලුල්ලාහ්! අල්ලාහු තආලා ලෝකයේ රබ්(පරමාධිපති) බවත්, ඔබ ඔහුගේ නබි බවත් මම විශ්වාස කළෙමි.” අපේ ශාස්තෘන් වහන්ස, නබි තුමා බොහෝ සේ සතුටු විය. කයිස් රළියල්ලාහු අන්හු නැවත මදීනාවට පැමිණීමෙන් පසු ඊමාන් යන නාමයෙන් ද ගෞරවයට පාත්‍ර විය.

බද්‍ර් ගසා

ඉස්ලාමීය හමුදාව සෆ්‍රා නිම්නයට පැමිණි විට, මක්කාවරුන් හමුදාවක් ඔවුන්ගේ තවලම බේරාගැනීමට බද්‍ර් දෙසට ගමන් කරමින් සිටින බව ඔවුන්ට දන්වන ලදී. අපගේ ශාස්තෘතුමනි, නබිතුමා තම අස්හාබ්ව රැස් කර තත්වය පිළිබඳව ඔවුන් සමඟ සාකච්ඡා කළේය. මදීනාවේ මුස්ලිම්වරු අකාබාවහි අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ්ට පක්ෂපාතී බවට ප්‍රතිඥා දුන් විට, “අනේ රසූලල්ලාහ්! අපේ නගරයට එන්න. එහිදී, අපගේ ජීවිතවල වියදමෙන් පවා, අපි ඔබේ සතුරාගෙන් ඔබව ආරක්ෂා කරන්නෙමු, අපි ඔබට කීකරු වන්නෙමු. කෙසේ වෙතත්, දැන් ඔවුන් මදීනාවෙන් පිටතට ගොස් ඇත. ඔවුන්ට එරෙහිව, සංඛ්‍යාවෙන්, ආයුධවලින් හා ධනයෙන් බොහෝ ගුණයකින් වැඩි සතුරු හමුදාවක් තිබෙයි.

“අහෝ රසූල්! අල්ලාහ් තආලාගේ නියෝගය ඉටු කරන්න. ඔහුගේ අණ ඇතිව ගමන් කරන්න. සෑම මොහොතකම අපි ඔබ සමගයි. අපි කවදාවත් ඔබව අත්හරින්නේ නැහැ.”
මික්දාද් ඉබ්නු අස්වද් (රළියල්ලාහු තආලා අන්හු)

අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ ඔවුන්ගේ අදහස් ගැන ඔහුගේ අස්හාබ්ගෙන් විමසූ විට, මුහාජිර්වරුන්ගෙන් අබූබකර් අස්-සිද්දික් සහ උමර් අල්-ෆාරුක් වෙන් වෙන්ව නැගී සිට සතුරු හමුදාව සමඟ සටන් කිරීමට අවශ්‍ය බව පැවසූහ. නැවතත්, මුහාජිර්වරුන්ගෙන්, මික්දාද් ඉබ්නු අස්වද් නැඟිට, “අනේ රසූලල්ලාහ්! අල්ලාහ් තආලාගේ නියෝගය කුමක් වුවත් ඉටු කරන්න. ඔහුගේ අණ ඇතිව ගමන් කරන්න. සෑම මොහොතකම අපි ඔබ සමගයි. අපි ඔබව කිසිදා අත් නොහරිමු. ‘අනේ මූසා! මෙම කුරිරු ජාතිය එම කලාපයේ සිටින තාක් කල්, අපි එහි නොයන්නෙමු, අපි කිසි විටෙකත් එම දේශයට ඇතුල් නොවන්නෙමු. එබැවින් ඔබ සහ ඔබගේ රබ්(පරමාධිපති) එක්ව ඔවුන් සමඟ සටන් කරන්න. අපි මෙහි නැවතී වාඩි වෙමු...'13 අපි අල්ලාහු තආලාගේ සහ ඔහුගේ රසූල්ගේ මාර්ගයේ අපගේ ජීවිත කැප කරන්නෙමු. ඔබ සැබෑ නබිවරයෙකු ලෙස එවූ අල්ලාහු තආලා මත දිවුරන්නෙමු, ඔබ අපව මුහුදෙන් එහා අබිසීනියාවට යවන්නේ නම්, අපි තවමත් යන්නෙමු. අපි ඔබට කිසි විටත් විරුද්ධ නොවන්නෙමු. ඔබගේ සෑම පැතුමක්ම ඉටු කිරීමට අපි සූදානම්. මාගේ දෙමාපියනි, මාගේ ජීවිතය ඔබ වෙනුවෙන් කැප වේවා! මික්දාද්ගේ මෙම කථාව අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන් බෙහෙවින් සතුටු කළේය. ඔහු වෙනුවෙන් ප්‍රාර්ථනා කළේ ය.14

මෙහිදී මදීනාවේ මුස්ලිම්වරුන්ගේ අදහස් ඉතා වැදගත් විය. මක්නිසාද යත්, ඔවුන් විශාල සංඛ්‍යාවක් සිටි අතර, මදීනාව තුළ රසූලුල්ලාහ් ආරක්ෂා කිරීමට ඔවුන් පොරොන්දු වී සිටි බැවිනි. මදීනාවෙන් පිටත සටන් කිරීමට ඔවුන් පොරොන්දු වී නැත. මෙම අදහස තේරුම් ගත් විට, අන්සාර්හි සඅද් ඉබ්නු මුආස් නැඟිට, “අනේ රසූලල්ලාහ්! ඔබ මට අවසර දුන්හොත් මම අන්සාර් වෙනුවෙන් කතාකරන්නෙමි ,අහෝ රසූලුල්ලාහ් ,අපි ඔබ කෙරෙහි විශ්වාස කර ඔබගේ නබිත්වය තහවුරු කළෙමු. ඔබ අප වෙත ගෙන ආ ඕනෑම දෙයක් නිවැරදි සහ සත්‍ය වේ. අපි නියත පොරොන්දුවක් දී ඔබට සවන් දී කීකරු වන බවට දිවුරුම් දී ඇත. අපි කවදාවත් අපේ පොරොන්දුව නොඅත්හරිමු. ඔබ ගෞරව කරන ඕනෑම තැනක අපි ඔබේ සේවයේ සිටිමු. අපි ඔබගේ නියෝග ඉතා ඉහලින් සලකමු. ඔබේ මාර්ගය වෙනුවෙන් අපි අපේ ජීවිතය කැප කරන්නෙමු. ඔබ සැබෑ නබිවරයෙකු ලෙස එවූ අල්ලාහු තආලාට අපි දිවුරන්නෙමු, ඔබ මුහුදේ කිමිදෙන්නේ නම්, අපි ඔබ පසුපස කිමිදෙමු. අපි කවුරුත් අඩියක් පස්සට නොයන්නෙමු. ඔබේ සිතේ කුමක් තිබුණත්, අණ කරන්න, අපි කීකරු වන්නෙමු. අපේ ජීවිතයත් සමඟම අපේ භාණ්ඩ කැප වේවා. අපි කවදාවත් සතුරාගෙන් පලා නොයන්නෙමු. අපි දිගටම සටන් කරන්නෙමු. අපගේ බලාපොරොත්තුව ඔබව සතුටු කර ඔබගේ තෘප්තිය ලබා ගැනීමයි. අල්ලාහු තආලාගේ දයාව ඔබ කෙරෙහි වේවා...” යනුවෙන් පැවසුවේය. මෙම වදන් සවන් දුන් අස්හාබ් අල් කිරාම් මහත් උද්‍යෝගයෙන් සිටියේය. ඔවුන් සියලු දෙනාම ප්‍රකාශ කළේ තමන් මේ වචනවලට මුළු හදවතින්ම එකඟ වන බවයි. අපේ ශාස්තෘන් වහන්සේ රසූලුල්ලාහ් මහත් සේ සතුටු වූහ. ඔහු හස්‍රත් සඅද් සහ ඔහුගේ අස්හාබ් වෙනුවෙන් කාරුණිකව යාච්ඤා කළේය.

දැන් සියලු අනුමාන පහව ගියේය. සතුරා කොපමණ හෝ ප්‍රබල වුවත්, තේජාන්විත අස්හාබ් අපගේ ආදරණීය නබි තුමාණන් ඔවුන්ගේ ප්‍රාණ පරිත්‍යාග ලබන තුරු, අල්ලාහු තආලාගේ සහ ඔහුගේ රසූල් තුමාගේ තෘප්තිය ලබා ගන්නා තෙක් ඇස නොගසා අනුගමනය කරයි. ලෝකයේ නායකයා ඔවුන්ව මෙහෙයවන තාක් ඔවුන් නොයන තැනක් නැත. අපගේ නායකයා ෆක්‍ර් අල්-කයිනාත් ඔහුගේ අස්හාබ්ගේ පක්ෂපාතිත්වය සහ උද්‍යෝගය දුටු විට, ඔහු ඔවුන්ට සුභ ආරංචියක් ලබා දුන්නේ, “දැන්, ගමන් කරන්න! අල්ලාහු තආලාගේ කරුණාවෙන් ප්‍රීති වන්න. වල්ලාහි, මේ මොහොතේ, මම කුරෙයිෂ් ජනයා තුවාල වී යුද බිමට වැටෙන ස්ථාන දෙස බලා සිටිනවාක් මෙන් පෙනේ! ” යනුවෙනි. මෙයින් පසු, අස්හාබ් අල්-කිරාම් අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් පසුපස ආදරයෙන් ගමන් කළේය.

දේවදූතයන් උදව්වට පැමිණීම

සිකුරාදා රාත්‍රිය වන විට ඔවුන් බද්‍ර් අවට ප්‍රදේශයට ළඟා විය. අපගේ ආදරණීය නබිතුමා ඔහුගේ අස්හාබ්ට පැවසුවේ “ඔබට එම කුඩා කන්ද අසල ඇති ළිඳෙන් යම් තොරතුරක් ලබා ගත හැකි යැයි මම බලාපොරොත්තු වෙමි.” ඔහු අල්ලාහු තආලාගේ සිංහයා වූ හස්‍රත් අලී, සඅද් ඉබ්නු අබි වක්කාස්, සුබයර් ඉබ්නු අව්වාම් සහ ඔහුගේ අස්හාබ්ගෙන් සමහරක් එහි යැව්වේය.

හස්‍රත් අලී සහ ඔහුගේ මිතුරන් වහාම ළිඳ වෙත ගියහ. එහිදී ඔවුන් කුරෙයිෂිවරුන්ගේ ජලය ගෙන යන්නන් සහ ඔටුවන් පදවන්නන් දුටුවේය. මුස්ලිම්වරුන් දුටු විට ඔවුහු පලා ගියහ. කෙසේ වෙතත්, ඔවුන්ගෙන් දෙදෙනෙකු අල්ලා ගත්හ. ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙක් හජ්ජාජ්ගේ පුත්‍රයන්ගේ දාසයා වූ අෂ්ලාම් වූ අතර අනෙක් තැනැත්තා ආස් ඉබ්නු සායිද්ගේ පුත්‍රයන්ගේ දාසයා වූ අරිස් අබූ යසාර් ය. ඔවුන්ව අපගේ ශාස්තෘන්වහන්සේ වන නබිතුමාණන් හමුවට ගෙන ආ විට රසූලුල්ලාහ් ඔවුන්ගෙන් “කුරෙවිෂ්වරුන් කොහෙද?” කියා ඇසුවේය. ඔව්හු පිළිතුරු දෙමින්, ”ඔවුන් ඒ වැලි කන්ද පිටුපස කඳවුරු බැඳගෙන ඇත”යි කී හ. අපේ නායකයා, "කී දෙනෙක් සිටිනවාද?" කියා ඇසුවේය. ඔව්හු පිළිතුරු දෙමින්, “අපි එය නොදනිමු”යි කීහ. “ඔවුන් දිනකට ඔටුවන් කීයක් මරනවාද” කියා ඔහු ඇසූ විට ඔව්හු පිළිතුරු දෙමින්, “එක් දින නවය, අනෙක් දවස දහය”යි කී හ. අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ, නබිතුමා පැවසුවේ, "ඔවුන්ගේ සංඛ්‍යාව දහසකට වඩා අඩු සහ නවසියයකට වඩා වැඩි ය" යනුවෙනි. “කුරෙයිෂ් ප්‍රභූවරුන්ගෙන් පැමිණ සිටින්නේ කවුද?”යි ඔහු ඇසීය. “උත්බා, ෂයිබා, හරිත් ඉබ්නු අම්‍ර්, අබුල් බුහ්තාරි, හකිම් ඉබ්නු හුසාම්, අබූ ජහ්ල්, උමය්‍යා ඉබ්නු ඛලාෆ්...” යනුවෙන් ඔවුන් පිළිතුරු දුන් විට, අපගේ ගුරුවරයා තම අස්හාබ් දෙසට හැරී, “මක්කම වැසියන්ට තිබෙන ඔවුන්ගේ ආදරණීයයන් ඔබට කැප කළා” යනුවෙන් පැවසුවේය. එවිට ඔහු මිනිසුන් දෙදෙනාගෙන්, “කුරෙයිෂ්වරුන්ගෙන්, මෙහි එන විට කිසිවකු ආපසු හැරුනේ දැ”යි ඇසීය. ඔව්හු, “බනී සුහ්‍රා ගෝත්‍රයේ අහ්නාස් ඉබ්නු අබි ෂරික් ආපසු පැමිණියහ.”යි කීහ. අපේ ශාස්තෘන් වහන්සේ පැවසුවේ, “ඔහු නිවැරදි මාර්ගයේ නොසිටි අතර, ඔහු අල්ලාහු තආලා සහ ඔහුගේ ග්‍රන්ථය නොදැන සිටියදී, ඔහු බනී සූහ්‍රා සාමාජිකයන්ට නිවැරදි මාර්ගය පෙන්වා දී ඇත ... වෙනත් කිසිවෙකු ආපසු හැරී ඇත්ද? ඔවුන් හැර?" යනුවෙනි. ඔහුට පිළිතුර ලැබුණි, “ආදී ඉබ්නු කඅබ්ගේ පුත්‍රයෝ ආපසු පැමිණියහ.”15 යනුවෙනි.

අපගේ ශාස්තෘතුමනි, නබිතුමා අවසාන අවවාදයක් සහ ගිවිසුමක් ඇති කර ගැනීම සඳහා හස්‍රත් උමර් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාණෝ කුරෙයිෂ් වෙත එවූහ. උමර් ඉබ්නු හත්තාබ් ඔවුන්ට පැවසුවේ, “අනේ මුරණ්ඩු මිනිසුන්! ‘සෑම කෙනෙකුම මෙම උත්සාහය අත්හැර ආරක්ෂිතව ආපසු යා යුතු’ බව රසූල් අලෙයිහිස් සලාම් පවසයි. මක්නිසාද යත් ඔබ සමඟ සටන් කිරීමට වඩා ඔබ හැර වෙනත් කෙනෙකු සමඟ සටන් කිරීම මට පිළිගත හැකි බැවිනි!” යනුවෙනි.

මෙම පිරිනැමීම හමුවේ, කුරේෂ් බහුදේවවාදීන්ගෙන් කෙනෙකු වන හකිම් ඉබ්නු හුසාම් ඉදිරියට පැමිණ, “අනේ කුරේෂ් ප්‍රජාව! මුහම්මද් ඔබව ඉතා සාධාරණව සලකයි. ඔහුගේ යෝජනාව වහාම පිළිගන්න. ඔබ ඔහු පැවසූ දේ නොකරන්නේ නම්, ඔහු තවදුරටත් ඔබට අනුකම්පා නොකරන බවට මම දිවුරමි! ” හකිම්ගේ මෙම වචන වලින් කෝපයට පත් අබූ ජහ්ල්, “අපි මෙය කිසි විටෙකත් පිළිගන්නේ නැත, අපි මුස්ලිම්වරුන්ගෙන් පළි ගන්නේ නම් මිස අපි ආපසු නොයන්නෙමු. ඒ නිසා ආයෙත් කාටවත් අපේ තවලම්වලට පහර දීමට බැරිවේ.” මේ අනුව, ඔහු සාමයට යන මාර්ගය අවහිර කළේය. හස්‍රත් උමර් ආපසු පැමිණියේය.

එදින රාත්‍රියේ අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ, නබිතුමා සහ ඔහුගේ තේජාන්විත අස්හාබ් බහුදේවවාදීන්ට පෙර බද්‍ර් වෙත පැමිණ ළිඳ අසල ස්ථානයක නතර වූහ. අපගේ ශාස්තෘන් වහන්ස, නබිතුමා තම අස්හාබ් තුමාගෙන් උපදෙස් ලබාගෙන මූලස්ථානය පිහිටුවිය යුත්තේ කොතැනද යන්න පිළිබඳව ඔවුන්ගේ අදහස් විමසීය. ඔවුන් අතරින් වයස අවුරුදු තිස්තුනක් වූ හස්‍රත් හබ්බාබ් ඉබ්නු මුන්සීර් නැඟිට කතා කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. එය ලබා දුන් විට, ඔහු මෙසේ ඇසුවේය, “අනේ රසූල්! මෙය මූලස්ථානය පිහිටුවීමට අල්ලාහු තආලා ඔබට අණ කළ ස්ථානයක් වන අතර සම්පූර්ණයෙන්ම රැඳී සිටිය යුතුද? එසේත් නැතිනම් එය පෞද්ගලික දෘෂ්ටියක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සහ යුද පියවරක් ලෙස තෝරාගෙන තිබේද?” අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ නබි තුමාණෝ, “නැහැ! මෙම ස්ථානය යුද පියවරක් ලෙස තෝරාගෙන ඇත.” යනුවෙන් පැවසුවේය.

ඉන්ෂා-අල්ලාහ්, එම ස්ථානයයි හෙට උදෑසනට මේ පුද්ගලයා වැදී වැටෙන ස්ථානය! ඉන්ෂා අල්ලාහ්, එම ස්ථානයයි හෙට උදෑසනට මේ පුද්ගලයා එසේ පහර දී වැටෙන ස්ථානය! එය එහි ඇත! ඒක තමයි තැන...”
හදීස් අෂ් ෂරීෆ්

මේ පිළිබඳව හස්‍රත් හබ්බාබ් පැවසුවේ, “මගේ දෙමාපියන් සහ මගේ ජීවිතය ඔබ වෙනුවෙන් කැප වේවා, රසූලල්ලාහ්! මගේ මිනිස්සු රණවිරුවෝ. අපිත් මේ ප්‍රදේශය හොඳින් දන්නවා. කුරේෂ්වරුන් පදිංචි වන ළිඳෙහි නැවුම් හා බහුල ජලය ඇත. ඔබ අවසර දෙනවා නම් අපි එහි පදිංචි වෙමු. අපි මේ වටේ තියෙන ළිඳ ඔක්කොම වහලා, ඊට පස්සේ පොකුණක් හදලා වතුර පුරවමු. සතුරා සමඟ සටන් කරන විට, අපට පිපාසය ඇති වූ විට අපට ජලය පානය කළ හැකිය. නමුත් සතුරාට ජලය සොයා ගැනීමට නොහැකි වන අතර ඔවුන් විනාශ වනු ඇත.”16

එම අවස්ථාවේදී, ජිබ්‍රායිල් අලෙයිහිස් සලාම් මෙම මතය නිවැරදි බව ප්‍රකාශ කරමින් වහී ගෙන ආවේය. අපගේ ශාස්තෘන් වහන්ස, නබි තුමාණෝ “අහෝ හබ්බාබ්! සත්‍ය ඔබ පෙන්වා දෙන එකයි” කියා නැඟී සිටියේය. ඔවුන් දෙදෙනා එක්ව සඳහන් කළ ළිඳට පැමිණියහ. මිරිදිය ඇති ළිඳ හැර අනෙකුත් සියලුම ළිඳ වසා විශාල පොකුණක් ඉදි කළහ. එහි වතුර පුරවා බීමට කෝප්ප තැබූහ. මේ අතර හස්‍රත් සඅද් ඉබ්නු මුආස් අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ නබිතුමාණන්ගේ තේජාන්විත ඉදිරියට පැමිණ, “අනේ රසූලල්ලාහ්! ඔබට වාඩි වීමට ඉඳි අතුවලින් සෙවණක් ඉදිකරමුද?” අපගේ නායකයා ෆක්‍ර් අල්-අලාම් සඅද්ගේ මෙම සිතුවිල්ලෙන් සතුටු වූ අතර ඔහු වෙනුවෙන් යාච්ඤා කළේය. පසු වහාම සෙවණක් හැදූහ.

නබිවරුන්ගේ සුල්තාන් ඔහුගේ ගෞරවනීය අස්හාබ් සමඟ යුධ බිම සමීක්ෂණය කර පරීක්ෂා කළේය. ඔහු විටින් විට නතර වී කුරේෂ් බහුදේවවාදීන් මරා දමන ස්ථාන තම ආශිර්වාද ලත් හස්තයෙන් පෙන්වමින්, “ඉන්ෂා අල්ලාහ්, හෙට උදේ මේ මේ තැන් වැදී වැටෙන තැන්! ඉන්ෂා-අල්ලාහ්, එම ස්ථානයයි හෙට උදෑසන වැදී වැටෙන ස්ථානය! එය එහි ඇත! එයයි ස්ථානය...”

පසුව, හස්‍රත් උමර් මෙය වාර්තා කළේ, “රසූල් අල්-අක්‍රම් ඔහුගේ ආශීර්වාද ලත් අත තැබූ ස්ථානවල ඔවුන් එක් එක් කෙනා හරියටම පහර දී මරා දමනු මම දුටුවෙමි. ටිකක් ඉදිරියට හෝ පසුපසට ගියේ නැත" යනුවෙනි.

ලෝකයේ නායකයා (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමා අස්හාබ් අල් කිරාම් කාණ්ඩ තුනකට බෙදා ඇත: ඔහු මුහාජිර්වරුන්ගේ කොඩිය මුස්අබ් ඉබ්නු උමයිර්ට, අව්ස්ගේ කොඩිය සඅද් ඉබ්නු මුආස් ට දුන්නේය. හස්‍රජ් ගේ කොඩිය හබ්බාබ් ඉබ්නු මුන්සිර් වෙත දුන්නේ ය. සෑම කණ්ඩායමක්ම තමන්ගේම පතාක යටතේ රැස් වූහ.17 අපේ ශාස්තෘන් වහන්ස, නබිතුමා හමුදාව පේළි වලට සකස් කර පිළිවෙලට ගෙන ආවේය.

ඔහු හමුදාව පිළිවෙළට තබන අතරතුර, තම ආශිර්වාද ලත් අතේ තිබූ පොල්ලකින්, පෙළියෙන් ඉදිරියට පැමිණි සවාද් ඉබ්නු ගසියියා ගේ පපුව ස්පර්ශ කර, “සවාද්, පේලියට එන්න!” යැයි පැවසීය. සවාද් පැවසුවේ, “රසූලුල්ලාහ්! ඔයාගේ අතේ තිබ්බ පොල්ල මට රිදුනා. සත්‍ය දහම, ග්‍රන්ථය සහ යුක්තිය සමඟ ඔබව එවූ අල්ලාහු තආලා වෙනුවෙන්, මම ඔබට ද ඒ ආකාරයෙන්ම පොල්ලෙන් ස්පර්ශ කිරීමට කැමැත්තෙමි. සියලු අස්හාබ් අල්-කිරාම් ඔහුගේ වචනවලින් මවිතයට පත් විය. ලෝක ශාස්තෘන් වහන්සේගෙන් පළිගැනීම සුදුසු ද? එහෙම කරපු එක හරිද? කෙසේ වෙතත්, අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ රසූලුල්ලාහ් තම ආශීර්වාද ලත් කමිසයේ ඉදිරිපස විවෘත කර, “එන්න, පළිගන්න, ඔබේ අයිතිය ගන්න!” යනුවෙන් පැවසුවේය.

හස්‍රත් සවාද් අපගේ ශාස්තෘ හබීබ් අල්-අක්‍රම් සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම් තුමාගේ ආශීර්වාද ලත් පපුව සිපගත්තේ මහත් ප්‍රීතියෙන් හා ආදරයෙනි. සෑම කෙනෙකුම පළිගැනීමක් බලාපොරොත්තුවෙන් සිටි බැවින්, මෙම දර්ශනය මත, ඔවුන් තම සහෝදරයා වන සවාද්ව අගය කළ අතර ඔහුට ඊර්ෂ්‍යා කළහ. අපගේ ආදරණීය නබිතුමා “ඇයි ඔබ එසේ කළේ?” කියා ඇසූ විට ඔහු පිළිතුරු දෙමින්, “මගේ දෙමව්පියන් සහ මම ඔබ වෙනුවෙන් කැප වේවා, රසූලල්ලාහ්! අද, අල්ලාහු තආලාගේ නියෝගයෙන් මගේ කාලය පැමිණ ඇති බව මම දකිමි, ඔබේ උසස් පුද්ගලයා හැර යාමට මම බිය වෙමි. මේ හේතුව නිසා අපි අතරේ මේ අවසන් මිනිත්තු කිහිපයේ මගේ දෙතොල් ඔබේ භාග්‍යවත් සිරුර ස්පර්ශ කරන්න මට අවශ්‍ය වුණා. වධ හිංසාවෙන් ගැලවීම ලබා ගන්නා දිනයේ ඔබ මා වෙනුවෙන් මැදිහත් වීමට මෙය මාධ්‍යයක් ලෙස භාවිතා කිරීමට මට අවශ්‍ය විය. අපගේ ශාස්තෘතුමනි, නබිතුමාණන් ඔහුගේ ආදරයට බෙහෙවින් ස්පර්ශ වූ අතර හස්‍රත් සවාද් වෙනුවෙන් යාච්ඤා කළේය.

ආශීර්වාද ලත් ඉස්ලාමීය හමුදාවේ දක්ෂිණාංශය සුබයිර් ඉබ්නු අව්වාම් විසින් අණ දෙන අතර වාමාංශික පසින් මික්දාද් ඉබ්නු අස්වද් විසින් අණ දෙනු ලැබේ.18

අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම් තුමාණන්ට අවශ්‍ය වූයේ යුද්ධය ආරම්භ කරන්නේ කෙසේද යැයි පිළිබඳව ඔහුගේ තේජාන්විත අස්හාබ් සමඟ සාකච්ඡා කිරීමටය. ඔහු ඇසුවේ, "ඔබ සටන් කරන්නේ කෙසේද?” යනුවෙනි.ආසිම් ඉබ්නු සාබිත් නැඟිට ඔහුගේ අදහස ප්‍රකාශ කළේ ඔහු තම දුන්න සහ ඊතලය අතේ තබාගෙන සිටියදී, “අනේ රාසුලල්ලාහ්! කුරේෂ් අපෙන් මීටර් සියයක් ඇතුළත පැමිණි විට අපි ඊතල විදින්න පටන් ගනිමු. එසේ නම්, ඔවුන් විසි කරන දුරින් සිටින විට අපි ගල් ගසමු. තවද, ඔවුන් අපගේ හෙල්ල භාවිතා කිරීමට තරම් ළං වූ විට, අපගේ හෙල්ල කැඩී යන තෙක් අපි සටන් කරමු. පසු අපි අපේ කඩු ඇදගෙන සටන් කරමු!” අපේ ශාස්තෘන් වහන්ස, නබිතුමා මේ උපක්‍රමයට කැමති වුණේය. ඔහු තම අස්හාබ්ට පහත උපදෙස් ලබා දුන්නේය.

“ඔබේ රේඛා අත් නොහරින්න. කොහේවත් නොසෙල්වී ඔබේ ස්ථානවල රැඳී සිටින්න. මා අණ නොකළහොත් යුද්ධය ආරම්භ නොකරන්න. සතුරා ඔබ වෙත පැමිණෙන තුරු ඔබේ ඊතල නාස්ති නොකරන්න. සතුරාගේ පලිහෙහි විවරයක් ඇති විට ඔබේ ඊතල විදින්න. ඔවුන් තවත් සමීප වූ විට, ඔබේ දෑතින් ගල් ගසන්න. ඔවුන් ළඟට එන විට ඔබේ හෙල්ල භාවිතා කරන්න. ඔවුන් සමීප ස්ථානවල සිටින විට, ඔබේ කඩුවලින් සටන් කරන්න.”

පසුව මුරකරුවන් ස්ථානගත කරන ලද අතර, අස්හාබ් අල්-කිරාම්ට විවේක ගැනීමට අවසර දෙන ලදී. අල්ලාහු තආලාගේ හික්මත්ට අනුව, ඔවුන් තම ඇසිපිය එසවිය නොහැකි තරම් ගැඹුරු නින්දකට වැටුණි. අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන නබිතුමා රට ඉඳි අතු වලින් සාදන ලද සෙවනට ගිය විට, හස්‍රත් අබූබක්‍ර් සහ සාද් ඉබ්නු මුආස් තම කඩුව ඇද සෙවණෙහි දොරකඩ මුර කළහ. අපගේ ආදරණීය නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ තම ආශීර්වාද ලත් දෑත් ඔසවා මහත් ශෝකයෙන් අල්ලාහ්ට ආයාචනා කිරීමට පටන් ගත්හ, “අනේ මගේ රබ්බි! ඔබ මේ කුඩා ප්‍රජාව විනාශ කළහොත්, ඔබ තවදුරටත් මේ ලෝකයේ නමස්කාර නොකරනු ඇත...” මෙම දුක්මුසු යාච්ඤාව උදෑසන දක්වාම පැවතුනි.

ආශීර්වාද ලත් ඉස්ලාමීය හමුදාව සිය මූලස්ථානය පිහිටුවා ගත් ස්ථානය වැලි සහිත විය. මේ නිසා ඇවිදීම දුෂ්කර වූ අතර පාද වැල්ලේ ගිලී ගියේය. අල්ලාහු තආලාගේ කරුණාවෙන් සහ අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන රසූලුල්ලාහ්ගේ යාච්ඤාවේ ආශිර්වාදයෙන්, එදින රාත්‍රියේ, වර්ෂාව ඇද හැලෙන්නට වූ අතර, වඩ වඩාත් දැඩි ලෙස ඇද හැළුණි. ඇළ දොළ පිටාර ගලන්නට විය. වතුර කෝප්ප පුරවා ඇති අතර, පාද නොගිලෙන තරම් බිම දැඩි විය.

“මගේ රබ්! මෙන්න, කුරේෂ් බහුදේවවාදීන් ඔවුන්ගේ සියලු අහංකාරකම සමඟ පැමිණේ! ඔවුන් ඔබට අභියෝග කරනවා; ඔවුන් ඔබේ නබිව ප්‍රතික්ෂේප කරනවා. අහෝ මගේ අල්ලාහ්! ඔබගේ උදව් පොරොන්දුව ඉටු කර මට ජය ලබා දෙන ලෙස මම ඔබෙන් ඉල්ලා සිටිමි!”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

අනෙක් අතට බහුදේවවාදීන් මඩේ සහ ගංවතුරේ ඉතිරි විය. ෆජ්‍ර් ට පසු, අපගේ ගුරුවරයා වන රසූලුල්ලාහ් සලාතය සඳහා ඔහුගේ අස්හාබ්ව අවදි කළේය. ඔහු උදෑසන සලාතය මෙහෙයවීමෙන් පසු, සතුරා හා ප්‍රාණ පරිත්‍යාගශීලිත්වය සමඟ ජිහාද් ගේ ගුණාංග ගැන කතා කරමින් සටන් කිරීමට ඔහු ඔවුන්ව දිරිමත් කළේය. ඔහු පැවසුවේ, “නියත වශයෙන්ම, අල්ලාහු තආලා සත්‍ය හා සැබෑ දේ නියම කරයි. අල්ලාහු තආලා වෙනුවෙන් නොකළ කිසිවකුගේ ක්‍රියාවන් ඔහු පිළිගන්නේ නැත. මෙහිදී අපගේ රබ්ගේ නියෝගය ඉටු කිරීමට උත්සාහ කරන්න, ඒ වෙනුවට ඔහු ඔහුගේ දයාව සහ සමාව ලබා දෙන බවට පොරොන්දු වේ පරීක්ෂණය සමත් වන්න! මක්නිසාද යත් ඔහුගේ පොරොන්දුව සත්‍ය වන අතර, ඔහුගේ වචනය නිවැරදි වන අතර, ඔහුගේ දඬුවම දරුණුය. ඔබ සහ මම අල් හයියු සහ කයියූම් වන අල්ලාහු තආලා මත රඳා සිටින්නෙමු. අපි ඔහුගෙන් සරණ ගියෙමු; අපි ඔහුගේ කරුණාව මත එල්ලී සිටිමු; අපි ඔහුගේ මත රඳා සිටිමු. අපගේ අවසාන නැවත පැමිණීම ද ඔහු වෙත ය. අල්ලාහු තආලා මටත් සියලුම මුස්ලිම්වරුන්ටත් සමාව දෙනු මැනවි!” යනුවෙනි.

රාමදාන් අෂ්-ෂරීෆ් දහහත්වන දින, සිකුරාදා හිරු උදා විය. ඉක්මනින්ම, ඉතිහාසයේ වඩාත්ම නිර්දය, වඩාත්ම අසමතුලිත, වැදගත්ම සහ ශ්‍රේෂ්ඨතම යුද්ධය ආරම්භ වනු ඇත ... එක් පැත්තක, ෆක්‍ර් අල්-ආලම් (සල්ලල්ලාහු 'අලයිහි ව සල්ලාම්) සහ ඔහුගේ තේජාන්විත අස්හාබ්වරුන් තම ජීවිත පරිත්‍යාග කිරීමට පසුබට නොවූහ සහ අනෙක් පැත්තෙන් ඉස්ලාමය සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කර අල්ලාහු තආලාගේ හබීබ් ලෙස ගෞරවයට පාත්‍ර වූ නබිවරයෙකු මරා දැමීමට රුදුරු සහ කෝපාවිෂ්ඨ නොඇදහිලිවන්තයන් පිරිසක් රැස්ව සිටියහ. අවාසනාවකට මෙන්, ඔවුන් අතර, රසූල් අල්-අක්‍රම්ගේ ඥාතීන් ද සිටියහ. ඔවුන් බද්‍ර් වෙත පැමිණ ඇත්තේ ඔවුන්ගේ ආදරණීය බෑණාට එරෙහිව සටන් කිරීමටය.

අපගේ ශාස්තෘවරයාණෙනි, නබිතුමා තම හමුදාවේ සංවිධානය පරීක්ෂා කර ඔහුගේ උපදෙස් නැවත නැවතත් කළේය. මේ අතර, කුරේෂ් බහුදේවවාදීන් ඔවුන්ගේ මූලස්ථානයෙන් පිටතට පැමිණ ඔවුන් දෙසට ගලා එන්නට පටන් ගත්හ. බහුදේවවාදීන්ගේ මේ තත්ත්වය දුටු අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ම්, හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් රළියල්ලාහු අන්හු සමඟ තම කූඩාරමට (ඉඳි අතු වලින් සාදන ලද) ගොස්, තම ආශීර්වාද ලත් දෑත් ඔසවා ජනාබ් අල් හක්ගෙන් අයැදීමට පටන් ගත්තේය: “අනේ මගේ රබ්! මෙන්න කුරේෂ්ගේ බහුදේවවාදීන් ඔවුන්ගේ ආඩම්බරයෙන් සහ අහංකාරයෙන් පැමිණේ! ඔවුන් ඔබට අභියෝග කරනවා; ඔව්හු ඔබගේ නබිවරයාව ප්‍රතික්ෂේප කරති. අහෝ මගේ අල්ලාහ්! ඔබ මට දුන් උපකාරය සහ ජයග්‍රහණය පිළිබඳ පොරොන්දුව ඉටු කරන ලෙස මම ඔබෙන් ඉල්ලා සිටිමි! මගේ අල්ලාහ්! මේ අතළොස්සක් වූ මුස්ලිම්වරුන් විනාශ වේවායි ඔබ ප්‍රාර්ථනා කරන්නේ නම්, එවිට ඔබව නමස්කාර කිරීමට කිසිවෙක් නොසිටිනු ඇත!”

මේ ආකාරයෙන්, ඔහු නැවත නැවතත් අල්ලාහු තආලාගෙන් උපකාර ඉල්ලා සිටියේය. අපගේ ශාස්තෘවරයාණන්ගේ මෙම අතිශය දුක්ඛිත හා හද කම්පා කරවන කන්නලව්ව, නබිතුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් උරහිස්වලින් ඔහුගේ ආවරණය වැටෙන තුරු දිගටම පැවතුනි. මෙම හෘදයාංගම ආයාචනය දරාගත නොහැකි වූ හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් මහත් ගෞරවයෙන් ආශීර්වාද ලත් ආවරණය බිමෙන් ඔසවා අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේගේ ආශීර්වාද ලත් උරහිස් මත තැබුවේය. ඔහු ඔහුව සනසමින්, “රසුල්ලාහ්, ඔබ වෙනුවෙන් මගේ ජීවිතය කැප වේවා! ඔබෙන් මෙතරම් කන්නලව් කිරීම ප්‍රමාණවත් වේවි! ඔබ ඔබගේ රබ්(පරමාධිපති) වෙත ඔබගේ යාච්ඤාව නොකඩවා ඉටු කර ඇත! නියත වශයෙන්ම අල්ලාහු තආලා ඔබට පොරොන්දු වූ ජයග්‍රහණය ඉක්මනින් ලබා දෙනු ඇත." යනුවෙන් පැවසුවේය. ඒ මොහොතේම, ලෝකයේ ශාස්තෘන් වහන්සේ කූඩාරමෙන් පිටතට පැමිණියේ පහත දැක්වෙන "ආයාත් අල්-කරීම්" මාල් වලින් කියමිනි:

“ඉක්මනින්, මෙම ප්‍රජාව (බද්‍ර්හි) නියත වශයෙන්ම පරාජය කරනු ලබන අතර, ඔවුන් පිටුපා පලා යනු ඇත. වඩාත් නිවැරදිව කිවහොත්, ඔවුන්ගේ සැබෑ වධහිංසා පැමිණෙන්නේ කියාමත් හි ය. එකල්හි වධ හිංසා වඩ වඩා දරුණු ය.”19

අපගේ ආදරණීය නබිතුමා ඔහුගේ හමුදාවේ ප්‍රධානිය වෙත පැමිණියේය. ඔහු තම තේජාන්විත අස්හාබ්ට පහත සඳහන් ආයාත් අල් කරීමා පාරායනය කළේය:

“අනේ විශ්වාසවන්තයින්! ඔබ සතුරන් රැසකට මුහුණ දෙන විට, නොසැලී සිට අල්ලාහ් තආලාගේ නම නිතර සඳහන් කරන්න එවිට ඔබට ගැලවීම ලබා ගත හැකිය ... අල්ලාහ්ට සහ ඔහුගේ රසූල්ට කීකරු වන්න. එකිනෙකා සමඟ වාද නොකරන්න. ඔබ අසමත් නොවන පරිදි, බලය සහ ශක්තිය නැති කර ගන්න. ඉක්මන් නොවන්න. මක්නිසාද යත් අල්ලාහු තආලා ඉවසන්නන් සමඟ සිටින බැවිනි.”20

මෙය විශාල වශයෙන් සතුරා සමඟ කරන පළමු සටන වනු ඇත. යුද්ධය ආරම්භ වීමට ආසන්න විය. උද්‍යෝගය එහි උච්චතම ස්ථානයේ විය. අපගේ ගුරුවරයා වන රසූල් අල්-අක්‍රම් තුමා මාල්හි ආයාතුල් කරීමා “අල්ලාහු තආලාගේ නම නිතර සඳහන් කරන්න...” යනුවෙන් පැවසූ විට සියලුම අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරු එක හඬින් “අල්ලාහු අක්බර්! අල්ලාහු අක්බර්!” කියන්නට පටන් ගත්හ, සහ ඔවුන්ට ජයග්‍රහණය ලබා දෙන ලෙස ජනාබ් අල්-හක්ගෙන් ඉල්ලා සිටීහ.. දැන් ඔවුන් අපේ ශාස්තෘන් වහන්සේ නබිතුමාගෙන් සංඥාවක් එනතුරු බලා සිටීහ.

එකල සිරිතට අනුව හමුදා දෙකක් සටන් කිරීමට පෙර දෙපාර්ශවයෙන් නිර්භීත මිනිසුන් ඉදිරියට පැමිණ මුහුණට මුහුණ සටන් කළහ. මෙම සටනත් සමඟම, සටන් සඳහා දෙපාර්ශවයේම කෝපය සහ ආශාව වැඩි වනු ඇත, ඔවුන් සටනට උණුසුම් වනු ඇත. බහුදේවවාදීන්ගෙන් එක් අයෙකු වූ ආමිර් ඉබ්නු හද්‍රමි මෙම රීතිය උල්ලංඝනය කර ඉස්ලාමීය හමුදා දෙසට ඊතලයක් විදියි.

මුහාජිර්වරුන්ගෙන් ඊතලය මිහ්ජාට වැදුණු අතර ඔහු ප්‍රාණ පරිත්‍යාගයට පත් විය. ඔහුගේ ආශීර්වාද ලත් ආත්මය ජන්නා වෙතට නැංගේය. නබිවරුන්ගේ නායකයා මෙම පළමු ප්‍රාණ පරිත්‍යාගිකයාට ප්‍රීතිමත් ශුභාරංචිය ප්‍රකාශ කළේ “මිහ්ජා ප්‍රාණ පරිත්‍යාගිකයන්ගේ නායකයාය” යනුවෙනි. අස්හාබ් අල්-කිරාම්ට තමන්ව පාලනය කර ගැනීමට නොහැකි විය. කෙසේ වෙතත්, අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ නබිතුමාගේ අණ නොමැතිව ඔවුන්ට කුඩා ක්‍රයාවක් කළ නොහැකි විය. ඔවුන්ගේ හදවත් ගිනි කන්දක් මෙන් උනු වීමට පටන් ගත්හ!

මේ අතර බහුදේව හමුදාවේ තිදෙනෙක් ඉදිරියට ඇදී එන අයුරු දක්නට ලැබිණි. ඔවුන් මුජාහිද්වරුන්ට කෑගැසුවේ, “ඔබ අතර අප සමඟ සටන් කළ හැකි කිසිවෙක් සිටීද?” හස්‍රත් අබූ හුසයිෆා තම පියා වූ උත්බාට එරෙහිව සටන් කිරීමට ඉදිරියට ගිය විට, ලෝකයේ සුල්තාන්වරයා ඔහුට පැවසුවේ “නවත්වන්න!” යනුවෙනි. අෆ්‍රා ආර්‍යාවගේ පුතුන් වන මුආස් සහ මුආව්වාස් සහ මදීනාවේ මුජාහිද්වරුන්ගෙන් අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්න් රවාහා ඉදිරියට ගියහ. ඔවුන් උත්බා, ෂයිබා සහ වලීද් ඉදිරියේ පෙනී සිටියහ. ඔවුහු කඩු අතැතිව සූදානම්ව බලා සිටියහ.

“අහෝ මගේ අල්ලාහ්! ඔබ මට දුන් පොරොන්දුව ඉටු කරන්න! අහෝ මගේ අල්ලාහ්! ඔබ මෙම කුඩා ඉස්ලාම් ප්‍රජාව විනාශ කළහොත් ඔබට තවදුරටත් නමස්කාර කිරීමට කිසිවෙක් මිහිපිට ඉතිරි නොවනු ඇත!”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

ඔවුන්ට ඔවුන් හඳුන්වා දීමට අවශ්‍ය වූ අතර, බහුදේවවාදීන් “ඔබ කවුද?” කියා ඇසූහ. “අපි මදීනාවේ මුස්ලිම්වරුන්” යැයි ඔවුන් පිළිතුරු දුන් විට, බහුදේවවාදීන් පැවසුවේ, “අපි ඔබ සමඟ කිසිම සම්බන්ධයක් නැහැ! අපට අබ්දුල්මුත්තලිබ්ගේ පුතුන් අවශ්‍යයි. අපට ඔවුන් සමඟ සටන් කිරීමට අවශ්‍යයි, ”ඔවුන් ඉස්ලාමීය හමුදාව දෙසට හැරී, “අනේ මුහම්මද්! අපට විරුද්ධව අපේම මිනිසුන්ගෙන් අපේ සමානයන් යවන්න!

යුධ පිටියේදී ඔහුගේ නිර්භීත අස්හාබ් තිදෙනා වෙනුවෙන් කාරුණික යාඥාවන් කී පසු, අපගේ නායකයා රසූල් අල්-අක්‍රම් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි ව සල්ලාම්) ඔවුන්ට නැවත ඔවුන්ගේ ස්ථාන කරා යන ලෙස නියෝග කළේය. එවිට ඔහු තම අස්හාබ් දෙස බලා, “හාෂිම්ගේ පුත්‍රයෝ! කෙළින් සිටින! ඔවුන්ගේ බොරු ආගම් සමඟ අල්ලාහු තආලාගේ නූර් නිවා දැමීමට පැමිණි අයට එරෙහිව නිවැරදි මාර්ගයේ සටන් කරන්න. පළමුව, අල්ලාහු තආලා ඔබගේ නබිතුමාව එවූයේ මෙයයි. නැඟිටින්න, ඔ උබයිදා! නැඟිටින්න, හම්සා! නැඟිටින්න, අලී!" යනුවෙන් පැවසුවේය.

