අස්හාබ් අල්-කිරාම් තුමන්ලාගේ අධ්‍යාපනය

මස්ජිද් අන්-නබී

අපේ නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් මදීනාවට ගෞරව කරන විට, ඔහුට මුලින්ම අවශ්‍ය වූයේ පල්ලියක් ඉදිකිරීමයි. එහිදී ඔහුගේ සහචරයන්ට ඉගෙනීමට හා ජමාත් ලෙස - සාමූහික යාඥාවන් ඉටු කිරීමට හැකිය. මේ අතර, ජිබ්‍රීල් අලෙයිස් සලාම් පැමිණ, "අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි! ඔහුට ගල් හා ගඩොල්වලින් නිවසක් (මස්ජිද්) ඉදිකර දෙන ලෙස අල්ලාහ් අණ කරයි" යැයි පැවසූහ. අපේ හබීබ් අල්-අක්‍රම්ට වහාම එහි අයිතිකරුවන්ගෙන් ඉඩම මිලදී ගැනීමට අවශ්‍ය විය. ඔහු මදීනාවට පැමිණි විට ඔහුගේ ඔටුව කුස්වා එහි දණ ගැසුවේය. එම අයිතිකරුවන්, “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි! එහි වටිනාකම අප බලාපොරොත්තු වන්නේ ජනාබ් අල් හක්ගෙන් පමණි. අපි ඔබට එම ඉඩම ලබා දෙන්නේ අල්ලාහ් වෙනුවෙන් තෑග්ගක් ලෙසයි" යනුවෙන් පැවසූහ. ඔවුන්ට එය ඔහුට තෑගි කිරීමට අවශ්‍ය විය. නමුත් අපේ නායකයා ඔවුන්ගේ ඉල්ලීම පිළිගත්තේ නැහැ. ඒ වෙනුවට ඔහු එහි වටිනාකමට වඩා වැඩි මුදලක් ගෙවා එය මිලදී ගත්තේය.1

ඉඩම සමතලා කිරීමේදී ගඩොල් කපා ගල් ඉවත් කරන ලදී. අවසානයේ දී සියලු කටයුතු අවසන් වූ අතර අත්තිවාරම දැමීමට ඔවුන් එක්‍රැස් විය. අපගේ නබි මුහම්මද් මුස්තෆා (සල්ලල්ලාහු අලෛහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් දෑතින් අත්තිවාරම මත පළමු ගල රෝපණය කරන ලදී. එවිට ඔහු මෙසේ කීවේය: "අබූ බකර් ඔහුගේ ගල මාගේ ගල අසල තබන්න! උමර් ඔහුගේ ගල අබූ බකර්ගේ ගල අසල තබන්න! උස්මාන් උමර්ගේ ගල අසල ඔහුගේ ගල තබන්න! අලී උස්මාන්ගේ ගල අසල ඔහුගේ ගල තබන්න!" ඔහුගේ අණ ක්‍රියාත්මක වූ පසු, ඔහු තම අස්හාබ් අල්- කිරාම්ට පැවසුවේ, "ඔබටත් ඔබේ ගල් තැබිය හැකිය" යනුවෙනි. ඉන්පසු ඔවුන් තම ගල් තැබීමට පටන් ගත්හ.

සියලුම අස්හාබ් අල්-කිරාම්, විශේෂයෙන් අපගේ ආදරණීය නබිතුමා, මස්ජිදය ගොඩනැගීමට වෙහෙස නොබලා කටයුතු කළහ. ඔහු තම ආශීර්වාද ලත් පිටේ ගල් හා ගඩොල් රැගෙන ගියේය. ඔවුන් අත්තිවාරම මීටර් එකහමාරක් ගල්වලින් ඔසවා ඉතිරිය ගඩොල්වලින් ඉදිකළහ. දවසක් අපේ නබි රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) ගඩොලක් රැගෙන ගියහ. ඔහුගේ එක් අස්හාබ් කෙනෙක් ඔහු වෙත පැමිණ ඉතා නිහතමානීව පැවසුවේ, “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි! මට ගඩොල් රැගෙන යාමට ඉඩ දෙනවාද?" යනුවෙනි. ඔහු බැගෑපත් විය. අපේ නායකයා වන කාතම් අල්-අන්බියා කරුණාවෙන් ඔහුට දන්වා සිටියේ ඔහුට තව තවත් සවාබ් (ආශිර්වාද) අවශ්‍ය බවත් ඔහුට ගඩොලක් දිය නොහැකි බවත්‍ය. ඔහු ඔහුට ගල් ගෙන එන ලෙස උපදෙස් දුන්නේය.

මස්ජිදූන් නබි ඉදිකිරීමේ දී ඉතා වෙහෙස මහන්සි වී වැඩ කළ අයගෙන් අපේ නායකයා වූ රසූලුල්ලාහ් ද විය. ඔහු බර පාෂාණ පෙදරේරුවන් වෙත ගෙන යනු ඇත. ඔහු එම ගල් හා ගඩොල් රැගෙන යන අතරතුර, ඔහු තම සහචරයන්ට තමන් කළ කාර්‍යයේ වටිනාකම සහ ලබා ගත යුතු ආශීර්වාද පිළිබඳ ශුභාරංචිය ලබා දී ඔවුන් දිරිමත් කළේය.

අපේ නායකයාගේ මේ උත්සාහය දැකලා මුස්ලිම් අය හරිම ආදරයෙන් වැඩ කළහ. ඇත්ත වශයෙන්ම, අනෙක් සියල්ලන්ම එක් ගඩොල් රැගෙන යන අතර, අම්මාර් ඉබ්න් යසීර් ගඩොල් දෙකක් රැගෙන ගියේය, එකක් අපේ නායකයා වෙනුවෙන්, අනෙක ඔහු වෙනුවෙන්. මෙය දුටු අපේ රසූලුල්ලාහ් ඔහු වෙත ගියේය. ඔහු තම ආශිර්වාද ලත් අතින් හස්‍රත් අම්මාර්ගේ පිටට තට්ටු කර “සුමයියාගේ පුත්‍රයා! ඔබට සවාබ් දෙකක් ලැබෙන අතර අනෙක් සියල්ලන්ටම එක සවාබ් ලැබේ!" යනුවෙන් පැවසුවේය.

මස්ජිදයේ බිත්ති කෙටි කලකින් නිම වූ අතර එහි ඉහළ කොටස ආවරණය විය. කාමර ඉඳි අතු වලින් සාදා තිබුණි. අරාබියේ සිරිතට අනුව ඒවා රෙදිවලින් සෙවිලි කර තිබුණි. දොරවල්වල තිබුණේ තිර රෙදි පමණයි. කාමර තිබුණේ පල්ලියේ ගිනිකොන දෙසින් සහ උතුරු පැත්තේය. බොහෝ විට ඒවායේ දොරවල් මුස්ලිම් පල්ලියට මුහුණ ලා තිබුණි. ඒවායේ වහලවල් මධ්‍යම උස පුද්ගලයෙකුට වඩා අතක් දිග විය. හස්‍රත් ෆාතිමා සහ හස්‍රත් ආයිෂාගේ කාමර අතර දොරක් තිබුණේය. ඊට අමතරව අපේ රසූලුල්ලාහ්ට මස්ජිදය අසල තවත් ගඩොල් කාමර දෙකක් ඉදිකරන ලදී. ඒවා තල් කොළ වලින් වැසී තිබුණි. කාලයත් සමඟ මෙම කාමර නවය දක්වා වැඩි විය. මස්ජිදයේ ඉදිකිරීම් අවසන් වූ පසු අපගේ නබිතුමා හස්‍රත් ඛාලිද් ඉබ්නු සයිද්ගේ නිවසින් ඔහු වෙනුවෙන් ඉදිකරන ලද නිවසට ගියේය.2

අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි!

රසූලුල්ලාහ්, ඔබේ රූපය,

ආදරවන්තයින්ව ආකර්ෂණය කරයි.

(එය) ඔවුන් උදයෙහිද සවසෙහිද ඔබ කෙරෙහි

ආශාව තබාගෙන සිටීම වේ, රසූලල්ලාහ්!

දිවා රෑ, මගේ ලාභය හඬා වැලපෙමින්,

ආශාවේ ගින්නෙන් මාව දවාලයි, දැන් නැවත නැවතත්,

ඔබෙන් වෙන්වීම මගේ දෑස් තෙත් කරයි, රසූලුල්ලාහ්!

අස්ෆියා3 යනු හුදාගේ ආශිර්වාදයයි,

අව්ලියා4 ගේ සතුට සහ ප්‍රීතිය සහ නබිවරුන්ගේ විශිෂ්ටත්වයයි,

ඔබගේ කරුණාව, රසූලුල්ලාහ්!

මේ දුප්පතාට අනුකම්පා කරන්න,

මම පව්කාරයෙක්, මේ පව්කාරයාට අනුකම්පා කරන්න,

අසරණ වූ අසරණයන්ට අනුකම්පා කිරීම

ඔබේ සිරිතයි රසූලුල්ලාහ්!

පව්කාරයන් සඳහා මැදිහත්කරුවා, හක්ගේ ආලෝකය - නූර්,

ඔබේ වහල් නසූහි, ඔහුව පිටත් කර නොයන්න.