අල්ලාහු තආලාගේ සිංහයන් වන හස්‍රත් හම්සා, හස්‍රත් අලී සහ හස්‍රත් උබයිදා හිස් වැසුම් පැළඳ පිට්ටනිය වෙත ඇවිද ගියහ. ඔවුන් ඉදිරියෙහි සිටි කල්හි බහුදේවවාදයෝ“ඔබ කවුද? ඔබ අපට සමාන නම්, අපි ඔබ සමඟ සටන් කරන්නෙමු. ” ඔවුන් පිළිතුරු දුන් විට, “මම හම්සා! මම අලී! මම උබයිදා!” බහුදේවවාදීන් පැවසුවේ, “ඔබ අප වැනි ගෞරවනීය පුද්ගලයන් ය. ඔබ සමඟ සටන් කිරීම අපි පිළිගනිමු." ඉස්ලාමයේ වීරෝදාර මුජාහිද්වරු බහුදේවවාදීන්ට ඉමාන් වෙත ආරාධනා කළද ඔවුන් පිළිගත්තේ නැත. මේ මත ඔවුන් තිදෙනාම කඩු ඇද බහුදේවවාදීන්ට පහර දුන්හ. හස්‍රත් හම්සා සහ හස්‍රත් අලී නොඇදහිලිවන්තයන් වූ 'උත්බා සහ වාලීඩ්' එක පියවරකින් මරා දැමුවා. හස්‍රත් උබයිදා ෂයිබාට තුවාල කළේය. ෂයිබා උබයිදාටත් තුවාල කළා. හස්‍රත් හම්සා සහ හස්‍රත් අලී ,උබයිදා ගේ උදව්වට පැමිණ ෂයිබා ව ඝාතනය කළහ. ඔවුන් හස්‍රත් උබයිදාව ඔසවාගෙන අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන රසූලුල්ලාහ් හමුවට ගෙනාවේය.21

හස්‍රත් උබයිදා ඉබ්නු හාරිස් ගේ භාග්‍යවන්ත වළලුකරයෙන් රුධිරය සහ ඇටමිදුළු ගලා ගියේය. ඔහුගේ මේ තත්ත්වය ගැන කිසිදු අවධානයක් යොමු නොකළ ඔහු, “මගේ ජීවිතය ඔබ වෙනුවෙන් කැප වේවා! අනේ රසූලුල්ලාහ්!මම මේ තත්වයේ මැරුණොත් මම ප්‍රාණ පරිත්‍යාගශීලියෙක් නොවේද?” අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ, නබිතුමා, “ඔව්, ඔබ ප්‍රාණ පරිත්‍යාගශීලියෙක්” යැයි පැවසූ අතර, ඔහු ජන්නාට සුදුසු බව ප්‍රීතිමත් ආරංචියක් ලබා දුන්නේය. (හස්‍රත් උබයිදා යුද්ධයෙන් පසු ආපසු එන අතරමගදී සෆ්‍රා ස්ථානයේ දී මිය ගියේය.)

මෙම සටනේදී ඔවුන්ගේ වැදගත් මිනිසුන් තිදෙනා අහිමි වූ බහුදේවවාදීන් මවිතයට පත් විය. එසේ තිබියදීත්, අබූ ජහ්ල් තම හමුදාවේ චිත්ත ධෛර්‍යය වැඩි දියුණු කිරීමට උත්සාහ කරමින් සිටියේ, “උත්බා, ෂයිබා සහ වාලීඩ්ගේ මරණ ගැන කරදර නොවන්න; ඔවුන් සටනට දිව ගොස් නිෂ්ඵල ලෙස මිය ගියහ. මම දිවුරමි අපි මුස්ලිම් අයව අල්ලාගෙන ලණුවලින් බැඳ තබන තුරු අපි ආපසු නොඑන බව.

මෙම බහුදේවවාදී කණ්ඩායමට හැකි ඉක්මනින් තම කඩුවලින් දඬුවම් කිරීමට වීරෝදාර අස්හාබ් අල් කිරාම් නොඉවසිලිමත් විය. අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ, නබි සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම් තුමාණෝ මෙම යාච්ඤාව නිරතුරුව නැවත නැවත කියමින් සිටියෝය, “අහෝ මගේ අල්ලාහ්! ඔබ මට දුන් පොරොන්දුව ඉටු කරන්න! අහෝ මගේ අල්ලාහ්! ඔබ මෙම කුඩා ඉස්ලාම් ප්‍රජාව විනාශ කළහොත් ඔබට තවදුරටත් නමස්කාර කිරීමට කිසිවෙක් මිහිපිට ඉතිරි නොවනු ඇත!”.

මේ අතර බහුදේවවාදී තරාතිරමේ සිට, කුරේෂ්ගේ නිර්භීත හා තීක්ෂණ දුනුවායෙකු වන හස්‍රත් අබූ බක්‍ර්ගේ පුත් අබ්දුර් රහ්මාන්, තවමත් මුස්ලිම්වරයෙකු බවට පත් නොවූ, සටන් බිමට ඇවිද ගොස් සටන්කරුවෙකු ඉල්ලා සිටියේය. ජුලි මාසයේ මෙම මධ්‍යහ්න රස්නයේදී මුජාහිද් තරාතිරමේ අයකු වහා තම කඩුව අමෝරාගෙන ඉදිරියට ගිය අයුරු දක්නට ලැබිණි. මෙම පුද්ගලයා නබිවරුන්ගෙන් පසු උසස්ම පුද්ගලයා වූ හස්‍රත් අබූබක්‍ර් වන අතර, ඔහු පළමු මුස්ලිම්වරයා බවට පත්වීමෙන් සහ සිද්දික් තනතුරට පත්වීමෙන් ගෞරවයට පාත්‍ර විය. ඔහු තම පුතා සමඟ සටන් කිරීමට ඉදිරියට ගියේය. කෙසේ වෙතත්, ලෝකයේ නායකයා ඔහුට පැවසුවේ, “අබූ බකර්! ඔබ මට මාගේ පෙනෙන ඇස සහ ඇසෙන කන වැනි බව ඔබ දන්නේ නැද්ද! මගේ පැත්ත අත්හැරී යන්න එපා! මගේ කයට, සිතට එන හැම දුකක්ම ඔබ වහන්සේගේ භාග්‍යවත් මුහුණ දැකීමෙන් සමනය වෙනවා. ඔබ සමඟ සිටීම මගේ හදවත ශක්තිමත් කරයි” යනුවෙනි.ඔහු සටන් කිරීමෙන් වැළැක්වීය. අබූබකර් අස්-සිද්දික්ට තම පුතාට මෙසේ පැවසීමෙන් නතර කිරීමට නොහැකිව ඔහු පැවසුවේ, “අනේ දුෂ්ටයා! ඔබේ මා සමඟ ඇති සම්බන්ධයට කුමක් සිදුවීද?” යනුවෙනි.

“අබු බකර්! ඔබ මට පෙනෙන ඇස සහ ඇසෙන කන වැනි බව ඔබ නොදන්නෙහිද! මගේ පැත්ත දාලා යන්න එපා! මගේ කයට, සිතට එන හැම දුකක්ම ඔබ වහන්සේගේ භාග්‍යවත් මුහුණ දැකීමෙන් සමනය වෙනවා. සමඟ සිටීම හදවත ශක්තිමත් කරයි.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

එවිට, නබිවරුන්ගේ සුල්තාන් තුමාණන්, අපගේ ශාස්තෘ හබීබ් අල්-අක්‍රම් බිමෙන් වැලි මිටක් අරන් ඔහු මේ වැලි සතුරා දෙසට විසි කර, “ඔවුන්ගේ මුහුණු කළු වේවා! අහෝ මගේ අල්ලාහ්! ඔවුන්ගේ සිත්වල බිය තබන්න, ඔවුන්ගේ පාද වෙව්ලන්න!” යැයි පැවසුවේය. එවිට ඔහු තම අස්හාබ් දෙසට හැරී, "පහර දෙන්න!" සංඥාවක් බලාපොරොත්තුවෙන් සිටි තේජාන්විත අස්හාබ් පෙර උපදෙස් පරිදි ක්‍රියා කිරීමට පටන් ගත්තේය. “අල්ලාහු අක්බර්! අල්ලාහු අක්බර්!” ඊතල මහත් වේගයෙන් විසි කිරීමට පටන් ගත්තේය; ගල් ඔවුන්ගේ ඉලක්ක සොයා ගත්තේය; භෙල්ල සන්නාභයට පහර දුන්නේය. අල්ලාහු තආලාගේ සිංහයන් වූ හස්‍රත් හම්සා කඩු දෙකකින් සටන් කරමින් සිටියේය. හස්‍රත් අලී,හස්‍රත් උමර්, සුබයිර් ඉබ්නු අව්වාම්, සඅද් ඉබ්නු වක්කාස්, අබූ දුජානා22 සහ අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු ජහ්ෂ් බහුදේවවාදීන් අතර එක් කෙළවරකින් ඇතුළු වී අනෙක් කෙළවරින් පිටව යමින් නොඇදහිලිවන්තයන් මවිතයට පත් කළහ. ඒ සෑම එකක්ම ගමන් කළ නොහැකි බලකොටුවක් බවට පත් විය. “අල්ලාහු අක්බර්! අල්ලාහු අක්බර්!” ලෝකය පිරී; අල්ලාහු තආලාගේ මහිමයේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය මිටියක් මෙන් නොඇදහිලිවන්තයින්ට පහර දුන්නේය. අපගේ ශාස්තෘන් වහන්ස, නබිතුමා අල්ලාහු තආලා තුමාට ආයාචනා කරමින්, “යා හයියු! යා කයියූම්! යා හයියු ! යා කයියූම්!" යනුවෙන් කීවේය. හස්‍රත් අලී පැවසුවේ මෙසේය: “බද්‍ර්හිදී, අප සියලු දෙනාටම වඩා නිර්භීත වීරයා වූයේ රසූල් අලෙයිහිස්-සලාම් ය. ඔහු බහුදේවවාදීන්ගේ සමීපතමයා විය. අපට දුෂ්කරතා ඇති වූ සෑම විටම අපි උන්වහන්සේ ළඟට සරණ ගියෙමු.”

බහුදේවවාදීන් ඔවුන්ගේ නායක අබූ ජහ්ල්ව ඔවුන් මැදට ගෙන ගියේය. ඔවුන් ඔවුන් අතර සිටි අබූජහ්ල් ට සමාන වැනි අයෙකුට අබූ ජහ්ල් වගේ සැරසී ය. මෙම අවාසනාවන්ත පුද්ගලයාගේ නම අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්න් මුන්සීර් ය. හස්‍රත් අලී අබ්දුල්ලාහ්ට පහර දුන්නේය. ඔහු අබූ ජහ්ල් ඉදිරියේ ඔහුගේ හිස ගසා දැමුවේය. බහුදේවවාදීන් අබූ කයිස් ව අබූ ජහ්ල් වගේ පැළඳ සිටියහ. ඔහු ඝාතනය කරනු ලැබුවේ හස්‍රත් හම්සා විසිනි.

හස්‍රත් අලී බහුදේවවාදියෙකු සමඟ සටන් කරමින් සිටියේය. බහුදේවවාදියා තම කඩුව හස්‍රත් අලී දෙසට එල්ල කළ අතර ඔහුගේ කඩුව පලිහෙහි සිර විය. හස්‍රත් අලී බහුදේවවාදීන්ගේ ආයුධ සන්නද්ධ සිරුරට සුල්ෆිකර් නම් කඩුව එල්ල කළේය. ඔහු බහුදේවවාදියා ගේ සන්නාහය සමඟ ඔහුගේ උරහිසේ සිට ඔහුගේ පපුව දක්වා ඔහුගේ හිසට ඉහළින් කඩුවක් බැබළෙන බව ඔහු දුටුවේය. ඔහු ඉක්මනින් හිස පහත් කළේය. කඩුව අතට ගත් මිනිසා, “මේක ගන්න! මෙය හම්සා ඉබ්නු අබ්දුල්මුත්තලිබ්ගෙන්! බහුදේවවාදියාගේ හිස එහි හිස්වැසුමෙහි බිම වැටුණි. හස්‍රත් අලී හැරී බැලූ විට ඔහුගේ මාමා වූ හස්‍රත් හම්සා කඩු දෙකකින් සටන් කරන අයුරු දුටුවේය. අපගේ නබිතුමා ඔහුගේ අස්හාබ් මෙතරම් නිර්භීතව සටන් කරනු දුටු විට, “ඔවුන් මේ ලෝකයේ සිටින අල්ලාහු තආලාගේ සිංහයන්” යැයි පවසමින් ඔහු ඔවුන්ට ප්‍රශංසා කළේය.

යම් අවස්ථාවක දී අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන රසූලුල්ලාහ් අසල සටන් කරමින් සිටි හස්‍රත් උකාෂාගේ කඩුව කැඩී ගියේය. ඒක දුටු අපේ ආදරණීය නබිතුමා බිම දැකපු පොල්ලක් එතුමාට දුන්නේය. ඔහු, “අහෝ උකාෂා! මේ සමඟ සටන් කරන්න!”යැයි පැවසුවේය. උකාෂාට පොල්ල ලැබුණු විගස, අපේ නබිතුමාගේ ආශ්චර්‍යයක් ලෙස, එය ශක්තිමත් හා තියුණු මැද දාරයක් සහිත දිගු, දිදුලන කඩුවක් බවට පත් විය. ඔහු සටන අවසන් වන තුරුම මෙම කඩුවෙන් බොහෝ බහුදේවවාදීන් ඝාතනය කළේය.

සටන් කරන අතරතුර, ලෝකයේ නායකයා වන රසූල් අල්-අක්‍රම් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ පහත සඳහන් ආශීර්වාද ලත් හදීස් අෂ්-ෂරීෆ් ද ප්‍රකාශ කරමින් සිටි අතර එය ඔහුගේ අස්හාබ්ට බෙහෙවින් පොළඹවන ලදී: “මාගේ බලය අල්ලාහ් තආලා මත දිවුරමි. ජනාබ් අල්-හක්ගේ තෘප්තිය අපේක්ෂාවෙන් අද දින ඉවසීමෙන් සහ නොපසුබට උත්සාහයෙන් සටන් කරන සහ ආපසු නොගොස් ඉදිරියට යමින් සිටියදී මරා දමනු ලබන අයව හක් තආලා ඔහුගේ ජන්නාට පත් කරනු ඇත.” එම ආශීර්වාද ලත් වදන් ඇසූ උමයිර් ඉබ්නු හුමාම්, “කොතරම් අපූරුද! මොනතරම් අපූරුද! එබැවින් මට ජන්නාට ඇතුළු වීමට ප්‍රාණ පරිත්‍යාගයක් ලැබීම හැර වෙනත් කිසිවක් අවශ්‍ය නොවේ!” ඔහු සතුරාට එරෙහිව සටන් කරන අතර ඒ සමඟම ඔහු මෙසේ පැවසීය, “කෙනෙකුට අල්ලාහු තආලා වෙත යා හැක්කේ ද්‍රව්‍යමය ප්‍රතිපාදනවලින් නොව හක් තආලාට බියෙන්, ආහිරත් සඳහා ක්‍රියාවෙන් සහ ජිහාද් හි ඉවසීමෙන් සහ නොපසුබට උත්සාහයෙන් පමණි. මේවා හැර අනෙකුත් සියලුම විධිවිධාන නිසැකවම අවසන් වනු ඇත!”. මේ අනුව, ඔහු ප්‍රාණත්‍යාගය තෙක් සටන් කළේය.

සටන තීව්‍ර විය. අවම වශයෙන් බහුදේවවාදීන් තිදෙනෙක් සෑම සහාබියෙකුටම පහර දුන්හ. ඔවුන්ගේ කඩුවලින් ඔවුන්ට එරෙහිව සටන් කිරීමට උත්සාහ කළ තේජාන්විත අස්හබ්ට පසුබැසීමට කිසිවකට නොහැකි විය. “අල්ලාහු අක්බර්! අල්ලාහු අක්බර්!” නැවත නැවතත් පහර දීමෙන් වෙහෙසට පත් නොවීය. එක් අවස්ථාවක බහුදේවවාදීන්ගේ ප්‍රහාරය උත්සන්න විය. අස්හාබ් අල්කිරාම් දුෂ්කර තත්වයක සිටියේය.

එම අවස්ථාවේදී අපගේ ගුරුවරයාණන් රසූලුල්ලාහ්, හස්‍රත් අබූබක්‍ර් සමඟ ඔහුගේ කූඩාරමට ඇතුළු විය. අපගේ නබිතුමා නැවතත් අල්ලාහු තආලාට යාච්ඤා කිරීමට පටන් ගත්තේය. “අනේ මගේ රබ්! ඔබ මට පොරොන්දු වූ උදව්ව මට ලබා දෙන්න!”. ඒ වෙලාවෙම වහී පහළ විය . මාල්හි, “මතක තබා ගන්න, ඔබ ඔබේ රබ්ගෙන් උපකාරය සහ ජයග්‍රහණය ඉල්ලා සිටි විට, ඔහු ඔබේ ඉල්ලීමට පිළිතුරු දී ඔබේ යාච්ඤාව පිළිගෙන, 'සැබවින්ම එකා පසුපස එකා එන දේවදූතයන් දහසක් සමඟින් මම ඔබව ශක්තිමත් කරන්නෙමි”23 යනුවෙන් පැවසූ විට, නබිතුමා එකවරම නැඟිට, “සුබ ආරංචියක්, අබූ බක්‍ර්! අල්ලාහු තආලාගේ උපකාරය ඔබ වෙත ළඟා විය! ඒ තමයි ජිබ්‍රායිල්! කඳු මුදුන් මත, තම අශ්වයාගේ කඹය අල්ලාගෙන, ආයුධ සන්නද්ධව, ඔහු නියෝග එනතෙක් බලා සිටී” යැයි පැවසුවේය.

සූරා අන්ෆාල් හි සඳහන් පරිදි, ජනාබ් අල් හක් දේව දූතයින්ට මාල්හි පැවසුවේ, “ඔබේ රබ් දේවදූතයන්ට හෙළි කළේය: මම ඔබ සමඟ සිටිමි (මුස්ලිම්වරුන්ට උපකාර කිරීමට සහ උදව් කිරීමට). එබැවින්, විශ්වාසවන්තයින්ට (උපකාරයේ ශුභාරංචිය සමඟ) උදව් කරන්න, ඔවුන්ට බලය සහ ශක්තිය ලබා දෙන්න. මම නොඇදහිලිවන්තයන්ගේ හදවත් තුළ බිය ඇති කරන්නෙමි. ඔවුන්ගේ බෙල්ලට පහර දී ඔවුන්ගේ ඇඟිලිවල සහ පාද ඇඟිලිවල සන්ධි බිඳ දමන්න. මක්නිසාද යත්, ඔවුන් අල්ලාහු තආලා සහ ඔහුගේ රසූල් තුමාට විරුද්ධ වූ බැවිනි. කෙනෙක් අල්ලාහු තආලා සහ ඔහුගේ රසූල් (ඔහුගේ වද හිංසාවලට ලක් වනු ඇත) ප්‍රතික්ෂේප කරයිද, අල්ලාහු තආලා දඩුවමෙහි දැඩි වේ!”24

මෙම නියෝගය මත, ජබ්‍රායිල්, මිකායිල් සහ ඉස්‍රාෆිල් අලෙයිහිමුස් සලාම්, එක් එක් දේවදූතයන් දහසක් රැගෙන, පිළිවෙලින් අපගේ ආදරණීය නබිතුමාගේ දකුණු පසින් සහ වම් පසින් ඔවුන්ගේ ස්ථාන ලබා ගත්හ.25

ජබ්‍රායිල් අලෙයිහිස් සලාම් ඔහුගේ හිස මත කහ පැහැති හිස්වැස්මක් ඔතා තිබුණි. අනික් දේවදූතයන්ගේ හිස මත සුදු හිස්වැසුම් තිබුණි. ඔවුන් තම හිස්වැසුම්වල කෙළවර ඔවුන්ගේ පිටේ එල්ලා සුදු අශ්වයන් පිට නැගී සිටියහ. අපගේ නායකයා වූ සර්වර් අල්-ආලම් ඔහුගේ අස්හාබ්ට පැවසුවේ, “දේවදූතයන් ඔවුන් මත ලකුණු සහ සලකුණු ඇත. ඔබත් ලකුණක් තබා ඔබටම සලකුණක් සාදාගන්න!” එවිට සුබයිර් ඉබ්නු අව්වාම් කහ පැහැති රෙද්දක් ඔතා, සහ අබූ දුජානා ඔවුන්ගේ හිස් මත රතු පැහැති රෙද්දක් ඔතා. හස්‍රත් අලී සුදු කොඩියක් ගත් අතර, හස්‍රත් හම්සා ඔහුගේ පපුව මත පැස්බරා පිහාටුවක් සවි කළේය.

දේවදූතයන් යුද්ධයට ඇතුල් වීමත් සමඟ තත්වය ක්ෂණයකින් වෙනස් විය. අස්හාබ් අල්-කිරාම් සතුරා වෙත ඔවුන්ගේ කඩු පහර දීමටත් පෙර, ඔහුගේ හිස ඔහුගේ ශරීරයෙන් වෙන් වී බිම වැටී ඇත. අපේ ශාස්තෘන් වහන්ස, නබි නායකතුමාට ඉදිරියෙන් සහ පිටුපසින් දකුණේ සහ වම බහුදේවවාදීන් සමඟ නාඳුනන මිනිසුන් සටන් කරන අයුරු දැකගත හැකි විය. හස්‍රත් සහ්ල් මෙසේ විස්තර කරයි: "බද්‍ර් ගසා සමයේදී, අපි බහු දේවවාදියෙකුගේ හිසට අපගේ කඩු පහර දුන් විට, ඔහුගේ හිස ඔහුගේ ශරීරයෙන් වෙන් වී කඩුව එහි ඉලක්කයට යාමට පෙර බිමට වැටෙනු අපි දුටුවෙමු!"

අබූ ජහ්ල් ඝාතනය කිරීම

බහුදේවවාදීන්ගේ ධජය දරන්නා වූ අබූ අසීස් ඉබ්නු උමයිර් අල්ලා ගන්නා ලදී. ඔවුන්ගේ අණදෙන නිලධාරි අබූ ජහ්ල්, කුරේෂිවරුන් දිරිමත් කිරීම සඳහා නිරන්තරයෙන් කවි කියමින් තම සොල්දාදුවන්ගේ චිත්ත ධෛර්‍යය වැඩි දියුණු කිරීමට උත්සාහ කළේය. ඔහු තරුණයෙකු මෙන් පහර දෙමින්, “මේ දවස්වලට තමා මගේ අම්මා මාව බිහි කළා!” යැයි උද්වේගක්ෂණය අනමින් සිටියේය.

බහුදේවවාදීන්ගෙන් එක් අයෙකු වන උබයිදා ඉබ්නු සයිඩ් සම්පූර්ණ සන්නාහයෙන් සැරසී සිටියේය. ඔහුගේ දෑස් පමණක් දිස් විය. ඔහු තම අශ්වයා පිට හැරී, “මම අබූ සාතුල්කරිෂ්! මම අබූ සාතුල්කරිෂ්!" එනම්, "මම උදරයේ පියා වෙමි (මට විශාල උදරයක් ඇත)." ඔහු මුස්ලිම්වරුන්ට ඔහුගේ සුවිශේෂී ආකාරයෙන් අභියෝග කළේය. වීරෝදාර මුජාහිද්, හස්‍රත් සුබයිර් ඉබ්නු අව්වාම්, ඔහු වෙතට පැමිණ, ඔහුගේ ඇසට කෙළින්ම එල්ල කර, ඔහුගේ හෙල්ලය , "අල්ලාහු අක්බර්!" කියා විසි කළේය.එහි ඉලක්කය සොයාගත් හෙල්ලය ඔහුගේ අශ්වයාගේ සිට බිමට ඇද දැමීය. හස්‍රත් සුබයිර් ඔහු වෙත ළඟා වන විට උබයිදා මියගොස් සිටියේය. කම්මුලට පයිය තියලා මුළු ශක්තියෙන් ඇද්දත් හෙල්ල ඉතා අපහසුවෙන් එලියට ගත්තේය; එය නැමිලා තිබුණි.

බද්‍ර් සටනේදී හස්‍රත් සුබයිර් දැක්වූ වීරත්වය විශිෂ්ටයි. ඔහුගේ සිරුරේ තුවාල නොවූ ස්ථානයක් නොවීය. ඔහුගේ පුත් උර්වා මේ තත්ත්වය විස්තර කළේ “මගේ පියාට දරුණු කඩු පහර තුනක් ලැබී තිබුණි. ඉන් එකක් ඔහුගේ බෙල්ලේ විය. තුවාලය කොතරම් ගැඹුරු කැළලක් ඇති කළාද කියනවා නම් මට මගේ ඇඟිල්ල එයට ඇතුල් කළ හැකිය.

අබ්දුර් රහ්මාන් ඉබ්නු අවුෆ් ද කුරේෂිවරුන් සමඟ දරුණු ලෙස සටන් කරමින් සිටියේය. තම තුවාලවලින් ගලා යන ලේ නොතකමින් ඔහු මුහුණ දුන් අයව බිම හෙළමින් සිටියේය. හස්‍රත් අබ්දුර්‍රහ්මාන් ඔහු දුටු සිදුවීමක් මෙසේ විස්තර කළේය:

“මොහොතකට මා ඉදිරියෙහි කිසිවෙක් ඉතිරිව සිටියේ නැත. මම වටපිට බැලූ විට අන්සාර්හි තරුණයන් දෙදෙනෙක් මගේ ඇසට හසු වූහ. මට අවශ්‍ය වූයේ ඔවුන්ගෙන් ශක්තිමත්ම තැනැත්තා අසල සිටීමටය. මේ තරුණයන් දෙදෙනාගෙන් එක් අයෙක් මා දෙස බලා, මා දෙසට හැරී, 'අනේ මාමේ! ඔබ අබූ ජහ්ල්ව හඳුනනවාද?' මම පිළිතුරු දෙමින්, 'ඔව්, මම ඔහුව හඳුනමි. මම ඔහුගෙන් ඇසූ විට, 'අනේ මගේ සහෝදරයාගේ පුතා, ඔබ අබූ ජහ්ල් සමඟ කුමක් කරන්නේද?' ඔහු පිළිතුරු දෙමින්, 'ඔවුන් මට කීවේ ඔහු රසූලුල්ලාහ්ට නින්දා කරන බවයි. මම අල්ලාහු තආලාගේ නාමයෙන් දිවුරා කියමි, මම ඔහුව දුටු පසු, මම ඔහුව මරා දමන තුරු හෝ මා මිය යන තුරු ඔහුව අත් නොහරිමි.' යනුවෙන් කීවේය. තරුණයෙක් උද්වේගකර තත්ත්වයෙන් කතා කළ මේ නිශ්චිත සහ නිර්භීත වචනවලින් මම ඇත්තෙන්ම පුදුම වුනෙමි.

(අනේ මගේ අස්හාබ්!) දේවදූතයන් ඔවුන් මත ලකුණු සහ සලකුණු ඇත. ඔබත් ලකුණක් තබා ඔබටම සලකුණක් සාදාගන්න!”
හදීස් අෂ් ෂරීෆ්

අනෙක් තරුණයාද මා දෙස නෙත් යොමා අනෙක් තැනැත්තා කී ලෙසම කීවේය. ඔය අතරේ මම අබූ ජහ්ල්ව දුටුවේය! සතුරු සොල්දාදුවන් අතර, ඔහු නිරන්තරයෙන් එහා මෙහා ගියේය., 'අනේ තරුණයන්! කඩිමුඩියේ එහා මෙහා යන ඒ පුද්ගලයා අබූ ජහ්ල්‍ය.’ මම කී විට ඔවුහු වහා තම කඩු අල්ලාගෙන අබූ ජහ්ල් වෙත ළඟා වූහ. ඔවුන් සටන් කිරීමට පටන් ගත්හ. මෙම තරුණයන් වූයේ අෆ්‍රා ආර්‍යාවගේ දරුවන් වූ මුවාස් සහ මුඅව්වාස් සහෝදරයන්‍ය.

මේ අතර, අස්හාබ් අල් කිරාම්ගේ වීරයෙකු වන මුආස් ඉබ්නු අම්‍ර්ට අබූ ජහ්ල් වෙත සමීප වීමට අවස්ථාව ලැබුණි. ඔහු දිගු අශ්වයෙකු පිට සිටි අබූ ජහ්ල්ට පහර දුන් අතර ඔහුගේ කකුලට ඔහුගේ මුළු ශක්තියෙන් පහර දුන්නේය. අබූ ජහ්ල්ගේ කකුල බිම වැටුණේය. එවිට තවමත් මුස්ලිම්වරයෙකු බවට පත් නොවූ ඉක්‍රිමා තම පියාගේ උපකාරයට පැමිණ හස්‍රත් මුආස් ඉබ්නු අම්‍ර් සමඟ සටන් කිරීමට පටන් ගත්තේය.

ඒ මොහොතේ මුආස් සහ මුඅව්වාස් සොහොයුරන් ඉදිරියට පැන “උකුස්සා වගේ. ඔවුන් සියල්ලන්ම පෙරළා දමා අබූජහ්ල් වෙත ළඟා විය. ඔහු මැරුණා යැයි සිතන තෙක් ඔවුහු ඔහුට කඩුවලින් පහර දුන්හ. හස්‍රත් මුආස් ඉබ්නු අම්‍ර් ඉක්‍රිමාට එරෙහිව සටන් කරමින් සිටියදී ඔහුගේ අතෙහි සහ බුජෙහි තුවාල විය. ඔහුගේ ආශිර්වාද ලත් අතේ මැණික් කටුවෙන් කපා සම කැබැල්ලකින් එල්ලා තිබිණි. සටන් වල ගිලී සිටි මුආස් ඉබ්නු අම්‍ර්ට ප්‍රතිකාර සඳහා අත ඔතා ගැනීමටවත් කාලය නාස්ති කිරීමටවත් කාලයක් තිබුණේ නැත. ඔහුගේ කැපූ අත හම කැබැල්ලක එල්ලී තිබුණද ඔහු වීරත්වයෙන් සටන් කළේය.

අල්ලාහු අක්බර්! මොනතරම් ශක්තිමත් ඊමාන්ද! මොනතරම් දැකීමක්ද! ටික වෙලාවක් මේ විදියට රණ්ඩු වෙද්දි හස්‍රත් මුආස් ට තේරුනා තමන්ගෙ ක්‍රයාකිරීමේ හැකියාව අඩුවෙන බව. ඊට හේතුව ඔහුගේ තුවාල වූ අතයි. ඔහු වහාම එය මතට පාගා එය ඉරා දමා විසි කළේය ...26

ඉස්ලාමයේ දරුණු සතුරෙකු වූ නව්ෆල් ඉබ්නු හුවේලිඩ්, කුරේෂ්හි වඩාත් ජනප්‍රිය ශූරයෙකි. ඔහු නොකඩවා කෑ ගසමින් බහුබූත රංචුව අවුස්සමින් උද්ඝෝෂණය කිරීමට උත්සාහ කළේය. අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ නබිතුමා ඔහුගේ හැසිරීම දුටු විට, “අනේ අල්ලාහ්! නව්ෆල් ඉබ්නු හුවේලිඩ් ට එරෙහිව ඔහුව පරාජය කරන්න මට උදව් කරන්න”යැයි පැවසුවේය. අල්ලාහු තආලාගේ සිංහයා වූ හස්‍රත් අලී බහුදේවවාදී නව්ෆල් දුටු විට ඔහු එකවරම ඔහුට පහර දුන්නේය. සන්නාහයෙන් වැසී තිබුණද ඔහුගේ පාද දෙකම කපා දැමීමට තරම් ඔහු තම කඩුව තදින් කපා ගත්තේය. ඉක්බිති ඔහු ගෙල හරහට කඩුව කපා හිස ගසා දැමුවේය.27

උණුසුම් වැලි මත බිලාල් අල්-හබාෂි බ තබා ඔහුගේ පපුව මත දැවැන්ත ගල් තැබීමට පුරුදු වූ උමයියා ඉබ්නු ඛලාෆ් බහුදේවවාදීන්ගෙන් වඩාත්ම රුදුරු කෙනෙකි. අපගේ ශාස්තෘවරයා වන රසූල් (සල්ලල්ලාහු ‘අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ට වධ හිංසා කිරීමට සෑම අවස්ථාවක්ම ප්‍රයෝජනයට ගත් මෙම ඉස්ලාම් සතුරා බද්‍ර් මිටියාවතේ බහුදේවවාදීන් එක්‍රැස් කිරීමට උත්සාහ කරමින් ඉස්ලාමයේ නූර් එක නිවා දැමීමට උත්සාහ කළේය. ඔහුගේ මේ තත්ත්වය දුටු හස්‍රත් බිලාල් තුමාණෝ ළං වී කඩුව අතැතිව ඔහු ඉදිරියෙහි සිට, “අනේ උමයියා ඉබ්නු ඛලෆ්, අවිශ්වාසයේ නායකයා! ඔබ ජිවත් වුහොත්, මම ජිවත් නොවෙමි ඇතැයි මම ප්‍රාර්ථනා කරමි! ”කියා ඔහු පහර දුන්නේය. ඔහු පැවසූ විට, “අනේ අන්සාරි සහෝදරවරුනි! උදව් කරන්න, අවිශ්වාසයේ නායකයා මෙහි සිටී! ” අස්හාබ් අල්-කිරාම් උමයියා වටකර ඔහුව එකවරම මරා දැමීය.28

බහුදේව හමුදාවේ නායකයෙක් සිටියේ නැත. ඔවුන්ගෙන් කිසිවෙක් කුමක් කළ යුතු දැයි දැන සිටියේ නැත; ඔවුන් අහම්බෙන් පලා යාමට උත්සාහ කළහ. අවිශ්වාසයේ බලකොටුව වැටී ඇත. තේජාන්විත අස්හාබ් ඔවුන් පසුපස හඹා ගියේය. සමහර බහුදේවවාදීන් වහලුන් ලෙස අල්ලා ගන්නා ලදී. අපගේ ආදරණීය නබිතුමාගේ පිතෘක මාමා වන අබ්බාස් වහලුන් අතර සිටියේය.29

ජයග්‍රහණය ඇදහිලිවන්තයන්ගේ විය

අපගේ ශාස්තෘවරයා වන නබි සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම් තුමාණන්, “නව්ෆල් ඉබ්නු හුවයිලිද් ගැන යම් කිසිවකුට තොරතුරක් තිබේද?” යනුවෙන් තම තේජාන්විත අස්හෙබ්ගෙන් විමසූහ. හස්‍රත් අලී ඉදිරියට ගොස්, “අනේ රසූලල්ලාහ්! මම ඔහුව මැරුවා.” මෙම පුවතෙන් අතිශයින් සතුටට පත් වූ අපගේ ආදරණීය නබිතුමා “අල්ලාහු අක්බර්!” යනුවෙන් තක්බීර් ප්‍රකාශ කළේය. තවද, ඔහු පැවසුවේ “අල්ලාහු තආලා ඔහු සම්බන්ධයෙන් මාගේ යාච්ඤාව පිළිගත්තේය” යනුවෙනි.

උමයියා ඉබ්නු ඛලෆ් මරා දැමූ බව ඔවුන් ඔහුට පැවසූ විට, ඔහු මහත් සේ ප්‍රීති වී, “අල්හම්දුලිල්ලාහ්! අල්ලාහු තආලාට ස්තුති වේවා. මාගේ රබ් ඔහුගේ උපන් දාසයා තහවුරු කර ඔහුගේ දහම උසස් කර ඇත” යනුවෙන් පැවසුවේය.

අබූ ජහ්ල් සම්බන්ධයෙන් අපගේ ගුරුවරයා රසූල් අල් අක්‍රම් පැවසුවේ, “මට පුදුමයි අබූ ජහ්ල් කරපු දේ, එයාට මොකද වුණේ? කවුද ගිහින් එයාව හොයන්නේ?” යනුවෙනි. ඔහු මළවුන් අතරේ සෙවීමට නියෝග කළේය. ඔවුන් සෙවූ නමුත් ඔහුව සොයා ගැනීමට නොහැකි විය. අපේ ශාස්තෘවරයාණෙනි, නබිතුමා පැවසුවේ, “ඔහුව සොයන්න, මම ඔහු ගැන පොරොන්දුවක් දුන්නෙමි. ඔබට ඔහුව හඳුනාගත නොහැකි නම්, ඔහුගේ දණහිසේ ඇති කැළල සොයා බලන්න. දිනක් ඔහු සහ මම අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්න් ජුද්ආන්ගේ මංගල්‍යයේ සිටියෙමු. අපි දෙන්නම තරුණයි. මම එයාට වඩා ටිකක් ලොකුයි. මම හිරවෙලා ඉන්නකොට මම එයාව තල්ලු කළා. ඔහු දණින් වැටුණා. ඔහුගේ එක් දණහිසකට තුවාල වී ඇති අතර, මෙම තුවාලයේ කැළල ඔහුගේ දණහිසෙන් මැකී ගියේ නැත.” යනුවෙනි.

මෙයින් පසු, අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු මස්උද් ,අබූ ජහ්ල් සොයා ගියේය. ඔහු තුවාල වී සිටින බව සොයාගෙන ඔහුව හඳුනා ගත්තේය. ඔහු “ඔබ අබූ ජහ්ල්ද?” කියා ඇසීය. ඔහු අබූ ජහ්ල්ගේ උගුර මත තම පාදය තද කළේය. ඔහු රැවුල අල්ලා එය ඇද ගත්තේය. ඔහු, “අල්ලාහු තආලාගේ සතුරා! අල්ලාහු තආලා අවසානයේ ඔබව පහත් කර තිබේද? අබූ ජහ්ල් පිළිතුරු දෙමින්, “ඇයි ඔහු මාව නිග්‍රහ කරන්නේ! අහෝ බැටළු එඬේරා! අල්ලාහ් ඔබව අවමානයට පත් කරයි. ඔබ ඉතා බෑවුම් සහිත ස්ථානයකට නැග්ගා! මට කියන්න ජයග්‍රහණය අයිති කොයි පැත්තටද කියලා. හස්‍රත් ඉබ්නු අල් මස්උද් පැවසුවේ, “ජයග්‍රහණය අල්ලාහ්ට සහ ඔහුගේ රසූල්ට අයිතියි.” අබූජහ්ල්ගේ හිස්වැස්ම ගලවන අතරේ ඔහු, “අනේ අබූජහ්ල්! මම උඹව මරන්නෙමි." අබූ ජහ්ල් තම අවිශ්වාසයේ, උඩඟුකමේ සහ උඩඟුකමේ තරම පෙන්නුම් කළේ, “ඔවුන්ගේ ජාතියේ ප්‍රධානීන් මරා දැමූ අයගෙන් පළමුවැන්නා ඔබ නොවේ යැයි පවසමින් ය. “නමුත් සත්‍යය නම්, ඔබ මාව මරා දැමීම මට ඉතා අපහසු වනු ඇත. අඩුම තරමින් මගේ හිස තේජාන්විත ලෙස පෙනෙන පරිදි මගේ පපුව අසලින් මගේ බෙල්ල කපා දමන්න!”

ඉබ්නු අල්-මස්උද්ට තම කඩුවෙන්ම අබූ ජහ්ල්ගේ හිස කපා ගැනීමට නොහැකි වූ විට, ඔහු අබූජහ්ල්ගේ කඩුවෙන් එය කපා ඔහුගේ ආයුධය, සන්නාහය, හිස්වැස්ම සහ හිස අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ වෙත ගෙන ආවේය. ඔහු පැවසුවේ, “රසුල්ලාහ්, ඔබ වෙනුවෙන් මගේ දෙමාපියන් කැප වේවා! මෙය අල්ලාහු තආලාගේ සතුරා වන අබූ ජහ්ල්ගේ හිසයි. අපගේ ආදරණීය නබි තුමා පැවසුවේ, "අල්ලාහ් හැර වෙන දෙවියෙක් නැත" පසුව ඔහු නැඟිට අබූජහ්ල්ගේ මිනිය වෙත ගියේය. ඔහු, “අල්ලාහු තආලාට ප්‍රශංසා වේවා, මන්ද ඔහු ඔබව කිසි වටිනාකමක් නැති සහ නීච බවට පත් කළේය. අල්ලාහ්ගේ සතුරා! ඔබ මෙම උම්මාවේ පාරාවෝ විය.” එවිට ඔහු අල්ලාහු තආලාට ස්තුති කරමින්, “අනේ මගේ රබ්! ඔබ මට දුන් පොරොන්දුව ඉටු කළා” යැයි පැවසුවේය.

“සැබෑ නබිවරයෙකු ලෙස මා එවූ මාගේ රබ් නමින් මම කියමි, ඔවුන් (බහුදේවවාදීන්ගේ මළකඳන්) අසනවාට වඩා ඔබ මා අසන්නේ නැත. නමුත් ඔවුන්ට පිළිතුරු දීමට නොහැක.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

තුවාල ලැබූ අස්හාබ් අල් කිරාම්ගේ තුවාල වලට අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම් තුමාණන් විසින් ප්‍රතිකාර කරන ලදී. ඔහු දිවි පිදූ අය සොයා ගත්තේය. ප්‍රාණ පරිත්‍යාගිකයින් දාහතර දෙනෙක් මුහාජිරින්වරුන්ගෙන් හය දෙනෙක් සහ අන්සාර්වරුන්ගෙන් අට දෙනෙක් වූහ. ඔවුන්ගේ සියලු ආශීර්වාද ලත් ආත්මයන් ජන්නා වෙත පියාසර කරන අතර, මිනිසුන් හැත්තෑ දෙනෙකු මරා දැමූ අතර, ඉස්ලාමයේ නූර් නිවා දැමීමට උත්සාහ කළ බහුදේවවාදීන්ගෙන් මිනිසුන් හැත්තෑවක් වහල්භාවයට ගෙන යන ලදී.

ජයග්‍රහණය පිළිබඳ ශුභාරංචිය ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා අපගේ ගුරුවරයා වන රසූලුල්ලාහ් අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු රවාහා සහ සයිද් ඉබ්නු හරිතා මදීනා වෙත යැවීය. අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ, නබිතුමා ප්‍රාණ පරිත්‍යාගිකයින් වෙනුවෙන් ජනාසා සලාතය30 මෙහෙයවා ඔවුන්ගේ සොහොන්වල තැන්පත් කරන ලදී. ඔව්හු බහුදේවවාදින්ගේ මළ සිරුරු විසිහතර වියළි ළිඳකට ද අනෙක් ඒවා වළකට ද දමා ගොඩ කළහ.

ලෝකයේ නායකයා තම ගෞරවනීය අස්හාබ් සමඟ ළිඳ වෙත පැමිණ, “අනේ ළිඳට හෙළන ලද අය!” යැයි පැවසීය. ඝාතනය කරන ලද බහුදේවවාදීන්ගේ නම් ඔවුන්ගේ පියවරුන්ගේ නම් ද කියමින්, “අනේ උත්බා ඉබ්නු රබියා! අනේ උමයියා ඉබ්නු හලෆ්! අබූ ජහ්ල් ඉබ්නු හිෂාම්! ... ඔබ ඔබේ නබිවරයාට කොතරම් නරක මිනිසුන්ද? ඔබ මාව ප්‍රතික්ෂේප කළා, නමුත් අනෙක් අය මාව අනුමත කර තහවුරු කළහ. ඔබ මගේ නගරයෙන්, මගේ දේශයෙන් මාව පිටුවහල් කළා. තවත් සමහරු මට දොර ඇරලා මාව වැළඳගත්හ. ඔබ මට විරුද්ධව සටන් කළා; අනිත් අය මට උදව් කළා. මාගේ රබ් ඔබට පොරොන්දු වූ දේ ඔබ ඉටු කළාද? මාගේ රබ් පොරොන්දු වූ ජයග්‍රහණය මට ලැබී ඇත.” යැයි පැවසීය.

හස්‍රත් උමර් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාණෝ ඇසුවේය, “අනේ රසූල්ලාහ්! තොපි මේවා කියන්නේ මිනී වලටද?" මේ පිළිබඳව අපගේ ගුරුවරයා වන රසූල් අල්-අක්‍රම් පැවසුවේ, “සැබෑ නබිවරයෙකු ලෙස මා එවූ මාගේ රබ්(පරමාධිපති) නමින් මම කියමි, ඔවුන්ට වඩා ඔබ මා කියන දේ අසන්නේ නැත. නමුත් ඔවුන්ට පිළිතුරු දීමට නොහැක”යනුවෙනි.

බහුදේවවාදීන් තම ජීවිතය බේරා ගැනීමට සටන් බිමෙන් පලා යද්දී, ඔවුන් ගෙන ආ කිසිවක් රැගෙන යා නොහැකි විය. මේ සියල්ල මුස්ලිම්වරුන් අතට පත් විය. අපගේ ශාස්තෘතුමනි, නබිතුමා බද්‍ර් යුද්ධයට සම්බන්ධ වූ ඔහුගේ අස්හාබ් සහ රාජකාරියේ යෙදී සිටි සියලු දෙනා අතර යුද්දෙන් මුදාගත් සම්පත් බෙදා දුන්නේය. ඔවුන් තවත් රාත්‍රි තුනක් බද්‍ර්හි නැවතී දින දහනවයකට පසු නැවත මදීනාවට පැමිණියහ.

මේ අතර, අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු රවාහා සහ සයිඩ් ඉබ්නු හරිතා, ප්‍රකාශකයන් ලෙස යවා ඇති අතර, ඔවුන් මදීනාව වෙත ළඟා විය. ඉරිදා, මදියම් උදෑසන, ඔවුන් අකීක් නම් ස්ථානයට පැමිණි විට, ඔවුන් වෙන් විය. අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු රවාහා එක් දිශාවකින් ද සයිද් ඉබ්නු හරිතා තවත් දිශාවකින් ද මදීනාවට ඇතුළු විය. ඔවුන් ජයග්‍රහණය ප්‍රකාශ කරමින් ගෙයින් ගෙට යමින් සිටියහ.

අපගේ ශාස්තෘ රසූලුල්ලාහ්ගේ කවියා වූ අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු රවාහා ජයග්‍රහණය පාරායනය කරමින් උස් හඬින් ප්‍රකාශ කළේ මෙසේය;

අහෝ අන්සාර්! මම ඔබට ශුභාරංචිය ප්‍රකාශ කරමි.

අල්ලාහ්ගේ නබි තුමා නිරුපද්‍රිතව ජීවතුන් අතර සිටින බව .

බහුදේවවාදීන් මරා දමා සිරකරුවන් ලෙස ගෙන යන ලද

වහලුන් අතර කීර්තිමත් සහ කැපී පෙනෙන පුද්ගලයන් විය.

රබියා සහ හජ්ජාජ්ගේ සියලුම පුතුන්ද,

අබූ ජහ්ල් අම්‍ර් ඉබ්නු හිෂාම්ද බද්‍ර්හිදී මරා දමන ලදී.

හස්‍රත් ආසිම් ඉබ්නු අද්දි ඇසුවා, “අහෝ ඉබ්නු රවාහා! ඔයා කියපු දේ සත්‍ය ද?" අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු රවාහා පැවසුවේ, “ඔව්, මම අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන් දිවුරමි ඒක ඇත්ත! ඉන්ෂා අල්ලාහ්, හෙට රසූලුල්ලාහ් වහලුන් සමඟ ඔවුන්ගේ අත්වලින් බැඳ පැමිණේවි!” යනුවෙනි.

හස්‍රත් රුකය්‍යා තුමියගේ අභාවය

එදින අපගේ ආදරණීය නබිතුමාගේ දියණිය වූ හස්‍රත් රුකයියා (රළියල්ලාහු අන්හා) අභාවප්‍රාප්ත විය. ඇගේ ස්වාමිපුරුෂයා වූ හස්‍රත් උස්මාන් ඇගේ ජනාසා සලාතය ඉටු කළේ ය. මේ දුක ජයගත් පුවත ඔවුන්ට යම් සහනයක් ගෙන දුන්නේය.

අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ, නබි සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම් තුමාණන් සහ ඔහුගේ අස්හාබ් තුමාණන්, බද්‍ර්හි ජයග්‍රහණය ලබා දුන් අල්ලාහු තආලාට ස්තුතිය පුද කර, සජ්දා ශුක්‍ර් (කෘතගුණය) ඉටු කර, පසුව මදීනා අල්-මුනව්වරා දෙසට වහලුන් සමඟ ගමන් කළහ.

“අබ්බාස්! ඔබ මුස්ලිම් දැයි අල්ලාහු තආලා දනී. ඔබ සත්‍යය ප්‍රකාශ කරන්නේ නම්, නියත වශයෙන්ම අල්ලාහු තආලා ඒ සඳහා ඔබට විපාක දෙනු ඇත. නමුත් පෙනුමෙන් ඔබ අපට විරුද්ධයි. ඒකයි ඔයාව නිදහස් කරන්න ගෙවන්න වෙන්නේ.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

කලින් ශුභාරංචිය ගෙන ආ අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු රවාහා සහ සයිද් ඉබ්නු හාරිසා , බද්‍ර් ගසා හි සිදු වූ දේ සහ ප්‍රාණ පරිත්‍යාගික වූ අයව ද පැවසූ හ. මදීනාවේ නැවතී සිටි දරුවන්, කාන්තාවන් සහ රාජකාරියේ යෙදී සිටි ජනතාව ජයග්‍රහණය ගැන ප්‍රීති වී ඇත. අපේ ශාස්තෘන් වහන්සේ නබිතුමා පිළිගන්නට ඔවුන් නගරයෙන් පිටතට ගියහ. හරීසා ඉබ්නු සුරකා පුතා ප්‍රාණ පරිත්‍යාගිකයින් අතර විය. ඔහුගේ මව වන රබී තම පුතා පොකුණෙන් ජලය පානය කරමින් සිටියදී සතුරා ගේ ඊතලයකට ගොදුරු වූ බව දැනගෙන ඇත. මේ ආරංචිය ඇසූ අපගේ මව රබී, “රසූල් අලෙයිහිස් සලාම් එනතුරු මම මගේ පුතා වෙනුවෙන් හඬන්නේ නැත. ඔහු මදීනාවට ගෞරව කරන විට, මම ඔහුගෙන් අසන්නෙමි. මගේ පුතා ජන්නාවේ ඉන්නවා නම් මම කවදාවත් අඬන්නේ නැහැ. ඔහු ජහන්නමේ සිටී නම්, මම මගේ ඇස්වලින් කඳුළු වෙනුවට ලේ වගුරුවන්නෙමි” යැයි පැවසුවාය.

අපගේ ආදරණීය නබිතුමා තම ආශිර්වාද ලත් අස්හාබ් අල්-කිරාම් සමඟ මදීනාවට ගෞරව කළ විට, රබී ඔහුගේ ඉදිරියට පැමිණ, "රසූලල්ලාහ්, මාගේ දෙමාපියන් ඔබ වෙනුවෙන් කැප කරනු ලැබේවා! මගේ පුතා හරිසාට තියෙන ආදරේ ඔබ දන්නවා, ඔහු ප්‍රාණ පරිත්‍යාගියෙකු වී ජන්නාට ඇතුළු වූවාද? එසේ නම්, මම ඉවසන්නෙමි. එහෙම නොවුණොත් මම මගේ ඇස්වලින් ලේ වගුරමි” යැයි පැවසුවාය. අපගේ ගුරුවරයා හබීබ් අල්-අක්‍රම් ඇයට ශුභාරංචිය ලබා දුන්නේය, “උම්මු හරිසා! ඔබේ පුතා එකක නොව බොහෝ ජන්නාවල සිටී. ඔහුගේ ස්ථානය ෆිර්දවුස් (ජන්නාහි ඉහළ මට්ටමේ) වේ.” එවිට රබී පැවසුවේ “මම මගේ පුතා වෙනුවෙන් අඬන්නේ නැහැ.” විශ්වයේ සුල්තාන් වතුර කෝප්පයක් ඉල්ලා සිටියේය. උන්වහන්සේගේ අනුකම්පාව නිසා භාග්‍යවත් වූ අත වතුරට දමා ගත් සේක. ඔහු හස්‍රත් හරිසාගේ මව සහ ඔහුගේ සොහොයුරිය මෙම ජලය පානය කළේය. ඔහු මේ වතුරෙන් ඔවුන්ගේ මුහුණු සහ හිස් ද තෙත් කළේය. එදිනට පසු, රබීගේ සහ ඇගේ දියණියගේ මුහුණු ඉතා දීප්තිමත් විය. ඔවුන්ට ඉතා දිගු ආයු කාලයක් ද තිබුණි.

අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ, විශ්වයේ මාර්ගෝපදේශකයා අලයිහිස්සලාම් මදීනා වෙත ගෙන ආ සිරකරුවන් හැත්තෑව ඔහුගේ අස්හාබ් අතර බෙදා දුන් අතර ඔවුන්ට හොඳින් සලකන ලෙස නියෝග කළේය. සිරකරුවන්ගේ ඉරණම ගැන අල්ලාහු තආලාගෙන් තවමත් කිසිදු වහීයක් නොතිබුණි. ඔහුගේ අස්හාබ් සමඟ සාකච්ඡා කිරීමෙන් පසු, අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් තීරණය කළේ කප්පම් මුදලක් සඳහා වහලුන් නිදහස් කරන බවයි. කප්පම් මුදල තීරණය කරනු ලැබුවේ එක් එක් වහලෙකුගේ දේපළ අනුව ය. කිසිම දේපලක් නැති, අකුරු දැනුම් ඇති අය, මදීනාවේ නූගත් මිනිසුන් දස දෙනෙකුට කියවීමට හා ලිවීමට උගන්වනු ඇත, එවිට ඔවුන්ට මක්කමට යා හැකිය. අපේ ශාස්තෘන් වහන්ස, නබි තුමා වහලුන් අතර සිටි තම මාමා වූ අබ්බාස් ට මෙසේ කීවේය. “අබ්බාස්! ඔබේ සහෝදරයාගේ පුත් උකයිල් (අකීල්) ඉබ්නු අබි තාලිබ් සහ නව්ෆල් ඉබ්නු හරිස් ව ඔබ පොහොසත් නිසා නිදහස් කර ගැනීම සඳහා ගෙවන්න" හස්‍රත් අබ්බාස් පැවසුවේ, “අනේ රසූලල්ලාහ්! මම මුස්ලිම් ජාතිකයෙක්. මගේ කැමැත්තට විරුද්ධව කුරෙයිෂ් මාව බද්‍ර් වෙත ගෙන ආවේය” යනුවෙනි. රසූලුල්ලාහ් පිළිතුරු දෙමින්, “ඔබ මුස්ලිම් දැයි අල්ලාහු තආලා දනී. ඔබ සත්‍යය ප්‍රකාශ කරන්නේ නම්, අල්ලාහු තආලා නියත වශයෙන්ම ඔබට ඒ සඳහා විපාක දෙනු ඇත. නමුත් පෙනුමෙන් ඔබ අපට විරුද්ධයි. ඒකයි ඔයාව නිදහස් කරන්න ගෙවන්න වෙන්නේ.” යනුවෙන් පැවසුවේය. අබ්බාස්, “රසූලල්ලාහ්! ඔබ වන්දියට ගත් ඩිර්හම් 800 හැර වෙනත් ධනයක් මා සතුව නැත” යනුවෙන් පැවසුවේය. අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ, නබි තුමාණෝ, “අබ්බාස්! ඇයි ඒ රත්තරන් ගැන කියන්නේ නැත්තේ?”යැයි ඇසුවේය. ඔහු ඇසුවේ "මොන රත්තරන්ද?" යනුවෙනි. අපගේ ආදරණීය නබිතුමා පැවසුවේ මෙසේය, “ඔබ මක්කම හැර ගිය දින ඔබේ බිරිඳ, හරිස්ගේ දියණිය වන උම් අල්-ෆඩ්ල්ට දුන් රන්! ඔබ ඒවා දෙන විට ඔබ සමඟ වෙන කිසිවෙක් සිටියේ නැත. ඔබ උම් අල්-ෆඩ්ල්ට පැවසුවේ, 'මෙම ගවේෂණයේදී මට කුමක් සිදුවේදැයි මම නොදනිමි. මට යමක් සිදුවී මට ආපසු යාමට නොහැකි නම්, මෙතරම් ඔබේ ය, මෙතරම් ෆාඩ්ල්ට ය, මෙතරම් අබ්දුල්ලාට ය, මෙපමණක් උබයිදුල්ලාට ය, මෙපමණක් කුසාම්ට ය,’ යනුවෙනි." හස්‍රත් අබ්බාස් විස්මයට පත් වී “මම ඒ රත්තරන් මගේ බිරිඳට දෙනකොට අපිත් එක්ක කවුරුත් සිටියේ නැතැයි කියා මම දිවුරමි. ඔබ කොහොමද මේ ගැන දන්නේ?” යැයි ඇසුවේය. අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ, “අල්ලාහු තආලා මට දැනුම් දුන්හ” යි පිළිතුරු දුන්හ. එවිට හස්‍රත් අබ්බාස්, “ඔබ අල්ලාහු තආලාගේ රසූල් බව මම සාක්ෂි දරමි, ඔබ සත්‍යය පවසන්නේ” යනුවෙන් පැවසූ අතර, කලිමා අෂ්-ෂහාදා පාරායනය කළේය.31

හස්‍රත් අබ්බාස් මුස්ලිම්වරයෙකු වූ විට, අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ, නබිතුමා ඔහුව මක්කමට නියම කළේය. එහි සිටින මුස්ලිම්වරුන් ආරක්ෂා කරන ලෙසත් ඉස්ලාමයේ සතුරන් පිළිබඳ පුවත් එවන ලෙසත් ඔහු ඔහුට නියෝග කළේය.

බද්‍ර් ගසාහිදී පරාජයට පත් වූ කුරෙයිෂ් හට කප්පම් ගෙවීමෙන් ඔවුන්ගේ වහලුන් ආපසු ලබා ගත හැකි බව දැනුම් දෙන ලදී. කෙසේ වෙතත්, හිජ්‍රාට පෙර නබිවරුන්ගේ නායකයාට වධ දී වධ දුන් නද්‍ර් ඉබ්නු හරිස් ගේ හිස ගසා දැමුවේය. තවද, අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් පිටට ඔටුවෙකුගේ රූමනයක් තැබූ උක්බා ඉබ්නු අබි මුඅයිත් ව මරා දැමුවේය. ඉස්ලාමයේ මෙම දරුණු සතුරාගේ හිස ඔහුගේ ශරීරයෙන් වෙන් වූ විට, අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ අල්ලාහු තආලාට ප්‍රශංසා කළහ. ඔහු ඔහුගේ පැත්තට ගොස් මෙසේ කීවේය, “වල්ලාහි, අල්ලාහු තආලා ව, ඔහුගේ රසූල් සහ අල්-කුර්ආන් අල්-කරීම් ප්‍රතික්ෂේප කළ සහ ඔහුගේ රසූල් ව වධයෙන් පසු වධ හිංසාවලට ලක් කළ ඔබ තරම් නරක කිසිවෙකු මම නොදනිමි.”

කප්පම් ලබා ගැනීම සඳහා ඔවුන්ගේ භාරකරුවන් විසින් ගන්නා තෙක් වහලුන් අස්හාබ් අල්-කිරාම් ('අලයිහිමුර්-රිද්වාන්) සමඟ රැඳී සිටියහ. සියලුම සහාබිවරු වහලුන්ට ඉතා හොඳින් සැලකූ අතර ඔවුන්ගේ ආහාර ඔවුන් සමඟ බෙදා ගත්හ. මුස්අබ් ඉබ්නු උමයිර්ගේ සොහොයුරා වන අබූ අසීස් වහලුන් අතර විය. ඔහු විස්තර කළේ, “මමත් මදීනා මුස්ලිම්වරයෙකුගේ නිවසේ වහලෙකු ලෙස සිටියෙමි. උදේ හවස කන රොටිය මට දී මට හොඳට සැලකුවේය, ඔවුන් ට කන්න ඉඳි විතරක් ඉතුරු විය. ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙකුට පාන් කැබැල්ලක් ඇති විට, ඔහු එය කෙලින්ම මා වෙත ගෙන එයි. මට ලැජ්ජ හිතුන නිසා මම රොටි ගෙනාපු කෙනාට ආපහු දෙමි. නමුත් ඔහු එය මට නැවත ලබා දෙනු ඇත.

නැවතත්, කුරේෂ්හි යාසීද් නම් වූ එක් වහලෙකු මෙසේ විස්තර කළේය: "මුස්ලිම්වරු බද්‍ර් සිට මදීනාවට යද්දී, ඔවුන් වහලුන් වූ අපව සතුන් පිට පටවා, ඔවුන් පයින් ගියහ."

කදීජා රළියල්ලාහු අන්හා ගේ සහෝදරියගේ පුත්, අපගේ නායකයා, නබිතුමාගේ බෑනා, අබුල්-ආස් ඉබ්නු රබී වහලුන් අතර විය. අබුල්-ආස් මක්කාවේ වෙළෙන්දෙකු වූ අතර ඔහුට බොහෝ දේ තිබුණි. ඔහු ඔහුගේ විශ්වාසවන්තභාවය සහ භක්තිය සඳහා ප්‍රසිද්ධ විය. මක්කම සිට වහලුන් සඳහා කප්පම් යවන විට, හස්‍රත් සයිනබ් කප්පම් සම්පූර්ණ කිරීම සඳහා ඇගේ මව ඇගේ විවාහ මංගල්‍යයේදී ඇයට තෑගි කළ මාලය යවා ඇත. කප්පම් ලැබුණු විට, අපගේ නායකයා වන නබි සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම් තුමාණෝ මාලය හඳුනාගෙන, “මගේ අස්හාබ්, ඔබ සුදුසු යැයි සලකන්නේ නම්, මගේ දියණිය සයිනබ්ගේ වහල්ව කප්පම් මුදල සමඟ යවන්න” යැයි පැවසීය. අස්හාබ් අල් කිරාම් පිළිගත්තේය. අබුල්-ආස්ට ඔහුගේ දේපළ සමඟ මක්කාවට යාමට අවසර ලැබුණි, ඔහු සයිනබ්ව මදීනා වෙත යැවීමේ කොන්දේසිය මත. අබුල්-ආස් සිය සොහොයුරා වන කිනානා සමඟ සයිනබ් සහ ඇගේ සහායකයන් යැවීය. එය ඇසූ බහුදේවවාදයෝ කෝපයට පත් වී ඔවුන්ගේ මිනිසුන් කිහිප දෙනෙකු ඔවුන් පසුපස යැවූහ. ඔවුන් සී තුවා හිදී ඔවුන් අල්ලා ගත්හ. හබර් ඉබ්නු අල්-අස්වද් තම හෙල්ලය විසි කළ විට ඔටුවා තිගැස්සී හස්‍රත් සයිනබ්ව තම පිටුපසින් බිමට විසි කළේය. කිනානා ඔහුගේ ඊතල ඔහු ඉදිරියෙහි හෙළා, "සයිනාබ්ව මරා දැමීමට උත්සාහ කරන ඕනෑම කෙනෙකුව මම විනාශ කරමි." යැයි පැවසීය. ඔහු සයිනබ්ව මක්කාවෙන් පිටතට ගෙන ගොස් ඔවුන්ගේ ගමනාන්තයට ගෙන ආවේය. හස්‍රත් සයිනබ් ඇගේ තුවාල නිසා රෝගාතුර විය. ඇය ගැබ්ගෙන සිටියාය. ඇය මදීනාවට ළඟා වූ විට ඇගේ දරුවා අහිමි විය. මෙය ඇසූ රසූල් (අලෙයිහිස්සලාම්) තුමාණෝ මහත් ශෝකයට පත් වූහ.

බද්‍ර්හිදී බහුදේවවාදීන් පරාජයට පත් වූ අතර, ඔවුන් යුධ පිටියෙන් ඉතා කණගාටුදායක ලෙස පලා යාම මක්කම තුළ මහත් විස්මයක් ඇති කළේය. ඔවුන් කිසිදා බලාපොරොත්තු නොවූ හෝ නොසිතූ ප්‍රතිඵලයක් මතුව තිබුණි. අබූ ලහබ් සහ අනෙකුත් බහුදේවවාදීන් ප්‍රවෘත්තිය ගෙන ආ පළමු පුද්ගලයාගේ වචන විශ්වාස කළේ නැත. යුධ පිටියෙන් පලා ගිය අබූ සුෆියාන් මක්කම වෙත පැමිණි විට, ඔවුන් ඔහුව වහාම කැඳවූහ. අබූ ලහබ් ඔහුගෙන් මෙසේ ඇසුවේය, “අනේ මගේ සහෝදරයාගේ පුතා! අපට කියන්න, එය සිදු වූයේ කෙසේද? ” අබූ සුෆියාන් වාඩි විය. ගොඩක් දෙනෙක් හිටගෙන සවන් දුන්හ. අබූ සුෆියාන් ඔවුන්ට මෙසේ පැවසීය.

“අහන්නවත් එපා. අපි මුස්ලිම් එවුන්ට විරුද්ධව සිටින විට අපේ අතපය බැඳලා වගේ. ඔවුන් ඔවුන්ට ඕන විදියට කළහ. ඔවුන් අපෙන් සමහරෙකු මරා තවත් සමහරු අල්ලා ගත්හ. මම දිවුරමි මම අපේ කිසිම කෙනෙක් හෙළා දකින්නේ හෝ විවේචනය කරන්නේ නැත. මොකද අපිට හමුවුණා සුදු ඇඳුමින් සැරසුණු අළු අශ්වයන් පිට නැග පොළොවත් අහසත් අතර මිනිසුන්. කිසිම දෙයකට ඔවුන්ට විරුද්ධව නැඟී සිටිය නොහැකි අතර කිසිවෙකුට ඔවුන්ට විරුද්ධ විය නොහැක!”

ඉස්ලාමයේ මුල් යුගයේ මුස්ලිම්වරයෙකු බවට පත් වූ අබ්බාස්ගේ වහලෙකු වූ හස්‍රත් අබූ රාෆි, කෙසේ වෙතත්, බහුදේවවාදීන්ගේ වධ හිංසාවලට බියෙන්, ඔහුගේ ඇදහිල්ල හෙළි නොකළේය. නිශ්ශබ්දව ඔවුන්ට සවන් දෙමින් සිටි අබූ රාෆිට තම ප්‍රීතිය නිසා සියල්ල අමතක වී හදිසියේම “වල්ලාහි, ඔවුන් දේවදූතයන්” යැයි පැවසීය. අබූ ලහබ් ඔහුට තදින් පහර දී අල්ලා බිමට තල්ලු කළේය. ඔහු ඔහුට දරුණු ලෙස පහර දුන්නේය. හස්‍රත් අබ්බාස් ගේ බිරිඳ උම්මුල් ෆඩ්ල් ට එය දරාගත නොහැකි විය. මොකද ඇයත් ඉස්ලාමය පිළිගත් කෙනෙක් ය. උම් අල්-ෆඩ්ල් කාමරයේ තිබූ කණුවක් අතට ගෙන, “ඔහුට කිසිවෙක් නැති නිසා ඔබ ඔහුව බල රහිත බව දුටුවා නේද?” කියා පැවසුවාය. ඇය අබූ ලහබ්ට තදින් පහර දුන්නාය. අබූ ලහබ්ගේ හිස දෙකඩ විය. පිළිකුල් සහගත, ගර්හාවට, නින්දිත තත්ත්වයෙන් ලේ වැක්කෙරෙමින් ඔහු හැරී පිටව ගියේය. දින හතකට පසු අල්ලාහු තආලා ඔහුට කළු තද රතු පාට රෝගයක් ලබා දුන්නේය.

ඔහු මෙම රෝගයෙන් මිය ගියේය. ඔහුගේ පුත්‍රයෝ රාත්‍රී දෙක තුනක් ඔහුගේ සිරුර මිහිදන් නොකර තබා ගියහ. අවසානයේ ඔහු ගඳ ගසන්නට විය. සියලු දෙනාම පිළිකුල් කළ අතර, එය වසංගතය මෙන් අබූ ලහබ්ට හසු වූ රෝගයෙන් වැළකී සිටියහ. මෙය සිදු වූ විට, එක් කුරේෂිවරයෙක් අබූ ලහබ්ගේ පුත්‍රයන්ට, “ඔබට ලැජ්ජයි! ඔබට ලැජ්ජාවක් දැනෙන්නේ නැද්ද? ඔයා ඔයාගේ තාත්තා ගඳ ගහනකම් ගෙදර දාලා ගියා. අඩුම තරමින් ඔහුව කොහේ හෝ ගෙන ගොස් වළලන්න!” ඔහුගේ පුත්‍රයෝ ඒ මිනිසාට කතා කොට, “ඔහුගේ රෝගයට අපි බිය වෙමු”යි කී හ. මේ වතාවේ ඒ මිනිසා ඔවුන්ට කතා කොට, “ඔබ යන්න, මම ඇවිත් ඔබට උදව් කරන්නම්” කියා පැවසුවේය. ඊට පස්සේ තුන්දෙනාම එකතු වී ඔවුන් ඔහුව රැගෙන ගොස් දුර බැහැර ස්ථානයක තැබූහ. ඔහුව නොපෙනෙන තුරු ඔවුන් ඔහුට ගල් ගැසූහ. මේ අනුව, අබූ ලහබ් ඔහුගේ ඉඩම වන අඳුරු ජහන්නම් වළට ඇතුළු විය, එහිදී ඔහු සදහටම වධහිංසා සහ ගින්නෙහි රැඳී සිටියි.

“වල්ලාහි, අල්ලාහු තආලා, ඔහුගේ රසූල් සහ අල්-කුර්ආන් අල්කරිම් ප්‍රතික්ෂේප කළ සහ ඔහුගේ රසූල් ව වධයෙන් පසු වධහිංසාවට ලක් කළ ඔබ (උක්බා ඉබ්නු අබි මුඅයිත්) තරම් නරක කිසිවෙකු මම නොදනිමි.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

වාලීද් ඉබ්නු වලිද් බද්‍ර්හිදී අල්ලා ගත් කුරේෂිවරුන් අතර විය. අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු ජහ්ෂ් ඔහුව වහල්භාවයට ගෙන ගියේය. තවමත් ඉස්ලාමය වැළඳ නොගත් වලීද්ගේ සොහොයුරන් වන හිෂාම් සහ කාලිද් ඉබ්නු වලිඩ් මදීනාවට පැමිණියහ. අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු ජහ්ෂ් කප්පම් මුදල ලබා නොදෙන්නේ නම් ඔහුව නිදහස් කරන්නේ නැත. කාලිද් එකඟ වුවද, ඔහුගේ පියාගේ අර්ධ සහෝදරයා වන හිෂාම් එය පිළිගත්තේ නැත. අපේ ගුරුවරයා රසූලුල්ලාහ් යෝජනා කළේ ඔවුන්ගේ පියාගේ ආයුධ සහ උපකරණ සමඟ ගෙවිය යුතු බවයි. හිෂාම් මෙයට එකඟ වුවද, කාලිඩ් එසේ නොකළේය. අන්තිමේදී, ඔවුන් තම පියාගේ කඩුව, සන්නාහය සහ හිස්වැස්ම ඩිනාර් සියයක් වටිනා සඳහා එකඟ විය. ඔවුන් වාලීඩ්ව වහල්භාවයෙන් බේරාගෙන මක්කම බලා පිටත් විය. කෙසේ වෙතත්, වලීද් ඔවුන්ව මදීනාවේ සිට සැතපුම් හතරක් දුරින් පිහිටි දුල්-හුලයිෆා හි අත්හැර, අපගේ නායකයා වන නබිතුමා වෙත පැමිණ, ඉස්ලාමය වැළඳගෙන, අස්හාබ් අල්-කිරාම් වලින් කෙනෙකු බවට පත්විය. ටික කලකට පසු ඔහු මක්කමට, ඔහුගේ සහෝදරයන් වෙත ගියේය. කාලිද් ඉබ්නු වලීද් ඔහුගෙන් ඇසූ විට, “ඔබ මුස්ලිම් වීමට නියමිත නිසා, අපි ඔබේ කප්පම් ගෙවීමට පෙර ඔබ මුස්ලිම් නොවන්නේ මන්ද? ඔබ අපේ පියාගෙන් සමරු තිළිණයක් සමඟ අපව වෙන් කිරීමට හේතු විය. ඇයි ඔබ එහෙම කළේ?" යැයි ඇසුවේය. ඔහු පිළිතුරු දුන්නේ, “ඔහුට වහල්භාවය දරාගත නොහැකිව මුහම්මද් ‘අලෙයිහිස් සලාම්’ට කීකරු විය’ යනුවෙන් කුරේෂ් ජනතාව පවසනු ඇතැයි මම බිය වූවෙමි.” යනුවෙනි.

එම ප්‍රතිචාරයෙන් කෝපයට පත් ඔහුගේ සහෝදරයන් මන්සුම්ගේ පුත්‍රයන්ගෙන් සමහර මුස්ලිම්වරුන් සමඟ ඔහුව සිරගත කළහ. , ඉයාෂ් ඉබ්නු අබී රබීයා සහ සලමා ඉප්නු හිෂාම් සමඟ වාලිද් ඉබ්නු වලීද් (රළියල්ලාහු අන්හුම්) විශ්වාසවන්තයෙකු වූ නිසා වසර ගණනාවක් සිරගත විය. ඉස්ලාමයේ දරුණු සතුරෙකු වූ ඔහුගේ මාමා වන හිෂාම් සහ ඔහුගේ බහුදේවවාදී ඥාතීන් විසින් ඔහු පීඩාවට හා වධ හිංසාවලට ලක් විය. අපගේ ගුරුවරයා වන රසූල් අල්-අක්‍රම් (සල්ලල්ලාහු ‘අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ බහුදේවවාදීන් විසින් හිංසාවට ලක් වූ ඉයාෂ් ඉබ්නු අබි රබියා, සලමා ඉබ්නු හිෂාම් සහ වලීද් වෙනුවෙන් මෙසේ යාච්ඤා කළහ: “අනේ අල්ලාහ්! වාලිද් ඉබ්නු වලීද්, සලමා ඉබ්නු හිෂාම්, ඉයාෂ් ඉබ්නු රබියා සහ (නොඇදහිලිවන්තයන් අතින් හුස්ම හිරවෙන සහ) දුර්වල (සහ අසරණ) ලෙස පෙනෙන අනෙකුත් මුස්ලිම්වරුන් බේරා ගන්න. අල්ලාහ්, මුඩර් (කුරේෂ්) වඩාත් නරක ලෙස පාගා දමන්න. මෙම වසර (ඔවුන් සඳහා) යූසුෆ් (ජෝසප්) ගේ වසරවලට සමාන කරන්න.” අපගේ ශාස්තෘ රසූලුල්ලාහ්ගේ යාච්ඤාවේ ආශිර්වාදයෙන්, හස්‍රත් වලීද් අවස්ථාවක් සොයාගෙන ඔහුව බැඳ සිටි ස්ථානයෙන් පැන ගියේය. ඔහු මදීනා අල්-මුනව්වරා වෙත පැමිණ අපගේ ආදරණීය නබිතුමා වෙත ළඟා විය. ඉයාෂ් ඉබ්නු රබියා සහ සලමා ඉබ්නු හිෂාම් ගේ තත්ත්වය පිළිබඳව අපගේ ගුරු හබීබුල්ලාහ් විමසූ විට ඔහු පැවසුවේ ඔවුන් එකිනෙකාගේ පාදවලින් බැඳී දැඩි වධ හිංසාවලට ලක්ව සිටින බවයි.

විශ්වයේ සුල්තාන්වරයා ඔවුන්ගේ දුක්ඛිත තත්වය ගැන ඉතා කණගාටු වූ අතර ඔවුන් බේරා ගැනීමට මාර්ගයක් සෙව්වේය. ඔවුන් ගලවා ගත හැක්කේ කාටදැයි ඔහු ඇසූ විට, වසර ගණනාවක් වධ හිංසාවලට ලක්ව සිටියද, වලීද් මහත් ධෛර්‍යයෙන් හා ආදරයෙන් පිළිතුරු දුන්නේ, “අනේ රසූලල්ලාහ්! මම ඔවුන් බෙරගින්නෙමි; මම ඔවුන්ව ඔබ වෙත ගෙන එන්නෙමි. ” ඔහු නැවතත් මක්කමට පැමිණ වධහිංසාවට ලක් වූ මුස්ලිම්වරුන් සිටින ස්ථානය දැනගත්තේ ඔවුන්ට ආහාර ගෙන ආ කාන්තාවක් පසුපස යමිනි. ඔවුන් දෙදෙනාම වහලක් නොමැති ගොඩනැගිල්ලක සිරකර තැබූහ. රාත්‍රියේදී, තම ජීවිතය පරදුවට තබමින්, වලීඩ් ඉතා ධෛර්‍යයෙන් බිත්තියෙන් බැස තම මිතුරන් වෙත ළඟා විය. විශ්වාස කිරීම එකම වරදක් වූ පීඩිත මිනිසුන් දෙදෙනා බහුදේවවාදීන් විසින් ගලකට බැඳ අරාබි කාන්තාර වාතයේ දැවෙන රස්නය තුළ සියලු ආකාරයේ කුරිරුකම්වලට ලක් විය. වලීඩ් ඔහුගේ මෙම ආශීර්වාද ලත් සහෝදරයන් බේරාගෙන ඔවුන්ව තම ඔටුවෙකු පිටට ගෙන ගියේය. ඔහු මදීනා අල්-මුනව්වරා වෙත පා ගමනින් සහ පාවහන් නොමැතිව ගමන් කළේ ය, හැකි ඉක්මනින් තමා දැඩි ලෙස ආදරය කරන රසූලුල්ලාහ් වෙත ළඟා වීමටය. ඒ කාන්තාරයේ දැවෙන රස්නයට නොව, ලෝක නායකයා හමුවීමේ ආදරය ඔහු තුළ දැවීමයි.

ඔහු දින තුනකින් මදීනාවට පැමිණියේ පාවහන් නොමැතිව, ආහාර සහ ජලය නොමැතිව ය. ගල්වල රළු බව නිසා ඔහුගේ ඇඟිලි කැඩී ගියේය. ලේ වලින් වැසී සිටි වාලිද් ඉබ්නු වලීද් තමා බොහෝ සෙයින් ආදරය කළ හබිබුල්ලාහ් සමඟ නැවත එක් විය.

බද්‍ර්ගේ ජයග්‍රහණය මුස්ලිම්වරුන්ට ඉමහත් සතුටක් ගෙන දුන්නේය. අනෙක් අතට බහුදේවවාදීන් දුකට හා කලකිරීමට පත් විය. අබිසීනියාවේ පාලකයා වූ නීගස්, අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් රසූලුල්ලාහ් ජයග්‍රහණය කළ බව දැනගත් වහාම තම රටේ අස්හාබ් අල් කිරාම් වෙත ගොස් “අල්ලාහු තආලාට ප්‍රශංසා වේවා, මන්ද ඔහු තම රසූල් ව බද්‍ර්හි ජයග්‍රහණය කර ඔහුටත් ජයග්‍රහණය ලබා දුන්නේ ය.” යනුවෙන් කීවේය.

බද්‍ර් ගාසාවෙන් පසු සිදුවීම්

අපගේ ආදරණීය නබි සල්ලඅල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම් තුමාණන් අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු උබයි වැනි මුස්ලිම්වරුන් ලෙස පෙනී සිටි යුදෙව්වන්ට සහ මුනාෆික්වරුන්ට මෙන්ම බහුදේවවාදීන්ට එරෙහිව සටන් කළේය.ඊට අමතරව, ඔහු මදීනාවෙන් පිටත බහුදේවවාදී ගෝත්‍රවලට ඉස්ලාමයට ආරාධනා කරමින් ඔවුන් මුස්ලිම් වීමේ ගෞරවය ලබා ගැනීමට උත්සාහ කළේය. කර්කරා, බනී කයිනුකා, සවීක්, ගත්ෆාන්, බහ්‍රාන්... වැනි ගසා සියල්ලම බද්‍ර් ගසාට පසුව සටන් කරන ලදී.

හිජ්‍රතයේ දෙවන වසරේ සිදු වූ සමහර සිදුවීම්

මෙම වසරේ අපගේ ආදරණීය නබිතුමා පළමු වරට උපවාස කළේ ආෂූරා දිනයේ ය. දිනක් අපගේ ගුරුවරයා වන රසූල් අල්-අක්‍රම් හට හස්‍රත් අලී (රළියල්ලාහු අන්හු) නිදා සිටින අතර ඔහුගේ පිටුපස පස්වලින් වැසී සිටිනු දක්නට ලැබිණි. ඔහු තම ආශීර්වාද ලත් හස්තයෙන් පස පිස දමා, “නැඟිටින්න, අබා තුරාබ්, නැඟිටින්න, අබා තුරාබ්” කියා ඔහුව ඇහැරවේය. තරාවීහ් සලාතය ඉටු කිරීමට පටන් ගත්තේය. උපවාසය සහ සකාත්(වාර්ෂික රාජකාරියක්, ඉස්ලාමයේ පොහොසත් යැයි සැලකෙන පුද්ගලයින් සඳහා, යම් යම් පුද්ගලයන්ට යම් යම් දේපලවලින් යම් ප්‍රමාණයක් ලබා දීම) ෆාර්ඩ් කරන ලදී. සදකා අල් ෆිත්‍ර් ලබා දීමට පටන් ගත් අතර ඊද් සලාතය ඉටු කිරීමට පටන් ගත්තේය. කුර්බාන් (සතෙකු බිලි දීම) සිදු කිරීමේ නියෝගය පැමිණියේය.

හස්‍රත් ආයිෂා තුමිය සමඟ එතුමාණන්ගේ විවාහය

“අල්ලාහු තආලාට ප්‍රශංසා වේවා, ඔහු බද්‍ර්හිදී තම රසූල් තුමාණන්ට ජයග්‍රහණය කර ඔහුට ජයග්‍රහණය ලබා දුන්නේය.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

නබිතුමා ඔවුන් මක්කමේ සිටියදී හස්‍රත් ආයිෂා සමඟ විවාහ ගිවිසගෙන ඇත, නමුත් ඔවුන්ගේ විවාහ මංගල්‍යය තවම පැවැත් වූයේ නැත. දිනක් හස්‍රත් අබූ බක්‍ර්, අපගේ නායකයා වන සර්වර් අල්-ආලාම්ගෙන් මෙසේ ඇසීය. ඔබේ බිරිඳ සමඟ විවාහ වීමට ඔබව වළක්වන්නේ කුමක්ද? ” රසූලුල්ලාහ් පිළිතුරු දුන්නේ, “එය මහර් (මහර් යනු රන්, රිදී හෝ ඕනෑම ආකාරයක දේපලක් ,පිරිමියෙකු විසින් විවාහ වීමට නියමිත කාන්තාවට ලබා දෙන ඕනෑම ආකාරයක ප්‍රතිලාභයක්)ය” යනුවෙනි. හස්‍රත් අබූ බකර් රසූලුල්ලාහ් වෙත මහර් සඳහා මුදල් යැවීය.32

එතනින් අපේ මව හස්‍රත් ආයිෂාගේ විවාහ උත්සවය පැවැත්වුණි. ඒ වන විට අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ නබිතුමාණන්ගේ වයස අවුරුදු පනස් පහකි.33 අපගේ මව හස්‍රත් ආයිෂා ඉතා බුද්ධිමත් හා දක්ෂ කෙනෙක් වූවාය. ඇයට වහාම සිදුවීම් කාව්‍යමය ලෙස ප්‍රකාශ කළ හැකිය. ඇය ඉගෙන ගත් හෝ කටපාඩම් කළ දෙයක් ඇයට කිසිදා අමතක නොවනු ඇත. ඇය ඉතා දක්ෂ, බුද්ධිමත්, උගත්, සාහිත්‍යධර, නිර්මල සහ ධාර්මික වූවාය. ඇයට මතක තබා ගත හැකියාවක් තිබූ බැවින්, අස්හාබ් අල්-කිරාම් ඇයගෙන් බොහෝ දේ අසා ඉගෙන ගනු ඇත. ඇය ආයාත් අල් කරීමා වල වර්ණනා කරන ලදී.

කර්කරත් අල්-කද්‍ර් ගාසාව

බනී සලිම් සහ ගෆ්තාන් ගේ කණ්ඩායමක් කර්කාරා හි රැස් වූ බව ආරංචි විය. මෙයින් පසු, අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ, නබි තුමාණෝ මුහාජිර් සහ අන්සාර්වරුන් දෙසිය දෙනෙකු සමඟ මදීනාවේ සිට පිටත් වූහ. හස්‍රත් ඉබ්නු උම් මක්තූම් මදීනාවේ නියෝජ්‍ය නිලධාරියෙකු ලෙස පත් විය. හස්‍රත් අලී සුදු කොඩිය රැගෙන සිටියේය. ඔවුන් එම ස්ථානයට පැමිණි විට කිසිවෙකු සොයා ගැනීමට නොහැකි විය. මුජාහිද්වරුන් එන බව බහුදේවවාදියෝ අසා පිටව ගියහ. ඔවුන් නිම්නය හරහා ගමන් කරමින් සිටියදී, ඔටුවන් පාලකයෙකු හමු වූ අතර, බනී සලීම් සහ ගෆ්තාන් වෙතින් කණ්ඩායම ගැන ඔහුගෙන් විමසූහ. ඔටු පාලකයා පැවසුවේ, “ඔවුන් දින පහක් ඔවුන්ගේ සතුන් බලා ගැනීමට මාව කුලියට ගත්හ. නමුත් ඔවුන් දැන් කොහේ සිටිනවාදැයි මම නොදනිමි. ඔටුවන් පන්සියයක් වන්දියක් ලෙස ගෙන ඇත. එඬේරා යසාර් ද අල්ලා ගනු ලැබීය. කර්කරාත් අල් කද්‍ර් නිම්නයේ රාත්‍රී තුනක් නැවතී සිටි ඔවුහු ඔටුවන් පාලනය කර මදීනාව බලා පිටත් වූහ. අපගේ ශාස්තෘවරයා නබිතුමා දාරාර් නම් ස්ථානයේ දී ඔටුවන්ගෙන් පහෙන් එකක් වෙන් කර ඉතිරිය බෙදා දුන්නේය. හැමෝටම ඔටුවන් දෙන්නෙක් ලැබුණි. පසු දින, ඔවුන් උදෑසන සලාතය කරන විට, යසාර් නම් මෙම ඔටුවන් පාලකයා ඔවුන් සමඟ සලාතය කරන බව ඔවුහු දුටුවෝය. මෙයින් පසු අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ නබි තුමාණෝ ඔහුව නිදහස් කළහ. පසුව ඔවුහු ආරක්ෂිතව මදීනා වෙත ආපසු ගියහ.

ඔබ කෙරෙහි ආශාවේ ගින්නෙන් දැවෙන තැනැත්තා නූර් බවට පත් වන අතර,

ආදරයේ කරදරයෙන් විනාශ වූ හදවත සමෘද්ධිමත් වේ.

බනී කයිනුකා ගාසාව

දිනක්, බනී කයිනුකා හි යුදෙව්වන් මුස්ලිම් කාන්තාවකට සමච්චල් කර විට , එක් සහාබියෙකු මෙය දුටුවේය. ඔහු වහාම කඩුව ඇද එම යුදෙව්වා මරා දැමීය. යුදෙව්වන් රැස්ව එම ආශීර්වාද ලත් සහාබිව මරා දැමූහ. මේ සිද්ධිය අපේ ශාස්තෘන් වහන්සේ නබිතුමාට වාර්තා කළ විට අපගේ නායකයා රසූල් අල්-අක්‍රම් ඔවුන් කයිනුකා වෙළඳපොළට රැස් කර, “අනේ යුදෙව් ප්‍රජාව! අල්ලාහු තආලා කුරෙයිෂිවරුන්ට දුන් වද හිංසාවකට ඔබටත් වේ යැයි බිය වන්න. මුස්ලිම් වෙන්න. මා අල්ලාහු තආලා විසින් එවන ලද නබිවරයෙකු බව ඔබ හොඳින් දනී. ඔබ දැනටමත් මෙය කියවා ඇති අතර අල්ලාහු තආලා ඔබට ඔබේ පොතේ පොරොන්දු වී ඇත.” යනුවෙන් පැවසුවේය.

මෙම අනුකම්පාව නොතකා, ඔවුන් කළ ගිවිසුම කඩ කළ යුදෙව්වන්, ලෝකේ සුල්තාන්වරයාට අභියෝග කළේ, “මුහම්මද්! යුද්ධයක් කරන්න දන්නේ නැති ජනතාවක් පරාජය කළා කියලා රැවටෙන්න එපා! අපි රණශූරයන් බව දිවුරමු! ඔබ අප සමඟ සටන් කිරීමට පටන් ගත් විට පමණක් අප කෙතරම් විශිෂ්ට සටන්කරුවන්දැයි ඔබට වැටහෙනු ඇත!” යනුවෙන්‍ය.

බනී කයිනුකා හි ගසාව

“ඔබ ඒකාන්තයෙන් පරාජය වී නපුරු විවේකස්ථානයක් වන ජහන්නම් වෙත ගෙන යනු ඇත.”
ආල ඉම්‍රාන්: 12

මේ අනුව, ඔවුන් පෙර ගිවිසුම උල්ලංඝනය කර ඔවුන්ගේ විරෝධය හෙළි කළහ. එවිට, ජිබ්‍රායිල් අලෙයිහිස් සලාම්, වහියක් ගෙන ආවේය, එය මාල්හි මෙසේ සදහන්වේ: “(අනේ මගේ හබීබ්!) යුක්තිය සහ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් (ඔබ සමඟ) ගිවිසුමක් ඇතිකරගත් ජනතාවගෙන් (ගිවිසුමට විරුද්ධව හැසිරීම) ද්‍රෝහිකමක් ගැන ඔබ කරදර වන්නේ නම්. , (යුද්ධ ප්‍රකාශ කිරීමට පෙර) ඔබ ඔවුන්ගේ ගිවිසුම ප්‍රතික්ෂේප කළ බව ඔවුන්ට කෙලින්ම පවසන්න. මක්නිසාද යත්, අල්ලාහු තආලා ද්‍රෝහීන්ට කැමති නැත.”34

තවත් ආයත් අල්කරීමා හි, මාල්හි, මෙසේ සදහන්වේ: “අනේ මගේ රසූල්! එම නොඇදහිලිවන්ත යුදෙව්වන්ට කියන්න: ඔබ නියත වශයෙන්ම පරාජය කර නපුරු විවේක ස්ථානයක් වන ජහන්නම් වෙත ගෙන යනු ඇත.”35 ෂව්වාල් මාසයේ මැද සෙනසුරාදා දින, අපගේ නායකයා හබීබ් අල්-අක්‍රම් එකවරම හමුදාවක් රැස් කර කයිනුකා යුදෙව්වන් වාසය කළ බලකොටුව වෙත ගමන් කළේය. සුදු කොඩිය රැගෙන ගියේ හස්‍රත් හම්සා විසිනි. අබූ ලුබාබා නියෝජ්‍ය ලෙස මදීනාවේ නතර විය.36

ආශීර්වාද ලත් හමුදාව කයිනුකා බලකොටුව වටලා ඇත. “රණශූරයන් වීරයන් ලෙස හඳුන්වන්නේ අපියි” යැයි පැවසූ යුදෙව්වන්ට විරුද්ධ වීමට තබා ඔවුන්ගේ බලකොටුවෙන් ඊතල විදීමට පවා එඩිතර වූයේ නැත. අපගේ නායකයා රසූලුල්ලාහ් බලකොටුවට ඇතුල්වීම් සහ පිටවීම් පාලනය කළේය. කිසිවෙකුට පිටවීමට නොහැකි විය. මෙම තත්වය දින පහළොවක් පුරා පැවතුනි.37

යුදෙව්වන් බියට පත් වූ අතර ඔවුන් යටත් විය. ඔවුන් සෑම කෙනෙකුම මරා දැමිය යුතුව තිබුණද, ලෝකයාට කරුණාවක් ලෙස එවන ලද අපගේ ආදරණීය නබිතුමා ඔවුන්ට අනුකම්පා කර කයිනුකාහි යුදෙව්වන්ට දමස්කස් වෙත යාමට අවසර දුන්නේය. ඔවුන් කිසිවකුට ආපසු සිටීමට ඉඩ දුන්නේ නැත. එමගින් ඔවුන් මදීනා පසෙන් නෙරපා හරින ලදී.38 ඔවුන් බනී කයිනුකා දේශයෙන් සංක්‍රමණය විය. ඔවුන්ගේ දේපළ සහ ආයුධ මුස්ලිම්වරුන්ගේ වන්දියක් බවට පත් විය.