දයාව දක්වන්න, ඔහුව ඔබේ කරුණාවේ දොරෙන් ඉවතට හරවන්න එපා,

ඔහු ඔබේ උම්මත්, රසූලුල්ලාහ්!

"මම එය (හන්නානා) වැලඳ නොගත්තේ නම්, එය මා වෙනුවෙන් කියාමා (නැවත නැඟිටීමේ දවස) තෙක් හඬා වැලපෙන්නට ඇත."
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

නසූහි උස්කුදාරි

ඉඳි ගසේ කඳේ විලාපය

මදීනාවේ මස්ජිද් අන්-නබවි (නබිතුමාගේ පල්ලිය) හි රට ඉඳි කඳක් තිබුණි. සිකුරාදා දිනවල අපේ නබිතුමා මස්ජිදයේ හන්නානා නම් ගසේ කඳට හේත්තු වී ඛුත්බා දේශනය කළේය. පසුව, ඔහු එහි පියගැට තුනක් සහිත මින්බරයක් (දේශනා වේදිකාවක්) තැබීය. එක් සිකුරාදා, අපේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් සහ අස්හාබ් මස්ජිදුන් නබි වෙත රැස් වූහ. අපේ නායකයා ඛුත්බා සඳහා නව මින්බර් එකට ගොඩ වන විට, ඔහු හේත්තු වී සිටි වියළි ඉඳි ගස් කඳ, ගැබිනි ඔටුවෙකුගේ කෑගැසීම සිහිපත් කරමින්, සෑම කෙනෙකුටම ඇසෙන පරිදි හයියෙන් අඬන්නට විය. අස්හාබ් හැමෝටම පුදුමයෙන් ශබ්දය ඇසුණි. කෙසේ වෙතත්, ශබ්දය නතර වූයේ නැත. ඊට පසු, ලෝක නායකයා මින්බර් වෙතින් බැස ඔහුගේ කරුණාවන්ත දෑතින් කඳට තට්ටු කළේය. ඒ වෙලාවේ ඇඬීමත් කෙඳිරිල්ලත් නැවතුණි. ඒ වියළි ඉඳි ගස අපේ නබිතුමාට දක්වන ආදරය හා සෙනෙහස දුටු සහාබාවරුන්ට කඳුළු නවතා ගත නොහැකි විය.

මෙම සිදුවීම සම්බන්ධයෙන් හස්‍රත් අනස් ඉබ්නු මාලික් “එහි හඬින් මස්ජිදය පවා කම්පා විය” යනුවෙන් ප්‍රකාශ කළ අතර, ඉබ්නුල් අබී වදා පැවසුවේ මෙසේය, “ඉඳි ගසේ කඳ පුපුරා ගොස් එහි ස්ථානයෙන් ඉවත් විය. අපගේ නායකයා වන අල්ලාහ්ගේ දූතයා පැමිණ, ඔහුගේ දෑත් එය මත තැබුවේය. එවිට එය නිශ්ශබ්ද විය".

අපගේ නබිතුමා පැවසුවේ, "මාගේ පැවැත්ම පවත්වා ගෙන යන අල්ලාහු තාලාගේ බලය මත දිවුරමි, මා එයට තට්ටු නොකළේ නම්, එය නැවත නැඟිටීමේ දිනය දක්වා මා ගැන දුකෙන් හා ආශාවෙන් කඳුළු සලනු ඇත."

තවත් වාර්තාවක, එය පහත පරිදි වාර්තා වේ: රසූල් අලෛහිස් සලාම් වියළි ඉඳි ගස් කඳ දෙසට හැරී, "ඔබ කැමති නම්, මට ඔබව ඔබ සිටි වත්තේ තැබිය හැකිය. ඔබට නැවත අතු සමඟ ජීවත් විය හැකිය. හෝ ඔබට අවශ්‍ය නම්, අල්ලාහු තආලාගේ මිතුරන්ට ඔබේ පලතුරු අනුභව කිරීමට මට ඔබව ජන්නාහි තැබිය හැකිය." යනුවෙන් කීවේය. ඉඳි කඳ එයට සවන් දුන් අතර, "අල්ලාහ්ගේ මිතුරන් මාගේ පලතුරු අනුභව කරන පිණිස, මම වයසට නොයන, දිරාපත් නොවන ස්ථානයක රැඳී සිටින පිණිස ජන්නාහි මා සිටුවන්න" යනුවෙන් පවසනු ඇසීය. අපගේ නබිතුමාණන් සමඟ සිටි අය ද ගසට සවන් දුන්හ. අපගේ නබි රසූලුල්ලාහ් "ඔබ කැමති ඕනෑම දෙයක් මම කරන්නෙමි" යනුවෙන් පිළිතුරු දුන්නේය. එවිට ඔහු තම අස්හාබ් දෙසට හැරී, "මෙය දාර් අල්-ෆනා (මේ ලෝකය, මරණයේ භූමිය) වන අතර දාර් අල්-බකා (ආකිරත්, සදාකාලික භූමිය) මෙයට වඩා වැඩි කැමැත්තක් දක්වයි." යැයි පැවසීය.5 ඉන්පසු රසූලුල්ලාහ්ගේ අණ පරිදි ඉඳි ගස් කඳ වළ දමන ලදී.

ඔවුන්ගේ පවුලේ සාමාජිකයන් මදීනාවට පැමිණීම

අපේ නායකයා වූ සර්වාර් අල් ආලම් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් සහ හස්‍රත් අබූ බකර් සංක්‍රමණය වූ විට, ඔවුන් තම දරුවන් මක්කාවේ දමා ගියහ. ඉමාම් අල්-බුහාරි විසින් උපුටා දක්වන ලද හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්හි හස්‍රත් ආයිෂා මෙසේ පැවසුවාය: "අපගේ නබි රසූලුල්ලා මට මෙසේ කීවේය: "ආයිෂා! ඔයාව මගේ හීනෙන් දෙපාරක් පෙන්නුවා. මම හිතන්නේ මම ඔබේ පින්තූරය කොළ පැහැති සිල්ක් රෙද්දක් මත දුටුවා, එවිට මට පැවසුවේ “මේ පින්තූරයේ හිමිකාරිය ඔබේ අනාගත බිරිඳයි” කියලා."එම සිහිනයෙන් පසු (අපේ මව හස්‍රත් කදීජාගේ මරණයෙන් වසරකට පසුව), අපගේ නබිතුමා සහ අපගේ මව හස්‍රත් ආයිෂා මක්කාවේ සිටියදී විවාහ ගිවිස ගත්හ. කෙසේ වෙතත්, විවාහය තවමත් සිදු වී නොමැත. අපගේ මව හස්‍රත් ආයිෂා මෙසේ පැවසුවාය:

“රසූලුල්ලාහ් මදීනාවට සංක්‍රමණය වූ විට, ඔහු අප සහ ඔහුගේ දියණියන් මක්කාවේ දමා ගියේය. ඔහු මදීනාවට ගෞරව කළ පසු, ඔහු අපට අවශ්‍ය ඕනෑම දෙයක් මිලදී ගැනීමට ඔටුවන් දෙදෙනෙකු සහ දිර්හම් 500 ක් සමඟ ඔහුගේ නිදහස් වූ වහලෙකු වන සයීද් ඉබ්න් හාරිසා සහ අබූ රාෆි අප වෙත එව්වේය. මගේ පියා අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්න් උරෛකීත් සමඟ ඔටුවන් දෙතුන් දෙනෙකු එව්වේය. මගේ මව, මා සහ මගේ සහෝදරිය අස්මා ඔටුවන් මගින් යවන ලෙස මගේ සහෝදරයා අබ්දුල්ලාහ්ට අණ කරමින් ඔහු ලිපියක් ද යැවීය. මම, මගේ අම්මා උම්මු රූමාන් සහ රසූලුල්ලාහ්ගේ දියණියන් වන හස්‍රත් ෆාතිමා-තුස්-සහ්‍රා සහ උම්මු කුල්තුම්, රසූලුල්ලාහ්ගේ බිරිඳ සව්දා, උසාමා සහ ඔහුගේ මව උම්මු අයිමන් යන සියල්ලෝම එකට පිටත් වූහ. අපි කුබෛත් වෙත ළඟා වූ විට, සයීද්, දිර්හම් 500 ක් ගෙවා තවත් ඔටුවන් තිදෙනෙකු මිලදී ගත්තේය. තල්හා ඉබ්නු උබෙයිදුල්ලාහ් ද ගමන් කණ්ඩායමට එකතු විය. මිනා සිට බයිත් වෙත ළඟා වූ විට, මගේ ඔටුවා දුවන්නට පටන් ගත්තේය. මම පස් මත වැටුණු අතර මගේ මව මා අසල සිටියාය. මගේ අම්මා, “අහෝ මගේ දුව, අහෝ අසරණ මනාලිය!” යැයි කියමින් කෑගැසුවාය. අල්ලාහු තආලා ඔටුවාව සන්සුන් කර අපව බේරා ගත්තේය. අවසානයේ අපි මදීනාවට පැමිණියෙමු. මම මගේ පියාගේ පවුල සමඟ ගොඩ බැස්සෙමි. රසූලුල්ලාහ්ගේ පවුල ඔවුන්ගේ කාමර ඉදිරිපිටට බැස ගියහ.