සවීක් ගාසාව

බද්‍ර් සටනින් පලා ගිය පසු අබූ සුෆ්‍යාන් මක්කම වෙත පැමිණි විට, ඔහු මුහම්මද් සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම් පළිගන්නා තුරු ඔහුගේ හිසකෙස් මත තෙල් නොතබන අතර ඔහුගේ භාර්‍යාවන් අසලට නොයන බවට දිවුරුම් දුන්නේය. ඔහුගේ භාරය ඉටු කිරීම සඳහා, හිජ්‍රා දෙවන වසරේ, දුල්-හිජ්ජා පස්වන දින, ඉරිදා, ඔහු අශ්වාරෝහක දෙසියයක් සමඟ මදීනාව බලා පිටත් විය. දිනක් රාත්‍රියක ඔහු මදීනාවේ සිටි කෙනෙකුගේ නිවසකට ගොස් අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ නබිතුමා ගැන විමසුවේය. ඒ පුද්ගලයා ඔහු ගැන අවධානය යොමු කළේ නැත. ඔහු දොර ඇරියේවත් නැත. අබූ සුෆියාන් එතැනින් පිටත් වී සලාම් ඉබ්නු මුෂ්කම්ගේ නිවසේ නැවතී සිටියේය. ඊළඟ දවසේ ඔහු අරිස් ප්‍රදේශයට ගියේය. මෙම ප්‍රදේශයේදී, ඔහු අන්සාර් සහ ඔහුගේ සේවකයාගෙන් මඅ’බද් ඉබ්නු අම්‍රුෂ් ව දුටු විට ඔවුන් වැඩ කරමින් සිටියදී ඔවුන්ව ප්‍රාණ පරිත්‍යාග කළේය. ඔහු රටඉඳි වත්තකට ගිනි තැබුවේය. “මාගේ භාරය ඉටු විය” කියා ඔහු පිටත්ව ගියේය.

මෙම සිදුවීම අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන නබිතුමාණන්ට වාර්තා වූ විට, එතුමාණෝ අබූ ලුබාබාව මදීනාවේ තම උප ප්‍රධානයා ලෙස තබා මිනිසුන් දෙසියයක් සමඟ අබූසුෆියාන් පසුපස ගියහ. ඒ බව අසා බහුදේවවාදයෝ පලා යන්නට වූහ. බේරීම සඳහා, ඔවුන් තම භාණ්ඩ සහ සායික් ලෙස හැඳින්වූ ධාන්‍ය වර්ගයක්, ආහාර පිසීමට ගෙන ආ භාජන ද දමා පලා ගියහ. මුස්ලිම්වරුන් මේවා සොයාගෙන වන්දියක් විදිහට ගත්හ. මේ හේතුව නිසා මෙම මෙහෙයුම හැඳින්වූයේ සාවික් හි ගසාව යනුවෙනි.

හස්‍රත් අලී සහ හස්‍රත් ෆාතිමාගේ විවාහය

එය හිජ්‍රාගේ දෙවන වසර විය. අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ නබි (සල්ලල්ලාහු ‘අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ දියණිය වූ හස්‍රත් ෆාතිමා තුමියගේ වයස අවුරුදු පහළොවක් විය.

දිනක්, හස්‍රත් ෆාතිමා අපගේ නායකයා රසූල් අල්-අක්‍රම් වෙත සේවයක් කිරීමට ගියේය. තම දියණිය විවාහ වන වයසට පැමිණ ඇති බව අපගේ ගුරුවරයා දුටුවේය. එදායින් පස්සේ ගොඩක් අය අපේ මව ෆාතිමතු සහ්‍රා ගේ විවාහය ඉල්ලූහ. රසූල් අලෙයිහිස් සලාම් කිසිදු අවධානයක් යොමු නොකළ අතර, “ඇගේ විවාහය හක් තආලාගේ නියෝගය මත රඳා පවතී.”යැයි පැවසීය.

"උස්මාන් ජන්නාහි මගේ සහකාරයා ය.”
හදීස් අෂ් ෂරිෆ්

දිනක් හස්‍රත් අබූබකර්, 'උමර් සහ සඅද් ඉබ්නු මුආස් , මස්ජිද් හි වාඩි වී කතා කරමින්, සිටීහ" හස්‍රත් අලී හැර අන් සියල්ලන්ම හස්‍රත් ෆාතිමාව විවාහය කිරීමට ඉල්ලා සිටියහ. කිසිවෙකුව පිළිගත්තේ නැත. ” හස්‍රත් සිද්දික් පැවසුවේ, “මම හිතන්නේ මෙය අලීට ලබා දෙනු ඇත. අපි ඔහුව බැහැදැකීමට ගොස් මෙම විෂය ඉදිරිපත් කරමු. ඔහුගේ කාරණාව දුප්පත්කම නම්, අපි ඔහුට උදව් කරමු. හස්‍රත් සඅද් පැවසුවේ, “අබා බක්‍ර්! ඔබ සැමවිටම යහපත් කාර්‍යා කරන්නා කෙනෙකි. මඟ පෙන්වන්න, අපි ඔබ සමඟ යමු." ඔවුන් තිදෙනාම මස්ජිදයෙන් පිට වී හස්‍රත් අලී හමුවීමට ගියහ. හස්‍රත් අලී තම ඔටුවෙකු පිට නැගී අන්සාර්වරුන්ගෙන් කෙනෙකුගේ රට ඉඳි වත්තකට වතුර වත් කරමින් සිටියේය. ඔහු ඔවුන්ව දැක ආචාර කර පිළිගත්තේය. හස්‍රත් අබූබක්‍ර් මෙසේ ඇසීය: “අලී! සෑම යහපත් ක්‍රියාවකම ඔබ ප්‍රමුඛයා වන අතර, කිසිවකුට කිසිදා ලබා නොදුන් රසූල් අල්-අක්‍රම් ඉදිරියේ ඔබට එවැනි තරාතිරමක් ඇත. හැමෝම ඉල්ලුවේ හස්‍රත් ෆාතිමාව විවාහ කර දෙන ලෙසයි. ඔහු කිසිවෙක් පිළිගත්තේ නැත. ඔබ ව පිළිගනු ඇතැයි අපි සිතමු. ඇයි ඔබ උත්සාහ නොකරන්නේ?”

මෙය ඇසූ හස්‍රත් අලී, ඔහුගේ ආශීර්වාද ලත් දෑස් කඳුලින් පිරී, “අබූබක්‍ර්! ඔබ මාව ගැඹුරින් පුළුස්සා දැමුවා. මට වඩා ඇයව කිසිවෙකුට අවශ්‍ය නැත. කොහොම වුණත් මගේ දුප්පත්කම මේකට බාධාවක්.” හස්‍රත් අබූබක්‍ර් පැවසුවේ “එහෙම කතා කරන්න එපා. අල්ලාහු තආලා සහ ඔහුගේ රසූල් තුමා ඉදිරියේ ධනය කිසිවක් නොවේ. දුප්පත්කම මේකට බාධාවක් නොවේ. ගිහින් කසාද බඳින්න ඉල්ලන්න.

හස්‍රත් අලී මෙසේ පවසයි: “ලැජ්ජාවෙන් හා බියෙන්, මම රසූලුල්ලාහ් හමුවට පැමිණියෙමි. රසූලුල්ලාහ් සුපුරුදු පරිදි තේජාන්විත හා ගෞරවනීය විය. මම ඔහු ඉදිරියේ වාඩි වූ නමුත් කතා කිරීමට නොහැකි විය. අපේ නායකයා රසූලුල්ලාහ් ඇහුවා, 'ඇයි ඔයා ආවේ, ඔබට යමක් අවශ්‍යද?' මම නිහඬව සිටියෙමි. 'සමහරවිට ඔබ පැමිණ ඇත්තේ ෆාතිමාව විවාහ කිරීම සඳහා ඉල්ලන්නටද? ' යැයි ඔහු පැවසූ විට මට කියන්නට හැකි වූයේ 'ඔව්' කියා පමණි. (අපේ ශාස්තෘන් වහන්ස, හස්‍රත් ෆාතිමා තුමියට හස්‍රත් අලී විවාහ කර දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටි බව නබි තුමාණන් ප්‍රකාශ කළේය. ඇයද නිහඬව සිටියාය.) අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ, 'ඔබට ෆාතිමාට දීමට මහර් ලෙස ඇත්තේ කුමක්ද?' මම කීවෙමි, 'ඇයට දීමට මට කිසිවක් නැත, රසූලල්ලාහ්. ඔහු ඇසුවා, 'කෝ මම ඔබට දුන් ඔබේ හුතමි සන්නාහ කමිසය, එයට මොකද වුණේ?' ‘එය මා ළඟ ය’ යි මම පිළිතුරු දුන් විට, ‘එය විකුණා එහි මුදල් මට ගෙනත් දෙන්න. එය මහර් ලෙස ප්‍රමාණවත්‍ය’.39 තවත් වාර්තාවකට අනුව, අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ්, හස්‍රත් අලීගෙන්, “ඔබ ළඟ මොනවද තියෙන්නේ?” කියා ඇසූ විට, ඔහු පිළිතුරු දෙමින්, "මගේ අශ්වයා සහ සන්නාහ කමිසය මා සමඟ ඇත"යි කීවේය. අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් පැවසුවේ, "ඔබට ඔබේ අශ්වයා අවශ්‍ය වනු ඇත, නමුත් ඔබේ සන්නාහය විකුණන්න" තවත් ආඛ්‍යානයක ඔහු පැවසුවේ “අලී, ගොස් ඔබටම නිවසක් කුලියට ගන්න” යනුවෙනි.

හස්‍රත් අලී විවාහ වනතුරු අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන නබිතුමා සමඟ ජීවත් විය. අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන නබිතුමාණන්ගේ නියෝගය පරිදි, ඔහු හස්‍රත් ආයිෂාගේ කාමරය හරහා මස්ජිද් අන්-නබවි අසල පිහිටි හරිතා ඉබ්නු නුමාන්ගේ නිවස කුලියට ගත්තේය. ඔහු තම සන්නාහය ද වෙළඳපොළට යැවීය. හස්‍රත් උස්මාන් (රළියල්ලාහු තආලා'අන්හු) වෙළඳපොලේ ඇවිදිමින් සිටියදී, ඔහු හස්‍රත් අලීගේ සන්නාහය හඳුනා ගත්තේය. ඔහු වෙළෙන්දාගෙන් ඇසුවේ, “මේ සන්නාහයේ හිමිකරුට කොපමණ මුදලක් අවශ්‍යද?” විකුණුම්කරු පැවසුවේ, "ඩිර්හම් 400") හස්‍රත් උස්මාන් (රළියල්ලාහු තආලා'අන්හු පැවසුවේ, "ඇවිත් මුදල් ගන්න" ඉන්පසු ඔහු තම නිවසට ගියේය. ඔහු එම සන්නාහය විකුණන්නාගෙන් ගෙන එය ගෙවා දැමීය. “මේ සන්නාහයට සුදුසු ඔහු හැර වෙන කිසිවෙක් නැත. ඔහු මෙම මුදල් විවාහ මංගල්‍යයට වියදම් කළ යුතුය. ඒ වගේම අපේ සමාව පිළිගන්න.” ඔහු ඩිර්හම් 400 දී සන්නාහය උඩින් තබා හස්‍රත් අලී වෙත තෑග්ගක් ලෙස යැවීය.

හස්‍රත් අලී ඔහුගේ සන්නාහය සහ දිර්හම් රැගෙන අපගේ නබිතුමා වෙත පැමිණි විට, අපගේ ශාස්තෘවරයා, නබිතුමා, හස්‍රත් උස්මාන්ට බොහෝ ආශීර්වාද ඉල්ලා යාච්ඤා කර, "උස්මාන් ජන්නාහි මගේ සහකාරයා ය.” යැයි පැවසුවේය.එවිට ඔහු බිලාල් අල්-හබෂි කැඳවා, මුදල් ටිකක් දී, මෙසේ කීවේය:"කරුණාකර මේ මුදල් රැගෙන වෙළඳපොළට යන්න! රෝස වතුර සහ මී පැණි ටිකක් ඉතිරි මුදලින් මිල දී ගන්න, ඉන්පසු මස්ජිඩ්හි කොනක ඇති පිරිසිදු භාජනයක ජලය සමග මිශ්‍ර කරන්න. නිකාහ් ඉටු කිරීමෙන් පසු අපි එය පානය කරන පරිදි මී පැණි ෂර්බට් සාදන්න. අන්සාර් සහ මුහාජිර්වරුන්ගෙන් මගේ අස්හාබ්ට මස්ජිදයට ආරාධනා කර ෆාතිමා සහ අලී විවාහ වන බව මිනිසුන්ට ප්‍රකාශ කරන්න.”

බිලාල් අල් හබෂි පිටතට ගොස් හස්‍රත් අලී සහ හස්‍රත් ෆාතිමා විවාහ වන බව ජනතාවට නිවේදනය කළේය. අස්හාබ් අල්-කිරාම් මස්ජිද් අන්-නබවි වෙත පැමිණ එය ඇතුළත හා පිටත පුරවා ඇත. අපගේ ශාස්තෘන් වහන්ස, නබිතුමා නැඟිට පහත සඳහන් ඛුත්බාව ප්‍රකාශ කළේය, “සියලු හම්ද් සහ ශුක්‍ර් ලෝකයේ රබ්තුමාට අයත් වේ. ඔහු දුන් ආශීර්වාද සඳහා ප්‍රශංසා කරන, ඔහුගේ නිමක් නැති බලය සහ බලය නිසා නමස්කාර කරනු ලබන, ඔහුගේ වධහිංසා සහ ගණන් කිරීම බිය වන, ඔහුගේ අණ සහ නියෝගය පෘථිවිය සහ අහස පාලනය කරයි. ඔහු තම බලයෙන් මැවිලි කරන, ඔහුගේ සාධාරණ නීතිරීතිවලින් ඔවුන්ව වෙන්කර හඳුනා ගන්නා, මිනිසුන්ට ඔහුගේ ආගම (ඉස්ලාම්) සහ ඔහුගේ අනාගතවක්තෘ මුහම්මද් (අලෙයිහිස් සලාම්) ගෞරව කරයි...

මගේ දියණිය ෆාතිමාව අලී ඉබ්නු අබි තාලිබ්ට විවාහ කර දෙන ලෙස අල්ලාහු තආලා මට නියෝග කළේය. (අල්ලාහු තආලාගේ නියෝගය අනුව) මම ෆාතිමාව අලී ඉබ්නු අබි තාලිබ්ට රිදී මිත්කාල් 400 ක මහර් සමඟ විවාහ කර දුන් බව දැන් මම ඔබට සාක්ෂි දෙමි. මාගේ රබ් ඔවුන්ව එකතු කර මෙය ඔවුන්ට ආශීර්වාද කරත්වා. මුහම්මද් තුමාණන්ගේ උම්මා සඳහා ඔවුන්ගෙන් පැවත එන්නන් පිරිසුදු සහ දයාවේ යතුරක්, ප්‍රඥාවේ උල්පතක් සහ විශ්වාසවන්ත බවට පත් කරත්වා. මට කියන්න ඕන වුනේ මෙච්චරයි. මා සහ ඔබ වෙනුවෙන් මාගේ රබ්ගෙන් දයාව ඉල්ලා සිටිමි.”

එවිට හස්‍රත් අලී නැඟිට මෙම කෙටි ඛුත්බාව පැවසුවේ, “... මම සලාතය සහ සලාම් (ආශිර්වාදය සහ සාමය) කියමි, අපි සමඟ සිටින මුහම්මද් අලයිහිස් සලාම්ට, ඔහු තම ආශීර්වාද ලත් දියණිය ෆාතිමා මහර් 400 මිත්කාල් රිදී කින් මට විවාහ කර දුන්නේය.. අනේ මගේ ආගමේ සහෝදරවරුනි! අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ නබි තුමාණන් පැවසූ දේ ඔබ අසා ඇති බවට සැකයක් නැත. මමත් මෙයට සාක්ෂි දරමි සහ එකඟ වෙමි.මම සම්පූර්ණයෙන්ම පිළිගන්නෙමි. අල්ලාහු තආලා අප සැමගේ වචනවලට සාක්ෂිකරු වන අතර අප සැමගේ භාරකරුද වේ.”40

විවාහ උත්සවය අවසන් වූ පසු අපේ ශාස්තෘන් වහන්සේ අලුත් රට ඉඳි ගෙනැවිත් “මේ රටඉඳිවලින් කන්න” යැයි කීවේය. හැමෝම ඒවා කෑවෝය. එවිට හස්‍රත් බිලාල් මී පැණි බෙදා දුන්නේය. ඔවුන් එයද පානය කළ අතර, සියලු සහාබිවරු යාච්ඤා කළහ, "බරකල්ලාහු ෆි කුමා ව අලයිකුමා ව ජමා ෂම්ලකුමා". (අල්ලාහු තආලා ඔබ දෙදෙනාටම ආශිර්වාද කරත්වා; ඔහු ඔබ වෙත පැමිණෙන සෑම දෙයක්ම ආශීර්වාද කර, ඔහු ඔබ එකිනෙකා සමඟ එක්වේවා!)” නිකාහ් (ඉස්ලාමය විසින් නියම කරන ලද විවාහ ගිවිසුම) අවස්ථාවේ දී, ෆාතිමා රදි -අල්ලාහු අන්හාට වයස අවුරුදු පහළොවක් වූ අතර අලී රදි-අල්ලාහු අන්හුගේ වයස අවුරුදු විසිපහකි.

“ෆාතිමා! ඔයාට මොකද වුණේ, ඇයි ඔයා අඬන්නේ? මම අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන් දිවුරමි ඔබ විවාහ කර දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටි අය අතරින් දැනුමෙන්, මෘදුකමින් හා ප්‍රඥාවෙන් හොඳම තැනැත්තා සමඟ මම ඔබව විවාහ කර දුන් බව.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

හස්‍රත් ෆාතිමා නිකාහ් අවසන් වූ පසු අඬමින් සිටියාය. අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ, නබි තුමා ඇය වෙත පැමිණ, “ෆාතිමා! ඔයාට මොකද වුණේ, ඇයි ඔයා අඬන්නේ? මම අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන් දිවුරමි ඔබ විවාහ කර දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටි අය අතරින් දැනුමෙන්, මෘදුකමින් හා ප්‍රඥාවෙන් හොඳම තැනැත්තා සමඟ මම ඔබව විවාහ කර දුන් බව.”යැයි පැවසුවේය. හස්‍රත් ෆාතිමා පිළිතුරු දෙමින්, “අනේ මගේ ආදරණීය පියාණෙනි! විවාහ වන සෑම ගැහැණු ළමයෙකු සඳහාම මහර් අගය තීරණය කරනු ලබන්නේ රන් රිදී වලින්‍ය. මගේ මහර් ද ඒ ආකාරයෙන්ම අගය කරන්නේ නම්, ඔබ සහ අනෙක් අය අතර ඇති වෙනස කුමක්ද? කියාමත් දිනයේදී, විශ්වාසවන්තයින්ගේ පව්කාරයන් වෙනුවෙන් ඔබ මැදිහත් වන තරමටම, මම ඔවුන්ගේ භාර්‍යාවන් වෙනුවෙන් මැදිහත් වීමට කැමැත්තෙමි. මේක මගේ ප්‍රාර්ථනාවකි.

හස්‍රත් ෆාතිමා තුමියගේ ප්‍රාර්ථනාව පිළිගත් බව අල්ලාහු තආලා ප්‍රකාශ කළ විට, අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ, “ෆාතිමා, ඔබ නබි වරයෙකුගේ දරුවෙක් බව පැහැදිලි කර ඇතැ”යි වදාළ සේක. හස්‍රත් අලී පැවසුවේ, “මෙම දේ වලින් මාස කිහිපයක් ගත වී ඇත. මෙම කාරණාව ගැන කිසිවක් සඳහන් කර නැත. මගේ හිතේ තියෙන බය නිසා, ඒ කියන්නේ මම ලැජ්ජාශීලී නිසා, මට කට අරින්නවත් බැරි වුණෙමි.ඒත් සමහරවිට අපේ ස්වෙමියා රසූලුල්ලාහ් මාව තනියම දුටු විට ඔහු පැවසුවේ, “ඔබේ බිරිඳ මොනතරම් හොඳ කාන්තාවක්ද! ඔබට සුභ ආරංචියක්, මන්ද ඇය ලෝකයේ සියලුම කාන්තාවන්ට වඩා උසස්‍ය.” යනුවෙනි.

ඒ දවස්වල හස්‍රත් අලීගේ සොහොයුරු හස්‍රත් උකයිල් “අනේ අලී! අපි මේ නිකාහ් ගැන සතුටු වුණා. කෙසේ වෙතත්, මගේ ප්‍රාර්ථනය නම්, මෙම සන්තෝෂවත් පුද්ගලයින් දෙදෙනා එකිනෙකාට සමීප විය හැකි වීමයි, ”හස්‍රත් අලී පැවසුවේ, “මගේ ප්‍රාර්ථනාවත් එයයි, නමුත් මම ලැජ්ජාවට පත් වෙමි.” හස්‍රත් උකයිල් හස්‍රත් අලීගේ අතින් අල්ලාගෙන අපගේ නායකයා වන නබිතුමාගේ නිවසට ළඟා වූ විට, ඔවුන්ට රසූලුල්ලාහ්ගේ ජාරියා වන උම්මු අයිමන් හමුවිය. ඔවුහු ඇයට තත්ත්වය පැහැදිලි කළහ. එවිට උම්මු අයිමන් “මේකට එන්න ඕන නැහැ. අපි රසූලුල්ලාහ්ගේ භාර්‍යාවන් සමඟ එකතු වී ඔබට දන්වන්නෙමු. මක්නිසාද යත්, මේ කාරණය සම්බන්ධයෙන් කාන්තාවන්ගේ උපදෙස් වලට සවන් දෙනු ඇත. උම්මු අයිමන් රසූලුල්ලාහ්ගේ භාර්‍යාවන් සමඟ මෙම කාරණාව ගැන කතා කළේය. පසුව ඔවුහු හස්‍රත් ආයිෂාගේ නිවසට ගියහ. හස්‍රත් කදීජා ගැන සඳහන් කරමින් ඔවුහු මෙසේ පැවසූහ. “ඇය ජීවතුන් අතර සිටියා නම්, අපි කනස්සල්ලට පත් නොවනු ඇත." අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ රසූලුල්ලාහ් හඬා වැලපෙමින්, “කදීජා වැනි බිරිඳක් සිටීද? සෙනඟ මාව ප්‍රතික්ෂේප කරද්දී, ඇය මාව තහවුරු කර ඇගේ සියලු ධනය මා වෙනුවෙන් වියදම් කළාය. ඇය ඉස්ලාම් ආගමට බෙහෙවින් උපකාර කළාය. ඇය ජීවතුන් අතර සිටින විට, කදීජාට සුභ ආරංචියක් දෙන ලෙස හක් තආලා මට අණ කළේය: ඇය වෙනුවෙන් ජන්නාහි මරකත මන්දිරයක් ගොඩ නගා ඇත.” යනුවෙන් කීවේය.

අපගේ ශාස්තෘ රසූලුල්ලාහ්ගේ භාර්‍යාවන් හස්‍රත් අලීගේ කැමැත්ත ඔහුට දන්වා සිටියහ. මෙයින් පසු, අපගේ නායකයා රසූලුල්ලාහ් උම්මු අයිමන්ට හස්‍රත් අලීට ආරාධනා කරන ලෙස නියෝග කළේය. හස්‍රත් අලී පැමිණි විට, කාන්තාවන් නැගිට පිටව ගියහ. හස්‍රත් අලී හිස නමා වාඩි විය. රසූලුල්ලාහ් ඇසුවා, "ඔයාට ඔයාගේ බිරිඳ ඕනද අලී?"

අලී රළියල්ලාහු අන්හු පැවසුවේ, "ඔව්, රසූලුල්ලාහ්! මගේ දෙමාපියන් ඔබ වෙනුවෙන් කැපවේවා!” අපේ නායකයා රසූල් අල්-අක්‍රම් අස්මා බින්ත් උමයිස්ට කිව්වා, "යන්න ගිහින් ෆාතිමාගේ ගෙදර ලෑස්ති කරන්න" කියලා. අස්මා හස්‍රත් ෆාතිමා මනාලියක ලෙස ඇතුළු වන නිවසට ගියාය. ඇය අලුත් සම්වලින් එක කුෂන් එකක් ද, පැච් කළ සම්වලින් එකක් ද, වේවැලෙන් එකක් ද සාදා ඒවා ඉඳි කෙඳිවලින් පුරවා ගත්තා ය. රාත්‍රී නාමාස් එකෙන් පසු අපේ නායකයා රසූලුල්ලාහ් ෆාතිමාගේ නිවසට පැමිණ සූදානම පරීක්ෂා කළේය.

හස්‍රත් අලී ගෙනා මුදලින් තුනෙන් දෙකක් ආහාර, විසිතුරු භාණ්ඩ සහ සුවඳ ද්‍රව්‍ය මිලදී ගැනීමටත් තුනෙන් එකක් ඇඳුම් පැළඳුම් සඳහාත් යොදවන ලෙස අපගේ නබිතුමා නියෝග කර, ඔහු ගෙදර බඩු බාහිරාදිය සම්පූර්ණ කළේය. හස්‍රත් ෆාතිමා ගේ ඇඳුම් කට්ටලය සහ ගෘහ භාණ්ඩ පහත පරිදි විය: අස්මා බින්ත් උමයිස් විසින් සකස් කරන ලද කුෂන් තුනක්, දාර සහිත කාපට් එකක්, රට ඉඳි කෙඳි පිරවූ කොට්ටයක්, අත් මෝල් දෙකක්, වතුර සම්, මැටි බඳුනක්, සම්වලින් සාදන ලද පානීය කෝප්පයක්, තුවායක්, සායක්, පදම් කළ බැටළු සමක්, යේමනයේ නූල් සහිත බහු-වර්ණ කාපට් එකක්, රට ඉඳි කොළ වලින් වියන ලද සෝෆාවක්, යේමනයේ බහු-වර්ණ ඇඳුම් දෙකක් සහ වෙල්වට් ඇතිරිල්ලක්. අපේ නායකයා රසූලුල්ලාහ් හස්‍රත් අලීට සල්ලි ටිකක් දී රට ඉඳි සහ තෙල් ගන්න යැයි පැවසුවේය. පසුව සිදුවූයේ කුමක්දැයි හස්‍රත් අලී මෙසේ පැහැදිලි කළේය.

“මම රට ඉඳි ඩිර්හම් පහකින් සහ තෙල් ඩිර්හම් හතරකින් මිලදී ගත්තෙමි. පසුව මම ඔවුන්ව රසූලුල්ලාහ් හමුවට ගෙනාවෙමි. කෑම දෙන්න සම් වලින් සාදන ලද පුවරුවක් ඉල්ලුවේය. ඔහු තම ආශිර්වාද ලත් අතින් රටඉඳි, පිටි, තෙල් සහ යෝගට් මිශ්‍ර කර කෑමක් සෑදුවේය, පසුව මට කීවේ, 'අනේ අලී! ගිහින් හමු වෙන කෙනෙක් එක්කන් එන්න' යනුවෙනි. මම එළියට ගිහින් ගොඩක් අය සිටින බව දුටුවෙමි. මම ඔවුන් සියල්ලන්ටම ආරාධනා කර, ආපසු ඇතුළට ගොස්, 'අනේ රසූල්ලුල්ලාහ්! ගොඩක් අය ඉන්නවා.’ යැයි කිව්වෙමි.

අපේ ශාස්තෘන් වහන්සේ ෆහ්‍ර් අල් කායිනාත්, ලෝකයේ නායකයා මෙසේ කීවේය, 'ඔවුන් ගෙන් කන්න දස ගණන් ගෙන එන්න', මම එසේ කළෙමි. ඔවුන් ගණන් කළ විට මිනිසුන් සහ ගැහැනුන් හත්සියයක් අනුභව කර තෘප්තිමත් වූ බවයි.

හස්‍රත් අලී සහ හස්‍රත් ෆාතිමා ගේ මංගල භෝජන සංග්‍රහයෙන් පසු, අපගේ ශාස්තෘවරයා වන උම්මු අයිමන් පවසන පරිදි, නබිතුමා හස්‍රත් අලීට පැවසුවේ “අනේ අලී, මගේ දුව ෆාතිමා මනාලිය ලෙස ඔබේ නිවසට ගියා. මම හවස සලාතය එකෙන් පස්සේ ඇවිත් එතන යාඥා කරන්නම්. මම එනකම් ඉන්න" යනුවෙනි. හස්‍රත් අලී නිවසට පැමිණි පසු ඔහු මුල්ලක වාඩි විය. හස්‍රත් ෆාතිමා නිවසේ තවත් මුල්ලක වාඩි විය. එතකොට අපේ නායකයා රසූලුල්ලාහ් ඇවිත් දොරට තට්ටු කළේය.

උම්මු අයිමන් දොර ඇරියා ය. “මගේ සහෝදරයා මෙහි සිටිනවාද” යනුවෙන් රසූලුල්ලාහ් ඇසුවේය. උම්මු අයිමන් ඇසුවාය, “මගේ දෙමාපියන් ඔබ වෙනුවෙන් කැප වේවා, රසූලල්ලාහ්! ඔබේ සහෝදරයා කවුද? ” “ඔහු අලී ඉබ්නු අබි තාලිබ්” යැයි අපගේ ගුරුවරයා වන රසූලුල්ලාහ් ප්‍රකාශ කළ විට, උම්මු අයිමාන් ඇසුවේ, “ඔබ ඔබේ දියණිය ඔබේ සහෝදරයාට විවාහ කර දුන්නාද?” අපගේ නබිතුමා “ඔව්” යැයි පැවසුවේය. ඔහුගේ සහෝදරයා එහි සිටීදැයි රසූලුල්ලාහ් ඇසූ විට, උම්මු අයිමන් සිතුවේ විවාහයට අවසර නොදෙන බවයි. “එසේය” යනුවෙන් අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන රසූලුල්ලාහ් පෙන්වා දුන්නේ විවාහය වළක්වන දෙය එකම මවගෙන් හෝ පියාගෙන් උපත ලැබීම බවයි. (හස්‍රත් අලී යනු අපගේ නබිතුමාගේ මාමාගේ පුත්‍රයාය.)

එවිට අපේ ශාස්තෘවරයාණෝ උම්මු අයිමන්ගෙන් ඇසුවේ, "අස්මා බින්ත් උමයිස් ද මෙහි සිටිනවාද?" “ඔව්” කියා ඇය පිළිතුරු දුන් විට, “එබැවින් ඇය රසූලුල්ලාහ්ගේ දියණියට සේවය කිරීමට පැමිණියාය”යි ඔහු කීවේය. “ඔව්” යැයි උම්මු අයිමන් පැවසූ විට, “ඇයට ආශිර්වාද ලැබේවා” යනුවෙන් ප්‍රාර්ථනා කළේය.

ඊට පසු, ඔහු කෝප්පයක් සහ වතුර ගෙන ගත්තේය. ඔහු තම ආශීර්වාද ලත් දෑත් සෝදා ගත්තේය. ඔහු කස්තුරි ස්වල්පයක් ද වතුරට වත් කළේය. පසුව ඔහු හස්‍රත් ෆාතිමා ඇමතුවේය. ඇගේ නිහතමානී බව නිසා හස්‍රත් ෆාතිමා ඇගේ ඇඳුම දෙස බලා සිටියාය. අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ වතුර ටිකක් ගෙන ඇගේ පපුවට, හිසට සහ පිටට ඉස, “අල්ලාහුම්ම ඉන්නි අ’ඉසුහා බික ව සූර්‍රීයතිහා මිනෂ්-ෂයිතානිර්-රජීම්” යනුවෙන් ප්‍රාර්ථනා කළහ. (මගේ රබ්බි, ගල් ගසා ඇති ෂෙයිතාන් ගෙන් ඇයගේ සහ ඇගේ පරම්පරාවේ ආරක්ෂාව සඳහා මම ඔබ සරණ යමි.)" පසුව ඔහු හස්‍රත් අලීටද එසේ කර, "අල්ලාහුම්ම බාරික් ෆිහිමා ව බාරික් අලයිහිමා ව බාරික් ලහුමා ෆි නස්ලිහිමා.” ඔහු ඉහ්ලාස් සහ මුඅව්විසතයින් සූරා පාරායනය කර, “අල්ලාහු තආලාගේ නම සහ ආශිර්වාදය සමඟ ඔබේ බිරිඳ වෙත යන්න” යැයි ඔහුට කීවේය. ඉක්බිති භාග්‍යවත් වූ දෑතින් දොරකඩ දෙපස අල්ලා ආශිර්වාද කර නික්ම ගියේය.41

හස්‍රත් අලී පැවසුවේ, “අපගේ විවාහයෙන් දින හතරකට පසු, අපගේ නායකයා රසූලුල්ලාහ් අපගේ නිවසට ගෞරව කළේය. සිත් පිනවන ප්‍රඥාවෙන් පිරුණු වදන්වලින් ඔහු අපට අවවාද කර, 'අලී! වතුර ගේන්න!'යැයි කීවේය. මම නැගිට වතුර ගෙනාවෙමි. ඔහු ආයත් අල් කරීමා පාරායනය කර, 'මේ වතුර ටිකක් බොන්න, ටිකක් ඉතිරි කරන්න'යැයි කීවේය. මම එසේ කළෙමි. ඔහු ඉතුරු වූ වතුර මගේ හිසට සහ පපුවට ඉස ගත්තේය. නැවතත්, ‘වතුර ගේන්න’ යි කීවේය. මම ආයෙත් වතුර ගෙනාවෙමි. ඔහු මට කළාක් මෙන් ෆාතිමාටද කළේය. එවිට ඔහු මාව එළියට යැව්වේය.

“අලී! ෆාතිමාගේ හැඟීම් ගැන සැලකිලිමත් වන්න. ඇය මගෙන් කෑල්ලක්. ඇයට හොඳින් සලකන්න. ඔබ ඇයව දුකට පත් කළහොත් ඔබ මට දුකක් වනු ඇත.”
හදීස් අෂ් ෂරීෆ්

ඔහු පිටතට ගිය පසු අපගේ නබිතුමා තම දියණියගෙන් හස්‍රත් අලී ගැන විමසීය. ෆාතිමා පැවසුවේ, “අනේ මගේ පියාණෙනි, ඔහුට පරිපූර්ණත්වයේ සියලු ගුණාංග ඇත. නමුත් සමහර කුරේෂ් කාන්තාවන් මට පැවසුවේ, 'ඔබේ ස්වාමිපුරුෂයා දුප්පත්' යැයි කියලා. අපේ නායකයා රසූලුල්ලාහ් පැවසුවේ, "අනේ මගේ දුව! ඔබේ පියා සහ ඔබේ සැමියා දුප්පත් නොවේ. මට පොළොවේ හා අහසේ සියලු වස්තු දෙන ලදී. නමුත් මම ඒවා පිළිගත්තේ නැහැ. මම අල්ලාහු තආලාගේ ඇස් හමුවේ වටිනා දේ පිළිගත්තෙමි. අනේ මගේ දුවේ! මා දන්නා දේ ඔබ දැන සිටියේ නම්, ඔබේ ඇස් හමුවේ ලෝකය නින්දිත වනු ඇත. අල්ලාහු තආලාගේ නාමයෙන්, ඔබේ ස්වාමිපුරුෂයා පළමු සහාබිවරුන් අතර වේ. ඔහු ඉස්ලාම් ධර්මයේ උසස් නිලයක් සහ ගැඹුරු දැනුමක් ඇත. අනේ මගේ දුවේ! අල්ලාහු තආලා අහ්ල් අල්-බයිත්වරුන්ගෙන් දෙදෙනෙකු තෝරාගෙන ඇත. ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙක් ඔබේ පියා වන අතර අනෙක් තැනැත්තා ඔබේ සැමියා ය. කිසි විටෙකත් ඔහුට අකීකරු නොවන්න සහ ඔහුගේ නියෝගවලට විරුද්ධ නොවන්න.” යනුවෙනි.

ඔබ ඔහුගේ දියණියට උපදෙස් දීමෙන් පසු, අපගේ මාස්ටර් ෆහ්‍ර් අල් හායිනත් අලයිහිවසල්ලම්. හස්‍රත් අලීට ඇතුළට ආරාධනා කළේය. ඔහු හස්‍රත් ෆාතිමාව ඔහුට භාර දී, “අලී! ෆාතිමාගේ හැඟීම් ගැන සැලකිලිමත් වන්න. ඇය මගෙන් කෑල්ලක්. ඇයට හොඳින් සලකන්න. ඔබ ඇයව දුකට පත් කළහොත් ඔබ මට දුකක් වනු ඇත”යනුවෙන් කීවේය.ඔහු ඔවුන් දෙදෙනාම අල්ලාහු තආලාට භාර කළේය. එවිට උන් වහන්සේ නැඟී සිටි අතර, ඔහු යාමට සූදානම් වූ විට, හස්‍රත් ෆාතිමා, “අනේ රසූල්ලාහ්! මම ගෙදර වැඩ බලාගන්නම්, අලී ගෙදරින් පිට වැඩ බලා ගනියි. ඔබ මට ජාරියා (ගැහැණු වහලියක්) ලබා දෙන්නේ නම්, ඇය මට ගෙදර වැඩවලට උදව් කරයි. ඔබ මාව සතුටු කරනු ඇත. ” අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් රසූලුල්ලාහ් පැවසුවේ “ෆාතිමා! මම ඔබට දාසියකට වඩා හොඳ දෙයක් ලබා දෙන්නද, නැතහොත් මම ඔබට දාසියක් ලබා දෙන්නද?" යනුවෙනි.

අපගේ මව හස්‍රත් ෆාතිමා පිළිතුරු දුන්නේ, “සේවිකාවකට වඩා හොඳ දෙයක් ලබා දෙන්න” යනුවෙනි. අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් රසූලුල්ලාහ් පැවසුවේ මෙසේය, “සෑම දිනකම, ඔබ නින්දට යන විට, සුබ්හානල්ලාහ් තිස්තුන් වතාවක්, අල්හම්දුලිල්ලාහ් තිස් තුන් වතාවක්, අල්ලාහු අක්බර් තිස්තුන් වතාවක් සහ ‘ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහු වහ්දහු ලා ෂරිකා ලාහ් ලහුල් මුල්කු වලහුල් හම්දු වහුව අලා කුල්ලි ෂයිඉන් කදීර් යනුවෙන් වරක් පවසන්න. ඒ වචන සියයක් සාදයි. කියාමත් දවසේදී ඔබට හසනා දහසක් (යහපත්, ප්‍රතිලාභ) හමුවනු ඇත. ඔබේ යහපත් ක්‍රියාවන් මිසාන් (තරාදියට) වඩා වැඩි වනු ඇත.” ඉක්බිති අපගේ ශාස්තෘන්වහන්සේ, නබි තුමාණෝ තම දියණියගේ නිවසින් පිටත්ව තම ප්‍රීතිමත් නිවසට ගියහ.

කඃබ් ඉබ්නු අෂ්‍රෆ්ගේ ඝාතනය

බද්‍ර්ගේ ජයග්‍රහණයත් සමඟ මදීනාවේ යුදෙව්වන් සහ පිළිම වන්දනාකරුවන් බහුදේවවාදීන්ගේ හදවත් බියෙන් පිරී ගියේය. සමහර යුදෙව්වන් සත්‍යය පිළිගෙන මුස්ලිම් බවට පත් වූයේ, “නිසැක වශයෙන්ම, අපගේ පොත්වල අපි කියවන ගුණාංග මේ පුද්ගලයාය යැයි ,ඔහුට විරුද්ධව නැගී සිටීමට නොහැකි වනු ඇතයි කියාය. මක්නිසාද යත් ඔහු සැමවිටම ජයග්‍රහණය කරන බැවිනි. තවත් සමහරු, “මුහම්මද් සටන් කළේ යුද්ධයක් කිරීමට නොදන්නා කුරේෂිවරුන් සමඟ ය. උන්වහන්සේ ජයග්‍රහණය කළේ එබැවිනි. ඔහු අපට විරුද්ධව සටන් කළා නම්, අපි ඔහුට සටන් කළ යුතු ආකාරය සහ ජයග්‍රහණය කරන ආකාරය පෙන්වා දෙන්නෙමු."

කඅබ් ඉබ්නු අෂ්‍රෆ් නම් යුදෙව්වෙක් බද්‍ර්හි ඉස්ලාමීය හමුදාවේ ජයග්‍රහණය දැනගත් විට, ඔහු මුස්ලිම්වරුන්ට එරෙහි වෛරයෙන් මක්කමට ගියේය. ඔහු බහුදේවවාදීන් එහි රැස් කර, ඔවුන් මදීනාවට පහර දීමට කවි කීවේය. ඔහු ඔවුන්ව දිරිමත් කර කුපිත කළේය. අපේ ශාස්තෘවරයාණෝ නබිතුමා සමඟ සටන් කිරීමට ඔහු ඔවුන් සමඟ ගනුදෙනුවක් කළේය. ඔහු අපේ ආදරණීය නබිතුමාට එරෙහිව ඝාතන කිරීමට පවා සැලසුම් කළේය. අල්ලාහු තආලා අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වහන්සේට මෙම තත්ත්වය දන්වා, මාල්හි පැවසුවේ, “ඔවුන් අල්ලාහු තආලා ශාප කළ (අල්ලාහු තආලා ඔහුගේ දයාවෙන් ඈත් කළ අය)...”42

මෙයින් පසු, අපගේ ගුරුවරයා වන රසූල් අල්-අක්‍රම්, ඔහුගේ ගෞරවනීය අස්හාබ්ගෙන්, “කඅබ් ඉබ්නු අෂ්‍රෆ්ව මරා දමන්නේ කවුද? මක්නිසාද යත් ඔහු අල්ලාහු තආලා සහ ඔහුගේ රසූල් තුමාට අමනාප කළ බැවිනි.” යැයි ඇසුවේය. මුහම්මද් ඉබ්නු මස්ලමා ඇසුවේය, “අනේ රසූලල්ලාහ්! මම ඔහුව මරනවාට ඔබ කැමතිද?" අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ, “ඔව්” යැයි පැවසීය. මුහම්මද් ඉබ්නු මස්ලමා මේ ගැන සිතා දින කිහිපයක් සැලසුම් කළේය. ඔහු තම මිතුරන් වන අබූ නෙයිලා, අබ්බාද් ඉබ්නු බිෂ්‍ර්, හාරිස් ඉබ්නු අවුස් සහ අබූ අබ්ස් ඉබ්නු ජබ්‍ර් වෙත ගොස් මෙම කාරණාව ඔවුන්ට හෙළි කළේය. ඔවුන් සියල්ලෝම එය සුදුසු යැයි සිතා, “අපි එක්ව ඔහුව මරමු”යි කීහ. ඔවුන් එක්ව අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ නබිතුමා වෙත ගියහ. ඔවුහු “රසූලල්ලාහ්! ඔබ අවසර දෙන්නේ නම්, අපි ඔහු සමඟ කතා කරන අතරතුර කඅබ් කැමති වචන කිහිපයක් අපි ඔබ ගැන කියමුද?" අපේ ශාස්තෘන් වහන්ස, නබිතුමා ඔවුන්ට අවශ්‍ය ඕනෑම දෙයක් කියන්නට අවසර දුන්නේ ය.

එහිදී මුහම්මද් ඉබ්නු මස්ලමා තම මිතුරන් සමඟ කඅබ් ඉබ්නු අෂ්‍රෆ් වෙත ගියේය. ඔහු පැවසුවේ, “ඒ මුහම්මද් අපෙන් සදකා ඉල්ලා සිටියේය. ඔහු අපෙන් විශාල බදු අය කළේ ය. ඒකයි මම ඔයාගෙන් ණය ගැනීමට ආවේමි.” ප්‍රීති වූ කඅබ් සිතුවේ මුහම්මද් ඉබ්නු මස්ලමා තමා සමඟ එකඟ වී යැයි සිතා “ඔහු ඔබට තවත් පීඩා කරනු ඇතයි” යැයි කිවේය. මුහම්මද් ඉබ්නු මස්ලමා පැවසුවේ, “හොඳයි, අපි වරක් ඔහුට කීකරු වුණා. අපි ඔහුට කීකරු වෙමින් ඉදිරියට යන්නෙමු. එය අවසන් වන්නේ කෙසේදැයි බලමු. දැන් අපට දින කිහිපයකට ණය දෙන්න." කඅබ් පැවසුවේ, “ඔව්, මම කරන්නම්. කෙසේ වෙතත්, ඔබ මට ආරක්ෂාව ලෙස යමක් දිය යුතුයි! ” මුහම්මද් ඉබ්නු මස්ලමා සහ ඔහු සමඟ සිටි අය, "ඔබට අවශ්‍ය කුමක්ද?" “මට ඔබේ කාන්තාවන් ආරක්‍ෂාව ලෙස අවශ්‍යයි” යනුවෙන් කඅබ් පිළිතුරු දුන් විට ඔවුන් පිළිගත්තේ නැත. “එසේ නම්, ඔබේ පුත්‍රයන් ආරක්‍ෂාව ලෙස දෙන්න” යැයි කඅබ් කීවේය. ඔවුන් පැවසුවේ, “අපට ඔවුන්ව උකස් කරන්නත් බැහැ. එසේ කළහොත් රට ඉඳි ගෙඩි එකකට දෙකකට දෙන උකස් ලෙස ඔවුන් හඳුන්වනු ලබන අතර එය අපට අමතක නොවන ලැජ්ජාවකි. නමුත් අපට අපගේ ආයුධ සහ සන්නාහයන් ඔබට උකස් ලෙස ලබා දිය හැකිය. කඅබ් මෙම යෝජනාව පිළිගත්තේය. ඔවුන් පැමිණිය යුත්තේ කවදාදැයි ඔවුන්ට කීවේය.43

එක් රාත්‍රියක මුහම්මද් ඉබ්නු මස්ලමා කඅබ් වෙත පැමිණියේය. අබූ නයිලාද ඔහු සමඟ සිටියේය. කඅබ් ඔවුන්ව බලකොටුවට කැඳෙව්වේය. ඔහු ඔවුන් හමුවීමට බැස ගියේය. කඅබ්ගේ භාර්‍යාව ඔහුගෙන් ඇසුවාය, "මේ පැයේ ඔබ කොහෙද යන්නේ?"

කඅබ් පැවසුවේ, “ඇවිත් සිටින්නේ මුහම්මද් ඉබ්නු මස්ලමා සහ මගේ සහෝදරයා වන අබූ නයිලා ය.” ඔහුගේ බිරිඳ පැවසුවේ “මට ඇසුණු ඒ හඬ මට හොඳ නැහැ. ඒකෙන් ලේ ගලනවා වගේ.” කඅබ් පිළිතුරු දෙමින්, “නැහැ, ඔවුන් මුහම්මද් ඉබ්නු මස්ලමා සහ මගේ කිරි සහෝදරයා වන අබූ නයිලා ය. ඔහු හොඳ තරුණයෙක්. රෑ කඩු සටනකට ආරාධනා කළත් පැකිලීමකින් තොරව එනවා. ඔහු එවැනි පුද්ගලයෙකි. ” මුහම්මද් ඉබ්නු මස්ලමා මිනිසුන් දෙදෙනෙකු - තවත් කථනයකට අනුව, පුද්ගලයන් තිදෙනෙකු - ඔහු සමඟ බලකොටුවට ගෙන ආවේය. ඒ අබූ අබ්ස් ඉබ්නු ජබ්‍ර්, හාරිස් ඉබ්නු අවුස් සහ අබ්බාද් ඉබ්නු බිෂ්‍ර්.44

“ඔහු (කඅබ් ඉබ්නු අෂ්‍රෆ්)නිතරම අපට බාධා කළ අතර අපට විරුද්ධව කවි කීවේය. ඔබගෙන් කෙනෙක් එසේ කරන්නේ නම්, ඔහුගේ දඬුවම කඩුව බව ඔහු දැනගත යුතුය.”
හදීස් අෂ් ෂරීෆ්

හස්‍රත් මුහම්මද් ඉබ්නු මස්ලමා ඔහුගේ මිතුරන්ට පැවසුවේ, “කඅබ් පැමිණි විට, මම ඔහුගේ හිසකෙස් සුවඳ දැනෙන බව ඔහුට කියන්නෙමි පසු මම ඔහුගේ හිස අල්ලාගෙන සුවඳ බලන්නමි. මා කාබ්ගේ හිස තදින් අල්ලාගෙන සිටින බව ඔබ දුටු විට, ඔබේ කඩුවලින් ඔහුට පහර දෙන්න. කඅබ් ඉබ්නු අෂ්‍රෆ් හොඳින් ඇඳ පැළඳ සුවඳින් ඔවුන් වෙත පැමිණියේය. ඉබ්නු මස්ලමා කඅබ් වෙත ගියේ, "මෙතරම් හොඳ සුවඳක් මම මීට පෙර කිසි දිනක නොවිඳිමි." "අරාබි ජාතිකයන්ගේ වඩාත් සුවඳැති කාන්තාවන් මා සමඟය" යනුවෙන් කඅබ් පුරසාරම් දෙඩුවේය. මුහම්මද් ඉබ්නු මස්ලමා, "ඔබේ හිස සුවඳ දැනීමට ඔබ මට ඉඩ දෙනවාද?" කඅබ් එයට ඉඩ දෙන බව කීවේය. මස්ලමා එහි සුවඳ දැන එය ඔහුගේ මිතුරන් ද ලවා සුවඳ දැනෙන්නට විය. ඊට පසු ආයෙත් සුවඳ බලන්න ඕනේ යැයි පැවසුවේය. මේ අවස්ථාවේදී, මුහම්මද් ඉබ්නු මස්ලමා කඅබ්ගේ හිස අල්ලා ඔහුගේ මිතුරන්ට ඔවුන්ගේ කඩුවලින් පහර දෙන ලෙස සංඥා කළේය. පළමු කඩුව පහර දුන් විට, කඅබ් දරුණු ලෙස කෑගැසූ වේය නමුත් ඔහු මිය ගියේ නැත. මෙයින් පසු, මුහම්මද් ඉබ්නු මස්ලමා ඔහුගේ කිනිස්සෙන් ඔහුව මරා දැමීය. කඅබ්ව ඝාතනය කළ මුජාහිද්වරු වහා එතැනින් පිටත් වී මදීනාවට ළඟා වූහ. ඔවුන් අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ්ට ශුභාරංචිය ප්‍රකාශ කළ විට, අපගේ නබිතුමා අල්ලාහු තආලාට ප්‍රශංසා කර මුජාහිද්වරුන් වෙනුවෙන් ප්‍රාර්ථනා කළේය.

නොඇදහිලිකාර කඅබ් ඉබ්නු අෂ්‍රෆ් ඝාතනය කිරීම යුදෙව්වන් බෙහෙවින් බියට පත් කළේය. මක්නිසාද යත්, කඅබ් වැනි ප්‍රමුඛ නායකයෙකු මරා දැමුවහොත්, ඔවුන් මරා දැමීම කාලය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් පමණි. උදෑසන ඔවුන් රැස් වී අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ වන නබිතුමාණන් හමුවට පැමිණියහ. රාත්‍රියේ සිදු වූ සිද්ධිය ගැන ඔවුන් පැමිණිලි කළහ.අපගේ ගුරුවරයා වන රසූල් අල්-අක්‍රම් පැවසුවේ, “ඔහු නිතරම අපට බාධා කළ අතර අපට විරුද්ධව කවි කීවේය. ඔබගෙන් කෙනෙක් එසේ කරන්නේ නම්, ඔහුගේ දඬුවම කඩුව බව ඔහු දැනගත යුතුය” යනුවෙනි. මෙම තර්ජනය මත, බියෙන්, යුදෙව්වන් නැවතත් අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලා සමඟ ගිවිසුමක් ඇති කර ගත්හ...45

ගතාෆාන් ගාසාව

මෙම මෙහෙයුම "අන්මාර් හි ගසාව" සහ "සි අම්‍ර් හි ගසාව" ලෙසද හැඳින්වේ. බනී සඅලබා සහ බනී මුහාරිබ් කණ්ඩායමක් සි අම්‍ර් නම් ස්ථානයට රැස් වූ අතර, මදීනාව අවට සොයා ගත හැකි ඕනෑම දෙයක් කොල්ලකෑමට තීරණය කළහ. ඔවුන්ගේ නායකයා වූයේ දසූර් ඉබ්නු හාරිත් ඉබ්නු මුහාරිබ් නම් වූ අයෙකි, ඔහුගේ අන්වර්ථ නාමය අවුරස් ය. අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ, නබි තුමාණෝ උස්මාන් ඉබ්නු අෆ්ෆාන් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාණන් තම ප්‍රතිපුරුෂයා ලෙස මදීනාවේ තබා 450 දෙනෙකුගෙන් යුත් බලඇණියක් සමඟ මදීනාවෙන් පිටත් වූහ. අතරමගදී ඔවුන්ට ජබ්බාර් නම් කෙනෙකු හමු විය. ඔවුන් සතුරා ගැන ඔහුගෙන් ඇසුවා. ඔහු පැවසුවේ, “ඔවුන් ඔබ සමඟ සටන් කිරීමට කැමති නැත. ඔවුන් ඔබව දුටු විට කඳුකරයට පලා ගියහ. රසූලුල්ලාහ් ඔහුට ඉස්ලාමය පිරිනැමුවේය. ඔහු එය පිළිගෙන මුස්ලිම් විය.

ඉස්ලාම් හමුදාව නිම්නය දෙසට ගමන් කරන විට වර්ෂාව ආරම්භ වී ටික වේලාවක් සම්පූර්ණ බලයෙන් දිගටම පැවතුනි, පසුව වේගය අඩු වී නතර විය. අපේ ශාස්තෘන් වහන්සේ, නබිතුමා ඇතුළු සියලුම මුජාහිද්වරු තෙමෙමින් සිටියහ. හැමෝම එක එක පැත්තකින් ඇඳුම් වේලගෙන සිටීහ. හුදකලා ස්ථානයක, රසූලුල්ලාහ් තම ඇඳුම් ගලවා ගසක එල්ලා තැබුවේය. ඔහු ගස යට විවේක ගනිමින් සිටියදී, ඉස්ලාමීය හමුදාව දෙස බලා සිටි කාෆිර්වරුන් රසූලුල්ලාහ් තනිව සිටින බව දැක, ඔවුන් දසූර් ඉබ්නු හාරිතාට දැන්වූහ. මෙයින් පසු, ඔහු රසූලුල්ලාහ් ඝාතනය කිරීම සඳහා විවේක ගනිමින් සිටි ස්ථානයට නිහඬව ළඟා විය. ඔහු තම කඩුව ඇද, “මා අතින් ඔබව ගලවාගත හැක්කේ කාට දැ”යි ඇසී ය.

අපේ නබිතුමා පැවසුවේ “අල්ලාහු තආලාට පුළුවන්” කියාය. එකෙණෙහිම ජිබ්‍රියිල් අලෛහිස් සලාම් පැමිණ දසූර්ගේ පපුවට පහර දී ඔහුව බිම හෙළුවේය. ඔහුගේ අතෙන් කඩුව වැටුණේය.රසූල් සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම් තුමාණෝ දසූර්ගේ කඩුව අතට ගෙන, “ඔබව මගේ අතින් ගලවාගත හැක්කේ කාටද?” කියා ඇසීය. දසූර් පිළිතුරු දෙමින්, "කිසිවෙකුට බැහැ" යනුවෙන් පිළිතුරු දුන් අතර, කලිමා අෂ්-ෂහාදා කියමින් ඔහු මුස්ලිම් විය. ඔහු බොහෝ දෙනෙකුට ඉමාන් වෙත පැමිණීමට ප්‍රබෝධ කරන ලදී.46 නැවත කිසි දිනෙක යුද්ධයට සොල්දාදුවන් බඳවා නොගන්නා බවට ඔහු පොරොන්දු විය. ඔවුන් සටනකින් තොරව මදීනා වෙත ආපසු ගියහ. මෙම මෙහෙයුම දින එකොළහක් දිගු විය.

බහ්‍රාන් ගාසාව

මෙය "බනි සුලෙයිම්" හෝ "නජ්‍රාන්හි ගසාව" ලෙසද හැඳින්වේ. බනී සුලෙයිම්හි රැස්ව සිටි බහුදේවවාදීන් විශාල පිරිසක් මදීනාවට පහර දීමට සැලසුම් කරමින් සිටින බව ආරංචි විය. රාසුලුල්ලාහ් 300 දෙනෙකුගෙන් යුත් හමුදාවක් සමඟ සතුරාට එරෙහිව ගමන් කළේය. ඉස්ලාමීය හමුදාව පැමිණෙන බව දැනගත් සතුරා කඳුකරයට දිව ගියහ. ඒ නිසා යුද්ධයක් ඇති වුණේ නැහැ. මෙම මෙහෙයුම දින දොළහක් පැවතුනි.

හිජ්‍රතයේ තුන්වන වසරේ සිදු වූ සමහර සිදුවීම්

අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම් තුමාණන් තම දියණිය උම්මු කුල්තුම්ව හස්‍රත් උස්මාන් සමඟ විවාහ කර දුන්නේ ය. එම වසරේම අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ, නබිතුමා, හස්‍රත් උමර්ගේ දියණිය වන හෆ්සා (රළියල්ලාහු අන්හා) සමඟ විවාහ විය. හස්‍රත් අලීගේ පුත් හස්‍රත් හසන් උපත ලැබීය.

ඔබේ ප්‍රේමය මා සිත් වසඟ කළේය;

මගේ අල්ලාහ්, මම ඔබට ආදරෙයි!

ඔබේ ආදරය ඇත්තෙන්ම මිහිරි ය;

මගේ අල්ලාහ්, මම ඔබට ආදරෙයි!

ධනය හෝ මා සතුටු වන්නේ නැත,

දේපළ ගැන කරදර නොවන්නෙමි.

ඔබේ ආදරය, තනියම, මා සතුටු කරයි;

මගේ අල්ලාහ්, මම ඔබට ආදරෙයි!

ඔබ අපට යාච්ඤා කරන ලෙස අණ කළ සේක,

නිවැරදි මාර්ගයේ සිටීම ගැන ප්‍රශංසා කළ සේක.

ඔබේ ආශිර්වාදය නිමක් නැතිව ලබා දුන්නේය,

මගේ අල්ලාහ්, මම ඔබට ආදරෙයි!

මා සතුව ඇති නෆ්ස් ඉතා ද්‍රෝහී ය;

එහි සතුට සඳහා සෑම විටම මා කැප කරයි!

නමුත් මම සැබෑ සතුට සොයා ගත්තෙමි,

මගේ අල්ලාහ්, මම ඔබට ආදරෙයි!

ඉබාදත් නියමාකාරයෙන් ඉටු කිරීමත්,

ලෞකික දේ උපයා ගැනීමත්,

මා දිනපතා සහ රාත්‍රියේ කරන්නේ එයයි.

මගේ අල්ලාහ්, මම ඔබට ආදරෙයි!

ආදරය යනු වචන පමණක් නොවේ හිල්මි!

ඔබගේ රබ් පැවසුවේ උත්සාහ කරන්න;

ඔබේ හැසිරීම පෙන්වීමට ඉඩ දෙන්න;

මගේ අල්ලාහ්, මම ඔබට ආදරෙයි!

ඉස්ලාමයේ සතුරන් බොහෝය,

ආගමට ද්‍රෝහී ලෙස පහර දෙති;

කෙනෙක් නිකම්ම හිඳගෙන සිටින්නේ කෙසේද!

මගේ අල්ලාහ්, මම ඔබට ආදරෙයි!

පෙම්වතා කම්මැලි ලෙස වාඩි නොවනු ඇත,

ඔහුගේ ආදරණීයයාට සුළු හානියක් සිදු නොවනු ඇත.

සතුරා නිශ්ශබ්ද කරන්න, පසුව අවංකව කියන්න:

මගේ අල්ලාහ්, මම ඔබට ආදරෙයි!

උහුද් ගාසාව

“උහද් අපට ආදරය කරයි, අපි උහද්ට ආදරෙයි"
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

හිජ්‍රා හි තුන්වන වසර, ෂව්වාල් මාසයේ මක්කානු බහුදේවවාදීන්ට බද්‍ර්හි ගසා පරාජයෙන් ඔවුන්ගේ පාඩම ඉගෙන ගත්තේ නැත. හෝ ඔවුන්ට එහි වේදනාව අමතක කළ නොහැකි විය. මෙම යුද්ධයේදී කුරේෂ්වරුන්ට එහි ප්‍රමුඛ චරිත රැසක් අහිමි විය. තවද, දෙමස්කස් වෙළඳ මාර්ගය මුස්ලිම්වරුන්ගේ පාලනයට නතු වී තිබීම ඔවුන්ගේ කෝපයට හේතු විය.

අබූ සුෆියාන්ගේ අණ යටතේ වූ වෙළඳ තවලම සියයට සියයක් ලාභයක් ලබා මක්කම වෙත ආපසු ගියේය. එහි ආයෝජනය කළ බොහෝ දෙනා බද්‍ර් හි ගසාවේ මිය ගිය බැවින්, කැර තවලමේ ලාභය දාර් අන් නද්වා නම් ගොඩනැගිල්ලේ තබා ඇති අතර ,එහිදී බහුදේවවාදීන් තීරණ ගැනීමට රැස් විය.

සෆ්වාන් ඉබ්නු උමයියා, ඉක්‍රිමා ඉබ්නු අබි ජහ්ල්, අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු රබියා සහ බද්‍ර්හි තම පියා, සහෝදරයන්, සැමියන් සහ පුතුන් අහිමි වූ තවත් අය අබූ සුෆියාන් වෙත ආයාචනා කරමින්, “මුස්ලිම්වරු අපේ නායකයින් මරා දැමූහ.ඔවුන් අපිව විනාශ කළහ. දැන් ඔවුන්ගෙන් පළිගැනීමට කාලයයි. තවලමේ ලාභයෙන් හමුදාවක් සූදානම් කරමු. අපි මදීනාව වටලමු, අපි අපේ පළිගනිමු."

අබූ ජහ්ල්, ‘උත්බා සහ ෂයිබා වැනි දරුණු අවිශ්වාසවන්තයින් මීට පෙර මරා දමා ඇති බැවින්, තවමත් මුස්ලිම්වරයෙකු බවට පත් නොවූ අබූ සුෆියාන් බහුදේවවාදීන්ගේ නායකයා විය. දමස්කස්හි වෙළඳාමෙන් රන් කාසි ලක්ෂයක් උපයා ඇත. එයින් අඩක් මූලික මුදල් වූ අතර එයින් අඩක් ලාභය විය. මූලික මුදල වහාම අයිතිකරුවන්ට බෙදා හරින ලද අතර ලාභය දෙකට බෙදා ඇත; අඩක් ආයුධ ලබා ගැනීම සඳහා ද ඉතිරි භාගය සොල්දාදුවන් සඳහා ද භාවිතා කරන ලදී. ඊට අමතරව කවියන්ට හා කථිකයින්ට මුදල් ලබා දුන්නේය.කථිකයෝ ද කවියෝ ද කවි බණ කියමින් මිනිසුන් අවුස්සමින් යුද්ධයට යාමට දිරි ගන්වමින් සිටි අතර කාන්තාවන් රබන් වාදනය කරමින් ඔවුන් හා එක් වූහ. මුස්ලිම්වරුන් මදීනාවෙන් නෙරපා හැරීම, අපගේ ආදරණීය නබිතුමා ඝාතනය කිරීම සහ ඉස්ලාමය විනාශ කිරීම අරමුණු කරගත් බහුදේවවාදීන් අසල්වැසි ගෝත්‍රිකයන් වෙත ගොස් සොල්දාදුවන් ද රැස් කළහ.

අවසාන වශයෙන්, 3000 දෙනෙකුගෙන් යුත් විශාල හමුදාවක් මක්කමේදී සූදානම් විය. ඔවුන්ගෙන් 700 ක් සන්නද්ධ වූ අතර ඔවුන්ගෙන් 200 ක් අසරුවන් වූ අතර ඔටුවන් 3,000 ක් සිටියහ. සංගීතඥයන් සහ කාන්තාවන් ද එක් වූ මෙම විශාල හමුදාවට අණ දුන්නේ අබූ සුෆියාන් විසිනි. ඔහුගේ බිරිඳ හින්ද් කාන්තාවන්ගේ ප්‍රධානියා වූ අතර ඇය බහුදේවවාදීන් යුද්ධයට උසිගැන්වීමේ අන්තයටම යමින් සිටියාය. මක්නිසාද යත් ඇයට ඇගේ පියා සහ ඇගේ සහෝදරයන් දෙදෙනා බද්‍ර් ගසාහිදී අහිමි වූ බැවිනි. ඇයට ඇගේ වේදනාව අමතක කළ නොහැකි වූ අතර, ඇය යුද්ධයට කාන්තාවන් සහභාගී වීමට විරුද්ධ වූ මිනිසුන් නිහඬ කරමින්, "බද්‍ර් සටන මතක තබා ගන්න! ඔබ ඔබේ කාන්තාවන් සහ දරුවන් සමඟ නැවත එක්වීමට බද්‍ර් වෙතින් පලා ගියා! මෙතැන් සිට පැන යාමට කැමති අය ඔවුන් ඉදිරිපිට අපව සොයා ගනීවි! ” මේ අනුව, ඇය සිය මුළු බලයෙන් කුරේෂිවරුන් යුද්ධයට පොළඹවා ඇත.47

බහුදේවවාදීන්ගෙන් කෙනෙකු වූ ජුබෙයිර් ඉබ්නු මුත්ඉම් ට හෙල්ල විසි කිරීමට ඉතා දක්ෂ වහ්ෂි නම් දාසයෙක් සිටියේය. ඔහු සෑම විසි කිරීමකදීම තම ඉලක්කයට පහර දුන් තියුණු වෙඩික්කරුවෙකු විය. හින්ද් සහ ජුබයිර් හස්‍රත් හම්සාට එරෙහිව දරුණු පළිගැනීමකින් දැවී ගියේ ඔහු හින්ද්ගේ පියා ‘උත්බා සහ ජුබයිර්ගේ මාමා වන තුඅයිමා බද්‍ර්හිදී මරා දැමූ බැවිනි. ජුබයිර් තම වහලෙකු වූ වහ්ෂිට පැවසුවේ, "ඔබ හම්සාව මරා දැමුවහොත්, මම ඔබව නිදහස් කරමි." හින්ද් වහ්ෂිට පැවසුවේ, "ඔබ ඔහුව මරා දැමුවහොත්, මම ඔබට බොහෝ රන් කාසි සහ ආභරණ දෙන්නෙමි."48

සියලු සූදානම් කිරීම් අවසන් කළ කුරේෂ් හමුදාව තම කොඩි ලෙළවා එක් කොඩියක් තල්හා ඉබ්නු අබි තල්හාට ද එකක් අහාබිෂ්ගේ කෙනෙකුට ද එකක් උවාෆ්ගේ පුත් සුෆියාන්ට ද ලබා දුන්නේය. හස්‍රත් අබ්බාස් වහා මදීනාවට තමා විශ්වාස කළ පුද්ගලයෙකු සමඟ ලිපියක් යවා බහුදේවවාදීන් 3,000 ක හමුදාවක් පිහිටුවා ඇති බවත්, ඔවුන්ගෙන් 700 ක් සන්නාහ සන්නද්ධ බවත්, ඔවුන්ගෙන් 200 අසරුවන් බවත්, ඔටුවන් 3,000 ක් සහ ගණන් කළ නොහැකි ආයුධ ඇති බවත්, පිටත්ව ගොස් ඔවුන්ට එරෙහිව පියවර ගන්නා ලෙස ඉල්ලා සිටියේය.

මෙයින් පසු, අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ, නබි සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම් තුමාණෝ තම මිතුරන් කිහිප දෙනෙකුට තත්වය පරීක්ෂා කිරීමේ වගකීම පැවරූහ. මේ සහාබිවරු මක්කම බලා පිටත් වූහ. පාරෙදි බහුදේව හමුදාව එනවා යැයි ආරංචි වෙලා පරීක්ෂණ පටන් ගත්හ. කෙටි කාලයකින් ඔවුන්ගේ වැඩ නිම කිරීමෙන් පසු ඔවුන් ඉක්මනින් මදීනාවට පැමිණියහ. ඔවුන් දුටු දේ සහ ඔවුන් ලබාගත් තොරතුරු ලිපියට ගැලපේ.

ලෝක ශාස්තෘන් වහන්සේ වහා සූදානම් වීම ආරම්භ කළහ. ඊට අමතරව, සතුරාගේ හදිසි වැටලීමක් වැලැක්වීම සඳහා ඔහු මදීනා අවට මුරකරුවන් තැබීමෙන් පියවර ගත්තේය. අස්හාබ් අල්-කිරාම් කෙටි කාලයක් තුළ ඔවුන්ගේ සූදානම අවසන් කළේය. ඔවුන්ගේ නිවෙස්වලින් සමුගැනීමෙන් පසු, ඔවුන් අපගේ නායකයා වන සුල්තාන් අල්-අන්බියා වටා එක්‍රැස් විය.

එදින සිකුරාදා විය. අපගේ ශාස්තෘන් වහන්ස, නබිතුමා තම අස්හාබ් වෙනුවෙන් සිකුරාදා සලාතය මෙහෙයවීය. ඛුත්බාවේදී, අල්ලාහු තආලාගේ ආගම ප්‍රචලිත කිරීම සඳහා ජිහාද් සෑදීමේ වැදගත්කම සහ අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයේ සටන් කිරීමේ වැදගත්කම ඔහු අවධාරණය කළේය. මේ හේතුව නිසා මිය ගිය අය ප්‍රාණ පරිත්‍යාගශීලී වී ජන්නා වෙත යන බවට ඔහු සතුටුදායක ආරංචියක් ලබා දුන්නේය. සතුරා හමුවේ විඳදරාගනිමින් දුෂ්කරතා විඳදරාගන්නා අයට අල්ලාහු තආලා උපකාර කරන බව ඔහු දැනුම් දුන්නේය.

අපේ නායකයා රසූල් අල්-අක්‍රම් ඔහුගේ අස්හාබ් අල්-කිරාම්ට පැවසුවේ යුද්ධය කළ යුත්තේ කොතැනද යන්න පිළිබඳව උපදෙස් ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය බවත් එදින රාත්‍රියේ තමාට සිහිනයක් තිබූ බවත්‍ය. ඔහු පැවසුවේ “මගේ සිහිනෙන් මම ශක්තිමත් සන්නාහයකින් මා දුටුවෙමි. මරා දමන ලද එළදෙනක් දුටුවෙමි. මගේ සුල්ෆිකර් කඩුවේ මායිමේ කැපීමක් දිස් වන අතර පසුව බැටළුවෙකු ගෙන එනු මම දුටුවෙමි”යනුවෙනි. අස්හාබ් අල් කිරාම් තුමා ඇසූ විට, “අනේ රසූලල්ලාහ්! ඔබ මෙම සිහිනය අර්ථකථනය කළේ කෙසේද? ” ඔහු පිළිතුරු දෙමින්, “ශක්තිමත් සන්නාහයක් පැළඳ සිටීම මදීනාවේ රැඳී සිටීමේ ලකුණකි. ඔහේ ඉන්න... මගේ කඩුවේ කෙළවරේ කැපීමක් පෙනෙනවා දැකීම මට පාඩුවක් සිදුවන බව පෙන්නුම් කරයි. මරා දමන ලද ගවයා මගේ අස්හාබ්ගෙන් සමහරෙකු ප්‍රාණ පරිත්‍යාග කරන බවට ලකුණකි. බැටළුවෙකු පසුපස ගෙන ඒම සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, බැටළුවා ඉන්ෂා-අල්ලාහ් ජනාබ් අල්-හක් මරා දමන හමුදා ඒකකයක ලකුණකි” යැයි පැවසුවේය.

තවත් විස්තරයකට අනුව, ඔහු පැවසුවේ, “මගේ සිහිනයේදී, මම මගේ කඩුව බිමට ගැසුවෙමි, එහි දාරය කැඩී ගියේය. මෙයින් ඇඟවෙන්නේ මාගේ අස්හාබ්ගෙන් සමහරෙක් උහද් දිනයේදී ප්‍රාණ පරිත්‍යාගිකයින් බවට පත්වන බවයි. මම නැවතත් මගේ කඩුව බිමට ගැසුවෙමි, එය එහි මුල් තත්වයට පත් විය. මෙයින් ඇඟවෙන්නේ අල්ලාහු තආලාගෙන් ජයග්‍රහණයක් පැමිණෙන බවත් විශ්වාසවන්තයින් එක්‍රැස් වන බවත්‍ය” යනුවෙනි.

වහී ඔහුට හෙළි නොකළ කරුණු සම්බන්ධයෙන්, රසූල් සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම් තුමාණන් ඔහුගේ අස්හාබ් සමඟ සාකච්ඡා කර ඒ අනුව ක්‍රියා කරනු ඇත. ඔවුන් සතුරාට මුහුණ දිය යුත්තේ කොතැනද යන්න සම්බන්ධයෙන්, අස්හාබ්වරුන්ගෙන් සමහරක් පැවසුවේ, “අපි මදීනාවේ රැඳී සිටිමු, ආරක්ෂක යුද්ධයක් කරමු.” මෙම පිරිනැමීම ද අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ නබිතුමාණන්ගේ කැමැත්තට අනුකූල විය. හස්‍රත් අබූ බක්‍ර්, හස්‍රත් උමර් සහ සඅද් ඉබ්නු මුආද් (රළියල්ලාහු අන්හුම්) වැනි අස්හාබ්ගේ ප්‍රධානීන් සිතුවේ අපගේ ශාස්තෘවරයා වන නබි තුමා මෙන්‍ය.

කෙසේ වෙතත්, බද්‍ර්ගසාවට සම්බන්ධ වීමට නොහැකි වූ වීරෝදාර තරුණ සහාබිවරුන් අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේගෙන්, බද්‍ර්හි ප්‍රාණ පරිත්‍යාගිකයා වෙත ළඟා වූ උසස් මට්ටම් පිළිබඳව බද්‍ර් ගසාවට සහභාගී වූ සහබිවරුන්ගෙන් නබි අජීර් සහ තවාබ්49 ගෙන් අසා දැනගත් විට, ඔවුන්ට එම යුද්ධයේ සිටීමට නොහැකි වීම ගැන අතිශයින් කණගාටු විය. මේ හේතුව නිසා, ඔවුන්ට අවශ්‍ය වූයේ මදීනා නගරයෙන් පිටත සතුරාට මුහුණ දීමට සහ සමීප සටනක නිරත වීමට ය. බද්‍ර් ගසාවට සහභාගි වූ හස්‍රත් හම්සා, නුමාන් ඉබ්නු මාලික් සහ සාද් ඉබ්නු උබදා යන අය එකම මතයක සිටියහ.

හස්‍රත් හයිසමා අවසර ගෙන මෙසේ පැවසීය: “අනේ රසූලල්ලාහ්! කුරේෂ් බහුදේවවාදීන් විවිධ අරාබි ගෝත්‍රවලින් සොල්දාදුවන් බඳවා ගත්හ. ඔව්හු ඔටුවන් හා අශ්වයන් පිට නැගී අපේ ඉඩම්වලට ඇතුළු වූහ. ඔවුන් අපේ ගෙවල්වල සහ බලකොටුවල අපිව වටලා, පසුව ඔවුන් ආපසු යයි. ඔවුන් අපට පිටුපසින් විවිධ දේ කියනු ඇත. මෙම තත්වය ඔවුන්ගේ ධෛර්‍යය වැඩි කරන අතර ඔවුන් නව වැටලීම් සංවිධානය කරනු ඇත. අපි දැන් ඔවුන්ට මුහුණ නොදුන්නොත්, අනෙකුත් අරාබි ගෝත්‍රිකයන් අප වෙත ඔවුන්ගේ ඇස් යොමු කරනු ඇත. බහුදේවවාදීන්ට එරෙහිව අල්ලාහු තආලා අපට ජයග්‍රහණය ලබා දෙනු ඇතැයි මම බලාපොරොත්තු වෙමි.

“මගේ අස්හාබ්ට විරුද්ධව කතා කරන්න එපා! ඔබ උහද් කන්ද තරම් සදකා දුන්නත් බාර්ලි මිටක් සදකා සඳහා ඔවුන්ට ලැබුණු තවාබ් ප්‍රමාණය ඔබට ලැබෙන්නේ නැත!”
හදීස් අෂ් ෂරීෆ්

මෙයින් දෙවැන්න සිදුවුවහොත් එය ප්‍රාණ පරිත්‍යාගයකි; බද්‍ර් මට ඒක නැති කළා. කෙසේ වෙතත්, මම එය ඉතා ආශාවෙන් බලා සිටියෙමි. මට බද්‍ර් සටනට සහභාගි වීමට අවශ්‍ය බව මගේ පුතාට ආරංචි වූ විට ඔහු මා සමඟ කුසපත් ඇන්දේය. ඔහු මට වඩා වාසනාවන්ත විය; ඔහු ප්‍රාණ පරිත්‍යාගයේ ගෞරවය ලබා ගත්තේය.

අහෝ රසූල්! මම ප්‍රාණ පරිත්‍යාගයට ගොඩක් ආශා කරමි. ඊයේ රාත්‍රියේ මම මගේ පුතා ලස්සන තත්වයක සිටින බව සිහින මැව්වෙමි. ඔහු ජන්නාහි උද්‍යානවල සහ ගංගාවල සැරිසරමින් මට පැවසුවේ, ජන්නා හි අස්හාබ් හා එක්වන්න! මම අල්ලාහු තආලා පොරොන්දු වූ සත්‍යය ලබා ගත්තෙමි!’

අහෝ රසූල්! වල්ලාහි, උදේ, මම ජන්නාහි මගේ පුතාට සහකාරියක් වීමට බොහෝ සෙයින් ප්‍රාර්ථනා කළෙමි. මමත් වයසට ගිහින්. මාගේ රබ්(පරමාධිපති) වෙත පැමිණීම හැර මට වෙනත් ප්‍රාර්ථනාවක් නැත.” ඔහු ආයාචනා කළේ, “රසුලල්ලාහ්, ඔබ වෙනුවෙන් මගේ ජීවිතය කැප වේවා! මට ප්‍රාණ පරිත්‍යාගියෙකු වීමටත්, ජන්නාහි මගේ පුත්‍රයාගේ සහකාරියක් වීමේ ගෞරවය ලැබීමටත්, අල්ලාහු තආලාට යාඥා කරන්න!" අපගේ ශාස්තෘ, නබිතුමා ඔහුගේ ආශාව ප්‍රතික්ෂේප නොකළ අතර ඔහුගේ ප්‍රාණ පරිත්‍යාගය සඳහා යාඥා කළේය.

බහුතරයක් මෙම මතයේ සිටින බව දුටු අපගේ ආදරණීය නබිතුමා මදීනාවෙන් පිටත සතුරා හමුවීමට තීරණය කළේය. එවිට ඔහු මෙසේ පැවසුවේය: “(අහෝ මගේ අස්හාබ්!) ඔබට නොපසුබට උත්සාහයක් සහ ඉවසීමක් තිබේ නම්, ජනාබ් අල්-හක් ඔබට ඔහුගේ උපකාරය නැවත ලබා දෙනු ඇත. අපගේ යුතුකම වන්නේ අධිෂ්ඨානශීලීව උත්සාහ කිරීමයි.”

විශ්වයේ සුල්තාන් තුමා දහවල් සලාතය ට නායකත්වය දුන් අතර ඔහුගේ ප්‍රීතිමත් සහ ආශීර්වාද ලත් නිවසට පැමිණියේය. ඔහුගෙන් පසු, හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් සහ හස්‍රත් උමර් අවසරය ඇතුව ඇතුළු වූහ. ඔවුන් අපගේ නායකයා වන රසූල් අල් අක්‍රම් සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම් තුමාට ඔහුගේ හිස්වැස්ම ඔතා ඔහුගේ සන්නාහ පැළඳීමට උදව් කළහ. අපේ ශාස්තෘන් වහන්සේ කඩුව බැඳ ඔහුගේ පිටේ පලිහ තැබුවේය.

මේ අතර, අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරුන් පිටත රැස් වී අපගේ නායකයා වන නබිතුමා එනතුරු බලා සිටියහ. මදීනාවේ රැඳී සිටිමින් ආරක්‍ෂක යුද්ධයක් කිරීමට කැමති අය අනෙක් අයට පැවසුවේ “රසූලුල්ලාහ් මදීනාවෙන් පිටතට යාමට අවශ්‍ය නොවීය. ඔහු මෙය පිළිගත්තේ ඔබේ වචන මතයි. කෙසේ වෙතත්, රසූලුල්ලාහ්ට අල්ලාහු තආලාගෙන් නියෝග ලැබේ. මේ ප්‍රශ්නය එතුමාට භාර දෙන්න. ඔහු අණ කළ පරිදි කරන්න. ” තවත් සමහරු තමන් කළ දේ ගැන පසුතැවිලි වී “රසූලුල්ලාහ්ට විරුද්ධ නොවී සිටිමු” යැයි පවසමින් තම අදහස් අත්හැර දැමූහ. අපගේ ආදරණීය නබිතුමා ඔහුගේ ප්‍රීතිමත් නිවසෙන් පිටතට පැමිණි විට, ඔවුන් සමාව අයැද සිටියේ, “රසුලල්ලාහ්, ඔබ වෙනුවෙන් අපගේ ජීවිත කැප වේවා! ඔබ කැමති පරිදි කරන්න. ඔබට මදීනාවේ සිටීමට අවශ්‍ය නම්, අපි නැවතී සිටිමු. ඔබගේ නියෝගයට විරුද්ධ වීමෙන් අපි ජනාබ් අල්-හක්ගෙන් රැකවරණය පතමු.

අපගේ නායකයා හබීබ් අල්-අක්‍රම් පිළිතුරු දුන්නේ, “නබිවරයෙකු සටන් නොකර ඔහුගේ සන්නාහය ගලවන්නේ නැත. ජනාබ් අල්-හක් ඔහු සහ ඔහුගේ සතුරා අතර විනිශ්චය කරන තුරු. ඔබට මගේ අවවාදය නම්, ඔබ මා අණ කළ පරිදි ක්‍රියා කර ,ඉවසිලිවන්තව සහ අල්ලාහු තආලාගේ නම පාරායනය කිරීමෙන් ඉවසීමෙන් කටයුතු කරන්නේ නම්, අල්ලාහු තආලා ඔබට උපකාර කරනු ඇත.”

මේ අතර, හස්‍රත් අම්‍ර් ඉබ්නු ජාමුහ් තම නිවසේ සිටි තම පුතුන් සිව්දෙනාට “මගේ පුත්‍රයාණෝ! මාව මේ ගසාවට ගෙනියන්න” කියා ඔහුගේ පුතුන් තම පියාට ඒත්තු ගැන්වීමට උත්සාහ කළේ “තාත්තේ! ඔබගේ පාද තුවාල වීම නිසා අල්ලාහු තආලා ඔබගේ අවසරය පිළිගත්තේය. රසූලුල්ලාහ් සැලකුවේ ඔබට අවසර දීමටයි. ඔබ ජිහාද් වෙත යාමට බැඳී නැත. අපි ඔබ වෙනුවට යනවා! ”

අම්‍ර් පැවසුවේ, “ඔබ වැනි පුතුන් ගැන ලැජ්ජයි. බද්‍ර්හි ගසාව හි ජන්නා උපයා ගැනීමෙන් ඔබ මා වැළැක්වූයේ එකම දේ කියමිනි. ඔබ මට එය නැවත අහිමි කරනවාද? ” ඉන්පසු ඔහු අපගේ ආදරණීය නබිතුමා ඉදිරියට ගොස්, “රසූලල්ලාහ්, ඔබ වෙනුවෙන් මාගේ ජීවිතය කැප වේවා! මගේ පුතාල කරුණු කියා මාව මේ යුද්ධයෙන් අයින් කිරීමටයි. ඔබ සමඟ යුද්ධයට ගොස් ජන්නාට ඇතුළු වීමෙන් මට ගෞරවයක් ලැබීමට අවශ්‍ය බව මම අල්ලාහු තආලා මත දිවුරමි. අහෝ රසූල්! මම අල්ලාහ් වෙනුවෙන් සටන් කර ප්‍රාණ පරිත්‍යාග වී මාගේ ඒ අබ්බාගාත දෙපා සමඟ ජන්නාහි ඇවිදීම සුදුසු යැයි ඔබ සලකන්නේ නැද්ද?” අපේ ශාස්තෘන් වහන්සේ පිළිතුරු දෙමින්, "ඔව්, මම එය සුදුසු යැයි සලකමි." ඉමහත් ප්‍රීතියට පත් වූ හස්‍රත් අම්‍ර් ඉබ්නු ජමුහ් සූදානම් වෙමින් හමුදාවට බැඳුණි.50

"ජනාබ් අල්-අල්ලාහ් ඔහු සහ ඔහුගේ සතුරා අතර තීන්දුවක් දෙන තුරු, නබිවරයෙකු යුද්ධයක් නොකර ඔහු පැළඳ සිටි සන්නාහය ගලවන්නේ නැත."
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු උම්මි මක්තූම් සලාතයගේ51 නායකත්වය සඳහා මදීනාවේ නතර විය. ඔහු එක් කොඩියක් හබ්බාබ් ඉබ්නු මුන්සිර් ට ද එකක් උසයිද් ඉබ්නු හුදෙයිර් ට ද අනෙක මුස්අබ් ඉබ්නු උමයිර් ට ද ලබා දුන්නේය. දහසකින් පමණ සමන්විත වූ හමුදාවේ අසරුවන් දෙදෙනකු සහ සන්නද්ධ භටයන් සියයක් සිටියහ.52 සිකුරාදා දහවල් අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණෝ හස්‍රත් සඅද් ඉබ්නු උබදා සහ සඅද් ඉබ්නු මුආස් සමඟ උහුද් බලා පිටත් වූහ. ඔවුන් සමරනවා වගේ “අල්ලාහු අක්බර්!” යන හඬින් යුත් සන්නාහ පැළඳ සිටි අතර, හමුදාවේ ප්‍රධානත්වයෙන්, මුහාජිර්වරු දකුණු පසින් සහ අන්සාර්වරු වම් පසින් සිටියහ.

අතරමගදී, යුදෙව්වන්ගෙන් සමන්විත හයසියයක හමුදා ඒකකයක් ඔවුන්ට හමු විය. මොවුන් මුනාෆික්වරුන්ගේ නායක අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු උබයි ඉබ්නු සලූල්ගේ සගයන් වූ අතර ඔවුන්ට ඉස්ලාමීය හමුදාවට බැඳීමට අවශ්‍ය විය. අපේ ශාස්තෘන් වහන්සේ නබිතුමා ඇසුවා, "ඔවුන් මුස්ලිම් වෙලාද?" “නැහැ, රසූලල්ලාහ්” යැයි ඔවුහු පිළිතුරු දුන්හ. අපේ ශාස්තෘන් වහන්සේ, “ගොස් ඔවුන්ට ආපසු හැරෙන්න කියන්න. බහුදේවවාදීන්ට එරෙහිව නොඇදහිලිවන්තයන්ගේ උපකාරය අපට අවශ්‍ය නොවන බැවිනි”යැයි පැවසුවේය.

අපගේ නායකයා නබි අල්-මුහ්තරම් සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම් තුමාණෝ මදීනා සහ උහද් අතර ෂෙයිහයින් නම් ස්ථානයට පැමිණියහ. එහිදී ඔවුන් රාත්‍රිය සඳහා නතර කළා. තවමත් ඉර බැස තිබුණේ නැත. සතුරාට එරෙහිව සටන් කර ප්‍රාණ පරිත්‍යාගික නිලය ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය බාල සහාබ්වරු ද හමුදාවේ සිටියහ. අපේ ආදරණීය නබිතුමා හමුදාව පරීක්ෂා කළ විට, ළමයින් දාහතක් පමණ සිටින බව දුටුවේය. ඔවුන් අතර, රාෆි ඉබ්නු හදීජ් තම පාද ඉඟි මත නැඟී උසින් පෙනී සිටීමට උත්සාහ කළේය. හස්‍රත් සූහයිර්ගේ වදන් මත, “අනේ රසූල්ලාහ්! රාෆි දක්ෂ දුනුවායෙක්,” ඔවුහු ඔහුව බඳවා ගත්හ. මෙය දුටු සමූරා ඉබ්නු ජුන්ඩුප් පැවසුවේ “මට මල්ලවපොර ක්‍රීඩාවෙන් රාෆිව පරාජය කළ හැකි බැවින් මම ද ගසාවේ සිටීමට කැමැත්තෙමි.” අපේ ශාස්තෘන් වහන්ස, නබි තුමා සිනාසී ඔවුන් පොර බදන්නට සැලැස්වීය. හස්‍රත් සමූරා මල්ලවපොර තරඟයෙන් රාෆිව පරාජය කළ විට, ඔහු මුජාහිද්වරුන් අතරට ගෙන යන ලදී. එහි සිටි මිනිසුන්ගේ ආරක්ෂාව සඳහා අනෙකුත් දරුවන් නැවත මදීනා වෙත යවන ලදී.53

සවස් සහ රාත්‍රී නමසේ අදාන් බිලාල් අල්-හබෂි විසින් ඔහුගේ ආත්මීය හඬින් පාරායනය කරන ලදී. අපගේ ආදරණීය නබිතුමා සලාතය මෙහෙයවීමෙන් පසු, ඔහු මුහම්මද් ඉබ්නු මස්ලමාව සොල්දාදුවන් පනස් දෙනෙකුට පැවරූ අතර උදෑසන වන තෙක් සෝදිසියෙන් සිටින ලෙස ඔවුන්ට නියෝග කළේය. අස්හාබ් අල්-කිරාම් විවේකය ගත්හ.එදින රාත්‍රියේ රසූලුල්ලාහ් ආරක්ෂා කිරීමේ ගෞරවය හස්‍රත් සක්වාන්ට හිමි විය.

මේ අතර, ඉස්ලාමීය හමුදාව ෂෙයිහයින් හි විවේක ගනිමින් සිටින බව සතුරු හමුදාව දැනගත් අතර මුර සංචාරය සඳහා ඉක්‍රිමාගේ අණ යටතේ අශ්වාරෝහක ඒකකයක් පත් කළේය. තවමත් මුස්ලිම්වරයෙකු බවට පත් නොවූ ඉක්‍රිමා, හර්‍රා ස්ථානය දක්වා ඉස්ලාමීය හමුදාව වෙත ළඟා වුවද, මුජාහිද්වරුන්ගේ මුර සංචාරයට බියෙන් ඔහු පසුබැස්සේය. අලුයම වූ පසු, ලෝකයේ නායකයා ඔහුගේ අස්හාබ්ව අවදි කළේය. ඔවුහු උහද් කන්දට පැමිණියහ. මෙහිදී හමුදාවන් දෙකට එකිනෙකා දැකගත හැකි විය. බිලාල් අල් හබෂි,ආත්මයන් ස්පර්ශ කරන ඔහුගේ මිහිරි කටහඬින් උදෑසන සලාතයගේ අදාන් පාරායනය කළේය. ආයුධවලින් සන්නද්ධව සිටි මුජාහිද්වරු අපගේ ආදරණීය නබිතුමා පිටුපසින් ඔවුන්ගේ සලාතය (ජමාත්, සමූහය) සහ ඔවුන්ගේ දුආ(ආයාචනා, යාච්ඤා) ඉටු කළහ. විශ්වයේ සුල්තාන් දෙවන සන්නාහයක් පැළඳ සිටි අතර ඔහුගේ ආශීර්වාද ලත් හිස මත ඔහුගේ හිස්වැස්ම පැළඳ සිටියේය.

මේ අතර, මුනාෆික්වරුන්ගේ නායකයා අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු උබයි, “අපි මෙහි සිටින්නේ අපවම මරා ගැනීමටද? ඇයි අපිට මේක මුලදී තේරුම් ගන්න බැරි වුණේ,” මුනාෆික්වරුන් 300ක් පමණ සමඟ ඉස්ලාමීය හමුදාව හැර දමා නැවත මදීනාවට පැමිණියහ.

උහද් හි ගසාව

විශ්වාස කළ, හදවතින් එකමුතු වී, තම ජීවිතය අනතුරුවක තබා, කිසිදු පැකිලීමක් නොපෙන්වා, ප්‍රාණ පරිත්‍යාගශීලිත්වය ලබා ගැනීමට ආශාවෙන් සිටි පිරිස හත්සියයක් පමණ විය. අපේ ආදරණීය නබිතුමාණන් තම අවසන් ලේ බිංදුව තෙක් ආරක්ෂා කරන බවට ඔවුන් සියලු දෙනාම පොරොන්දු වූහ.