අපේ අම්මා හස්‍රත් ආයිෂා කාලයක් ඇගේ පියා හස්‍රත් අබූ බකර්ගේ නිවසේ නැවතී සිටියාය. ඔවුන්ගේ විවාහය සිදු වූයේ බද්‍ර් ගසා සටනින් පසුවය.

ඒ පුද්ගලයා කොතරම් සතුටින්ද,

ඔහු අල් කුර්ආනය කියවයි!

ඉකාමත්, අදාන්, ඇසෙන විට

ඔහුගේ හදවත ඊමානෙන් පිරී යයි!

අදාන් අල්-මුහම්මදී

මස්ජිඩ් අන්-නබි ඉදිකිරීමෙන් පසු, යාඥා වේලාවන් ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට සහ යාඥා වේලාවන්හිදී මුස්ලිම්වරුන්ට මස්ජිදයට ආරාධනා කිරීමට නියෝගයක් නොතිබුණි.  “අස්සලාතු ජාමිආ (යාච්ඤාව සඳහා රැස් වන්න)” පමණක් කීවේය.

දිනක් අපගේ නායකයා වූ රසූලුල්ලාහ් සහාබාවරුන්ගෙන් උපදෙස් ලබාගෙන, සලාතයේදී විශ්වාසවන්තයින් මස්ජිදයට කැඳවන්නේ කෙසේදැයි විමසීය. යාඥා වේලාවන් ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා කිතුනුවන් මෙන් සීනුවක් නාද කිරීමට ඇතැමුන් යෝජනා කළහ. සමහරු යුදෙව්වන් මෙන් නළාව පිඹීමට යෝජනා කළහ. තවත් අය තම මතය ප්‍රකාශ කළේ “අපි යාඥා කරන වේලාවට ගිනි දල්වා එය අවදි කරමු” යනුවෙනි. අපේ නායකයා වූ රසූලුල්ලාහ් කිසිවක් පිළිගත්තේ නැත.6

අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්න් සයිද් ඉබ්න් සහ්ලබා සහ හස්‍රත් උමර් සිහිනෙන් අදාන් පාරායනය කරනු දුටුවෝය. හස්‍රත් අබ්දුල්ලාහ් අපගේ ආදරණීය නබිතුමා වෙත පැමිණ ඔහුගේ සිහිනය මෙසේ විස්තර කළේය:

“ඔබ අදාන් හරහා යාඥාවට කැඳවන විට ඔවුන් එය විහිළුවක් සහ සෙල්ලමක් ලෙස සලකයි. මක්නිසාද යත් ඔවුන් නොතේරෙන ජනතාවක් වන බැවිනි."
අල්-මායිදා: 58

“කොළ පැහැති ඇඳුමකින් සැරසුණු මිනිසෙක් සීනුවක් අල්ලාගෙන සිටිනු මම දුටුවෙමි. මම ඔහුගෙන්, 'ඔබේ අතේ ඇති සීනුව මට විකුණනවාද?' යැයි ඇසුවෙමි. ඔහු, “ඔබ එයට කුමක් කරන්නෙහි දැ”යි ඇසූ සේක. "සලාත වේලාවන් ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා මම එය නාද කරන්නම්" යැයි මා පිළිතුරු දුන් විට, "මම ඔබට හොඳ මාර්ගය කියා දෙන්නෙමි" යනුවෙන් පැවසූ පුද්ගලයා, කිබ්ලාව දෙසට හැරී, 'අල්ලාහු අක්බර්, අල්ලාහු අක්බර්' යනුවෙන් උස් හඬින් පාරායනය කිරීමට පටන් ගත්තේය. ඔහු සලාතය සඳහා නැඟී සිටීමට කාලය පැමිණි විට, ඔහු අදාන් නැවත නැවතත් කීවේය. එහි අවසානයේ ඔහු "කද් කාමත්-ඉස්-සලාත්" යන වාක්‍යය එකතු කළේය."

අපේ රසූලුල්ලාහ් මෙය අසා, “මේ සිහිනය සැබෑවක්. එම වචන බිලාල්ට උගන්වා ඔහුට ඒවා කීමට ඉඩ දෙන්න!” යැයි පැවසීය. එය අදාන්7 ලෙස නම් කරන ලදී.

හස්‍රත් බිලාල් මස්ජිද් අෂ්ෂරීෆ් අසල උස් වහලය මතට නැඟී ඔහුට ඉගැන්වූ වචනවලින් පළමු අදාන් පාරායනය කළේය.

හස්‍රත් උමර් අදාන් ඇසූ විට අපේ නායකයා රසූලුල්ලාහ් හමුවට දිව ගියේය. හස්‍රත් බිලාල් විසින් පාරායනය කරන ලද වචන ඔහුගේ සිහිනයෙන් දුටු දෙයට සමාන බව ඔහු පැවසීය. එදින රාත්‍රියේ සමහර සහාබාවරුන් එම සිහිනයම දුටුවෝය. එම අවස්ථාවේදී, සූරතුල් ජුම්ආහි 9 වන ආයත් අල්-කරීමා පහළ වූ බැවින් එය හෙළිදරව් කිරීමත් සමඟ පහළ විය.

දිනක්, උදෑසන යාඥා කරන වේලාවක, බිලාල් අල්-හබෂි, අපගේ ආදරණීය නබිතුමාගේ නිවසේ දොර ඉදිරිපිටදී, "අස්-සලාතු ඛයිරුන් මිනන් නවම්"8 යනුවෙන් දෙවරක් ඇමතීය. අපේ නබිතුමා එයට කැමති විය. ඔහු, “බිලාල්, මොනතරම් ලස්සන වචනයක්ද! ඔබ ෆජ්‍ර් සලාතය සඳහා අදාන් පවසන විට මෙය පවසන්න.” යැයි කීවේය. මේ අනුව, උදෑසන සලාතයේ අදාන්හිදී මෙම වචනය කියවන ලදී.

නබි තුමාණන්ගේ මරණය දක්වාම මුඅද්දීන් - (අදාන් පාරායනය කරන්නා) ලෙස කටයුතු කළ බිලාල් අල් හබෂිගේ හඬ ඇසුනේය. එය ඉතා ලස්සන හා ආකර්ෂණීය විය. ඔහු අදාන් කීමට පටන් ගත් විට, සෑම කෙනෙකුම මහත් ආදරයෙන් හා ප්‍රීතියෙන් සවන් දෙන අතර තමන්ව අමතක කරති. ඔහු අදාන් කියන විට සියල්ලෝම හඬා වැටේ.

මදීනාවේ බහුදේවවාදීන්ට සහ යුදෙව්වන්ට, අස්හාබ් අල්-කිරාම් යාඥා කරන අවස්ථාවේදී අදාන් අල්-මුහම්මදි සමඟ මස්ජිදයට එකිනෙකා කැඳවා ගැනීම ඉතා අමුතු දෙයක් ලෙස පෙනුනි. අදාන් පාරායනය කරන විට ඔවුහු සමච්චල් කළහ. ඔවුන්ගේ සමච්චලයෙන් පසුව, අල්ලාහ් තආලා අල් කුර්ආන් අල්-කරීම් හි මාල් හි පහත සඳහන් දේ ප්‍රකාශ කළේය, “ඔබ අදාන් හරහා යාඥාවට කැඳවන විට ඔවුන් එය විහිළුවක් සහ සෙල්ලමක් ලෙස සලකයි. මක්නිසාද යත් ඔවුන් නොතේරෙන ජනතාවක් වන බැවිනි."9

ඔහු මුඅද්දීන් අමතා කඅබාව දෙසට මුහුණ ලා සිට

ඉකාමත් පවසන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය.

ඊමාන් වැසියන් එය ඇසූ විට, ඔවුන් ගෞරවයෙන් සවන් දුන් අතර,

පසුව, ඔවුන් යාච්ඤාව ආරම්භ කර ඔවුන්ගේ රබ් වෙනුවෙන් වැඳ වැටුණි.

අස්හාබ් අස්-සුෆ්ෆා

අපගේ නබිතුමාට මස්ජිදූන් නබිගේ උතුරු බිත්තියේ ඉඳි අතු වලින් සාදන ලද ආලින්දයක් තිබුණි. මක්කාවේ සිට සංක්‍රමණය වූ හුදකලා සහාබාවරුන්ට එහි රැඳී සිටින ලෙස ඔවුහු නියෝග කළහ. ඔවුන්ට කිසිදු දේපල වස්තුවක් තිබුණේ නැත.10 එම හුදකලා සහාබාවරු, අන්සාර්වරුන්ගේ දුප්පතුන් සහ මුහාජිර්වරු ජීවත් වූයේ මස්ජිද් නබි අසල පිහිටි සුෆ්ෆා නම් මහා ආලින්දයේ ය. ඔවුන් ඉගෙනීමේ හා ඉගැන්වීමේ නිරත වූහ. ඔවුන්ගේ සංඛ්‍යාව දහයේ සිට හාරසියය දක්වා විය. බොහෝ විට ඔවුන්ගෙන් හැත්තෑවක් විය. මේ සහාබි වරු අපේ නායකයා රසූලුල්ලාහ්ගේ සමීපත්වයෙන් කිසිදා බැහැර නොවුහ. ඔවුන් ඔහුගේ අනුශාසනා මග හැරියේ නැත. දිවා රෑ ඔවුන් කුර්ආන් අල්-කරීම් කියවා, ඉගෙනීමේ නිරත වූ අතර, හදීස් අෂ්-ෂරීෆ් කටපාඩම් කළහ. ඔවුන් දිනෙන් වැඩි කාලයක් ගත කළේ නිරාහාරව ය. ඔවුන් කිසිම ඉබාදාත් නැමදීමක් අත්හැරියේ නැත.