නබිවරුන්ගේ නායකයා (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලාම්) මුජාහිද්වරුන් පිළිවෙලට ගෙන ආවේය. ඔහු හමුදාව ස්ථානගත කළේ හමුදාවේ පිටුපස උහද් කන්ද දෙසට වන අතර එහි ඉදිරිපස මදීනා දෙසටය. ඔහු දකුණු පැත්තට අණදෙන නිලධාරියා ලෙස උකාෂා ඉබ්නු මිහ්සාන් ද වම් පැත්තට අබූ සලාමා ඉබ්නු අබ්දුල්අසද් ද පත් කළේය. සඅද් ඉබ්නු අබි වක්කාස් සහ අබූ උබයිදා ඉබ්නු ජරා දුනුවායන්ගේ ප්‍රධානීන් ලෙස ඉදිරියෙන් සිටියහ. සුබයිර් ඉබ්නු අව්වාම් සන්නාහ සන්නද්ධ හමුදාවන්හි පෙරමුණ ගත් අතර හස්‍රත් හම්සා ඉදිරියෙන් සිටි නිරායුධ හමුදාවන්ට නායකත්වය දුන්නේය. මික්දාද් ඉබ්නු අම්‍ර් පිටුපසින් හමුදා සඳහා පත් කරන ලදී.

අල්ලාහ් වෙනුවෙන් පමණක්, ඔහු මිනිසුන්ට ආදරය කළ අතර ඔවුන්ට වෛර කළේය,

ඔහු කිසි විටෙකත් තමාගේ මිතුරෙකු හෝ සතුරෙකු වූයේ නැත, එම ත්‍යාගශීලීත්වයේ උල්පත.

ඔහු කිසි විටෙකත් සිනහවෙන් සිනාසුණේවත් කිසි දෙයකට දිවුරන්නේවත් නැත,

ඔහුට ලස්සන වචන සහ සිනාමුසු මුහුණක් තිබුණි, එම ත්‍යාගශීලීත්වයේ උල්පත.

ඔහු කරුණාවෙන්, මෘදුකමෙන් හා නිහතමානී බවින් සැරසී සිටි අතර,

ඔහු අසරණයන්ට අහිමි නොකළේය ,ඒ ත්‍යාගශීලීත්වයේ උල්පත.

“අපි නොඇදහිලිවන්තයන්ව පොඩි කර ඔවුන්ව අපේ පාද යට පාගා දමනවා ඔබ දුටුවත්, මම ඔබට නියෝගයක් එවන්නේ නම් මිස කිසි විටෙකත් ඔබේ තනතුරු අත් නොහරින්න!”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

ඉස්ලාමීය හමුදාවේ වම් පැත්තේ අයිනේයින් කන්ද විය. මේ කන්දේ පටු මාර්ගයක් තිබුණා. අපගේ ගුරුවරයා වන රසූල් අල්-අක්‍රම් මෙම මාර්ගයේදී අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු ජුබයිර්ගේ අණ යටතේ දුනුවායන් පනස් දෙනෙකු පත් කළේය. දුනුවායන් මාර්‍යේ ඔවුන්ගේ ස්ථාන ගත්හ. අපගේ ආදරණීය නබිතුමා ඔවුන් වෙත ගොස් මෙම නිශ්චිත නියෝගය ලබා දුන්නේය, “අපව පිටුපසින් ආරක්ෂා කරන්න. ඔබේ ස්ථානවල රැඳී සිටින්න, කිසි විටෙකත් මෙම ස්ථානයෙන් පිටව නොයන්න. අපි සතුරා පරාජය කළ බව ඔබ දුටුවත්, අපි ඔබට දන්වා මිනිසෙකු එවන්න තුරු ඔබේ තැන අත් නොහරින්න. සතුරා අප මරා දමන බව හෝ අපව මරා දමන බව ඔබ දුටුවත්, පැමිණ අපට උදව් නොකරන්න. ඔවුන්ගෙන් අපව ආරක්ෂා කිරීමට උත්සාහ නොකරන්න. සතුරු අශ්වාරෝහක හමුදාව ඔබ දෙසට යන සෑම විටම ඔවුන්ට ඊතල විදින්න. මක්නිසාද යත් ඊතලවලට එරෙහිව අශ්වාරෝහක හමුදාවට ඉදිරියට යා නොහැකි බැවිනි. අහෝ මගේ අල්ලාහ්! මම මේවා ඔවුන්ට ලබා දුන් බවට ඔබ සාක්ෂිකරුවෙකු ලෙස මම සලකමි!”

මෙම නියෝග කිහිප වතාවක්ම කියමින් අපගේ ආදරණීය නබිතුමා පැවසුවේ “කුරුල්ලන් අපගේ මළ සිරුරු ඉරා දමනු ඔබ දුටුවත්, මම ඔබට මිනිසෙකු එවන තුරු කිසි විටෙකත් ඔබේ තැන අත් නොහරින්න.54 අපි නොඇදහිලිවන්තයන් තලා අපේ පාද යට පාගා දමනු ඔබ දුටුවොත්, මම ඔබට නියෝගයක් එවන්නේ නම් මිස ඔබේ තැන අත් නොහරින්න!” ඉන්පසු ඔහු එතැනින් පිටත් වී හමුදාවේ අණදෙන නිලධාරියා විය.

ඔහු කොඩිය මුස්අබ් ඉබ්නු උමයිර්ට දුන්නේය. ධජය අතැතිව හස්‍රත් මුස්අබ් අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි සිය ස්ථානය ලබා ගත්තේය.55 මේ අතර, අලුතින් විවාහ වූ හස්‍රත් හන්සලා ඉක්මනින් මදීනාවේ සිට උහද් වෙත පැමිණ මුජාහිද් කණ්ඩායමට එක් විය.

දින තුනකට පෙර උහද් වෙත පැමිණි බහුදේව හමුදාවට අණ දුන්නේ අබූ සුෆියාන් ය. ඔවුන් පිටුපසින් මදීනා සමඟ ඔවුන්ගේ ස්ථාවරය ගත්හ. කාලිද් ඉබ්නු වලීද් අශ්වාරෝහක හමුදාවට දකුණු පැත්තේ අණ දෙන අතර ඉක්‍රිමා වම් පැත්තේ අශ්වාරෝහක හමුදාවට අණ දෙනු ඇත. සෆ්වාන් ඉබ්නු උමයියා අශ්වාරෝහක ඒකක භාරව සිටි බව ද වාර්තා වේ. තල්හා ඉබ්නු අබි තල්හා බහුදේවවාදී කොඩිය රැගෙන සිටියේය.

හමුදා දෙක අතර විශාල බල අසමතුලිතතාවයක් ඇති විය. කුරේෂ් හමුදාව සතුව ඉස්ලාමීය හමුදාවට සාපේක්ෂව සොල්දාදුවන්, ආයුධ සහ උපකරණ හතර ගුණයකට වඩා වැඩි විය.

කුරෙයිෂ් හමුදාව තුළ නොනවතින ඝෝෂාවක් සහ කලබලයක් ඇති විය. පළිගැනීමේ පිපාසයෙන් පෙළුණු කාන්තාවන්, රබන් සහ බෙර වාදනය කරමින්, සටන් කිරීමට සොල්දාදුවන් දිරිමත් කිරීම සඳහා ගීත ගායනා කරමින්, ඔවුන් නමස්කාර කරන පිළිමවලින් උපකාර ඉල්ලා සිටියහ.

මුජාහිද්වරුන්ගේ පැත්තෙහි ඔවුන් දුආ සහ තක්බීර් කියමින්, “අල්ලාහු අක්බර්! අල්ලාහු අක්බර්!” ඔවුන් ඉස්ලාම් දහම ආරක්ෂා කිරීමට සහ ව්‍යාප්ත කිරීමට අල්ලාහු තආලාගේ උපකාර ඉල්ලා සිටියහ.

අපගේ ආදරණීය නබිතුමා තම වීරෝදාර අස්හාබ්ව ජිහාද් කිරීමට දිරිමත් කරමින් ජනාබ් අල්-හක්ගේ මාර්ගයේ සටන් කරමින් ඒ වෙනුවෙන් ඔවුන්ට ලැබෙන ප්‍රතිලාභ විස්තර කරමින්, “අනේ මගේ අස්හාබ්! සංඛ්‍යාවෙන් අඩු අයට සතුරා සමඟ සටන් කිරීමට අපහසුය. ඔවුන් නොපසුබට උත්සාහය පෙන්නුම් කරන්නේ නම්, අල්ලාහු තආලා ඔවුන්ට සහනයක් ගෙන එයි. මක්නිසාද යත්, අල්ලාහු තආලා ඔහුට කීකරු වන්නන් සමඟය… අල්ලාහු තආලා ඔබට පොරොන්දු වූ විපාකය ඉල්ලා සිටින්න...” එය උහද් ගසාවට අදාළ “අයතුල් කරිමා” හි මාල්හි පවසා ඇත. (මුඅ’මින්වරුනි!) අල්ලාහු තආලා සහ ඔහුගේ රසූල් (ඔවුන් අණ කළ දේ) පිළිපදින්න, එවිට ඔබට දයාව ලැබේ. අල්ලාහු තආලාට බිය වන්නන් සඳහා සූදානම් කර ඇති අහස සහ පොළව තරම් විශාල වූ ඔබේ රබ්ගෙන් ජන්නා සහ සමාව අයැදීමට (එකිනෙකා සමඟ තරඟ කරන්නාක් මෙන්) දුවන්න. (පින්වත් අය) සෞභාග්‍යයේ දී හෝ විපත්තිවල දී හෝ අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයෙහි තම දේපළ ලබා දෙති. ඔවුන් තම කෝපය පාලනය කර අන් අයට සමාව දෙයි. අල්ලාහු තආලා යහපත කරන්නන්ට ප්‍රිය කරයි.”56

“ඔවුන්ගේ විපාකය නම් ඔවුන්ගේ රබ් ගෙන් සමාවයි සහ ඔවුන්ගේ ජන්නාගෙන් ගස් යට ගංගා ගලා යන. ඔවුන් සදහටම එහි රැඳී සිටිනු ඇත. අල්ලාහු තආලාට සහ ඔහුගේ රසූල්ට අවනත වන, එසේ කරන අයගේ විපාකය කෙතරම් අලංකාරද!”57

ඔවුන්ගේ හදවත් ඇදහිල්ලෙන් හා ධෛර්‍යයෙන් දිලිසෙන ඇස්වලින්, ප්‍රාණ පරිත්‍යාගයක් ලබා ගැනීමේ ආශාවෙන් දැවෙන අස්හාබ් අල්-කිරාම් , නිශ්චලව සිටිය නොහැකි විය; ඔවුන් බලා සිටියේ හැකි ඉක්මනින් සතුරාට පහර දීමට අණ ලැබෙන තුරුය. බද්‍ර් ගසාහි මෙන්, හස්‍රත් අලී සුදු හිස්වැසුම් පැළඳ සිටි අතර සුබෙයිර් ඉබ්නු අව්වාම් කහ එකක් සහ අබූ දුජානා රතු හිස්වැසුම් පැළඳ සිටියේය. හස්‍රත් හම්සා පැස්බරා පිහාටු වලින් සාදන ලද ඔහුගේ පිහාටු පැළඳ සිටියේය.

හමුදාවන් දෙක එකිනෙකා වෙත ළඟා විය. දැන්, උද්‍යෝග්‍ය එහි උච්චතම ස්ථානයේ විය. අල්ලාහු තආලාගේ ආගම පතුරුවා හැරීම සඳහා තම සමීපතම ඥාතීන්ට එරෙහිව සටන් කිරීමට පසුබට නොවූ ඉස්ලාමීය මුජාහිද්වරුන් සහ ඔවුන්ගේ වැරදි මාර්ගයේ අවධාරනය කළ ඉස්ලාමයේ සතුරන් අතර කෙටි කාලයක් තුළ මහා සටනක් ආරම්භ වනු ඇත.

ඔවුන් ළං වූ විට, එකිනෙකාගෙන් ඊතලයක් ඉවතට විසි වූ විට, සන්නද්ධ බහු දේවවාදියෙකු තම ඔටුවා සතුරු ශ්‍රේණිවලින් ඉදිරියට ගෙන ගොස් මුජාහිදිවරුන්ගෙන් සටන් කිරීමට යමෙකු ඉල්ලා සිටියේය. හැමෝම තමන්ට බයයි කියා සිතාගෙන තුන් වතාවක්ම එයාගේ ඉල්ලීම පැවසුවේය. මෙයින් පසු, ඉස්ලාමීය හමුදාවේ උස, කහ පැහැති හිස්වැසුම් පැළඳ, වීර මුජාහිද් සටන් බිමට ගමන් කරන බව දක්නට ලැබුණි. මේ අපේ නායකයා වන නබිතුමාගේ නැන්දණියගේ පුත් සුබයිර් ඉබ්නු අව්වාම් රළියල්ලාහු අන්හු. "අල්ලාහු අක්බර්!" විස්මයන් ඉස්ලාමීය හමුදාවෙන් නැගිට, ඔවුන් හස්‍රත් සුබෙයිර් ගේ ජයග්‍රහණය සඳහා යාඥා කළහ. සුබෙයිර් ඉබ්නු අව්වාම් බහුදේවවාදියා වෙත ළඟා වූ විගසම ඔහු තම ඔටුවෙකු මතට පැන්නා බව පෙනී ගියේය. ඔටුවා මත මාරාන්තික අරගලයක් ආරම්භ විය. ඒ මොහොතේ අපේ ආදරණීය නබිතුමා “ඔහුව බිමට බස්සන්න!” යැයි පැවසූ බව අසන්නට ලැබුණි. හස්‍රත් සුබෙයිර් මෙම නියෝගය ලැබුණු විට වහාම, ඔහු තම ප්‍රතිවාදියා ව පහළට තල්ලු කළේය. ඔහු පසුපසින් බිමට පැන ඔහුගේ බෙල්ලට කඩුවෙන් පහර දුන්නේය. බහුදේවවාදීන්ගේ හිස්වැසුම් හිස ඔහුගේ සන්නද්ධ ශරීරයෙන් වෙන් විය. අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ හස්‍රත් සුබෙයිර් වෙනුවෙන් යාච්ඤා කළහ.

එවිට බහුදේවවාදීන්ගේ ධජය දරන්නා වූ තල්හා ඉබ්නු අබි තල්හා සටන් බිමට පැන ඔහු කෑගැසුවේ, “ඔබ අතරේ මට මුහුණ දෙන කෙනෙක් ඉන්නවාද?” අල්ලාහු තආලාගේ සිංහයා වූ හස්‍රත් අලී ඔහුට මුහුණ දීමට ඉදිරියට ගියේය. එක් පහරකින් ඔහු බහුදේවවාදයාගේ හිස “අහෝ සන්නාහයෙන් සැරසී සිටි කොඩිකාරයාගේ හිස නිකට දක්වා බෙදී ගියේය. මෙය දුටු අපගේ ආදරණීය නබිතුමා තක්බීර් පැවසුවේය, “අල්ලාහු අක්බර්! අල්ලාහු අක්බර්!” අස්හාබ් අල්-කිරාම් එක් වූ විට, සෑම තැනකම තක්බීර් හඬින් ගිගුම් දෙන්නට විය.58

“අනේ මගේ අසිහාබ්! සංඛ්‍යාවෙන් අඩු අයට සතුරා සමඟ සටන් කිරීමට අපහසුය. ඔවුන් නොපසුබට උත්සාහය පෙන්වන්නේ නම්, අල්ලාහු තආලා ඔවුන්ට පහසුවක් ලබා දෙයි.”
හදීස් අෂ් ෂරීෆ්

එවිට බහුදේවවාදීන්ගේ කොඩිය වැටී ඇති බව දුටු තල්හාගේ සොහොයුරා වන ‘උස්මාන් ඉබ්නු අබි තල්හා’ යුධ පිටියට දිව ගියේය. ඔහු ඔවුන්ගේ කොඩිය ඔසවා සටන් කිරීමට රණශූරයෙකු ඉල්ලා සිටියේය. හස්‍රත් හම්සා ඔහුට මුහුණ දුන්නේය. ඔහු ඉතා දැඩි ලෙස උස්මාන්ගේ උරහිසට තම කඩුවෙන් පහර දුන්නේ, "යහ් අල්ලාහ්!" කියමින් කොඩිය අල්ලාගෙන සිටි බහුදේවවාදියාගේ අත කපා දැමූ බව. ඔහු බිම වැටී මිය ගියේය.59

මෙවර බහුදේවවාදී කොඩිය බිම වැටී තිබෙනු දුටු අබූ සඅද් ඉබ්නු අබි තල්හා සටන් බිමට ඇවිද ගියේය. ඔහු ද හිසේ සිට දෙපතුල දක්වා සන්නාහයෙන් සැරසී සිටියේය. ඔහු බිම තිබූ අවිශ්වාසයේ කොඩිය අතට ගෙන, ඉස්ලාම් හමුදාව දෙසට හැරී කෑ ගැසීමට පටන් ගත්තේය, “මම කුසාම්ගේ පියා ය. මට මුහුණ දිය හැක්කේ කාටද? ” අපේ ශාස්තෘතුමනි, නබිතුමා නැවතත් හස්‍රත් අලී එව්වේය. හස්‍රත් අලී, එම බහුදේවවාදියා මරා දමා ඔවුන්ගේ කොඩිය බිම වැටෙන්නට සැලැස්වීමෙන් පසු, මුජාහිද්වරුන් අතර ඔහුගේ ස්ථානය හිමි විය.

මෙයින් පසු බොහෝ බහුදේවවාදීන් ඉදිරියට පැමිණ, ඔවුන්ගේ කොඩිය බිමෙන් ඔසවා, ඔවුන්ට මුහුණ දෙන ලෙස මුජාහිද්වරුන්ගෙන් රණශූරයන් ඉල්ලා සිටියහ. කෙසේ වෙතත්, නිර්භීත සහාබිවරු අල්ලාහු තආලාගේ අවසරය ඇතිව සෑම අවස්ථාවකම ජයග්‍රහණය කළහ. එක් එක් ධජය දරන්නාගේ මරණයත් සමඟම, ඉස්ලාමීය සොල්දාදුවන්ගෙන් තක්බීර් නාද නැඟුණු අතර, සතුරාට මහත් දුකක් සහ බලාපොරොත්තු සුන්වීමක් ඇති විය. ඝෝෂාකාරී ඝෝෂාවක් ඇති බහුදේවවාදී කාන්තාවන් පවා “ලැජ්ජයි” කියමින් තමන්ගේම සොල්දාදුවන්ට අපහාස කළහ. ඒත් එක්කම “මොනවද බලන් ඉන්නේ” කියමින් සටන් කරන ලෙස ඔවුන් පොළඹවමින් සිටීහ.

මේ කඩුවේ හිමිකම දෙන්නේ කවුද

එම උණුසුම් මොහොතේ අපගේ ආදරණීය නබිතුමා මෙම කවි පද ලියා ඇති කඩුව පෙන්වීය.

බියගුලුකම තුළ ලැජ්ජාව, ඉදිරියට යාමේදී ගෞරවය ඇත.

කෙනෙක් බියෙන් දෛවයෙන් ගැලවෙන්නේ නැත.

“මේ කඩුව මගෙන් ගන්නේ කවුද” කියා ඔහු ඇසුවේය. ඔවුන් මෙය ඇසූ පසු, අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් එය ගැනීමට එකවරම දෑත් දිගු කළහ. අපගේ නබිතුමා නැවතත් ඇසුවේ, "මෙය ට ලැබිය යුතු දේ ලබා දීමට මෙය ගන්නේ කවුද?" අස්හාබ් අල්-කිරාම් නිශ්ශබ්ද වී පිටුපසින් සිටියේය. අසිපත දැඩි ලෙස අවශ්‍ය වූ එක් අයෙක් වන සුබයිර් ඉබ්නු අව්වාම් පැවසුවේ “රසූලල්ලාහ්, මම එය ගන්නෙමි” යනුවෙනි. අපේ නබිතුමා කඩුව සුබෙයිර් ඉබ්නු අව්වාම් ට දුන්නේ නැත, අබූ බක්‍ර් ,උමර් සහ අලී (රළියල්ලාහු අන්හුම්)ගේ ඉල්ලීම් ද අපගේ නබිතුමා පිළිගත්තේ නැත.

අබූ දුජානා ඇසුවේය, “අනේ රසූලල්ලාහ්! මේ කඩුවෙන් ලැබිය යුතු ඵලය කුමක්ද?” අපගේ ආදරණීය නබිතුමා පිළිතුරු දුන්නේ, “එය නැමෙන තුරු සතුරා ට පහර දීමයි. එහි යුතුකම වන්නේ ඔබ මුස්ලිම්වරයෙකු මරා නොදැමීම සහ එය සමඟ නොඇදහිලිවන්තයන්ගෙන් පලා නොයෑමයි. එහි වගකීම වන්නේ අල්ලාහු තආලා ඔබට ජයග්‍රහණය හෝ ප්‍රාණ පරිත්‍යාගය ලබා දෙන තුරු අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයේ සටන් කිරීමයි.” අබූදුජානා පැවසුවේ, “රසූලල්ලාහ්, මම එය ලබා දීම සඳහා එය ගන්නෙමි. අපේ නබිතුමා තම අතේ තිබූ කඩුව ඔහුට භාර දුන්නේය.60

අබූ දුජානා රළියඅල්ලාහු අන්හු ඉතා නිර්භීත සහ වීර, මෙන්ම යුධ පිටියේදී ඉතා කපටි වූ අතර, "යුද්ධය වංචාවකි" යන හදීස් අෂ් ෂරීෆ්ට සම්පූර්ණයෙන්ම අනුකූලව ඔහු ක්‍රියා කළේය.61 හස්‍රත් අබූ දුජානා කඩුව අතට ගත් විට, ඔහු කවි පද කියමින් උද්ධච්ච හා ආඩම්බරයෙන් යුධ බිම දෙසට ගමන් කිරීමට පටන් ගත්තේය. ඔහු ඇඳ සිටියේ සම්ප්‍රදායික දිගු කමිසයක් සහ රතු හිස්වැස්මක් පමණි.

අබූ දුජානාගේ මෙම ඇවිදීම අසිහාබ් අල්-කිරාම් අතර හොඳ පිළිගැනීමක් නොලැබුණි. මේ පිළිබඳව අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන නබිතුමා පැවසුවේ, “මෙය මෙම ස්ථානවල (යුධ පිටියේ) හැර අල්ලාහු තආලාගේ කෝපයට හේතු වන ඇවිදීමකි.” මේ අනුව සතුරාට එරෙහිව පමණක් උඩඟු ලෙස ගමන් කිරීමට අවසර ඇති බව ඔහු දන්වා සිටියේය.

බහුදේවවාදී තරාතිරමේ සිට, තව දුරටත් බලා සිටීමට නොහැකි වූ කාලිඩ් ඉබ්නු වලීද්, ඔහුගේ අණ යටතේ සිටි හමුදාවන් සමඟ ප්‍රහාරයක් ආරම්භ කළේය. අපේ ආදරණීය නබිතුමා නිශ්චලව සිටිය නොහැකි අස්හාබ් අල්-කිරාම්ට පහර දීමට අණ කළේය. ක්ෂණයකින් “අල්ලාහු අක්බර්” හඬ යුධ බිම පිරී ගියේය. ඉදිරියෙන්ම, නිරායුධ හමුදාවේ අණදෙන නිලධාරි හස්‍රත් හම්සා, තමාට හමු වූ සෑම නොඇදහිලිවන්තයෙකුටම තම කඩු ඔසවන්නට පටන් ගත්තේය. මහත් උද්‍යෝගයෙන් පැමිණි කාලිද් ඉබ්නු වලිද්ගේ හමුදාව වහාම පලවා හරින ලදී. මෙවර, කාලිද් ඉබ්නු වලීද් කඳුකර මාර්ගය හරහා ගොස් පිටුපසින් පහර දීමට පුළුල් චාපයක් සාදා අයිනේයින් කන්දට පැමිණියේය. කෙසේ වෙතත්, හස්‍රත් අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු ජුබෙයිර් සහ ඔහුගේ අණ යටතේ සිටි වීරයන් පනස් දෙනෙකු දැඩි ඊතල ප්‍රහාරයකින් ඔවුන් පසුපස හඹා ගියහ.

දැන් යුද්ධය උණුසුම් වී ඇත. දෙපාර්ශ්වයම තම සියලු බලය යොදා සටන් කළහ. සෑම සහාබියෙක්ම අවම වශයෙන් බහුදේවවාදීන් හතර දෙනෙකුට එරෙහිව සටන් කරමින් ඉදිරියට යාමට උත්සාහ කළහ. හස්‍රත් හම්සා කෑගසමින් සිටියේ, “අල්ලාහු අක්බර්! අල්ලාහු අක්බර්!” එක් අතකින්, “මම අල්ලාහු තආලාගේ සිංහයා” යැයි පවසමින් සතුරා මරා දමා ඉදිරියට යමින් සිටියේය. සෆ්වාන් ඉබ්නු උමයියා යුධ බිම සොයමින් සිටි අතර අවට සිටි අයගෙන් “හම්සා කොහෙද? ඔහුව මට පෙන්වන්න. ” වරෙක කඩු දෙකකින් සටන් කරන අයෙක් දැක “කවුද මේ සටන්කාමියා” යි ඇසීය. අවට සිටි අය පිළිතුරු දෙමින්, “ඔහු ඔබ සොයන පුද්ගලයා! ඔහු හම්සා!” සෆ්වාන් පැවසුවේ, "තමන්ගේම මිනිසුන් මරා දැමීමට තරම් උනන්දුවෙන් හා නිර්භීතව පහර දෙන කිසිවෙකු මම දැකලා නැත."

යුද්ධයේ උච්චතම අවස්ථාව වන විට, මුහාජිර්වරුන්ගෙන් සුබෙයිර් ඉබ්නු අව්වාමි ඔහුට කඩුව ලබා නොදීම ගැන කණගාටු වී තමාටම කියාගත්තේය, "මම රසූලුල්ලාහ් ගෙන් කඩුව ඉල්ලා සිටියෙමි, නමුත් ඔහු එය අබූ දුජානා වෙත ලබා දුන්නේය. කෙසේ වෙතත්, මම ඔහුගේ නැන්දා වන සෆියාගේ පුතා වෙමි. තවද, මම කුරෙයිෂ්හි වෙමි. අනික මට මුලින්ම ඕන උනේ ඒක. මම ගිහින් බලන්නම් මට වඩා අබූ දුජානා මොනවද කරන්නේ කියලා.” ඉන්පසු ඔහු අබූ දුජානා අනුගමනය කිරීමට පටන් ගත්තේය. අබූ දුජානා “අල්ලාහු අක්බර්!” තක්බීර් කියමින් සිටියේය. සහ ඔහුට හමු වූ ඕනෑම බහුදේවවාදියෙකු මරා දැමුවේය. බහුදේවවාදීන්ගෙන් වඩාත් දරුණු වූ, ඔහුගේ දෑස් පමණක් පෙනෙන සම්පූර්ණ සන්නාහයෙන් සැරසුණු විශාල මිනිසෙක් අබූ දුජානාට මුහුණ දුන්නේය. පළමුව, ඔහු හස්‍රත් අබූ දුජාන ට පහර දුන්නේය. අබූ දුජානා තම පලිහෙන් තමන් ව ආරක්ෂා කර ගත්තේ ය . බහුදේවවාදියාගේ කඩුව අබූ දුජානාගේ පලිහෙහි සිරවිය. ඔහු තම කඩුව අතට ගත් නමුත් එය පිටතට ගැනීමට නොහැකි විය. දැන්, එය අබූ දුජානාගේ වාරය විය. ඔහු තම ප්‍රතිවාදියා මරා දැමුවේ එක කඩු පහරකිනි.

මෙයින් පසු, අබූ දුජානා තම මාර්ගය තරණය කළ සෑම නොඇදහිලිවන්තයෙකුම පරාජය කර කන්ද පාමුල තම රබන් සමඟ බහුදේවවාදීන් කුපිත කරන කාන්තාවන් වෙත පැමිණියේය. කෙසේ වෙතත්, තම කඩුව ඔසවූවද, ඔහු තම අදහස වෙනස් කළේය, අබූ සුෆියාන්ගේ භාර්‍යාව වූ හින්ද් ඝාතනය නොකළේය.62 මෙය දුටු සුබෙයිර් ඉබ්නු අව්වාම් පැවසුවේ අල්ලාහ් සහ රසූල් කඩුව කාටද අයිතියි යැයි බව මට වඩා හොඳට දනීයි. “වල්ලාහි, ඔහුට වඩා හොඳින් සටන් කරන කිසිවෙකු මම දැක නැත.”

“යුද්ධය වංචාවකි."
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

මික්දාද් ඉබ්නු අස්වද් , සුබෙයිර් ඉබ්නු අව්වාම්, හස්‍රත් අලී, හස්‍රත් උමර්, තල්හා ඉබ්නු උබෙයිදුල්ලාහ් සහ මුස්අබ් ඉබ්නු උමෙයිර් යන සියල්ලෝම ගමන් කළ නොහැකි බලකොටු විය. අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන නබිතුමා සතුරාට ඉතා සමීපව සටන් කරමින් නැවත නැවතත් පහර දෙන අයුරු දුටු තේජාන්විත අස්හාබ්ට තමන්ව පාලනය කර ගැනීමට නොහැකි විය.

ඔවුන් අපේ ශාස්තෘන් වහන්සේ, නබිතුමා වටා එක් වෙමින්, සන්නාහයෙන් සැරසී සිටි සතුරන්ට කිසිදු විරාමයක් නොදී, උන් වහන්සේට හානියක් නොවන සේ විය. මේ අතර, හස්‍රත් අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු අම්‍ර් ප්‍රාණ පරිත්‍යාගයට පත් වූ බව දක්නට ලැබුණි. ඔහු උහද්හි පළමු ප්‍රාණ පරිත්‍යාගයා විය. ඔහු දිවි පිදූ බව දුටු ඔහුගේ මිතුරන් අල්ලාහු තආලාගේ තෘප්තිය සඳහා සිංහයන් මෙන් සතුරාගේ මැදට පැන්නේය.

යුද්ධය ඉතා උග්‍ර වූ අවස්ථාවක වීරත්වයේ සංකේතය වූ හස්‍රත් අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු ජහ්ෂ් සහ දුනුවායන්ගේ ප්‍රධානියා වූ හස්‍රත් සඅද් ඉබ්නු අබි වක්කාස් හමුවිය. ඔවුන් ට ගොඩක් තැන්වල තුවාල ලබා ඇත. හස්‍රත් සඅද් ඉබ්නු වක්කාස් විස්තර කරයි: එය උහද් යුද්ධයේ උග්‍ර අවස්ථාවක් විය. හදිසියේම, අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු ජහ්ෂ් මා වෙත පැමිණ, මගේ අතින් අල්ලා, ගලක පාමුලට මා ඇදගෙන ගියේය. ඔහු මට පැවසුවේ, “දැන්, ඔබ මෙහි දුආවක් කියන්න, මම ‘ආමින් (ආමෙන්)’ කියන්නම්. එවිට, මම දුආවක් කියන්නම්, ඔබ 'ආමින්' යැයි පවසනු ඇත!" මම එකඟ වුණෙමි. මම යාච්ඤා කළා, “අහෝ මගේ අල්ලාහ්, මට ඉතා ශක්තිමත් සහ බලවත් සතුරන් එවන්න. මට ඔවුන් සමඟ දරුණු ලෙස සටන් කිරීමට ඉඩ දෙන්න. මට ඔවුන් සියල්ලන්ම මරා දමා ගසා(ගසා ප්‍රවීණයෙකු) ලෙස මගේ නිවසට ආපසු යාමට ඉඩ දෙන්න. ඔහුගේ මුළු හදවතින්ම සහ ආත්මයෙන්, ඔහු මගේ ආයාචනයට “ආමින්” කීවේය.

ඉන්පසු ඔහු දුආ කිරීමට පටන් ගත්තේය, “අහෝ මගේ අල්ලාහ්, මට දරුණු සතුරන් එවන්න, මට ඔවුන් සමඟ දරුණු ලෙස සටන් කිරීමට ඉඩ දෙන්න. මට ජිහාදයට නියමිත කාලය ලබා දෙන්න. මට මුන් ඔක්කොම මරන්න දෙන්න. අන්තිමේදී, ඔවුන්ගෙන් එක් කෙනෙක් මාව මරා දමන්න ඉඩ දෙන්න. ඊට පස්සේ, එයාට මගේ තොල්, මගේ නාසය, මගේ කන් කපන්න ඉඩ දෙන්න. ලේ වැගිරෙන ඔබ ඉදිරියට මට එන්න දෙන්න. ඔබ මගෙන් අසන විට, 'අබ්දුල්ලාහ්! ඔබේ තොල්වලට, නාසයට, කන්වලට ඔබ කළේ කුමක්ද?’ මට පිළිතුරු දීමට ඉඩ දෙන්න, ‘අනේ අල්ලාහ්, මම ඔවුන් සමඟ බොහෝ වැරදි කර ඇත්තෙමි. මට ඒවා හරියට පාවිච්චි කරන්න බැරි වුණෙමි. ඔවුන් ඔබ ඉදිරියට ගෙන ඒමට මට ලැජ්ජා විය. මගේ ආදරණීය නබිතුමා සහභාගී වූ යුද්ධයකින් මම දූවිලි වලින් වැසී පැමිණියෙමි.” එවැනි දුආවකට “ආමින්” කීමට මගේ හදවත කැමති වූයේ නැත. කෙසේ වෙතත්, ඔහුට අවශ්‍ය වූ නිසාත්, මා කලින් පොරොන්දු වූ නිසාත්, මම අකමැත්තෙන් මෙන්, “ආමින්” යැයි කීවෙමි.

ඊට පස්සේ අපි කඩු ඇදගෙන දිගටම සටන් කළා. අපිට කලින් ආපු අයව අපි මැරුවා. ඔහු ඉතා නිර්භීතව පහර දෙමින් සතුරු ශ්‍රේණි කුඩුපට්ටම් කළේය. ඔහු නැවත නැවතත් සතුරාට පහර දෙමින්, ප්‍රාණ පරිත්‍යාගියෙකු වීමේ නොසිඳෙන ආශාවකින් පහර දුන්නේය. සටන් කරමින්, “අල්ලාහු අක්බර්! අල්ලාහු අක්බර්!” ඔහුගේ කඩුව කැඩී ගියේය. ඒ මොහොතේ අපේ ආදරණීය නබිතුමා ඔහුට රටඉඳි අත්තක් දී යුද්ධය දිගටම කරගෙන යන ලෙස අණ කළේය. ආශ්චර්‍යයක් ලෙස, මෙම අත්ත කඩුවක් බවට පත් වූ අතර, ඔහු සටන් කිරීමට ගියේය. ඔහු බොහෝ සතුරන් මරා දැමීය. යුද්ධයේ අවසානය වන විට, අබුල් හකම් නම් බහු දේවවාදියෙකු විසින් විදින ඊතල වලින් ඔහු කැමති ප්‍රාණ පරිත්‍යාගය ලබා ගත්තේය. ඔහු දිවි පිදූ විට, නොඇදහිලිවන්තයන් ඔහුගේ ශරීරයට පහර දී ඔහුගේ නාසය, තොල් සහ කන් කපා දැමූහ. ඔහුගේ මුළු සිරුරම ලේ වලින් වැසී තිබුණි.

මුජාහිද්වරුන්ගෙන්, කස්මාන් තම කඩුවේ කොපුව කඩා දමා බහුදේවවාදීන්ට පහර දී “පලා යාමට වඩා මරණය ඉතා හොඳයි” යනුවෙන් පවසමින් මහත් නිර්භීතකම සහ වීරත්වය පෙන්නුම් කළේය. ඔහු පමණක් නොඇදහිලිවන්තයන් හත් අට දෙනෙකු ඝාතනය කළේය. අවසානයේ ඔහු තුවාල වී බිම ඇද වැටුණි. ඔහුගේ වීරත්වය ගැන විස්මයට පත් වූ අස්හාබ් අල්-කිරාම් අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ, නබිතුමාට දැන්වූ විට, ඔහු පැවසුවේ, "ඔහු ජහන්නම්ගේ කෙනෙක්!" හස්‍රත් කතාදා ඉබ්නු නුඅ’මාන්,කස්මාන් වෙත ගොස්, “අහෝ කස්මාන් ප්‍රාණ පරිත්‍යාගය ඔබට ආශීර්වාද වේවා! ” කස්මාන් පිළිතුරු දුන්නේ, “මම සටන් කළේ ආගම වෙනුවෙන් නොව, කුරේෂිවරුන් මදීනාවට පැමිණ මගේ ඉඳි වත්ත විනාශ කිරීම වැළැක්වීමටයි!” ඉන්පසු ඔහු මැණික් කටුවෙහි නහර ඊතලයකින් කපාගෙන සිය දිවි නසා ගත්තේය. ඒ අනුව අපේ ශාස්තෘන් වහන්සේ “ඔහු ජහන්නම්ගේ කෙනෙක්!” කීවේ මන්දැයි වැටහුණි.

යුද්ධයේ ආරම්භයේ සිටම, සියලුම අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරු, විශේෂයෙන් අපගේ ආදරණීය නබිතුමා, ලෝකයේ නායකයා, ඉතා දැඩි ලෙස සටන් කළහ. ඔවුහු දරුණු ප්‍රහාරවලින් බහුදේව හමුදාව පසුපසට තල්ලු කළහ. මුජාහිද්වරුන්ගේ මෙම වීර ක්‍රියා හමුවේ, ඔවුන් ගල් හා ලීවලින් සාදන ලද ලාත්, උස්සා සහ හුබල් නම් පිළිමවලට පිහිට පැතූ බහුදේවවාදීන් පලා යන්නට පටන් ගත්හ. ඔවුන් සටන් කිරීමට දිරිගැන්වීමට පැමිණි කාන්තාවන් කෑගසමින් පලා යන සොල්දාදුවන් සමඟ යාමට උත්සාහ කළහ.

කුරෙයිෂ් බහුදේවවාදීන් යුධ පිටියෙන් පිටත් වී ඔවුන් රැගෙන ආ භාණ්ඩ අතහැර දමා ,මක්කම දෙසට පලා යාමට පටන් ගත් විට,ඉස්ලාමීය සොල්දාදුවන් ප්‍රීති වී අල්ලාහු තආලාට ඔහු පොරොන්දු වූ ජයග්‍රහණය ලබා දීම ගැන ප්‍රශංසා කළහ. සංඛ්‍යාවෙන් සහ ශක්තියෙන් උසස් වුවද, බහුදේවවාදීන් මුස්ලිම්වරුන් ඉදිරියේ විනාශයට පත් විය.

ඔවුන් එකිනෙකා පාගා දමමින් පලා යන විට, තේජාන්විත අස්හාබ් ඔවුන් අල්ලා ගත් අය ලුහුබැඳ ගොස් මරා දමමින් සිටීහ. මෙම කැලඹීමේදී, අලුතින් විවාහ වූ හස්‍රත් හන්සලා ඉබ්නු ආමිර්, තම අශ්වයා පිට නැගී පැන යාමට උත්සාහ කළ බහුදේවවාදී හමුදාවේ අණ දෙන නිලධාරියා වන අබූ සුෆ්‍යාන් ව අල්ලා ගත්තේය. ඔහු තම කඩුවෙන් අබූ සුෆ්‍යාන්ගේ අශ්වයාගේ පාදවලට පහර දී එය බිමට ඇද දැමුවේය. බිම වැටුණු අබූසුෆ්‍යාන් තම මුළු ශක්තියෙන් කෑගසන්නට පටන් ගත්තේය, “අනේ කුරේෂිවරුනි! උදව් කරන්න! මම අබූ සුෆ්‍යාන්! හන්සලාට ඕනේ එයාගේ කඩුවෙන් මාව කපන්න!” බහුදේවවාදීන් මෙය දුටුවත්, ඔවුන් තම ජීවිතය පතා දුවමින් සිටි අතර ඔවුන්ගේ අණ දෙන නිලධාරියා ගැන උනන්දු වූයේ නැත.

කෙසේ වෙතත්, ඒ මොහොතේ, හස්‍රත් හන්සලාට පිටුපසින් සිටි බහුදේවවාදී ෂද්දාද් ඉබ්නු අස්වද් තම හෙල්ලය හන්සලාගේ පිටට තල්ලු කළේය. හස්‍රත් හන්සලාට “අල්ලාහු අක්බර්!” යැයි පවසමින් පහර දීමට අවශ්‍ය විය නමුත් ඔහු බිම වැටී ප්‍රාණ පරිත්‍යාගියෙකු වූ අතර, ඔහුගේ ආශීර්වාද ලත් ආත්මය ජන්නා වෙතට නැග්ගේය. අපගේ ගුරුවරයා වන රසූල් අල්-අක්‍රම් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි ව සල්ලම්) පැවසුවේ, “දූතයන් අහස සහ පොළව අතර රිදී බන්දේසියක වැසි ජලයෙන් හන්සලා සෝදනු මම දුටුවෙමි.” අබූ උසෙයිදි පැවසුවේ “රසූලුල්ලාහ්ගේ මේ වචන ඇසූ විට මම හන්සලාගේ පැත්තට ගියෙමි. ඔහුගේ හිසෙන් වැහි වතුර බිංදු ගලන්නට විය. මම ආපසු ගොස් මේ ගැන රසූල් අල්-අක්‍රම්ට දැනුම් දුන්නේය. ඔහු හස්‍රත් හන්සලාව හැඳින්වූයේ ‘ගසීල් අල්-මලායිකා’, එනම් දේවදූතයන් විසින් සෝදාගත් තැනැත්තාය.”63

බහුදේවවාදීන් පලා යන අයුරු දැක, අයිනෙයින් මාර්ගයේ සමහර දුනුවායන් යුද්ධය අවසන් වී ඇතැයි සිතූ අතර ඔවුන්ගේ තනතුරු හැර ගියහ. ඔවුන්ගේ අණදෙන නිලධාරි අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු ජුබයිර් සහ පුද්ගලයන් දොළොස් දෙනෙක් එහි රැඳී සිටියහ.64

හස්‍රත් අලී තුමාණන්ගේ වීරත්වය

“අහසත් පොළවත් අතර රිදී බන්දේසියක දේවදූතයන් වැසි ජලයෙන් හන්සාලා සෝදාගෙන සිටිනු මම දුටුවමි”.
හදීස් අෂ් ෂරීෆ්

ඒ මොහොතේ, මුර කරමින් සිටි සහ සෑම අවස්ථාවක්ම ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට උත්සාහ කළ කුරේෂ් දුනු විදීමේ ඒකකයේ අණදෙන නිලධාරි කාලිද් ඉබ්නු වලීද්, මුජාහිද්වරුන් සංඛ්‍යාව අඩු වන බව දුටු විට ඔහුගේ අණ යටතේ අශ්වාරෝහක බලමුලු ගැන්වීය. . මිනිත්තුවකින්, ඉක්‍රිමා ඉබ්නු අබූජහ්ල් සමඟ එක්ව, ඔවුන් අයිනෙයින් මාර්ගයට පැමිණියහ. හස්‍රත් අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු ජුබෙයිර් සහ ඔහුගේ විශ්වාසවන්ත, මිතුරන් රේඛාවක් පිහිටුවා පැතිර ගියහ. ඔවුන් සතුරා වෙත ඊතල වරුසාවක් වැස්සේ ඔවුන්ගේ කිලි පොලන හිස් වන තුරුය. ඉක්බිති බොහෝ වීර ක්‍රියා පෙන්වූයේ හෙල්ලවලින්ද, පසුව කඩුවලින්ද, ළඟට පැමිණි විට, “අල්ලාහු අක්බර්! අල්ලාහු අක්බර්!” පවසමින්.ඇදහිලිවන්තයන් සහ නොඇදහිලිවන්තයන් අතර සැලකිය යුතු අසමතුලිතතාවයක් ඇති විය; එය එක සිට විසිපහ දක්වා විය. කීර්තිමත් අස්හාබ් අල්-කිරාම් ඔවුන්ගේ නබිතුමාගේ අණ ඉටු කිරීම සඳහා ඔවුන්ගේ අවසාන ලේ බිංඳුව දක්වා සටන් කළහ. ඔවුන් එකින් එක ප්‍රාණ පරිත්‍යාගයෙන් ගෞරවයට පාත්‍ර විය; ඔවුන්ගේ ආශීර්වාද ලත් සිරුරු බිම වැටුණු අතර, ඔවුන්ගේ ආත්මය ජන්නා වෙත පියාසර වූහ (රළියල්ලාහු අන්හුම්).

ඔවුන්ගේ වෛරය නිසා බහුදේවවාදීන් හස්‍රත් අබ්දුල්ලාගේ ඇඳුම් ගලවා ඔහුගේ ආශීර්වාද ලත් ශරීරයට හෙල්ලයකින් ගැසූහ. ඔවුන් ඔහුගේ උදරය කපා ඔහුගේ අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රය පිටතට ඇද දැමූහ.

කාලිද් ඉබ්නු වලීද් සහ ඉක්‍රිමා අයිනෙයින් මාර්ගයේ මුජාහිද්වරුන් ප්‍රාණ පරිත්‍යාග කළ විට, ඔවුන් ඉක්මනින් ඉස්ලාමීය හමුදාවට පිටුපසින් පහර දුන්හ. අස්හාබ් අල්-කිරාම් තම පිටුපසින් සතුරා හදිසියේම පෙනී සිටිනු දුටු විට, ඔවුන්ට නැවත සංවිධානය වීමට අවස්ථාවක් නොලැබුණි. මක්නිසාද යත් ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් ආයුධ පවා බිම තබා තිබූ බැවිනි. සියල්ල හදිසියේම වෙනස් විය. ඉදිරියෙන් පලා යමින් සිටි කුරේෂ් බහුදේවවාදීන් කාලිද් ඉබ්නු වලීද් පිටුපසින් ප්‍රහාරයක් දියත් කරන බව දුටු විට ඔවුන් ආපසු පැමිණියහ. මුජාහිද්වරු ගිනි දෙකක් අතරට හසු වූහ. සතුරා ඉදිරියෙන් සහ පසුපසින් පහර දෙමින් මුජාහිද්වරුන් කොටු කර ගැනීමට පටන් ගත්හ. සහාබිවරුන් එකිනෙකා සමඟ සම්බන්ධතා නැති විය. ඔවුන් විසිර යාමට සිදු විය.65

හස්‍රත් අලී මෙසේ පැවසීය: “මම බහුදේවවාදීන්ගේ ඒකකයේ මධ්‍යයට ගියෙමි, එහි ඉක්‍රිමා ඉබ්නු අබූ ජහ්ල් සිටියේය. ඔවුන් මාව වට කළා. මම ඔවුන්ගෙන් වැඩි දෙනෙක් මැරුවෙමි. මම වෙනත් ඒකකයකට ගොස් ඒවායින් බොහො දෙනෙක් මැරුවෙමි. මගේ ජීවිත කාලය අවසන් නොවූ බැවින්, මට කිසිවක් සිදු නොවීය. ටික වේලාවකට මට රසූලුල්ලාහ් ව දකින්න බැරි වුණා. මම මටම කියා ගත්තා, ‘මම දිවුරමි, ඔහු සටන් බිම අත්හරින කෙනෙක් නෙවෙයි. අපගේ නුසුදුසු ක්‍රියාවන් නිසා අල්ලාහු තආලා ඔහුව අප අතරින් ගෙන ගොස් ඉහලට ගෙන යන්නට ඇත! දැන් මට සටන් කර මැරෙනවා ඇරෙන්න වෙන ක්‍රමයක් නැහැ’ කියා මම මගේ කඩුවේ කොපුව කඩා දැමුවෙමි. මම බහුදේවවාදීන්ට පහර දී ඔවුන් විසුරුවා හරින විට, මම ඔවුන් මැද රසූලුල්ලාහ් ව දුටුවෙමි. අල්ලාහු තආලා තම දූතයන් සමඟ රසූලුල්ලාහ්ව ආරක්ෂා කරන බව මට වැටහුණි.”

සතුරු සොල්දාදුවන් අපගේ නායකයා රසූල් අල්-අක්‍රම් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි ව සල්ලාම්) වෙත ළඟා විය. තත්ත්වය ඉතා භයානක විය. අපගේ ආදරණීය නබිවරයා කඳු බෑවුමක් මෙන් සිටගෙන සිටියේය. ඔහු ඉවසීමෙන් කටයුතු කළ අතර ඔහුගේ තනතුර අත්හැරියේ නැත. එක් අතකින්, ඔහු සතුරා සමඟ සටන් කරමින් සිටි අතර, අනෙක් පැත්තෙන්, ඔහු විසිර ගිය අස්හෙබ් රැස් කිරීමට උත්සාහ කරමින්, “අනේ, අහවලා අහවලා මා වෙතට එන්න! අනේ අහවලා අහවලා, මා දෙසට එන්න! මම රසූලුල්ලාහ්. මා වෙත ආපසු එන අයට ජන්නා ඇත! ” හස්‍රත් අබූ බකර්,හස්‍රත් උමර්,අබ්දුර් රහ්මාන් ඉබ්නු අවුෆ්, තල්හා ඉබ්නු උබෙයිදුල්ලාහ්, සුබෙයිර් ඉබ්නු අව්වෙම්, අබූ දුජානා, අබූ උබෙයිදා ඉබ්නු මුරාසෙයිබ්,සෙයිදින්,සෙයිදබන් සෙයිද්,හබ්බාබ් ඉබ්නු මුන්සිර්,උසෙයිද් ඉබ්නු හුදෙයිර්, සහ්ල් ඉබ්නු හනීෆ්, ආසිම් ඉබ්නු සාබිත්, හාරිස් ඉබ්නු සිම්මා රළියල්ලාහු අන්හුම්, හදිසියේම අපගේ ආදරණීය නබිතුමා වටා රවුමක් සාදා, උන් වහන්සේ ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ජීවමාන බලකොටු පවුරක් පිහිටුවා ගත්හ.

මේ අතර, හස්‍රත් අබ්බාස් ඉබ්නු උබාදා විසිර ගිය අස්හාබ් අල් කිරාම් නැවත එක් කිරීම සඳහා, “මගේ සහෝදරවරුනි! අප මුහුණ දෙන මෙම විපත අපගේ නබිතුමාගේ නියෝගය ඉටු නොකිරීමේ ප්‍රතිඵලයකි. විසිර යන්න එපා! අපේ නබිතුමා වටා එක්‍රැස් වන්න! අපි ආරක්ෂකයින් හා සම්බන්ධ නොවන්නේ නම් සහ රසූලුල්ලාට හානියක් කළහොත් අපගේ රබ්(පරමාධිපති) ඉදිරියේ අපට සමාවක් නැත!හස්‍රත් අබ්බාස් ඉබ්නු උබාදා, හාරිජා ඉප්නු සෙයිද් සහ අවුස් ඉබ්නු අර්කම්, එක්ව “අල්ලාහු අක්බර්!” කෑගසමින් සතුරු පෙළට ගියහ. ඔවුන් රසූලුල්ලාහ් වෙනුවෙන්, ඔහුව ආරක්ෂා කිරීම සඳහා වීරෝදාර ලෙස සටන් කළහ. හාරිජා ඉබ්නු සෙයිද් ට තුවාල දහනවයක් ලැබිණි. අනෙක් අයට ඔහුට වඩා අඩු නොවීය. මේ අනුව, ඔවුන් තිදෙනාම ඔවුන් අපේක්ෂා කළ ප්‍රාණ පරිත්‍යාග තත්ත්වයට පත් වූහ.

මෙම ඉතා භයානක මොහොතේ, අස්හාබ් අල්-කිරාම් අපගේ නායකයා වන නබිතුමා වටා එක්‍රැස් වීමට පටන් ගත්හ. බහුදේවවාදීන් අපගේ ආදරණීය නබිතුමා සහ ඔහුගේ ශරීරයෙන් ඔහුව ආරක්ෂා කළ ඔහුගේ තේජවත් අස්හාබ් වට කර ගත්හ. ඔවුන් රවුම පටු කරමින් සෑම පැත්තකින්ම එකමුතුව ඉදිරියට යමින් සිටියහ. කුරෙයිෂිවරුන් පිරිසක් ඉදිරියට ඇදෙන බව දුටු ලෝකයන්ගේ නායකයා තමන් වටා සිටි සහ තම ජීවිතය දීමට සූදානම්ව සිටි ඔහුගේ අස්හාබ්ගෙන් “මේ ඒකකයට මුහුණ දෙන්නේ කවුද?” යි ඇසීය. හස්‍රත් වහ්බ් ඉබ්නු කාබුස්, “ඔබ වෙනුවෙන් මාගේ ජීවිතය කැප වේවා, රසූලුල්ලාහ් ! මම කරන්නම්” කියා ඉදිරියට පැන්නේ ය. අල්ලාහු තආලාගේ උතුම් නාමය නිරන්තරයෙන් ප්‍රකාශ කළ මෙම වීරයා තම කඩුව අතැතිව බහුදේවවාදීන් මැදට පැන්නේය. අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ, නබිතුමාණන් පැවසුවේ, "මම ඔබට ජන්නා පිළිබඳ ශුභාරංචිය ලබා දෙමි." ඔහු සතුරාට එරෙහිව ඔහුගේ නොපසුබට උත්සාහය සහ අරගලය දුටු විට, “අනේ අල්ලාහ්! ඔහුට අනුකම්පා කරන්න! ඔහුට අනුකම්පා කරන්න! ”

බහුදේවවාදීන් විසින් හස්‍රත් වහබ්ව තමන් මැදට ගෙන හෙල්ලවලින් ප්‍රාණ පරිත්‍යාග කරන බව දුටු සඅද් ඉබ්නු අබි වක්කාස්, ඔහුට උදව් කිරීමට ඉදිරියට දිව ගොස් සතුරා මැදට ඇතුළු වී පෙර නොවූ විරූ වීරත්වයක් පෙන්වීය. ඔහු නොඇදහිලිවන්තයන් බොහෝදෙනෙකුව තුරන් කළේය. අනෙක් අයව ප්‍රතික්ෂේප කරමින් ඔහු තම ආදරණීය නබිතුමා වෙත පැමිණියේය. අපගේ නායකයා රසූල් අල්-අක්‍රම් හස්‍රත් වහබ් ගැන පැවසුවේ, “මම ඔබ ගැන සතුටු වෙමි. අල්ලාහු තආලා ඔබ ගැනද සතුටු වෙත්වා."

“ඕ සඅද්! ඔබ වෙනුවෙන් මගේ මව්පියන් කැප වේවා! අහෝ මගේ රබ්බි! ඔහුගේ ඊතල ඔවුන්ගේ ඉලක්ක වෙත ළඟා කර ඔහුගේ යාච්ඤා පිළිගන්න!”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

බහුදේවවාදීන් පිරිසක් මුජාහිද් වටය කඩාගෙන තමන් දෙසට ගමන් කරන බව අපගේ නායකයා හබීබ් අල්-අක්‍රම් දුටු විට, ඔහු හස්‍රත් අලීට පැවසුවේ “ඔවුන්ට පහර දෙන්න!” හස්‍රත් අලී පහර දී අම්‍ර් ඉබ්නු අබ්දුල්ලාහ් ඝාතනය කර අනෙක් අය පලවා හැරියේය. ඔහුගේ කඩුව කැඩී ගිය විට, අපගේ නබිතුමා ඔහුගේ කඩුව සුල්ෆිකාර් ඔහුට දුන්නේය. තවත් සතුරු කණ්ඩායමක් එමින් සිටියදී අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ නබි තුමාණෝ පැවසුවේ, “අලී! මේ මිනිසුන්ගේ විපත මගෙන් ඈත් කරන්න.” රසූලුල්ලාහ් වෙනුවෙන් තම ජීවිතය කැප කිරීමට සූදානම්ව සිටි අල්ලාහු තආලාගේ සිංහයා වහාම පහර දුන්නේය. ඔහු ෂෙයිබා ඉබ්නු මාලික් මරා දමා අනෙක් අයව පලවා හැරියේය. ඒ වෙලාවේ ජිබ්‍රායිල් අලෛහිස් සලාම් ඇවිත් අපේ ශාස්තෘන් වහන්සේ නබිතුමාට පැවසුවා “අනේ රසූල්! මෙය අලීගේ අසාමාන්‍ය වීරත්වයකි,”අපේ නායකයා රසූලුල්ලාහ් පිළිතුරු දුන්නේ, “ඔහු මගෙන්, මම ඔහුගෙන්” කියා ය. ජිබ්‍රායිල් අලයිහිස්සලාම් පැවසුවේ, "මම ඔබ දෙදනාගෙන්‍ය" ය. ඒ මොහොතේම ඇසුණේ “අලී වැනි වීරයෙක් නැත, සුල්ෆිකාර් වැනි කඩුවක් නැත” යනුවෙනි.

අපගේ ආදරණීය නබිතුමාට ළඟා විය නොහැකි බව බහුදේවවාදීන් තේරුම් ගත් විට, ඔවුන් ඊතල විදින්නට පටන් ගත්හ. ඔවුන්ගේ ඊතල එක්කෝ උන් වහන්සේ පසුකර යමින් හෝ උන් වහන්සේට පෙර, පිටුපස, දකුණට හෝ වමට වැටී ඇත. සතුරා පලවා හැරීමට මහත් පරිශ්‍රමයක් දරා සටන් වදින අශාබ් අල් කිරම්වරු මේ තත්ත්වය දුටු සැණින් ලෝක ශාස්තෘන් වහන්සේ වටා එක්‍රොක් වී තමන්ගේම ආශිර්වාද ලත් සිරුරු ඉදිරි ඊතලවලට එරෙහිව පලිහක් කර ගැනීමට පටන් ගත්හ. අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ, නබිතුමාණෝ තම අස්හාබ්ට ඊතලවලින් ප්‍රතිප්‍රහාර දෙන ලෙස නියෝග කළ විට, සහාබිවරු සතුරාට ඊතල විදින්නට පටන් ගත්හ. අපගේ ආදරණීය නබිතුමා තමන් ඉදිරියෙහි අසුන් ගන්නා ලෙස හද්‍රත් සාද් ඉබ්නු අබි වක්කාස් තුමාට නියෝග කළේය. ඉතා දක්ෂ තියුණු වෙඩික්කරුවෙකු වූ හදත් සාද් සතුරාට එකින් එක ඊතල විදින්නට විය. ඔහු තම කිවිරියෙන් ඊතලයක් අදින සෑම අවස්ථාවකම ඔහු පැවසුවේ, “අනේ මගේ රබ්! මේ ඔබේ ඊතලය! එයින් සතුරාට පහර දෙන්න!” අපගේ ආදරණීය නබිතුමා පැවසුවේ, “අහෝ මගේ අල්ලාහ්! සාද්ගේ යාච්ඤාව පිළිගන්න! අහෝ මගේ අල්ලාහ්! සාද්ගේ ඊතලය කෙළින් කරන්න! සාද් දිගටම! දිගටම! මගේ දෙමාපියන් ඔබ වෙනුවෙන් කැපවේවා!” මේ ආකාරයෙන්, සෑම ඊතලයක් සමඟම, අපගේ ශාස්තෘවරයාණෙනි, නබිතුමා එකම යාච්ඤාව නැවත නැවතත් කරමින් සිටියේය.

හස්‍රත් සඅද් ඊතල නැති වූ විට, අපගේ ආදරණීය නබි තුමාණෝ ඔහුට ඔහුගේම ඊතල ලබා දී සතුරාට වෙඩි තැබූහ. හස්‍රත් සඅද් ඉබ්නු අබි වක්කාස්ගේ සෑම ඊතලයක්ම සතුරෙකුට හෝ ඔහුගේ සතෙකුට වදින ලදී.

බහුදේවවාදීන් ඊතල විදින විට, හස්‍රත් අබූ තල්හා අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන නබි තුමාණන් ඉදිරියෙහි සිටගෙන, සියළුම ඊතල වලින් තම ශරීරයෙන් සහ පලිහෙන් උන් වහන්සේ ආරක්ෂා කරමින් සිටියේය. ඔහු විටින් විට සතුරා විස්මයට පත් කරමින් මහ හඬින් කෑ ගැසුවේය. අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ, නබිතුමා පැවසුවේ, "සොල්දාදුවන් අතර, අබූ තල්හාගේ හඬ මිනිසුන් සියයකට වඩා හොඳ ය." අබූ තල්හා තමාට අවස්ථාව ලැබුණු සෑම විටම බහුදේවවාදීන් වෙත ඊතල විදීමෙන් වැළකී සිටියේ නැත. ඔහු ඉතා ඉක්මනින් හා දැඩි ලෙස වෙඩි තැබූ අතර, ඔහුගේ ඉලක්ක කිසිවක් අතපසු කළේ නැත. අපගේ ගුරුවරයා වන රසූල් අල්-අක්‍රම් ඊතලවල ප්‍රතිඵලය දැන ගැනීමට අවශ්‍ය වූ විට සහ ඔහුගේ හිස ඔසවූ විට, ඊතලයක් තමාට පහර දෙනු ඇතැයි බියෙන් අබූ තල්හා මෙසේ කියනු ඇත. "මගේ දෙමවුපියන් සහ මම ඔබ වෙනුවෙන් කැප වේවා, අහෝ රසූල්ල්ල්ලාහ් ! සතුරාගේ කිසිදු ඊතලයකට පහර දී ඔබට හානියක් නොවන පරිදි ඔබේ භාග්‍යවත් හිස ඔසවන්න එපා! මගේ ශරීරය ඔබේ භාග්‍යවත් ශරීරයට පලිහක් සහ ඔබ වෙනුවෙන් කැපකිරීමක්! ඔවුන් මාව මරන්නේ නැත්නම්, ඔවුන්ට ඔබ වෙත ළඟා විය නොහැක! මම මැරුනොත් මිසක් ඔයාට මොකුත් වෙන්නේ නෑ!" ඔහු තමාට වඩා අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන්ට ප්‍රිය කළේය.

උහද් භූමිය පුරා දරුණු හා බිහිසුණු සටනක් එහි සියලු තීවුතාවයෙන් සිදුවෙමින් පැවතුනි. සමහරු අශ්වයා පිට, සමහරු පයින්, ඔවුන් ඇදහිල්ල සහ අවිශ්වාසය අතර අරගලය දිගටම කරගෙන ගියහ. අස්හාබ් අල්-කිරාම් තවමත් යථා තත්ත්වයට පත් වී නොතිබුණි. අපේ ශාස්තෘන් වහන්සේ, නබිතුමා වටා සහාබිවරුන් තිහක් පමණ සිටියහ. ඔවුන් තම සිරුරු ඊතල, හෙල්ල සහ කඩුවලට පලිහක් කර ගත්හ. ඔවුන්ගේ එකම පැතුම වූයේ අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන නබිතුමාණන්ගේ නියෝගය ඉටු කර ඔහුට සිදුවිය හැකි ඕනෑම හානියක් වළක්වා ගැනීමයි. නිර්භීත නායකයා වන හස්‍රත් හම්සා, එම කැලඹීම තුළ අපගේ නායකයා, නබිතුමාගෙන් වෙන් විය; “අල්ලාහු අක්බර්!” යන කෑගැසීමෙන් සතුරාගේ හදවත් තුළ භීතිය ඇති කරමින් ඔහු සෙනඟක් මැද කඩුවක් අතැතිව සටන් කළේය. ඒ මොහොත දක්වාම ඔහු තනිව බහුදේවවාදියන් තිස් එක් දෙනෙකුට වඩා මරා දමා ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙකුගේ අත් පා අහිමි කර ඇත. ඔහු වටා සිටි බහුදේවවාදී කණ්ඩායම විසුරුවා හරින අතරතුර, සිබා ඉබ්නු උම් අන්මාර්, හස්‍රත් හම්සාට අභියෝග කළේ, “මට මුහුණ දිය හැකි ශූරයෙක් සිටීද?” යනුවෙනි. හස්‍රත් හම්සා පැවසුවේ, “චර්මඡේදිත කාන්තාවගේ පුත්‍රය, මා වෙත එන්න! ඔබ අල්ලාහ් තආලාට සහ ඔහුගේ රසූල්ට අභියෝග කරනවා, එය එසේද?" ඔහුගේ දෙපාවලින් අල්ලා ඔහුව බිම හෙළුවේය.66 ඔහු ඔහු මත නැඟී ඔහුගේ හිස ශරීරයෙන් වෙන් කළ පසු, ඒ වන විටත් මුස්ලිම්වරයෙකු නොවූ වහ්ෂි තමාට එපිටින් පිහිටි ගලක පිටුපස හෙල්ලයක් අතැතිව තමා වෙත එල්ල කරන බව ඔහු දුටුවේය. එකෙණෙහිම ඔහු දෙසට ඇවිද ගිය ඔහු ගංවතුරෙන් විවෘත වූ වළට පැමිණි විට ඔහු ලිස්සා ගොස් ඔහු ඒ පිටට වැටුණේ ය. ඒ මොහොතේම ඔහුගේ උදරයේ සන්නාහය විවෘත විය. වහ්ෂි අවස්ථාව ප්‍රයෝජනයට ගෙන ඔහුගේ හෙල්ලය විසි කළේය! හස්‍රත් හම්සාගේ ආශීර්වාද ලත් ශරීරය තුළට හෙල්ලය පියාසර කර අනෙක් පැත්තෙන් පිටතට පැමිණියේය. “මගේ අල්ලාහ්!” යැයි පවසමින් ශ්‍රේෂ්ඨතම වීරයන් එහි වැටී ඇත. ඔහු ප්‍රාණ පරිත්‍යාගය ලබා ඔහු අපේක්ෂා කළ ස්ථානයට ළඟා විය. ඔහු තම ආදරණීය නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිවසල්ලම්) වෙනුවෙන් අල්ලාහු තආලාගේ මාර්ගයේ තම ජීවිතය කැප කර ඇත.

මේ අතර, සතුරු පෙළේ කෙනෙකු විශ්වයේ නායකයා (සල්ලල්ලාහු අලයිහි ව සල්ලාම්) ට පහර දෙන ලෙස බහුදේවවාදීන් දිරිමත් කරමින්, “අනේ කුරෙයිෂ් ප්‍රජාව! ඥාතිත්වයේ අයිතිවාසිකම් නොසලකන සහ ඔබේ ජාතිය දෙකඩ කළ මුහම්මද් සමඟ සටන් කිරීමට පසුබට නොවන්න. මුහම්මද් ජිවත් වන්නේ නම්, මම ජිවත් නොවන්නේමි! ” මෙම හඬ ආසිම් ඉබ්නු අබි අවුෆ් ගේ ය. හස්‍රත් අබූ දුජානාට එම හඬ ඇසුණි. සටන් කරන අතරතුර ඔහුව සොයමින් සිටි ඔහුට ආසිම් ඉබ්නු අබී අවුෆ් හමුවී වහාම ඔහුව මරා දැමුවේය. කෙසේ වෙතත්, ඔහුට පිටුපසින් සිටි බහුදේවවාදියෙකු වූ මඅ’බාද්, ඔහුගේ මුළු ශක්තියෙන් හස්‍රත් අබූ දුජානා වෙත තම කඩුව එල්ල කළේය. අල්ලාහු තආලාගේ ආශිර්වාදයක් ලෙස, අබූ දුජානා හදිසි හා ඉතා ඉක්මන් චලනයකින් වකුටු වී මාරාන්තික පහර වැළැක්වීය. එකෙණෙහිම ඔහු නැඟිට කඩුවෙන් පහර දී මඅ’බාද්ව මරා දැමුවේය.

කුරේෂ් බහුදේවවාදීන්ගේ ඉලක්කය වූයේ ලෝකයේ නායකයාය. ඔව්හු උන් වහන්සේ වෙත ළං වීමට සිය මුළු ශක්තියම යොදවමින් සිටියහ. කෙසේ වෙතත්, ඔවුන්ට ගෞරවනීය හා තේජාන්විත අස්හාබ් පසුකර යාමට නොහැකි විය, ඔවුන් ඔහුව වටකරමින් සිටි අතර ඔහුට හානියක් නොවන පරිදි තම ජීවිත කැප කිරීමට පසුබට නොවීය. මෙම නිර්භීත මිනිසුන් තිස් දෙනා, “අනේ රසූලල්ලාහ්! ඔබගේ භාග්‍යවත් මුහුණ ඉදිරියෙහි අපගේ මුහුණු පලිහකි; ඔබගේ භාග්‍යවත් ශරීරය උදෙසා අපගේ ශරීර පුදනු ලැබේ. අපට අවශ්‍ය වන්නේ ඔබේ ආරක්ෂාව පමණයි” බහුදේවවාදීන් කණ්ඩායම් වශයෙන් පහර දුන්හ. අපගේ නායකයා වන ෆක්‍ර් අල්-ආලම් සතුරු සොල්දාදුවන් පිරිසක් පෙන්වා, ඔහු වටා සිටි සහ ඔහුව ආවරණය කරන සිරුරු සහිත ඔහුගේ වීරෝදාර අස්හාබ්ගෙන් “අල්ලාහු තආලාගේ මාර්ගයේ අප වෙනුවෙන් ඔහුගේ ශරීරය කැප කරන්නේ කවුද?” යැයි ඇසූ විට. මදීනාවේ සහාබිවරු පස් දෙනෙක් ඉදිරියට දිව ගියහ. මේ විරුවන් අපේ ශාස්තෘවරයාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් දෑස් ඉදිරිපිට තක්බීර් කියමින් ඉතා දරුණු ලෙස සටන් කළහ. අවසානයේදී, ඔවුන්ගෙන් හතර දෙනෙකු එහිදීම දිවි පිදූහ. පස්වැනියාට තැන් දාහතරක් තුවාල වී බිම වැටුණු විට ලෝක ශාස්තෘන් වහන්සේ “මා ළඟට ගෙනෙන්න” යි වදාළ සේක. ඔහුගේ සිරුරේ සෑම තැනකින්ම ලේ ගලන්නට විය. අපගේ ආදරණීය නබිතුමා වාඩි වී ඔහුගේ ආශීර්වාද ලත් පාද ඔහුගේ හිසට කොට්ටයක් බවට පත් කළේය. එම තත්ත්වය තුළ ප්‍රාණ පරිත්‍යාගයේ ගෞරවයට පාත්‍ර වූ මෙම ප්‍රීතිමත් සහාබි, හස්‍රත් උමාරා ඉබ්නු යසීද්.

තල්හා ඉබ්නු උබයිදුල්ලාහ්ගේ වීරත්වය

"තල්හා සහ සුබේයිර් ජන්නාහි මගේ අසල්වැසියෝය."
හදීස් අෂ් ෂරීෆ්

බහුදේවවාදීන් ළං වන මොහොතක අපගේ නබිතුමා “ඔවුන්ට මුහුණ දෙන්නේ කවුද, ඔවුන්ව නවත්වන්නේ කවුද?” යනුවෙන් ප්‍රශ්න කළේය. හස්‍රත් තල්හා ඉබ්නු උබෙයිදුල්ලාහ් පිළිතුරු දෙමින්, “මම කරන්නම්! අහෝ රසූලල්ලාහ්!” ඔහුට වේගයෙන් ඉදිරියට යාමට අවශ්‍ය විය. අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ, නබි තුමාණෝ, “ඔබ වැනි වෙන කවරෙක්ද?” මදීනාවේ සිට පැමිණි සහාබි කෙනෙක් අවසර ඉල්ලා සිටියේ, “අනේ රසූලල්ලාහ්! මම!" අපගේ ආදරණීය නබිතුමා “එසේ නම් ඔවුන්ට මුහුණ දෙන්න” යැයි පිළිතුරු දුන් විට ඔහු ඉදිරියට පැන බහුදේවවාදීන්ට පහර දුන්නේය. ඔහු පෙර නොවූ විරූ වීරකම් රාශියක් පෙන්නුම් කළේය. නොඇදහිලිවන්තයන් කිහිප දෙනෙකු මරා දැමීමෙන් පසු, ඔහු ප්‍රාණ පරිත්‍යාගයෙන් ගෞරවයට පාත්‍ර විය.67

අපගේ නායකයා රසූල් අල්-අක්‍රම් නැවතත් ඇසුවේ, “ඔවුන්ට මුහුණ දෙන්නේ කවුද?” හස්‍රත් තල්හා නැවත වරක් සියල්ලන්ටම පෙර ඉදිරියට පැමිණියේය. අපේ ශාස්තෘන් වහන්සේ, “ඔබ වැනි තවත් කවුද සිටින්නේ” කියා ඇසුවේය. අන්සාර්වරුන්ගෙන් ආශිර්වාද ලත් පුද්ගලයෙක්, “මම ඔවුන් සමඟ සටන් කරන්නෙමි, රසූලල්ලාහ්!” යැයි පැවසීය. අපගේ නබිතුමා පැවසුවේ “එසේ නම් ඔබ ඔවුන්ට මුහුණ දෙන්න” යනුවෙනි. ඔහුද බහුදේවවාදීන් සමඟ සටන් කර ප්‍රාණ පරිත්‍යාගයක් ලබා ගත්තේය. මේ ආකාරයට අපගේ ශාස්තෘන්වහන්සේ වන නබිතුමාණන් සමග ඒ මොහොතේ සිටි සියලුම සහාබිවරුන් සතුරාට එරෙහිව සටන් කිරීමෙන් දිවි පිදූහ.

ඒ මොහොතේ හස්‍රත් තල්හා ඉබ්නු උබයිදුල්ලාහ් හැර විශ්වයේ ශාස්තෘවරයා අසල කිසිවෙක් ඉතිරිව සිටියේ නැත. රසූලුල්ලාහ්ට අනතුරක් වේ යැයි හස්‍රත් තල්හා බිය විය. ඔහු සෑම දිශාවකටම දිව ගොස් නොඇදහිලිවන්තයන් සමඟ දරුණු ලෙස සටන් කළේය. ඉතා වේගයෙන් ඔහුගේ කඩුව පැද්දීම, රසූලුල්ලා අවට සිටින සතුරන්ගේ ප්‍රහාර ක්ෂණිකව මැඩපැවැත්වීම සහ ඊතල, හෙල්ල සහ කඩු වලට එරෙහිව ඔහු තම ශරීරය පලිහක් කර ගත් ආකාරය පෙර නොවූ විරූ සිදුවීමකි. හස්‍රත් තල්හා තමාට ඇල්ලූ කඩු නොතකා වටේ කැරකෙමින් සිටියේය. ඔහුගේ කැමත්ත වූයේ විශ්වයේ සුල්තාන්වරයා ආරක්ෂා කිරීම සහ ඔහුගේ අනෙකුත් සහෝදරයන් මෙන් මේ හේතුව නිසා දිවි පිදීමයි. ඔහුගේ සිරුරේ තුවාල නොවූ කිසිදු කොටසක් නොතිබුණි; ඔහුගේ ඇඳුමේ ලේ මිස අන් කිසිවක් නොපෙනුණි. ඔහු එවැනි තත්වයක සිටියද, ඔහු තවමත් සෑම පැත්තක්ම ආවරණය කළේය. එම අවස්ථාවේදී හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් සහ සාද් ඉබ්නු අබි වක්කාස් අපගේ ගුරුවරයා වන රසූල් අල්-අක්‍රම් වෙත ළඟා විය.

විරුවන්ගේ නායකයා වූ හස්‍රත් තල්හා ක්ලාන්ත වී බිම ඇද වැටුණේ ලේ වැගිරීමෙනි. ඔහු කඩු, හෙල්ල සහ ඊතල වලින් තුවාල ලබා සිටියේය. ඔහුට විශාල හා ගණන් කළ නොහැකි සුළු තුවාල හැට හයක් තිබුණි. අපගේ ආදරණීය නබිතුමා හස්‍රත් අබූබක්‍ර්ට වහාම හස්‍රත් තල්හාට උදව් කරන ලෙස නියෝග කළේය. හස්‍රත් තල්හා අවදි කිරීම සඳහා අබූ බක්‍ර් අස් සිද්දීක් ඔහුගේ ආශීර්වාද ලත් මුහුණ මත ජලය ඉස. හස්‍රත් තල්හා ඉබ්නු උබෙයිදුල්ලාහ් ඉතාමත් සුන්දර ආදරය හා භක්තිය පෙන්වූයේ “අහෝ අබූ බක්‍ර් ! රසූලුල්ලාහ් කොහොමද?" ඔහු අවදි වූ මොහොත මේය පවසමින් ය. මෙය රසූල් අල්-අක්‍රම්ට ප්‍රේම කිරීමේ සහ ඔහුගේ ආශිර්වාද ලත් ශරීරය වෙනුවෙන් කෙනෙකුගේ ජීවිතය කැප කිරීමේ අවසාන උපාධියයි. හද්‍රත් අබූබක්‍ර් පිළිතුරු දුන් විට, “රසූලුල්ලාහ් හොඳින් සිටී. ඔහු තමයි මාව එව්වේ,”යැයි පැවසුවේය තල්හා සැනසුම් සුසුමක් හෙළා, “අල්ලාහු තආලාට ගණන් කළ නොහැකි ශුක්‍ර් (ස්තුතියි) යැයි පැවසීය. උන් වහන්සේ ජීවමානව සිටින තාක් කරදර කිසිවක් නැත.” මේ අතර තවත් සහාබිවරුන් කිහිප දෙනෙක් ඔවුන් වෙත ළඟා වී සිටියහ.

ලෝකයේ ශාස්තෘවරයා වන මුහම්මද් මුස්තාෆා සල්ලල්ලාහු අලෙයිහිවසල්ලම් තුමාණෝ හස්‍රත් තල්හා තුමාට ඔහුගේ පැමිණීමෙන් ගෞරව කළහ. තුවාල ලැබූ මුජාහිද් රසූලුල්ලා ජීවතුන් අතර සිටිනු දුටු විට ඔහු ප්‍රීතියෙන් හැඬුවේය. අපගේ ශාස්තෘවරයාණෙනි, නබිතුමා ඔහුගේ ශරීරය පිරිමැද, පසුව ඔහුගේ දෑත් විවෘත කර, “අනේ අල්ලාහ්! ඔහුව සුව කරන්න, ඔහුට ශක්තිය දෙන්න.” අපගේ නායකයා රසූල් අලක්‍රම්ගේ ආශ්චර්‍යයක් ලෙස, හස්‍රත් තල්හා නිරෝගීව නැඟී සිට නැවතත් සතුරා සමඟ සටන් කිරීමට පටන් ගත්තේය. අපගේ ආදරණීය නබිතුමා ඔහු ගැන පැවසුවේ, “උහද් දිනයේදී, මගේ දකුණු පසින් ජිබ්‍රායිල් සහ මගේ වම් පසින් තල්හා ඉබ්නු උබයිදුල්ලා හැර, පෘථිවියේ මට සමීප කිසිවෙකු නොසිටි බව මම දුටුවෙමි.”68 “ජන්නාගේ මිනිසෙක් පෘථිවියේ ඇවිදින බැලීමට කැමති නම් ඔහු තල්හා ඉබ්නු උබයිදුල්ලා දෙස බැලිය යුතුය.”

යුද්ධය සෑම පැත්තකින්ම තීව්‍ර ලෙස පැවතුනි. අපේ ශාස්තෘන් වහන්සේ වටා අබූ දුජානා, ධජය දරන්නා වූ මුසඅබ් ඉබ්නු උමයිර්, තල්හා ඉබ්නු උබයිදුල්ලා, අපගේ නබිතුමා ආරක්ෂා කිරීමට පසුපෙළ සිට දිව පැමිණ නසීබා ආර්‍යාව සහ තවත් සහාබිවරුන් කිහිප දෙනෙක් සිටියහ. රසූලුල්ලාහ් සමඟ එක්ව ඔවුහු බහුදේවවාදීන්ට එරෙහිව සටන් කළහ. සම්පූර්ණ සන්නාහයෙන් සැරසී හිස්වැසුම් පැළඳ සිටි දරුණු බහුදේවවාදී අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු හුනයිඩ් අපගේ ආදරණීය නබිතුමා දුටු විට ඔහු තම අශ්වයා තල්ලු කර. ඔහු කෑගසමින් සිටියේ, “මම සුහයිර්ගේ පුත්‍රයාය. මට මුහම්මද් ව පෙන්වන්න ,එක්කෝ මම ඔහුව මරනවා, නැත්නම් මම ඔහු ළඟම මැරෙනවා”. ඔහු තම අශ්වයා පිට නැගී අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ නබි තුමාණන් වෙත ගමන් කරන විට, හස්‍රත් අබූ දුජානා ඔහු ඉදිරියෙහි සිට, මෙසේ පැවසීය: “ඉතින්, එන්න! මම මුහම්මද් ‘සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්’ තුමාණන්ගේ ආශීර්වාද ලත් ඔහුගේ ශරීරය මගේ ශරීරයෙන් ආරක්ෂා කරන කෙනෙකි. ඔබ මාව පාගා දැමුවහොත් මිස, ඔබට ඔහු වෙත ළඟා විය නොහැක!” ඔහු තම කඩුවෙන් අශ්වයාගේ පාදවලට පහර දී අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු හුනයිඩ් බිම වැටෙන්නට සැලැස්වීය. ඔහු තම කඩුව ඔසවා ඔහුට පහර දෙමින්, “මෙන්න, මෙය හරෂාගේ පුත්‍රයාගෙන්” යැයි කීවේය. මේ සිද්ධිය බලමින් ලෝකයන්ගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ ප්‍රාර්ථනා කළේ මෙසේය: “අනේ අල්ලාහ්! මම ඔහු ගැන සතුටු වන ආකාරයටම හරෂාගේ (අබූ දුජානා) පුත්‍රයා ගැනද ඔබත් සතුටු වන්න.”

බහුදේවවාදීන්ගෙන්, තියුණු වෙඩික්කරුවෙකු සහ නොවරදින දුනුවායෙකු වූ මෙලික් ඉබ්නු සුහයිර්, අපගේ ශාස්තෘවරයා වන නබිතුමාව සෑම තැනකම සොයමින් සිටියේය. ඔහුට අවශ්‍ය වූයේ අවස්ථාවක් සොයාගෙන ඊතලයකින් ඔහුට වෙඩි තැබීමටයි. ඔහු අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන රසූලුල්ලාහ් අසලට පැමිණ, තම දුන්න ඇද, අපගේ ආදරණීය නබිතුමාගේ ආශීර්වාද ලත් හිසට ඊතලය එල්ල කළේය. ඇසිපිය හෙළීමට තරම්වත් වෙලාවක් තිබුණේ නැත. හස්‍රත් තල්හා ක්ෂණිකව අත දිගු කර ඉලක්කය බවට පත් විය.

"පොළොවේ ඇවිදින ජන්නාගේ මිනිසෙකු දෙස බැලීමට කැමති තැනැත්තා තල්හා ඉබ්නු උබයිදුල්ලා දෙස බැලිය යුතුය."
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

ඊතලය හදත් තල්හාගේ අත්ල සිදුරු කර එය කැබලිවලට ඉරා දැමීය. ඔහුගේ ඇඟිලිවල සියලුම ස්නායු කපා, අතේ ඇටකටු කැඩී ගියේය. අපගේ නායකයා ෆක්‍ර් අල්-ආලම් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි ව සල්ලාම්) සිදු වූ දේ දුටුවේය. ඔහු ඉතා කලබල වී, “ඔබ බිස්මිල්ලාහිර්‍රහ්මානිර්‍රහීම් (ඔබ මා ආරක්ෂා කිරීමට ඊතලයට අත දිගු කළ විට) කීවේ නම්, මිනිසුන් ඔබ දෙස බලා සිටියදී දේවදූතයන් ඔබව අහසට නංවනු ඇත.”69

මක්කමේ බහුදේවවාදීන් වන අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු කමියා, උබයි ඉබ්න් හලෆ්, උත්බා ඉබ්නු අබි වක්කාස් සහ අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු ෂිහාබ් අල්-සුහ්‍රි අපගේ ගුරුවරයා වන රසූල් අල්-අක්‍රම් මරා දැමීමට එකඟ වී ගිවිසුමක් ඇති කර ගත්හ. මෙම දුෂ්කර කාලය තුළ අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ සහාබිවරුන් කිහිප දෙනෙක් එක්ව සතුරාට එරෙහිව දරුණු ලෙස සටන් කළහ. අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන නබිතුමාට ඉදිරියෙන් සිටියේ කොඩි දරන්නා වූ හස්‍රත් මුස්අබ් ඉබ්නු උමයිර්‍ය. ඔහු පැළඳ සිටි සන්නාහය නිසා හස්‍රත් මුස්අබ් අපගේ ආදරණීය නබිතුමාට බොහෝ සෙයින් සමාන විය. ඉස්ලාමීය හමුදාවේ කොඩිය තම දකුණු අතේ තබාගෙන ඔහුද බහුදේවවාදීන්ට එරෙහිව දැඩි ලෙස සටන් කළේය. ඒ මොහොතේම, ඉබ්නු කමියා, සම්පූර්ණ සන්නාහයෙන් සැරසී, අශ්වයෙකු පිට නැඟී ළං විය. ඔහු කෑගැසුවේ, “මට මුහම්මද් ව පෙන්වන්න! ඔහු ජිවත් වුහොත් මම ජිවත් නොවන්නෙමි!” සහ ඔහුගේ අශ්වයා අපගේ ශාස්තෘවරයා වන නබිතුමා වෙතට තල්ලු කළේය.

හස්‍රත් මුස්අබ් සහ නසීබා ආර්‍යාව ඔහුට මුහුණ දුන් අතර අපගේ නායකයා වන නබිතුමාට ඔවුන්ගේ ශරීරය පලිහක් කර ගනිමින් ඔහු සමඟ සටන් කිරීමට පටන් ගත්හ. ඔවුන් මේ නොඇදහිලිකාරයාට තම කඩුවලින් කෙතරම් පහර දුන්නද, ඔහුගේ සන්නාහය නිසා ඔහුට බලපෑමක් සිදු නොවීය. ඉබ්නු කමියා නසීබා ආර්‍යාවට කඩුවෙන් පහර දී ඇගේ උරහිස ඉරා දැමීය. පසුව, ඔහු තම කඩුව කොඩිය අල්ලාගෙන සිටි හස්‍රත් මුස්අබ්ගේ දකුණු අතට ගෙන ගියේය. දකුණු අත කැපුණු මුස්බ් ඉබ්නු උමයිර් තම ජීවිතයට ඉහළින් අල්ලාගෙන සිටි ඉස්ලාමයේ ආශීර්වාද ලත් කොඩිය බිමට වැටීමට ඉඩ නොදී වම් අතට ගත්තේය.

ඒ මොහොතේ, ඔහු මාල්හි ආයාත් අල් කරීමා පාරායනය කරමින් සිටියේ, "මුහම්මද් අලයිහිස්සලාම් යනු රසූල් කෙනෙකි. ඔහුට පෙර රසූල්වරු සිටියෝය.” 70 මෙවර ඉබ්නු කමියා හස්‍රත් මුස්අබ්ගේ වම් අත තම කඩුවෙන් කැපුවේය. වම් අත ද කපා දැමූ තේජාන්විත ධජ දරන්නා, ඉස්ලාමයේ ධජය වැටීමට ඉඩ දුන්නේ නැත. වීරෝදාර සහාබියා තම දෑතින් කොඩිය අල්ලාගෙන එය ඔහුගේ සිරුරට තද කළ අතර එය දිගටම පියාසර කළේය. මෙවර, ඉබ්නු කමියා තම හෙල්ලය මෙම තේජාන්විත සහාබිගේ ශරීරයට තල්ලු කළේය. ඔහු, ඔහුගේ අනෙකුත් මිතුරන් මෙන්, ප්‍රාණ පරිත්‍යාගියෙකු ලෙස ආහිරත් වෙත ගියේය.

හස්‍රත් මුස්අබ් බිම වැටිමින් සිටියදී, ඉස්ලාමයේ තේජාන්විත ධජය බිම වැටීමට ඉඩ නොදුනි. වහාම මුස්අබ්ගේ ස්වරූපය ගත් දේවදූතයෙක් එය අල්ලා ගත්තේය. අපගේ ආදරණීය නබිතුමා පැවසූ විට, “ඉදිරියට යන්න, මුස්අබ්! ඉදිරියට!” කොඩිය අල්ලාගෙන සිටි දේවදූතයා පිළිතුරු දුන්නේ, "මම මුස්ආබ් නොවේ" යනුවෙනි. එවිට අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ ලෝක සුල්තාන්වරයාණෝ ඔහු දේව දූතයෙකු බව වටහාගෙන හස්‍රත් අලී වෙත කොඩිය ලබා දුන්හ.71

අනෙක් අතට ඉබ්නු කමියා සිතුවේ හස්‍රත් මුස්අබ් අපගේ ශාස්තෘවරයා වන නබිවරයා බවයි. එබැවින්, ඉක්මනින්, ඔහු බහුදේවවාදීන් වෙත ළඟා වී, "මම මුහම්මද්ව මරා දැමුවෙමි!" මෙය අසා බහුදේවවාදයෝ තම අරමුණ ඉටුකර ගැනීමේ සතුටෙන් තවත් අධික වූහ. සිද්ධියේ යථාර්ථය නොදන්නා අස්හාබ් අල්-කිරාම් ශෝකයට පත් විය. ශෝක වාතයක් ඇති විය. හස්‍රත් උමර් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාණන්ගේ දෑත් ඔහුගේ පැත්තට වැටී, ඔහු තම මිතුරන් සමඟ වාඩි විය. ඔවුන් මේ තත්ත්වයෙන් සිටිනු දුටු අනස් ඉබ්නු නද්‍ර්, “ඇයි ඔබ වාඩි වී සිටින්නේ?” යැයි ඇසීය.

ඔවුන් පිළිතුරු දෙමින්, “රසූලුල්ලාහ් ප්‍රාණ පරිත්‍යාග කර ඇත!” හස්‍රත් අනස් පැවසුවේ, “රසූලුල්ලාහ් ප්‍රාණ පරිත්‍යාග කරනු ලැබුවේ නම්, ඔහුගේ රබ් (අල්ලාහ් තආලා) සදාකාලිකය. රසූලුල්ලාහ්ගෙන් පසු අපි ජිවත් වෙමින් කුමක් කරන්නේ ද? දැන්, නැගිටින්න! අපේ ශාස්තෘන් වහන්සේ වෙනුවෙන් ජීවිතය කැප කරමු.” ඔහු තම කඩු කොපුව කඩා72 "අල්ලාහු අක්බර්!" යනුවෙන් කෑගසමින් කඩුව ඇද සතුරා මැදට ඇද වැටුනි. ඔහු නොඇදහිලිවන්තයන් බොහෝ දෙනෙකු මරා දමා ප්‍රාණ පරිත්‍යාගියෙකු විය. ඔහුගේ මුහුණේ පමණක් තුවාල හැත්තෑවකි. ඔහුගේ සිරුරේ ගණන් කළ නොහැකි තුවාල තිබූ බැවින් ඔහුගේ සහෝදරිය හැර වෙන කිසිවෙකුට ඔහුව හඳුනාගත නොහැකි විය.