එහි අධ්‍යාපනය ලැබූවන් කුර්ආන් අල්-කරීම් සහ හදීස් අෂ්-ෂරීෆ් එනම් ඉස්ලාම් ඉගැන්වීම සඳහා අලුතින් පරිවර්තනය වූ ගෝත්‍රිකයන් වෙත යවන ලදී. බොහෝ ගුණ ඇති මේ භාග්‍යවත් සහාබියෝ මහා ප්‍රඥාවන්ත සේනාවක් වූහ. අපේ නායකයා සහ නබිතුමාට ඔවුන් කෙරෙහි දැඩි ඇල්මක් තිබුණි. ඔහු ඔවුන් සමඟ වාඩි වී සුහ්බාත් සමඟ සුහද සංවාදයක නිරත විය. ඔහු ඔවුන් සමඟ කෑම කෑවේය. ඔවුන් හැඳින්වූයේ අස්හාබ් සුෆ්ෆා යනුවෙනි.

දිනක් අපේ නායකයා වූ රසූලුල්ලාහ් අශාබ් අස්-සුෆා දෙස බලා සිතා සිටියේ ඔවුන් ඉතා දුප්පත් බවයි. මෙම තත්වයන් තුළ පවා ඔවුන් සන්සුන්ව හා දීප්තියෙන් ඉබාදාත් ඉටු කළහ. අපගේ නබිතුමා ඔවුන්ට අනුකම්පා කර, “අස්හාබ් අස්සුෆ්ෆා වරුනි! සුභ ආරංචියක්! මගේ උම්මත් හි කෙනෙක් දැන් ඔබ සිටින මෙම දුෂ්කරතාවයේ සිටී නම් සහ ඔහු එය තෘප්තිමත් ලෙස පිළිගනී නම්, ඔහු නිසැකවම මගේ මිතුරෙකු වනු ඇත." යැයි පැවසීය.

හබීබ් අල්-අක්‍රම් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමා මුලින්ම මෙම විශේෂ අස්හාබ්ගේ අවශ්‍යතා ඉටු කරනු ඇත. එවිට ඔහු තම අහ්ල්-බයිත්ගේ අවශ්‍යතා ඉටු කරනු ඇත. අබූ හුරෙයිරා මෙසේ පවසයි: අල්ලාහු තආලා දෙවියන්, එකම දෙවියන් මත දිවුරමි. සමහර විට මම කුසගින්නෙන් මගේ බඩ බිමට තද කරමි. සමහර වෙලාවට මම බිමෙන් ගලක් අරගෙන බඩට තද කරමි. නැවතත්, මම එවැනි තත්වයක සිටියෙමි. එදින මම රසූලුල්ලාහ් මස්ජිදයට ගිය පාර අයිනේ වාඩි වී සිටියෙමි. ලෝකයට අනුකම්පාවක් ලෙස යවන ලද දෙලොව ආභරණය දිදුලන නූර් සමඟ මා වෙත පැමිණියේ එවිටය. මගේ තත්වය තේරුම් ගත් ඔහු සිනාසෙමින්, "අනේ අබූ හුරෙයිරා!" කීවේය. "රසූලුල්ලාහ්! මගේ ජීවිතය ඔබ වෙනුවෙන් මගේ ජීවිතය පූජා වේවා. කරුණාකර මට කියන්න" යැයි මා පැවසූ විට, "මා එක්ක එන්න!" කීවේය. මම වහාම ඔහු පසුපස ගියෙමි. ඔහු තම ආශීර්වාද ලත් නිවසට ඇතුළු විය. ගෙදර කිරි කෝප්පයක් තිබුනි. ඔහු මට, "හරි, අහ්ල් අස්-සුෆ්ෆා වෙත යන්න. ඔවුන්ව මෙහි කැඳවන්න." යැයි කීවේය. මම ඔවුන් ඇමතීමට ගිය විට, 'සුෆ්ෆාහි සිටින අයට කිරි කෝප්පයක් ප්‍රමාණවත් වන්නේ කෙසේද? මගේ කොටසට බිංදුවක් වැටෙයිද?" යැයි මම සිතුවෙමි. මම ඔවුන් ඇමතුවෙමි. අපි එම ගෙදරට පැමිණ ඇතුළු වීමට අවසර ඉල්ලා සිටියෙමු. අපි සුදුසු ස්ථානවල වාඩි වූ පසු අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් මට, "අබූ හුරෙයිරා! මේ කිරි කෝප්පය ගෙන ඔවුන්ට දෙන්න!" යයි පැවසුවේය. මම කෝප්පය මගේ මිතුරන්ට ගෙනැවිත් දුන්නෙමි. ඔවුන් සෑම කෙනෙකුම කෝප්පය ගෙන, ඔවුන් සෑහීමකට පත් වන තුරු එය පානය කර එය මට ආපසු ලබා දුන්හ. මම එක එකාගෙන් කෝප්පය ආපසු ලබා ගත් විට, එය ආරම්භයේ දී මෙන් අඩු නොවී කිරිවලින් පිරී ඇති බව මට පෙනී ගියේය. මේ වගේ ආපු මගේ යාළුවෝ හැමෝටම මම දුන්නෙමි. ඔවුන් සියල්ලෝම පානය කර තෘප්තිමත් වූහ. එවිට රසූල් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ කෝප්පය අතට ගෙන, මා දෙස සිනාසෙමින්, "අනේ අබූ හුරෙයිරා! තවම කිරි නොබී සිටින්නේ ඔබත් මමත් පමණයි. වාඩි වී බොන්න!" කීවේය. මම ඉඳගෙන බිව්වෙමි. ඔහු, "ආයෙත් බොන්න!" කීවේය. මම බිව්වෙමි. අපේ නායකයා කීප වතාවක්ම 'බොන්න' කිව්වේය. මම හැම වෙලාවෙම බිව්වෙමි. අන්තිමට මම, "අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි! මගේ දෙමාපියන් ඔබට කැප වේවා, මට තවත් බොන්න බැහැ. ඔබ සත්‍යයේ දහම සමඟ එවූ අල්ලාහු තආලා මත දිවුරමි, මම සම්පූර්ණයෙන්ම තෘප්තිමත් වෙමි." යැයි කිව්වෙමි. “එහෙනම් මට කෝප්පය දෙන්න” කියා ඔහු පැවසුවේය. මම එය ඔහුට දුන්නෙමි. අල්ලාහු තආලාට ප්‍රශංසා කිරීමෙන් පසු ඔහු බස්මලා කියවා කිරි පානය කළේය."

"අස්හාබ් අස්සුෆ්ෆාවරුනි! සුභ ආරංචියක්! මගේ උම්මතයේ කෙනෙක් දැන් ඔබ සිටින මෙම දුෂ්කරතාවයේ සිටී නම් සහ ඔහු එය තෘප්තිමත් ලෙස පිළිගනී නම්, ඔහු නිසැකවම මගේ මිතුරෙකු වනු ඇත."
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

අපේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ්ගේ එක සුහ්බත්වත් අතපසු නොකර ඉගෙන ගනිමින් සිටි මේ සුප්‍රසිද්ධ අස්හාබ් කෙරෙහි මදීනාවේ අස්හාබ්ට පෙර නොවූ විරූ සෙනෙහසක් තිබුණි. එක් සැන්දෑවක කුසගින්නෙන් හෙම්බත් වූ සුෆ්ෆාහි සහාබි කෙනෙක් අපේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් ඉදිරියට පැමිණ ඔහුගේ තත්වය ගැන ඔහුට කීවේය. අපගේ නබි සල්ලල්ලාහු අලෛහි වසල්ලම් තුමාණන් තම පවුලේ සාමාජිකයන්ගෙන් කෑමට යමක් ඇත්දැයි විමසූහ. "දැන් නිවසේ ආහාර ලෙස ජලය හැර වෙන කිසිවක් නැතැ"යි පිළිතුරු ලබා ගත් ඔහු එහි සිටි ඔහුගේ අස්හාබ්ගෙන්, "මේ කුසගින්නෙන් පෙළෙන මිනිසාට සත්කාර කරන්නේ කවුද?"යි ඇසුවේය. අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරුන් අතරින් මදීනාවේ වැසියෙක් සියලු දෙනා ඉදිරියේ ඉදිරියට පැමිණ, “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි! මගේ දෙමව්පියන් ඔබ වෙනුවෙන් කැප වේවා, මම ඔහුව රැකබලා ගන්නෙමි." කීවේය.