බොහෝ අස්හාබ් අල්-කිරාම් විසුරුවා හරින ලද අතර ඔවුන්ගෙන් සමහරක් ප්‍රාණ පරිත්‍යාග ලබා ඇත. ඔවුන්ගේ අසංවිධානාත්මක බවෙන් ප්‍රයෝජන ගත් බහුදේවවාදීන් අපගේ නායකයා රසූල් අල්-අක්‍රම් වට කර ගත්හ. ඔවුන් උත්සාහ කළේ දෙලොව සුල්තාන්වරයා ගල් හා කඩුවෙන් ප්‍රාණ පරිත්‍යාග කිරීමටයි. ඔහු සන්නාහ දෙකක් පැළඳ සිටි බැවින්, පහරවල් ඔහුට බලපෑවේ නැත. උත්බා ඉබ්නු අබි වක්කාස් විසින් විසි කරන ලද ගල් අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන්ගේ මුහුණේ වැදී ඔහුගේ යටි තොල තුවාල විය. උන්වහන්සේගේ යටි දකුණු හකු මත ආශිර්වාද ලත් (කෘන්තක) දත කැඩී ගියේය. එකෙණෙහිම, බහුදේවවාදී ඉබ්නු කමියා පැමිණ, ලෝකයේ නායකයාගේ භාග්‍යවත් හිසට තම කඩුවෙන් පහර දුන්නේය. අපේ ආදරණීය නබිතුමාගේ හිස්වැස්ම පොඩි වී; එහි මුදු දෙක උන්වහන්සේගේ ආශීර්වාද ලත් නළලේ කෙළවරට ගිලී ගියේය. ඉබ්නු කමියා විසින් එල්ල කරන ලද තවත් කඩු ප්‍රහාරයකින් ඔහුගේ ආශිර්වාද ලත් උරහිසට තුවාල වූ ඔහු, මුස්ලිම්වරුන් වැටීමට අබූ අමීර් විසින් හෑරූ ගැඹුරු වළට වැටුණි. අපගේ ආදරණීය නබිතුමා දුෂ්ටයා වන ඉබ්නු කමියා ගැන යාච්ඤා කළේ, "අල්ලාහු තආලා ඔබව නින්දිත හා කාලකන්නි බවට පත් කරත්වා!" ඉබ්නු කමියා ප්‍රීති වී, කෑගසමින්, “මම මුහම්මද්ව මැරුවෙමි! මම මුහම්මද්ව මැරුවෙමි!” ඔහු අබූ සුෆියාන් වෙත ගියේය. බහුදේවවාදීන් ඔවුන්ගේ ඉලක්කය සපුරා ඇත! ඔවුන් තවදුරටත් අපගේ නබිතුමා ගැන උනන්දුවක් දැක්වූයේ නැත. ඔවුන් අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන නබිතුමාණන් සිටි වළ අවටින් ඉවත් වී අස්හාබ් අල් කිරාම් සමඟ සටන් කිරීමට හැරී ගියහ.73

අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ රසූල් අල් අක්‍රම් සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම් තුමාණෝ වළට වැටෙන විට උන්වහන්සේගේ ආශිර්වාද ලත් කම්මුල්වලින් ලේ ගලන්නට විය. උන්වහන්සේ ආශිර්වාද ලත් දෑතින් මුහුණ පිස දැමූ විට තම දෑත් සහ රැවුල ලෙයින් වැසී තිබෙනු දුටුවේය. ලේ බිංදුවක් බිම වැටෙන්නට පෙර, ජිබ්‍රායිල් අලයිහිස් සලාම් පැමිණ එම ආශිර්වාද ලත් රුධිරය අල්ලාගෙන, “අනේ හබිබුල්ලාහ්! අල්ලාහු තආලා වෙනුවෙන්, මෙම ලේ බිංදුවක් බිම වැටුණහොත්, කියමාත් තෙක් කිසිදු ශාකයක් බිම වැඩෙන්නේ නැත.” අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ, ෆක්‍ර් අල්-අලාම්, උන් වහන්සේව මරා දැමීමට උත්සාහ කළ අයට හිදායත් (මඟපෙන්වීම) සඳහා යාඥා කරමින් සිටියේ, ඔහුගේ ආශීර්වාද ලත් ශරීරයට කඩු වලින් පහර දී, ඔහුගේ ආශීර්වාද ලත් දත් කඩා, ඔහුගේ ආශීර්වාද ලත් මුහුණ ලේ වැගිරීමෙනි, “ලේ බිඳුවක් වැටුණොත් මගෙන් පොළොවට, අහසින් වධ හිංසා පැමිණේ. අහෝ මගේ රබ්! මගේ මිනිසුන්ට සමාව දෙන්න! මක්නිසාද ඔව්හු නොදනිති."

ඒ මොහොතේ හස්‍රත් කඅබ් ඉබ්නු මාලික් කෑගැසුවේය, “අනේ මුස්ලිම්වරුනි! සුභ ආරංචියක්! රසූලුල්ලාහ් මෙතන!" මේ හඬ ඇසූ තේජාන්විත අස්හාබ් එතැනට දිව ගියේ ඔවුන්ට නව ජීවිතයක් ලබා දුන්නාක් මෙනි. හස්‍රත් අලී සහ තල්හා ඉබ්නු උබයිදුල්ලා වහාම පැමිණ ඔහුව වළෙන් එළියට ගත්හ. හස්‍රත් අබූ උබෙයිදා ඉබ්නු ජරාහ් තුමා අපගේ ආදරණීය නබිතුමාගේ ආශීර්වාද ලත් නළලේ කෙළවර තුළට කිඳා බැස ඇති හිස්වැසුමේ මුදු ඔහුගේ දත්වලින් ඇද ගත්තේය. මේ යකඩ කෑලි අයින් කරනකොට එයාගේ ඉස්සරහ දත් දෙක එලියට ආවේය. අස්හාබ් අල් කිරාම්වරුන්ගෙන් කෙනෙකු වන හස්‍රත් මාලික් ඉබ්නු සිනාන් අපගේ ගුරුවරයා වන රසූලුල්ලාහ්ගේ ආශීර්වාද ලත් මුහුණෙන් ලේ ලෙව කෑවේය. එවිට අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ, නබි තුමාණෝ, “ජහන්නම්ගේ ගින්න මගේ ලෙයින් මිශ්‍ර වූ තැනැත්තාට ස්පර්ශ නොවේ” යැයි ප්‍රකාශ කළහ.

බහුදේවවාදීන් නැවතත් ප්‍රහාරයක් එල්ල කළහ. අපගේ නායකයා වන නබිතුමා සමඟ නැවත එක්වීමේ ප්‍රීතියෙන්, අස්හාබ් අල්-කිරාම් අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් වටා ක්ෂණයකින් රවුමක් සෑදූ අතර, ඔවුන් ඔහු වටා කිසිදු බහුදේවවාදීන් ඉතිරි කළේ නැත. අපේ ශාස්තෘන් වහන්සේ නබි තුමාට තවදුරටත් කිසිවක් කළ නොහැකි බව තේරුම් ගත් බහුදේවවාදයෝ කන්ද නගින්නට වූහ. දෙලොවෙහි සුල්තාන් හස්‍රත් සඅද් ඉබ්නු අබි වක්කාස්ට පැවසුවේ “ඔවුන් ආපසු හරවන්න” යනුවෙනි. හස්‍රත් සඅද් ඇසුවේය, “අනේ රසූලල්ලාහ්! මා ළඟ ඇත්තේ එක් ඊතලයක් පමණි. මම ඔවුන් ආපසු හැරෙන්නේ කෙසේද?” අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ එම අණ නැවතත් කීහ. මෙය මත, දුනුවායන්ගේ නායකයා වූ හස්‍රත් සඅද් ඉබ්නු අබී වක්කාස් තම ඊතලයක් ඇද එයට වෙඩි තැබුවේය. එහි ඉලක්කය සොයාගත් ඊතලය බහු දේවවාදියෙකු බිම හෙළීය. ඔහු නැවතත් තම කොපුව වෙත අත දිගු කළ විට

“තල්හා රසූලුල්ලාහ්ට උදව් කළ විට, ඔහුට ජන්නා අනිවාර්‍ය විය."
හදීස් අෂ් ෂරීෆ්

තවත් ඊතලයක් තිබුණ බව ඔහු දුටුවේය. ඔහු ඒ දෙස හොඳින් බැලුවා; මෙය පෙර ඊතලය විය. තවත් බහුදේවවාදියෙක් මිය ගියේය. මෙය නැවත නැවතත් සිදු විය. අපගේ ආදරණීය නබිතුමාගේ ප්‍රාතිහාර්‍යයක් ලෙස, හස්‍රත් සඅද් තුමාට සෑම අවස්ථාවකදීම ඔහුගේ කොපුව තුළ එකම ඊතලය හමු විය. තම මිනිසුන් එකින් එක මරා දමනු දුටු කුරේෂිවරු කන්ද නැගීම අත්හැර දැමූහ. ඔවුන් බැස ගොස් පසුබැස ගියහ.

ඔවුන් අතරින් උබයි ඉබ්නු හලෆ් තම අශ්වයා පිට නැඟී අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන නබි තුමාණන් දෙසට ගොස් කෑගසන්නට විය: “කෝ ඒ නබිවරයා යැයි කියා ගන්නා පුද්ගලයා? ඔහුට මට විරුද්ධව සටන් කිරීමට ඉඩ දෙන්න! ” අස්හාබ් අල්-කිරාම්ට ඔහු සමඟ ගැටීමට අවශ්‍ය වුවද, අපගේ ආදරණීය නබිතුමා එයට ඉඩ දුන්නේ නැත. ඔහු හස්‍රත් හාරිස් ඉබ්නු සිමිමා ගේ හෙල්ලය රැගෙන ඉදිරියට ගියේය. නින්දිත උබයි තම අශ්වයා තල්ලු කර සමීපයට පැමිණ, “අනේ මුහම්මද්!ඔබ ජිවත් වුහොත් මම ජිවත් නොවන්නෙමි!” ඔහු හිසේ සිට දෙපතුල දක්වා සන්නාහයෙන් සැරසී සිටියේය. ලෝකයාගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ තම අතේ තිබූ හෙල්ලය උබයිගේ උගුරට විසි කළේය. හෙල්ලය පියඹා ගොස් ඔහුගේ හිස්වැස්ම සහ සන්නාහයේ කරපටි අතර උගුරේ සිර විය. උබයි තම අශ්වයා පිටෙන් වැටුනේ එළදෙනක් මෙන් බෙරිහන් දෙමිනි. ඔහුගේ ඉළ ඇට කැඩී ගියේය. බහුශ්‍රැතයෝ ඔහු ඔසවා ගෙන ගියහ. ඔහු මගදී "මුහම්මද් මාව මැරුවා!" කියා කෑගසමින් මිය ගියේය.

අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් රසූලුල්ලාහ්, ඔහු අසල සිටි ඔහුගේ අස්හාබ් සමඟ උහද් පර්වතය දෙසට නැඟීමට පටන් ගත්තේය. ඔහු පර්වතයට ළඟා වූ විට, උන් වහන්සේට නැගීමට අවශ්‍ය විය. ඔහු ඉතා වෙහෙසට පත්ව සිටි නිසාත්, සන්නාහ දෙකක් එක මත පැළඳ සිටි නිසාත්, භාග්‍යවත් සිරුරට කඩු පහර හැත්තෑවකට වඩා ලැබී තිබූ නිසාත් ඔහුට එය දරාගත නොහැකි විය. එවිට හස්‍රත් තල්හා අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ නබි තුමාණන් තම පිටේ තබාගෙන පර්වතය මතට ගෙන ගියේය. අපගේ ආදරණීය නබිතුමා පැවසුවේ, "තල්හා රසූලුල්ලාහ්ට උදව් කළ විට, ඔහුට ජන්නා අනිවාර්‍ය විය." උන්වහන්සේට බලයක් නොතිබූ බැවින්, ඔහු වාඩි වී සවස් වරුවේ සලාතය ඉටු කළේය.

කන්ද පාමුල සහාබිවරු සිංහයන් මෙන් බහුදේවවාදීන්ට පහර දෙමින් සිටියහ. අපේ නබිට ගහපු උන්ට ජීවිතේ දරාගන්න බැරි වූහ. එක් අවස්ථාවක, කාතිබ් ඉබ්න් බල්තා අපගේ ආදරණීය නබිතුමා වෙත පැමිණ, “රසුලල්ලාහ්, ඔබ වෙනුවෙන් මගේ ජීවිතය පූජා වේවා! කවුද ඔයාට මේක කළේ?" අපේ ශාස්තෘන් වහන්සේ පිළිතුරු දුන් විට, "උත්බා ඉබ්නු අබි වක්කාස් මට ගලක් විසි කර, මගේ මුහුණට පහර දී මගේ දත් කැඩුවා." හස්‍රත් කාතිබ් නැවතත් ඇසුවේය, “අනේ රසූලල්ලාහ්! ඔහු ගියේ කොයි පාරද?” අපේ ශාස්තෘන් වහන්ස, නබිතුමා ඔහු ගිය දිශාව දෙසට පෙන්වීය. හස්‍රත් කාතිබ් ඒ පැත්තට ඔහුව සෙවීමෙන් දිව්වේය. පසු ඔහුට ‘උත්බා’ හමු විය. ඔහු ඔහුගේ අශ්වයාගෙන් වැටීමට සලස්වා එක් පහරකින් ඔහුගේ හිස කපා දැමුවේය. ඔහු රසූලුල්ලාහ් වෙත හිස ගෙනැවිත් ශුභාරංචිය පැවසීය. අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ, නබිතුමා ඔහු වෙනුවෙන් යාච්ඤා කළේය, "අල්ලාහු තආලා ඔබ ගැන සතුටු වේවා. අල්ලාහු තආලා ඔබ ගැන සතුටු වේවා."

ප්‍රතිසංවිධානය වී නැවත ප්‍රහාර එල්ල කළ අසිහාබ් අල්-කිරාම්ට එරෙහිව බහුදේවවාදීන්ට නැගී සිටින්නට නොහැකි විය. මරණ තිහකට ආසන්න ප්‍රමාණයක් විඳිමින් ඔවුන් යුධ පිටියෙන් ඉවත් වී මක්කම බලා පිටත් විය. අපේ ශාස්තෘවරයාණෝ නබි තුමාණන් දිවි පිදූ බවට කටකතාව මදීනාවට ළඟා වී තිබුණි. හස්‍රත් ෆාතිමා, හස්‍රත් ආයිෂා,උම්මු සුලෙයිම්,උම්මු අයිමන්,හම්නා බිනිත් ජහ්ෂ් සහ කුඅයිබා වැනි කාන්තාවන් උහද් වෙත දිව ගියහ. හස්‍රත් ෆාතිමා තම පියා වන අපගේ ආදරණීය නබිතුමා තුවාල ලබා සිටිනු දුටු විට හැඬුවාය. අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ රසූලුල්ලාහ් ඇයව සනසුවේය.හස්‍රත් අලී තම පලිහෙහි ජලය ගෙන ආවේය. ඒ වතුරෙන් අපේ ෆාතිමා මෑණිය අපේ ශාස්තෘන් වහන්සේ නබිතුමාගේ භාග්‍යවත් මුහුණෙන් ලේ සෝදා ගත්තාය. කෙසේ වෙතත්, ඔහුගේ මුහුණේ තුවාලයෙන් ලේ ගැලීම නතර නොවීය. හස්‍රත් ෆාතිමා පිදුරු කැබැල්ලක් පුළුස්සා එහි අළු තුවාලය මත තද කළ විට ලේ ගැලීම නතර විය.74

ඉන්පසු ඔහු සටන් බිමට බැස්සේය. පළමුව, තුවාලකරුවන් හඳුනාගෙන ඔවුන්ගේ තුවාලවල ඔතා ගත්හ. බහුදේවවාදීන් සමහර ප්‍රාණ පරිත්‍යාගිකයින් හඳුනා ගත නොහැකි තත්ත්වයට පත් කර ඇත. ඔවුන්ගේ කන්, නාසය සහ අනෙකුත් අංග කපා දමා උදරය කපා ඇත. හස්‍රත් අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු ජහ්ෂ් ඔවුන් අතර විය. අපගේ ආදරණීය නබිතුමා සහ ඔහුගේ අස්හාබ් මෙම තත්ත්වය දුටු විට මහත් ශෝකයට පත් විය.

උන්වහන්සේගේ සහාබිවරුන් අතරින් ඉතාමත් කීර්තිමත් පුද්ගලයන් ප්‍රාණ පරිත්‍යාගය ලබා, උහද් පසෙහි ඔවුන්ගේ ලේ වගුරුවා, ජන්නා වෙත නැඟී සිටියහ. කෙසේ වෙතත්, දිවි පිදූවන්ට එරෙහි මෙම සැලකීම දරාගත නොහැකි විය. අපේ ශාස්තෘවරයාණෝ, නබි තුමාණන් සමග, සියලු සහාබිවරුන් ශෝකයෙන් පිරී සිටියහ. මේ සිද්ධිය ඉදිරියේ ලෝක ශාස්තෘන් වහන්සේ හැඬුවේය. ඔහුගේ ආශීර්වාද ලත් මුහුණේ කඳුළු ගලා බසිමින් ඔහු පැවසුවේ, “මෙම ප්‍රාණ පරිත්‍යාගිකයින් අල්ලාහු තආලාගේ ඉදිරියේ තම ජීවිත කැප කළ බවට මම කියාමත් දවසේ සාක්ෂි දරමි. ඔවුන්ගේ රුධිරයෙන් සමඟ ඔවුන්ව භූමදාන කරන්න. වල්ලාහි ඔවුන් තම තුවාලවලින් ලේ ගලමින් කියාමත් දිනයේ මහෂර්75 වෙත පැමිණෙනු ඇත. ඔවුන්ගේ රුධිරයේ වර්ණය රුධිරයේ වර්ණය වනු ඇත, ඔවුන්ගේ රුධිරයේ සුවඳ කස්තුරි වනු ඇත.”

“අනේ හම්සා! ඔබ තරම් කිසිවෙක් දුක් විඳ නැති අතර කිසිදා විඳින්නේ නැත. රසූලුල්ලාහ්ගේ මාමා! අල්ලාහු තආලාගේ සහ ඔහුගේ රසූල්ගේ සිංහයා වන හම්සා! හම්සා, යහපත් ක්‍රියා කරන්නා! හම්සා, රසූලුල්ලාහ්ගේ ආරක්ෂකයා! අල්ලාහු තආලා ඔබට අනුකම්පා කරත්වා!”
හදීස් අෂ් ෂරීෆ්

අපේ ආදරණීය නබිතුමා පැවසුවේ, “මට හම්සාව පේන්නේ නැහැ. එයාට මොකද වුණේ?" හස්‍රත් අලී ඔහුව සොයා ගත්තේය. අපේ නබිතුමා ඇවිත් ඒ අදහාගත නොහැකි සිද්ධිය මුහුණ දුන් විට ඔහුට එය දරාගත නොහැකි විය. හස්‍රත් හම්සා ගේ කන්, නාසය සහ අනෙකුත් අංග කපා දමන ලදී; ඔහුගේ මුහුණ හඳුනාගත නොහැකි විය. ඔහුගේ උදරය දෙකඩ වී පෙණහලු ඉවත් කරන ලදී. උන්වහන්සේගේ ආශිර්වාද ලත් ඇස්වලින් කඳුළු ගලමින්, අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ, නබිතුමා හස්ත් හම්සා අමතා, “අනේ හම්සා! ඔබ තරම් කිසිවෙක් දුක් විඳ නැති අතර කිසිදා විඳින්නේ නැත. රසූලුල්ලාහ්ගේ මාමා! අල්ලාහු තආලාගේ සහ ඔහුගේ රසූල්ගේ සිංහයා වන හම්සා! හම්සා, යහපත් ක්‍රියා කරන්නා! හම්සා, රසූලුල්ලාහ්ගේ ආරක්ෂකයා! අල්ලාහු තආලා ඔබට අනුකම්පා කරත්වා!"

ඒ වෙලාවේ කාන්තාවක් හදිස්සියෙන් එන බව දුටූහ. ඇය අපගේ ආදරණීය නබිතුමාගේ පියාගේ නැන්දා වූ අපගේ මව හස්‍රත් සෆියාය. අපේ ශාස්තෘන් වහන්සේ රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් දිවි පිදූ බව ඇසූ අනෙක් කාන්තාවන් මෙන්ම ඇයද සියල්ල අමතක කර උහද් වෙත දිව ගියාය. අපේ නායකයා රසූල් අල්-අක්‍රම් තම නැන්දා දුටු විට, ඇයට ප්‍රාණ පරිත්‍යාගිකයන්ගේ තත්වය දරාගත නොහැකි යැයි සිතූ විට, ඔහු ඇගේ පුත් සුබයිර් ඉබ්නු අව්වාම්ට පැවසුවේ “ඔබේ මව ඇගේ සහෝදරයාගේ මළ සිරුර නොපෙනෙන ලෙස ඉවතට හරවන්න” යනුවෙනි. හස්‍රත් සුබයිර් දුව ගොස් තම මව වෙත ළඟා විය. භාග්‍යවත් කාන්තාව උද්‍යෝගයෙන් තම පුතුගෙන් “මගේ පුතේ! මට රසූලුල්ලාහ් ගැන ආරංචියක් දෙන්න!” හස්‍රත් අලී ද ඔවුන් වෙත පැමිණියේ ය. "අල්හම්දුලිල්ලාහ්76, රසූලුල්ලාහ් හොඳින්" යැයි ඔහු පැවසූ විට ඇයට සහනයක් දැනුණද, "ඔහුව මට පෙන්වන්න" යැයි පැවසීම ඇයට නවතා ගත නොහැකි විය. එවිට හස්‍රත් අලී ලෝකයාගේ ශාස්තෘවරයා පෙන්වා දුන්නේය. අපගේ මව හස්‍රත් සෆියා දෙලොවෙහි සූර්‍යයා ජීවමානව දුටු විට, ඇය සතුටු වී අල්ලාහු තආලාට ප්‍රශංසා කළාය. මෙවර ඇයගේ සොහොයුරා වන හස්‍රත් හම්සාගේ තත්ත්වය බැලීමට ඇයට තවත් ඇවිදීමට අවශ්‍ය විය. ඇගේ පුත් සුබයිර් පැවසූ විට, “අම්මා! ඔබට ආපසු යන ලෙස රසුලුල්ලා අණ කළේ ය, ”ඇය පැවසුවේ “ඔහුට කළ දේ නොදැකීමට මා ආපසු හැරෙන්නේ නම්, මගේ සහෝදරයාගේ සිරුර විකෘති වී ඇති බව මම දැනටමත් ඉගෙන ගෙන ඇත්තෙමි. ඔහු මෙම තත්ත්වයට මුහුණ දුන්නේ අල්ලාහු තආලාගේ මාර්ගයේ ය. මෙම මාර්ගයේ නරක තත්වයන් සඳහා අපි සූදානම්. අපි එහි තවාබ් අල්ලාහු තආලාගෙන් බලාපොරොත්තු වෙමු. ඉන්ෂා අල්ලාහ්, අපි ඉවසීමෙන් සහ විඳදරාගන්නෙමු." හස්‍රත් සුබයිර් ඉබ්නු අව්වාම් පැමිණ මෙය වාර්තා කළ විට, අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ, “එසේ නම්, ඇයට බලන්න ඉඩ දෙන්න” යැයි නබි තුමාණෝ පැවසූහ.

හස්‍රත් සෆියා හස්‍රත් හම්සාගේ මෘත දේහය අසල වාඩි වී නිහඬව හඬා වැලපුණේය. හස්‍රත් සෆියා එන විට ඇය රෙදිපිළි දෙකක් රැගෙනවිත් තිබුණි. ඒවා එළියට ගෙන, “මේවා මම ගෙනාවේ මගේ හම්සා අයියාට, කරුණාකර ඔහුට ඒවායින් ඔතා දෙන්න” යැයි ඇය කීවාය. ඔවුන් හස්‍රත් හම්සාව, එනම් ප්‍රාණ පරිත්‍යාගිකයන්ගේ නායකයා වන සයීද් අෂ් ෂුහදා එම කාඩිගන් වලින් එකකින් ආවරණය කළහ.77

අපේ නායකයා හබිබුල්ලාහ් ධජය දරන්නා වූ මුස්අබ් ඉබ්නු උමයිර්ගේ පැත්තට පැමිණියේය. හස්‍රත් මුස්අබ්ගේ දෑත් කපා දැමූ අතර, ඔහු බොහෝ ස්ථානවල තුවාල විය. ලේ විලක් ඔහු වටකරගෙන සිටියේය. අපගේ ශාස්තෘතුමනි, නබි තුමා නැවතත් දැඩි ශෝකයට පත් වූ අතර, එම තේජාන්විත ප්‍රාණ පරිත්‍යාගිකයින් අමතා, ඔහු සූරා අල්-අහ්සාබ්ගේ 23 වන ආයාත් අල් කරීමා පාරායනය කළේය. මාල් හි, “මුඅ’මින්වරුන් අතර එවැනි මිනිසුන් සිටින අතර ඔවුන් අල්ලාහ්ට දුන් පොරොන්දුවට පක්ෂපාතීත්වය පෙන්වූහ. ඔවුන්ගෙන් සමහරෙක් ප්‍රාණ පරිත්‍යාග කරන තුරු (ඔවුන් ප්‍රාණ පරිත්‍යාගශීලීන් බවට පත් වූ) සටන් කිරීම පිළිබඳ වචනය තබා ගත්හ. ඒවගේම සමහර උන් මරණය බලාපුරුත්තුවෙන් සිටියි. ඔවුන් කිසි විටෙකත් ඔවුන්ගේ වචන වෙනස් කළේ නැත.” ඉන් පසුව, අපගේ ශාස්තෘවරයාණන්, නබි තුමාණන් පැවසුවේ, “කියාමාත් දිනයේදී අල්ලාහු තආලා ඉදිරියේ ඔබ ප්‍රාණ පරිත්‍යාගිකයින් ලෙස නැවත නැඟිටුවනු ලබන බවට අල්ලාහු තආලාගේ රසූල් තුමාණෝ සාක්ෂිකරුවෙකි.”

ඉන්පසු ඔහු අසල සිටි මිනිසුන් දෙසට හැරී, “මේ අයව බලන්න. ඔවුන්ට සුබ පතන්න. මෙලොවදී කවුරුන් හෝ ඔවුන්ට ආචාර කරන්නේද, මෙම කීර්තිමත් ප්‍රාණ පරිත්‍යාගිකයින් විසින් කියාමත් දිනයේදී ඔවුන්ට ආචාර කරන බව මම අල්ලාහු තආලා මත දිවුරමි.”

හස්‍රත් මුස්අබ් ඉබ්නු උමයිර්ට ආවරණයක් සෑදීමට කිසිවක් සොයා ගැනීමට ඔවුන්ට නොහැකි විය. ඔහුගේම සිවුර ඔහුගේ ආශීර්වාද ලත් ශරීරය සම්පූර්ණයෙන්ම ආවරණය කළේ නැත. ඔවුන් ඔහුගේ හිස ආවරණය කළේ නම්, ඔහුගේ පාද නිරාවරණය වනු ඇත. ඔවුන් ඔහුගේ පාද ආවරණය කළේ නම්, ඔහුගේ හිස නිරාවරණය වනු ඇත. අපගේ නායකයා හබීබ් අල්-අක්‍රම් පැවසුවේ, "ඔහුගේ හිස සිවුරෙන්ද ඔහුගේ පාද ඉෂිර් පැළයකින්ද වසා දමන්න." තම ජීවිතය ඉස්ලාමයට සේවය කරමින් දිවි පිදූ මේ ප්‍රීතිමත් සහාබි තුමා සළුවෙන් අඩක් තබා මෙලොව හැර ගියේය.78

අනෙක් ප්‍රාණ පරිත්‍යාගිකයින් ඔවුන්ගේ ජනාසා සලාතය ඉටු කිරීමෙන් පසු කණ්ඩායම් වශයෙන් ඔවුන්ගේ ලේ වැකි ඇඳුමෙන් සොහොන්වල තැන්පත් කරන ලදී. දෙකේ සහ තුනේ (රළියල්ලාහු අන්හුම්). උහද් ගසාහිදී මිනිසුන් හැත්තෑ දෙනෙකු දිවි පිදූහ. ඔවුන්ගෙන් හැට හතරක් අන්සාර්වරුන්ගෙන් වූ අතර ඔවුන්ගෙන් හය දෙනෙක් මුහාජිර්වරුන්ගෙන් වූහ.

බොහෝ අස්හාබ් අල්-කිරාම්ගේ ඥාතීන් ප්‍රාණ පරිත්‍යාග විය. මේ හේතුව නිසා ඔවුන්ගේ හදවත් තුවාල විය. දිවි ගලවා ගත් අයව සැනසීම සඳහා අපගේ ගුරුවරයා හබීබ් අල්-අක්‍රම් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි ව සල්ලාම්) පැවසුවේ, “වල්ලාහි, මම මගේ අස්හාබ් සමඟ ප්‍රාණ පරිත්‍යාගයක් ලබා උහද් කන්දේ හදවතේ ,රාත්‍රිය ගත කිරීමට හැකි නම් මම ඉතා ප්‍රාර්ථනා කරමි. ඔබේ සහෝදරයන් ප්‍රාණ පරිත්‍යාග කළ විට, අල්ලාහු තආලා ඔවුන්ගේ ආත්මය කොළ කුරුල්ලන්ගේ උගුර තුළ තැබුවේය. ඔවුහු ජන්නාහි ගංගාවලට ගොස් එහි ජලය පානය කරති. ඔවුන් එහි පලතුරු අනුභව කරති. ඔවුන් ජන්නාහි සෑම අස්සක් මුල්ලක් නෑරම බලා සිටියි. ඔවුන් එහි රෝස උයන්වල පියාසර කරති. ඉන්පසු ඔවුන් අර්ෂ් අල්-අ’අලා (ද්‍රව්‍යයේ අවසානය, අහස් හතට මායිම්ව සහ හත්වන අහසෙන් පිටත සහ අර්ෂ් ඇතුළත ඇති කුර්සි) යට එල්ලා ඇති රන් පහන් වලට ඇතුළු වී සවස එහි ගත කරති. ඔවුන් එම ආහාර පානවල රසය සහ අලංකාරය දුටු විට, 'අල්ලාහු තආලා අපට දායාද කර ඇති දේ අපගේ සහෝදරයන් දැන සිටියේ නම්, ඔවුන් ජිහාද් වලින් පසුබට නොවන අතර එයින් ඉවතට නොයනු ඇත. ඔවුන් සටන් කිරීමට බිය නිසා සතුරාගෙන් පලා නොයයි. 'අල්ලාහු තආලා, 'ඔබේ තත්වය මම ඔවුන්ට දන්වන්නම්' (සහ ජනාබ් අල්-හක් මාල්හි ආයාත් අල් කරීමා පහළ කරමින් පැවසුවේය,) 'අල්ලාහු තාආලා ගේ මාර්ගයේ දිවි පිදූ අය මැරිලා! යැයි නොසිතන්න. නියත වශයෙන්ම ඔවුන් ජීවතුන් අතර සිටින අතර, ඔවුන්ගේ රබ්(පරමාධිපති) ඉදිරියේ සපයා ඇත. ඔවුන් කොතරම් ප්‍රීති වන්නේද යත්, අල්ලාහු තආලා ඔවුන්ට(ප්‍රාණ පරිත්‍යාග තත්ත්වය) ලබා දුන් නිසාය. තවද ඔවුන් (පරිත්‍යාගිකත්වයෙන්) තවම එකතු වී නැති අයට, “ඔවුන්ට කිසි බියක් නැත, ඔවුන් ශෝක නොවන්නෝ ය” යි ප්‍රීතිමත් ශුභාරංචිය ප්‍රකාශ කිරීමට කැමති වෙති. අල්ලාහු තආලාගෙන් ලැබෙන අනුග්‍රහය සහ ආශිර්වාදය සහ අල්ලාහු තආලා මුඅ’මින්වරුන් සඳහා ඔහුගේ ත්‍යාගය ප්‍රතික්ෂේප නොකරන බවට ශුභාරංචිය ප්‍රකාශ කිරීම නිසා ඔවුහු ප්‍රීති වෙති.'79 අල්ලාහු තආලා ඔවුන් වෙත ඉදිරියට ගොස්, 'මාගේ සේවකයනි, ! ඔබ ආශා කරන ඕනෑම දෙයක් කියන්න, මම එය ඔබට බහුල ලෙස පිරිනමන්නෙමි.’ ඔවුහු පිළිතුරු දෙමින්, ‘අපේ රබ්බි! ඔබ අපට ලබා දුන් ආශිර්වාදයට වඩා අපට ඉල්ලා සිටිය හැකි උතුම් ආශීර්වාදයක් නොමැත. අපි සෑම විටම ජන්නාහි කැමති ඕනෑම දෙයක් අනුභව කරමු. කෙසේ වෙතත්, අපි ඕනෑම දෙයක් සඳහා ආශා කරන්නේ නම්, අපගේ ආත්මය නැවත අපගේ ශරීරයට ලබා දී නැවත ලෝකයට යවා ඔබේ මාර්ගයේ සටන් කර නැවත මරා දැමීමට අපි ආශා කරමු.”

එතන කරන්න දෙයක් ඉතුරු වෙලා තිබුනේ නැත. ඔවුන් රැස් වී නැවත එකතු විය. ඔවුන් ජිහාද් ෆි සබිලිල්ලාහ් සඳහා පැමිණියේ උහද්හි, එනම් අල්ලාහු තආලාගේ ආගම ප්‍රචාරය කිරීමට යි.

ඉතිහාසයේ මෙම අද්විතීය ගසා නිර්මාණය කරන ලදී. අස්හාබ් අල්-කිරාම්ගේ බොහෝ වීර ක්‍රියා, සිතාගත නොහැකි සහ සිහිනෙන් ඈතට, දැක ඇති අතර, නොඇදහිලිවන්තයින්ට තවත් පාඩමක් උගන්වා තිබුණි.

ලෝකයේ නායකයා සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම් තුමාණෝ ඔහුගේ ආශිර්වාද ලත් අස්හාබ් සමඟ දීප්තිමත් මදීනාව දෙසට ගමන් කළහ. ඔවුන් හර්‍රා නම් ස්ථානයට පැමිණි විට, ඔහු තම අස්හාබ් ව පේළියකට සාදා, තම ආශිර්වාද ලත් දෑත් ඔසවා අල්ලාහු තආලාට ප්‍රාර්ථනා කිරීමට පටන් ගෙන, “අනේ මගේ අල්ලාහ්! ප්‍රශංසාව ඔබට වඩාත්ම අයිතියි. අහෝ මගේ අල්ලාහ්! ඔබ නොමඟ ගිය අයව යහමඟට ගත හැකි කිසිවෙක් නැත, ඔබ මඟ පෙන්වූ අයව නොමඟ යවන්නට කිසිවෙක් නැත... මගේ අල්ලාහ්! අපිව ඉමාන් වෙතට ආදරය කරවන්න. අපගේ හදවත් ඉමාන් වලින් සරසා ගන්න. අපව අවිශ්වාසය, අමනාපය සහ අධික බව වලට වෛර කරවන්න. අපේ ආගමට, අපේ ලෝකයට අහිතකර දේ දන්නා, යහමගට යන අයගෙන් අපවත් කරන්න. අහෝ මගේ අල්ලාහ්! අපි මුස්ලිම්වරුන් ලෙස ජීවත් වී මුස්ලිම්වරුන් ලෙස මිය යමු. ධාර්මික යහපත් අය අතරට අපවත් ඇතුළත් කරන්න. මක්නිසාද යත් ඔවුන් තම ගෞරවය හා ගෞරවය නැති කරගත් අය හෝ තම ආගම අතහැර ගිය අය නොවන බැවිනි. අහෝ මගේ අල්ලාහ්! ඔබේ රසූල්ව ප්‍රතික්ෂේප කළ, ඔබේ මාර්ගයෙන් ඉවතට හැරී ඔබේ නබිතුමාට විරුද්ධව සටන් කළ නොඇදහිලිවන්තයන්ට දඬුවම් කරනු! සත්‍ය සහ සැබෑ ඔබේ වධය ඔවුන් මතින් බැස යන්න! ආමීන්!” අස්හාබ් අල්-කිරාම් මෙම යාච්ඤාවට සහභාගි වූයේ, “ආමීන්! ආමීන්!” කියමින් ය.

“අපි කුඩා ජිහාද් වලින් ආපසු පැමිණියෙමු. අපි මහා ජිහාදය ආරම්භ කරන්නෙමු”
හදීස් අෂ් ෂරීෆ්

අපගේ ආදරණීය නබිතුමා තම අස්හාබ් සමඟ මදීනාව වෙත ළඟා විය. මදීනාවේ රැඳී සිටි කාන්තාවන් සහ ළමයින් පාරට බැස ගියහ. කුතුහලයෙන් හා ශෝකයෙන්, ඔවුන් පැමිණෙන හමුදාවේ ලෝක නායකයා දැකීමට උත්සාහ කළහ. ලෝකය ආලෝකමත් කළ ඔහුගේ දීප්තිමත් මුහුණ දුටු ඔවුන් අල්ලාහු තආලාට ස්තුති කළහ. ඉන්පසුව, ඔවුන්ගේ දෑස් පියා, ස්වාමිපුරුෂයන්, පුතුන් සහ මාමාවරුන් සොයමින් හමුදාව දෙස බැලුවේය. ඔවුන් ව නොදුටු විට... කඳුළු නවත්තගන්න බැරි විය. ඔහුගේ අස්හාබ්ගේ මෙම තත්වය දුටු අපගේ ගුරුවරයා වන රසූල් අල්-අක්‍රම් ඉතා දුක් වූ අතර ඔහුගේ ආශීර්වාද ලත් දෑසින් කඳුළු ගලා ගියේය.

එක් අවස්ථාවක, හස්‍රත් සඅද් ඉබ්නු මුආස්ගේ මව වන කබ්ෂා ආර්‍යාව අපගේ ශාස්තෘවරයා වන නබිතුමා වෙත ළඟා වූ බව පෙනී ගියේය. ඇගේ පුත් අම්‍ර් උහද්හි දී ෂහීද් විය. ඇය අපගේ නබිතුමා හමුවට පැමිණි විට, “මගේ දෙමාපියන්, මාගේ ජීවිතය, ඔබ වෙනුවෙන් කැප වේවා, රසූලල්ලාහ්! අල්හම්දුලිල්ලාහ්, මම ඔබ නිරුපද්‍රිතව සහ සුවයෙන් සිටිනු දුටුවෙමි. ඔබ ආරක්ෂිතව සිටින තාක් කල්, වෙන කිසිවක් මට බලපාන්නේ නැත!” ඇය තම ආදරණීය පුතා ගැන ඇසුවේ නැත. අපගේ ආදරණීය නබි තුමා ඇගේ පුත් අම්‍ර් නැතිවීම පිළිබඳ ශෝකය ප්‍රකාශ කිරීමෙන් පසු, “සාඅද්ගේ මව! ප්‍රාණ පරිත්‍යාගික වූ සියල්ලෝම ජන්නාහි රැස් වී එකිනෙකා සමඟ මිත්‍ර වූ බව ඔබටත් ඔහුගේ පවුලේ අයටත් ප්‍රීතිමත් ආරංචියකි. ඔවුන් තම නිවෙස්වලටද මැදිහත් වනු ඇත.” කබ්ෂා ආර්‍යාව මෙසේ පැවසුවාය, “අනේ රසූලල්ලාහ්, අපි අල්ලාහු තආලාගෙන් ලැබෙන සෑම දෙයකින්ම සෑහීමට පත් වෙමු! මේ සතුටුදායක ආරංචිවලින් පසුව ඔවුන් වෙනුවෙන් හඬන්නේ කවුද? කරුණාකර ජිවත් වන්නා අය වෙනුවෙන් යාච්ඤා කරන්න. ” මෙයින් පසු ලෝකයාගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ මෙසේ ප්‍රාර්ථනා කළහ: “අහෝ මගේ අල්ලාහ්! ඔවුන්ගේ සිත්වල දුක දුරු වේවා! ජිවත් වන අයව වඩාත්ම ආශීර්වාද ලත් අය බවට පත් කරන්න!”

අපගේ නායකයා, නබිතුමා තම අස්හාබ්ට පැවසුවේ, ශරීරයේ ආශාවන්ට එරෙහි අරගලය ගැන සඳහන් කරමින්, “(අනේ මගේ අස්හාබ්! දැන්) අපි කුඩා ජිහාද් වලින් ආපසු පැමිණියෙමු. අපි මහා ජිහාදය ආරම්භ කරන්නෙමු.”80 ඉන්පසු ඔහු සෑම කෙනෙකුටම තම නිවෙස්වල විවේක ගන්නා ලෙසත් තුවාල ලැබූවන්ට ප්‍රතිකාර ලබා ගැනීමටත් නිර්දේශ කළේය. ඔහුත් තුවාල ලැබුවේය. ඔහු කෙලින්ම ගියේ ඔහුගේ ප්‍රීතිමත් නිවසටයි.

හම්‍රා අල්-අසද් ගාසාව

රසූල් අල් අක්‍රම් සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම් නැවත මෙදීනාවට පැමිණි විට, බහුදේවවාදීන්ට ඕනෑම වේලාවක නැවත පැමිණ මෙදීනාව වැටලීමේ හැකියාවක් තිබූ බැවින්, ඔහු පූර්වාරක්ෂාව ගත්තේය. උහද් ගසාවෙන් පසු සඳුදා, මුස්ලිම්වරුන් තුවාල ලැබුවද, ඊයේ යුද්ධයෙන් දුර්වල නොවූ බව පෙන්වීමට සහ සතුරා බිය ගැන්වීමට, ඔවුන් මදීනාවට ආපසු නොඑන ලෙස, ඔහු බිලාල් අල්-හබාෂිට පැවසුවේය. “ඔවුන්ට කියන්න, රසූලුල්ලාහ් ඔබට සතුරා අනුගමනය කරන ලෙස අණ කරයි! ඊයේ අප සමඟ සටන් නොකළ අය නොඑනු ඇත; සටනට සහභාගී වූ අය පමණක් පැමිණෙන්න!” ඔහු මෙම අණ සහාබාවරුන්ට දැනුම් දුන් විට, ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් තුවාල ලැබූ නමුත් ඔවුන් වහාම සූදානම් වූහ. දරුණු ලෙස තුවාල ලැබූ අබ්දුල්ලාහ් සහ රාෆි සහෝදරයන් අපගේ ආදරණීය නබිතුමාගේ මෙම ආරාධනය ඇසූ විගස, ඔවුන්ගේ වේදනාව නොතකා, ඔවුන් මුජාහිද්වරුන් වෙත දිව ගියේ, "රසූලුල්ලාහ් සමඟ ගසාවට යාමට අපට ඇති අවස්ථාව මග හැරිය හැකිද?"

ඔහුගේ කීර්තිමත් අස්හාබ් සමඟ අපගේ ආදරණීය නබිතුමා බහුදේවවාදීන් අනුගමනය කිරීමට පටන් ගත්තේය. රව්හා නම් ස්ථානයේදී බහුදේවවාදීන් එක්‍රැස් වී මදීනාව වටලා මුස්ලිම්වරුන් විනාශ කිරීමට තීරණය කළ බව ඔවුහු දැනගත්හ. මේ පියවර අපේ ශාස්තෘන් වහන්සේ නබිතුමාගේ ආශ්චර්‍යයක් බව තේරුණේය.

අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් රසූල් අල් අක්‍රම් තුමාණන් ඔවුන් දෙසට ගමන් කරන බව බහුදේවවාදීන්ට ආරංචි වූ විට ඔවුන් බියෙන් තම තනතුරු අත්හැර මක්කම වෙත ආපසු ගියහ.81

අපගේ නායකයා වන නබිතුමා ඔවුන් පසුපස හම්‍රා අල්-අසද් නම් ස්ථානයට ගියේය. බහුදේවවාදීන් දෙදෙනෙක් ව අල්ලා ගත්හ. ඔවුන් දින තුනක් එහි රැඳී සිට, පසුව මදීනා වෙත ආපසු ගියේය.

අල්ලාහු තආලා, හම්‍රා අල්-අසද් වෙත ගිය මෙම ගෞරවනීය අස්හාබ් තුමානන්ට මාල්හිදී, “අල්ලාහු තආලාගේ සහ ඔහුගේ රසූල් තුමාගේ ආරාධනයට නැවත දුවන අයට විශාල විපාකයක් ඇත. තුවාල වූ අතර විශේෂයෙන් ඔවුන් අතර යහපත කරන අය සහ අයහපත් නොකරන අය සඳහා.”82

උහද්හිදී අපගේ ආදරණීය නබිතුමාව ඝාතනය කිරීමට දිවුරුම් දුන් අයගෙන් එක් අයෙක් වන ඉබ්නු කමියා නැවත මක්කම වෙත පැමිණ ඇත. දිනක් ඔහු තම බැටළුවන් පරීක්ෂා කිරීමට කන්දකට ගියේය. ඔහු ඒවා ඉහළින්ම සොයා ගත්තේය. එක් බැටළුවෙකු දුව ගොස් ඉබනු කමියාට පහර දීමට පටන් ගත්තේය. ඔහු ඉබනු කමියාව මරා දැමුවේ ඔහුට නැවත නැවතත් පහර දීමෙනි.

අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු ෂිහාබ් අස් සුහ්‍රි මක්කම බලා යමින් සිටියදී සුදු තිත් සහිත සර්පයෙකු විසින් මරා දමන ලදී.

අපේ ශාස්තෘන් වහන්ස, නබිතුමාව මරන්න හදපු හැමෝටම දඬුවම් දී අවුරුද්දක් ඇතුළත මැරුණෝය.

ඔහුගේ මිතුරා සර්ප විෂ පානය කරන්නේ නම්, එය ජීවිතයේ අමෘතය බවට පත්වේ,

ඔහුගේ සතුරා ජලය පානය කරන්නේ නම්, එය සර්ප විෂ, ජලය බවට පත්වේ.

එහි සෑම බිංදුවකින්ම, දයාවේ සාගරයක් ගලා ආවේ,

ඔහුගේ අත දිගු කර ඔහුගේ රෝස කම්මුල වතුරෙන් සෝදාගත් විටය.

මුළු ජීවිත කාලයම, එය අවට සැරිසැරුවේය, ගල් වලට හිස ගසා,

නොනවත්වා, ඔබේ පාදවල දූවිලි, ජලය වෙත ළඟා විය.

ඔහුට අවශ්‍ය වන්නේ ඔහුගේ දොරටුවේ පස ටිකෙන් ටික ආලෝකමත් කිරීමටයි,

එය කැබලිවලට ඉරා දැමුවත්, එය එම දොරටුවෙන්, ජලයෙන් ඉවත් නොවනු ඇත.

පව්කාරයෝ පිළිගන්නවා ඔබගේ නට් එක පුනරාවර්තනය කරන එක තමයි බෙහෙත කියා,

බෙබදු අය වගේ, බීමත්කම නැති කරගන්න වතුර බොනවා වාගේ.

අහෝ හබිබුල්ලාහ්!, අහෝ මිනිසුන්ගෙන් හොඳම! මම ඔබ වෙනුවෙන් ආශා කරමි,

වියළී ගිය, දැවෙන, සෑම විටම ජලය ප්‍රාර්ථනා කරන වාගේ.

මිඅ’රාජ් රාත්‍රියේ, ආශ්චර්‍යයේ සාගරය ඔබයි.

කාගේ ආශිර්වාදයන් ද පිනි බිඳු, තරු සහ ග්‍රහලෝක , ජලය වලට ලබා දුන්නේ.