ඔහු තම ආගන්තුකයා සමඟ නිවසට ගොස් තම බිරිඳට පැවසුවේ “අපගේ රසූලුල්ලාහ්ගේ ආගන්තුකයාට සංග්‍රහ කිරීමට යමක් සූදානම් කරන්න” යනුවෙනි. එයට ඔහුගේ බිරිඳ, “දැන්, අපගේ දරුවන්ට ආහාර හැර අපට කෑමට කිසිවක් නැත”යි කීවාය. ඔහු තම බිරිඳට පැවසුවේ, "පළමුව දරුවන් නිදි කරවා පසුව ආහාර රැගෙන එන්න" යනුවෙනි. එවිට බිරිඳ අමුත්තා නවාතැන් ගෙන සිටි කාමරයට ඇතුළු වූයේ එක් පුද්ගලයෙකුට පමණක් ප්‍රමාණවත් ආහාර රැගෙනය. ඔහු එහි ආහාර තබාගෙන අමුත්තාට කෑමට ආරාධනා කළේය. ඔවුන් එකට ආහාර ගැනීමට පටන් ගත් පසු, ඔහු නැඟිට, ලාම්පුව සවි කිරීමට මවාපාමින් එය නිවා දැමීය. ඉන්පසු ඔහු නැවත අඳුරේ වාඩි විය. ඔවුන් දෙදෙනාම ආහාර ගන්නා බව මවාපාමින් අමුත්තා කන තෙක් බලා සිටියහ. අමුත්තා සම්පූර්ණ ආහාර වේලක් ගත් පසු, ඔවුන් මේසය පිරිසිදු කළහ. එදින රාත්‍රියේ ඔවුන් දෙදෙනාම සහ ඔවුන්ගේ දරුවන් කුසගින්නේ නිදා ගත්හ. උදෑසන, ඔවුන් අපගේ නබිතුමා හමුවට ගිය විට, නබිතුමා පැවසුවේ, "අල්ලාහ් තආලා ඊයේ රාත්‍රියේ ඔබගේ හැසිරීම ගැන සතුටු විය." යනුවෙනි. ඉන් පසුව අල්ලාහ් තආලා සූරා අල්-හෂ්‍ර් හි 9 වන ආයත් අල්-කරීමා පහළ කළේය. එය මාල් හි මෙසේ සඳහන් වේ, "ඔවුන් (අන්සාර්වරුන්) හිඟකමෙන් හා දරිද්‍රතාවයෙන් සිටියත් (මුහාජිර්වරුන්ට) මනාප ලබා දීමෙන් ඔවුන්ට ගෞරව කරති."

එක පදයක්:

කුමක් වුවත්, මිතුරෙකු ගැන කතා කිරීම මිහිරි ය!

හදවත්වල සුල්තාන්ගේ සොහ්බතය

අපගේ නායකයා වන ෆක්‍රුල්-කායිනාත් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ ඔහුගේ අස්හාබ් අල්-කිරාම් පුහුණු කිරීමට සහ පරිණත කිරීමට මස්ජිදුන්-නබි හි පෙර නොවූ විරූ සුහබත් සාදා, අල්ලාහු තආලා විසින් ඔහුට ලබා දුන් කරුණාව සහ ප්‍රඥාව ඔවුන්ගේ හදවත් තුළට වත් කළහ. අපගේ නබිතුමාගේ සුහ්බත්වලට සහභාගී වීමේ වරප්‍රසාදය ඇති අය පළමු සුහ්බත් සිටම ඔවුන්ගේ හදවතේ මූලික වෙනසක් අවබෝධ කර ගෙන ඉහළම ම'රිෆා (දිව්‍ය දැනුම, ප්‍රඥාව) ලබා ගනී. මෙම සුහ්බත්ගේ වරප්‍රසාදයෙන්, අස්හාබ් අල්-කිරාම් අපගේ ආදරණීය නබිතුමාට සහ ඔවුන්ගේ සියලු සහෝදර සහාබිවරුන්ට තමන්ට වඩා ආදරය කළහ. අල්ලාහු තආලා ආයත් අල්-කරීමා මඟින් ඔවුන්ට ප්‍රශංසා කළේය. ඔවුන් අපේ නායකයා වූ රසූලුල්ලාහ් ඉදිරියේ ඉතා ගෞරවාන්විතව හා අවධානයෙන් සිටියේ, කුරුල්ලන් හිස මතට නැඟී, චලනය වූ විට ඉවතට පියාසර කරන්නාක් මෙනි.

අස්හාබ් අල්-කිරාම් යනු නබිවරුන් හා උසස් දේව දූතයින්ගෙන් පසු මිනිසුන් අතර හොඳම හා උසස්ම පුද්ගලයන් බවට පත් විය.

අපගේ රසූලුල්ලාහ් අපගේ ආගමේ අණපනත් සහ තහනම් කිරීම් ඔහුගේ සහචරයන්ට ගැඹුරින් පැහැදිලි කර උගන්වනු ඇත. ඔහු ඉස්ලාමීය ආගමේ පහළ සිට අග දක්වා සියලු තොරතුරු, ඉස්ලාමයේ කුළුණු, යාඥාව, සව්ම් (උපවාසය), හජ් (වන්දනාව), සකාත් පිළිබඳ නීති සහ පැහැදිලි කිරීම් වැනි මෙලොව ජීවිතය සහ පරලොව පිළිබඳ සියලු තොරතුරු පවසනු ඇත. ආයත් අල්-කරීමා, හරාම් සහ හලාල් ආහාර, ඇඳුම් පැළඳුම්; සත්‍යය, නද්‍ර්11, කෆ්ෆාරත් (පිළියම), වෙළඳාම පිළිබඳ තොරතුරු; කෑම, බීම, පැළඳීම, සංවාද-කතා-ආචාර කිරීමේ සිරිත් විරිත්; අසල්වැසියන්, ඥාතීන් සහ මිතුරන් අතර සබඳතා; විවාහය, ජීවනෝපාය, උරුමය සහ උරුම නීති; නඩු, දඬුවම්, ගිවිසුම් සහ හවුල්කාරිත්වයන්; සෞඛ්‍ය හා සනීපාරක්ෂාව පිළිබඳ තොරතුරු; සතුරා ට එරෙහිව සටන් කිරීම, යුද නීතිය...වැනි සියල්ල ඔහු පැහැදිලි කළේය. සෑම කෙනෙකුටම එය තේරුම් ගත හැකි වන පරිදි ඔහු වැදගත් කරුණක් තුන් වරක් පුනරුච්චාරණය කරයි.12

ජිබ්‍රීල් හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

මුස්ලිම්වරුන්ගේ නිර්භීත ඉමාම් සහ සත්‍යය පැවසීමට සැමවිටම ප්‍රසිද්ධ අස්හාබ් අල්-කිරාම් හි ඉහළ පෙළේ චරිතයක් වන උමර් ඉබ්නු කත්තාබ් රළියල්ලාහු අන්හු මෙසේ පවසයි:

"එය දිනයක් විය. අස්හාබ් අල්-කිරාම් වන අපගෙන් සමහරෙක් නබි රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ඉදිරියේ උන්වහන්සේට සේවය කරමින් සිටියහ. එය ඉතා තේජාන්විත, වටිනා, අසාමාන්‍ය දවසක් විය. එදින රසූලුල්ලාහ්ගේ සුහ්බත්ට සහභාගි වෙමින්, ඔහු අසල සිටගෙන, ආත්මයන් පෝෂණය කරන සහ ජීවත්ව සිටින අයව සතුටු කරන ඔහුගේ සුන්දර මුහුණ දැකීමේ ගෞරවය අපට හිමි විය. (එදිනක ශ්‍රේෂ්ඨත්වය සහ වටිනාකම විදහා දැක්වීමට "එය දවසක්..." යැයි ඔහු කීවේය. ජිබ්‍රීල් අලෛහිස්සලාම් තුමාණන් මිනිසෙකුගේ ස්වරූපයෙන් දැකගත හැකි, ඔහුගේ කටහඬ අසන්නට, මිනිසුන්ට අවශ්‍ය තොරතුරු රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ මුවින් මෙතරම් පැහැදිලිව හා අලංකාර ලෙස අසන්නට ලැබෙන දිනයක් තරම් තේජාන්විත හා වටිනා දවසක් තිබිය හැකිද?)

ඒ වෙලාවේ සඳ පායනවා වගේ කෙනෙක් අපි ළඟට පැමිණියේය. ඔහුගේ ඇඳුම් ඉතා සුදු වූ අතර ඔහුගේ හිසකෙස් ඉතා කළු විය. ඔහු මත දූවිලි, කුණු, දහඩිය වැනි ගමන් සලකුණු තිබුණේ නැත. රසූලුල්ලාහ්ගේ සහාබාවරුන් වන අප කිසිවෙක් ඔහුව දැන සිටියේ නැත. එනම් ඔහු මීට පෙර අප දැක ඇති අඳුනන කෙනෙකු නොවේ. ඔහු රසූලුල්ලාහ් ඉදිරියේ වාඩි විය. ඔහු තම දණහිස් නබිතුමාගේ ආශීර්වාද ලත් දණහිසට සමීප කළේය. (ඔහු ජිබ්‍රීල් විය. ඔහු මනුෂ්‍ය ස්වරූපයකින් සිටියේය. ජිබ්‍රීල් අලෛහිස්සලාම් මෙසේ වාඩි වී සිටියේ වැදගත් දෙයක් ප්‍රකාශ කිරීමටය. එනම් දහම ගැන ඉගෙනීමට පැකිලීමක් නොවිය යුතු බවත් ගුරුවරයෙකුට උඩඟු වීම සුදුසු නොවන බවත් පෙන්වීමටය. මක්නිසාද යත්, ජිබ්‍රීල් අලෙයිහිස් සලාම් අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරුන්ට පැවසුවේ තමාට ආගමෙන් ඉගෙන ගැනීමට අවශ්‍ය දේ පිළිබඳව ගුරුවරුන්ගෙන් විමසීමට සෑම කෙනෙකුම පසුබට නොවිය යුතු බවයි. ආගම ඉගෙනීමට හා අල්ලාහු තආලාගේ අයිතීන් ඉටු කිරීමට, ඉගැන්වීමට හා ඉගෙනීමට ලජ්ජා වීම සුදුසු නොවේ.)

එම උත්තමයා අපගේ නායකයා වූ රසූල් අල්-අක්‍රම්ගේ ආශීර්වාද ලත් දණහිස් මත තම දෑත් තබා, “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි! ඉස්ලාම් ආගම ගැන සහ මුස්ලිම්වරයෙකු වන්නේ කෙසේද යන්න මට කියන්න." කීවේය.

"උමර්! ප්‍රශ්නය ඇසූ පුද්ගලයා ඔබ දන්නවාද? ඔහු ජිබ්‍රීල් (ජබ්‍රයිල්) ය. ඔහු පැමිණියේ ඔබේ ආගම ඉගැන්වීමටයි.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

“ඉස්ලාමයේ කුළුණු පහෙන් පළමුවැන්න වන්නේ කලිමා අෂ්-ෂහාදා කියවීමයි" යනුවෙන් රසූල් අල් අක්‍රම් පවසයි. (එනම්, "අෂ්-හදු අන් ලා ඉලාහ ඉලල්ලාහ් ව අෂ්-හදු අන්න මුහම්මද් අබ්දුහු ව රසූලුහ්" යනුවෙන් පැවසිය යුතුය.

එනම්, "අල්ලාහු තආලා හැර මහපොළොවේ හෝ අහස්හි නැමදීමට සුදුස්සෙක් නැත. අල්ලාහ් පමණක් සැබෑ දෙවිඳුන්‍ය. ඔහු වාජිබ් අල්-වුජූද් (අත්‍යවශ්‍ය තැනැත්තා), සියලු විශිෂ්ඨත්වය ඔහු තුළ ඇත.(ඔහුට) කිසිදු අඩුපාඩුවක් නැත. ඔහුගේ නම අල්ලාහ්,"යැයි වැඩිවිය ට පත් වූ, කථා කිරීමට හැකි, හොඳ මනෝභාවයකින් යුත් පුද්ගලයෙකු පැවසී, එය මුළු හදවතින්ම විශ්වාස කළ යුතුය.

තවද ඔහු, "රෝස පැහැති සමක් සහ දීප්තිමත් හා ලස්සන මුහුණක් ඇති; ආශීර්වාද ලත් සහ පුළුල් ඇස් ඇති, යහපත් ගතිපැවතුම් ඇති, සෙවනැලි රහිත, මෘදු කථා කරන, අරාබියේ මක්කාවේ උපත ලැබූ නිසා අරාබි ජාතිකයෙකු ලෙස හැඳින්වෙන, හෂීම්ගේ පරම්පරාවට අයත්, අබ්දුල්ලාහ්ගේ පුත් මුහම්මද් නම් වූ අතර ඔහු අල්ලාහු තාආලාගේ වහලා සහ නබිතුමා විය." යනුවෙන් පැවසිය යුතුය.

“ඔහු රෝස පැහැයෙන් යුත්, රෝස පැහැති සමක් ඇති, පැහැපත්, ප්‍රියමනාප මුහුණක් ඇති, කළු පැහැති, අඳුරු ඇස් ඇති, පැහැදිලි නළල ඇති, යහපත් ගති ඇති, සෙවනැලි නැති, මිහිරි කතා කරන, අරාබියේ මක්කාවේ උපත ලැබූ අරාබි ජාතිකයෙකි. ඔහු හාෂිමී පරම්පරාවෙන් කෙනෙකු වූ අබ්දුල්ලාහ්ගේ පුත්‍රයා වන අතර, මුහම්මද් නම් වූ ඔහු අල්ලාහු තආලාගේ වහලෙක් සහ දූතයෙක් වන අතර එයින් අදහස් වන්නේ ඔහු ඔහුගේ නබිවරයා බවයි.)

“කාලය පැමිණි විට සලාතය ඉටු කිරීම. තම දේපළ සඳහා සකාත් ගෙවීම. රාමසාන් මාසයේ සෑම දිනකම නිරාහාරව සිටීම. හැකියාව ඇති අය තම ජීවිත කාලය තුළ එක් වරක් හජ් ඉටු කිරීම.”

රසූලුල්ලාහ්ගෙන් මෙම පිළිතුරු ඇසූ ඔහු පැවසුවේ, "අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි! ඔබ සත්‍යය කීවේය." යනුවෙනි. ඔහු විසින්ම ප්‍රශ්නය අසා පිළිතුර නිවැරදි බව තහවුරු කළ ඔහුගේ හැසිරීම අසන්නන් අප මවිතයට පත් කළේය.

“අහෝ රසූලල්ලාහ්! මට කියන්න ඊමාන් යනු කුමක්ද?” (මෙම හදීස් අෂ්-ෂරීෆ් හි, ඊමාන් යන්නෙහි ශබ්දකෝෂයේ අර්ථය ගැන කිසිවෙකු නොසිතිය යුතුය. නූගත් අරාබිවරුන් අතර එහි ශබ්දකෝෂයේ තේරුම නොදන්නා පුද්ගලයෙකු නොසිටියි එය: තහවුරු කිරීමට සහ විශ්වාස කිරීමට. නිසැකවම, අස්හාබ් අල් -කිරාම් (රළියල්ලාහු අන්හු අජ්මඉන්) එය දැන සිටියේය, නමුත් ජිබ්‍රායිල් අලයිහිස්සලාම්ට ට අවශ්‍ය වූයේ අස්හාබ් අල්-කිරාම්ට ඊමාන් යනු කුමක්දැයි යැයි ඉගැන්වීමටය (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) පැවසුවේ ඊමාන් යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ කරුණු හයක් විශ්වාස කිරීම බවයි.

“එය අල්ලාහු තආලා, ඔහුගේ දූතයන්, ඔහුගේ පොත්පත්, ඔහුගේ නබිවරුන්, විනිශ්චය දිනයේදී, කදර් (ඉරණම) තුළ, කයිර් (යහපත්) සහ ෂර් (නපුර) අල්ලාහු තආලාගෙන් බව විශ්වාස කිරීමයි. .” ඒ පුද්ගලයා නැවතත්, “ඔබ සත්‍යය කතා කළා!” සහ ඔහුගේ පිළිතුර තහවුරු කළේය.

ඉන්පසු ඔහු නැවත ඇසුවේය, “අනේ රසූලල්ලාහ්! ඉහ්සාන් යනු කුමක්දැයි මට කියන්න." අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් රසූලුල්ලාහ් පැවසුවේ, “එය ඔබ අල්ලාහ්ව දකිනවාක් මෙන් ඔහුට නමස්කාර කිරීමයි. මක්නිසාද යත්, ඔබ ඔහුව නොදකියි නමුත්, ඔහු නිසැකවම ඔබව දකියි.” ඒ පුද්ගලයා නැවතත් ඇසුවා, “අනේ රසූලල්ලාහ්! කියාමත් ගැන මට කියන්න!" රසූල් අලෛහිස් සලාම් පැවසුවේ, "මේ කාරණය සම්බන්ධයෙන්, අසන තැනැත්තා ට අසන්නාට වඩා දැනුමක් නැත." එම පුද්ගලයා, “එසේ නම් එහි සලකුණු මට කියන්න” යැයි කීවේය. අපගේ ශාස්තෘ රසූලුල්ලාහ් පැවසුවේ, “ජාරියාවරුන් තම ස්වාමිවරුන් බිහි කරයි. ඔබ දකී වි පාවහන් නැති, වස්ත්‍ර රහිත සහ දුප්පත් එඬේරුන් (පොහොසත් වීම සහ) උස් ගොඩනැගිලි තැනීමේදී එකිනෙකා සමඟ තරඟ කරන ආකාරය.” මෙයින් පසු එම පුද්ගලයා පිටව ගියේය.

රසූලුල්ලාහ් මා දෙසට හැරී “අනේ උමර්! ඔය ප්‍රශ්න අහපු කෙනාව දන්නවද?" මම කීවෙමි, "අල්ලාහු තආලා සහ ඔහුගේ රසූල් තුමාණෝ වඩාත් හොඳින් දනී". රසූලුල්ලාහ් පැවසුවේ “ඔහු ජිබ්‍රීල් (ජිබ්‍රායිල්) ය. ඔහු පැමිණියේ ඔබේ ආගම ඔබට ඉගැන්වීමටය.”13 අපගේ ආදරණීය නබිතුමා ඔහුගේ අස්හාබ්ට ඔවුන්ගේ ආගමේ මට්ටම අනුව ඔවුන්ට තේරුම් ගත හැකි ආකාරයෙන් කරුණු පැහැදිලි කළේය. දිනක්, ඔහු මස්ජිදයට යමින් සිටියදී, අස්හාබ් අල්-කිරාම්හි ශ්‍රේෂ්ඨතමයෙකු වන හස්‍රත් උමර්, හස්‍රත් අබූබකර්ට යමක් පැහැදිලි කරන අපගේ ගුරුවරයා දුටුවේය. ඔහු ඔවුන් වෙත ගොස් සවන් දුන්නේය. තවත් අය ද මේ සිද්ධිය දුටුවෝය නමුත් ඔවුන් ගොස් සවන් දීමට පසුබට වූහ. පසු දින, හස්‍රත් උමර් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාණන් දුටු විට ඔවුහු, “අනේ උමර්! රාසුලුල්ලා ඊයේ ඔබට යමක් කිවේය ඒක අපට ඉගෙන ගත හැකි වන පරිදි අපට කියන්න. ” මක්නිසාද යත් අපගේ ශාස්තෘවරයා වන රසූලුල්ලා නිතරම පවසන්නේ, “ඔබ මගෙන් අසන දේ ඔබේ ඉස්ලාම් සහෝදරයන්ට කියන්න! එකිනෙකාට දන්වන්න!” හස්‍රත් උමර් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාණෝ පැවසූහ, “ඊයේ හස්‍රත් අබූබකර් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාණෝ ඔහුට තේරුම් ගත නොහැකි වූ ආයාත් එකක තේරුම ගැන ඔහුගෙන් විමසූ අතර රසූලුල්ලාහ් එය ඔහුට පැහැදිලි කරමින් සිටියේය. මම පැයක් ඇහුම්කන් දුන්නේමි, නමුත් මට කිසිවක් තේරුම් ගැනීමට නොහැකි විය. මක්නිසාද යත්, ඔහු හස්‍රත් අබූබකර්ගේ උසස් නිලයට අනුව සියල්ල පැහැදිලි කරමින් සිටි බැවිනි. හස්‍රත් උමර් තුමාණන් කෙතරම් උසස් වීද යත් අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් රසූලුල්ලාහ් පැවසුවේ “මම නබිවරුන්ගෙන් අවසාන තැනැත්තා වෙමි. කිසිම නබිවරයෙක් මා පසුපස එන්නේ නැත. මට පසු නබිවරයෙකු පැමිණියේ නම්, උමර් එම නබිවරයා වනු ඇත.” ඔහු ඉතා ශ්‍රේෂ්ඨයෙකු වූ අතර ඔහුගේ මව් භාෂාව වන අරාබි භාෂාව හොඳින් දැන සිටියේය, හස්‍රත් අබූ බකර්ට පැවසූ අල්-කරිම් අල්-කුර්ආනයේ අර්ථ නිරූපණය ඔහුට තේරුම් ගැනීමට නොහැකි විය. අබූ බකර්ගේ නිලය ඔහුට වඩා බොහෝ ඉහළ විය. හස්‍රත් අබූ බකර් , ජිබ්‍රායිල් අලයිහිස්සලාම් ප පවා රසූලුල්ලාහ් ගෙන් අල්-කුර්ආන් අල් කරීම්හි අර්ථය සහ අභිරහස් ගැන විමසනු ඇත. මුළු කුර්ආන් අල්-කරීම්හි අර්ථ නිරූපණය ගැන රසූලුල්ලාහ් ඔහුගේ අස්හාබ්ට දැනුම් දුන්නේය. අපගේ ආදරණීය නබිතුමා ඔහුගේ අස්හාබ්ට දහම උගන්වන අතරතුර, නඩු සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කළේය, සාක්ෂිකරුවන්ට සවන් දුන්නේය, සහ වඩාත්ම දුෂ්කර මතභේද විසඳීය. ඔහු ජහන්නම් ගින්නෙන් තවත් එක් පුද්ගලයෙකු බේරා ගැනීමට ඉස්ලාමය හඳුන්වා දීමට සහ ව්‍යාප්ත කිරීමට වෙහෙස මහන්සි වී වැඩ කළේය. ඔහු තම හැසිරීම් සහ ක්‍රියාවලින් මිනිසුන්ට ආදර්ශයක් දෙමින් සිටියේය. බහුදේවවාදීන්ගේ ද්වේෂසහගත ක්‍රියාවලින් මුඅ’මින්වරුන් ආරක්ෂා කර ගැනීමට අවශ්‍ය පූර්වාරක්ෂාවන් ගෙන ඇති බවට ද ඔහු සහතික විය.

අහෝ අවුලියාගේ ඇස්වල සුන්දරත්වය,

මට උදව් කරන්න, හුදාගේ නූර්ගේ උල්පත,

ඔබේ පාදවල දූවිලි අස්ෆියාගේ ඇස්වල කොහොල්‍ය,

මට අත දෙන්න, හුදාගේ නූර් උල්පත.

ඔබ නොමැතිව කිසිවකුට හක් තආලා වෙත ළඟා විය නොහැක,

පිළිගත හැකි වීම ඔබේ අනුග්‍රහයෙන් කළ හැකිය,

ඔබ ලොවට දයාවයි, රසූල්,

හුදා නූර්ගේ උල්පත, මට අත දෙන්න.

මම අනන්ත වරදක් සහ පවක් කර ඇත්තෙමි,

මම පව්කාරයන් සමඟ මිතුරු වෙමි,

මගේ පව් වෙනුවෙන් මැදිහත් වන්න, කරුණාවන්ත,

මට අත දෙන්න, හුදා නූර්ගේ උල්පත.

උතුම් රසූල්, ත්‍යාගශීලීත්වයේ උල්පත,

මේ සෙලිමි සියලු වැරදි සහ පහත් ය,

ඔබ ඉදිරියේ, ඔහු දයාව ආයාචනා කරයි,

අහෝ හුදාගේ නූර් හි උල්පත, මට අත දෙන්න.

යාවුස් සුතාන් සෙලිම්(සෙලිමි)

“ඔබ මගෙන් අසන දේ ඔබේ මුස්ලිම් සහෝදරයන්ට කියන්න! එකිනෙකාට දන්වන්න! ”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

සල්මාන් අල්-ෆාරිසී ඉස්ලාමය වැළඳ ගැනීම

දිනෙන් දින ඉස්ලාම් දහමේ නූර් පැතිරී ,ප්‍රචලිත වන්නට පටන් ගත් අතර එය ඇසෙන විට අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ ආශීර්වාද ලත් නාමය හදවත් තුළ ස්ථානගත වන්නට විය. උන් වහන්සේ එනතුරු නොඉවසිල්ලෙන් බලා සිටි දැනුමැති මිනිසුන්, මහත් උද්‍යෝගයෙන් මදීනාව සොයමින් මුස්ලිම්වරුන් බවට පත්වෙමින් සිටියහ. ඒ අයගෙන් එක් කෙනෙක් වන්නේ හස්‍රත් සල්මාන් අල් ෆාරිසි.ඔහු මුස්ලිම් වූ ආකාරය විස්තර කළේ මෙසේය:

-මම පර්සියාවේ (ඉරානයේ) ඉස්ෆහාන් නගරයේ ජෙයි ගම්මානයේ වෙමි. අපේ තාත්තා ගමේ හිටපු ලොකුම ධනවතා නිසා අපිට ඉඩකඩම් ගොඩක් තිබුණා. මම මගේ පියාගේ එකම දරුවා සහ ආදරණීය විය. එයා මාව දුවෙක් වගේ වැඩිය ආරක්ෂා කළේය. එයා මට ගෙදරින් එළියට යන්න දුන්නේ නැහැ. ඔහු සොරොස්ට්‍රියානු ජාතිකයෙකු වූ බැවින්, ඔහු මට අවශ්‍ය පරිදි සොරොස්ට්‍රියානු ධර්මය හොඳින් ඉගැන්වීය. අපේ ගෙදර නිතරම ගින්නක් ඇවිළෙන අතර, අපි එයට නමස්කාර කර සජ්දා කරන්නෙමු. මගේ පියාට බොහෝ දේපළ තිබූ බැවින්, ඔහු දිනක් මා පිටතට ගෙන ගොස් “මගේ දරුවා! මම මැරුණම මේ හැම දේකම අයිතිකාරයා ඔයා, ඒ නිසා ගිහින් ඔයාගේ ඉඩකඩම් ගෙන ඉගෙන ගන්න.” මම “හරි” කියා අපේ කුඹුරුවල සැරිසැරුවෙමි.

මම දවසක් කුඹුරු බලන්න ගියමි, එවිට පල්ලියක් හම්බු වුණේය. කිතුනුවන්ගේ හඬ මට ඇසිණි. මම ඔවුන් අසලට ගිය විට ඔවුන් ගොඩනැගිල්ල තුළ නමස්කාර කරන බව මම දුටුවෙමි. ඒ වගේ දෙයක් මම කවදාවත් දැකලා නැති නිසා මම පුදුම වුණෙමි. මක්නිසාද යත් අපගේ නමස්කාරය වූයේ ගින්නක් දල්වා එයට සජ්දා කිරීම පමණි. ඔවුන් අදෘශ්‍යමාන අල්ලාහ් (අරාබි ක්‍රිස්තියානීන් ඔවුන්ගේ දෙවියන් අල්ලාහ් ලෙස හඳුන්වති) නමස්කාර කරමින් සිටියෝය. “ඔවුන්ගේ ආගම සත්‍ය බවත් අපේ ආගම බොරු බවත් මම දිවුරමි” කියා මම මටම කියා ගත්තෙමි. පුදුමයට කරුණක් නම්, මම සවස් වන තුරුම ඔවුන් දෙස බලා සිටියෙමි. අපේ ඉඩම්වලට යන්නත් කලින් කළුවර වැටෙන්න ගත්තේය. මම ඔවුන්ගෙන් ඇසූ විට, "මේ ආගමේ ආරම්භය කොහේද?" ඔව්හු දමස්කස්හි ය”යි කී හ. ඊට පසු මම ඇහුවා “මම දමස්කස්වලට ගියොත් එයාලා මාව පිළිගන්නවාද?” ඔව්හු පිළිගනියි''යි කී හ. මම ඔවුන්ගෙන් ඇසූ විට, “ඔබ අතරේ ඉක්මනින් දමස්කයට යන කෙනෙක් සිටීද?” ටික වෙලාවකින් තවලමක් යන බව ඔවුන් පැවසුවෝය. මා සමඟ කතා කළ අය සංඛ්‍යාවෙන් ස්වල්ප දෙනෙක් ය; ඔවුන් දමස්කස් හි සිට ඉස්ෆහාන් වෙත පැමිණ ඇත.

මේ කටයුත්තෙහි යෙදී සිටින විට මම ගෙදර යන්න පරක්කු වුණෙමි. මම ආපසු නොඑන බව දුටු මගේ පියා මා සොයා මිනිසුන් එව්වේය. ඔවුන් මාව සෙවූහ නමුත් සොයා ගැනීමට නොහැකි විය. එයාලා කලබල වෙලා සිටිද්දි මම ආපහු ගෙදර ආවෙමි. මගේ තාත්තා පැවසුවා “ඔයා මෙච්චර වෙලා කොහෙද හිටියේ? අපි ඔයාව හැමතැනම හෙව්වමු!" මම පැවසුවේ, “තාත්තේ! මම කුඹුරු වටේ ඇවිදින්න ගියෙමි. නමුත් යන අතරමගදී මට කිතුනු පල්ලියක් හමු විය. මම ඇතුලට ගියෙමි, ඔවුන් සර්වබලධාරී, ඔවුන්ට නොපෙනෙන අල්ලාහ්ට නමස්කාර කරමින් සිටියෝය. ඔවුන්ගේ නමස්කාරය ගැන මම පුදුම වුණෙමි. මම සවස් වන තුරුම ඔවුන් දෙස බලා සිටියෙමි. ඔවුන්ගේ ආගම සත්‍ය බව මට වැටහුණේය.” එය ඇසූ මගේ පියා “අනේ මගේ පුතේ! ඔබ වැරදි ලෙස සිතනවා. ඔබේ මුතුන් මිත්තන්ගේ ආගම ඔවුන්ගේ ආගමට වඩා සත්‍ය ය. උන්ගේ ආගම අසත්‍ය යි. රැවටිලා විශ්වාස කරන්න එපා!” මම පැවසුවේ "නෑ, එයාලගේ ආගම අපිට වඩා හොඳයි, එයාලගේ ආගම සත්‍ය යයි, අපේ ආගම අසත්‍ය යයි" කියලා. මගේ පියා මේ ගැන කෝපයට පත් වි; ඔහු මගේ අත් පා බැඳ මා නිවසේ සිර කළේය.

මම මේ තත්වයේ සිටිද්දි දමස්කස් වලට යන තවලමෙන් ආරංචියක් එනතැරු බලාගෙන සිටියෙමි. අවසානයේදී ක්‍රිස්තියානි පූජකවරු තවලම ලෑස්ති කර බව මම දැනගත්තෙමි. මම මගේ ගැට ලිහා තවලම තිබූ පල්ලියට ගියෙමි. මම ඔවුන්ට මට මෙතන සිටීමට නොහැකි බව පවසමින් තවලම මිනිස්සු සමඟ එකතු වෙලා දමස්කස් වලට පිටත් වුණෙමි. දමස්කස් නුවරදී මම ඇසුවේ ක්‍රිස්තියානි ආගමේ ශ්‍රේෂ්ඨතම පඬිවරයා කවුද යැයි. ඔවුන් මට මිනිසෙකු ගැන විස්තර කළ අතර, මම ඔහු වෙත ගොස් මගේ තත්වය ගැන ඔහුට කීවෙමි. මම ඔහු සමඟ සිටීමට කැමති බවත්, මම ඔහුට සේවය කරන බවත්, මට ක්‍රිස්තියානි ධර්මය ඉගැන්වීමට සහ අල්ලාහු තආලා ගැන ඉගෙන ගැනීමට මට උදව් කරන ලෙසත් මම ඔහුගෙන් ඉල්ලා සිටියෙමි. ඔහු පිළිගත්තේය. පසු, මම ඔහුට සේවය කිරීමට, පල්ලියේ වැඩ කිරීමට පටන් ගත් අතර, ඔහු මට ක්‍රිස්තියානි ධර්මය ඉගැන්වීමට පටන් ගත්තේය.

පසු කාලෙක මට තේරුණා ඔහු නරක කෙනෙක් බව. මක්නිසාද යත්, කිතුනුවන් දුප්පතුන් සඳහා ඔහු වෙත ගෙන ආ දානය, රන් සහ රිදී ඔහු තබාගෙන ඒවා දුප්පත් අයට නොදුන්නේය. ඔහු රන් රිදී භාජන හතක් එකතු කර තිබුණි. මෙය මා හැර කිසිවෙක් දැන සිටියේ නැත. ටික කාලෙකට පසු ඔහු මිය ගියේය. කිතුනුවන් අවමංගල්‍යයට රැස් වූහ. මම ඔවුන්ට පැවසුවේ, “ඔබ ඔහුට මෙතරම් ගරු කරන්නේ ඇයි? ඔහු ගෞරවය ලැබිය යුතු පුද්ගලයෙක් නොවේ!” ඔව්හු, “ඔබ එසේ කියන්නේ කෙසේ දැ”යි කී හ. සහ මාව විශ්වාස කළේ නැහැ. ඔහු රැස්කරගත් රන් රිදී තිබූ ස්ථානය මම ඔවුන්ට පෙන්වුවෙමි. ඔව්හු රන් රිදී භාජන හත පිටතට ගෙන, “මේ පුද්ගලයා භූමදානයක් හෝ අවමංගල්‍යයක් සුදුසු නැතැ”යි කී හ. ඔව්හු ඔහුගේ සිරුර ඉවතට විසි කර ගල්වලින් ආවරණය කළහ. ඔහුගේ තනතුර වෙනත් කෙනෙක් ගත්තේ ය.14

මෙම පුද්ගලයා සැබවින්ම දැනුම ඇති ධාර්මික මිනිසෙක් වන අතර මේ ලෝකයට කිසිදු වැදගත්කමක් නොදැක්වීය. ඔහු පරලොව බලාපොරොත්තුවෙන් සිටියේය. ඔහු සෑම විටම පරලොව සඳහා වැඩ කළේය, දිවා රෑ වන්දනා කළේය. මම ඔහුට බොහෝ සේ ආදරය කළ අතර ඔහු සමඟ බොහෝ කාලයක් රැඳී සිටියෙමි. මම ඔහුට සේවය කළේ කැමැත්තෙන්. අපි එකට නමස්කාර කරන්නෙමු . දවසක් මම ඔහුට කිව්වා “අනේ මගේ නායකයා! මම ඔබ සමඟ බොහෝ කාලයක් සිටිමි, මම ඔබට බොහෝ සේ ආදරය කළෙමි. මක්නිසාද යත් ඔබ අල්ලාහු තආලාගේ අණට කීකරු වන අතර ඔහු තහනම් කරන දෙයින් වැළකී සිටින බැවිනි. ඔබ අභාවප්‍රාප්ත වූ විට, මා කුමක් කළ යුතුද?, ඔබ මට උපදෙස් දෙන්නේ කුමක් ද?" ඔහු පිළිතුරු දෙමින්, "මගේ පුතේ, මිනිසුන් නිවැරදි කිරීමට දැමස්කස්හි කිසිවෙකු ඉතිරිව නැත, ඔබ කවුරුන් වෙත ගියත් ඔබව දූෂණය කරයි. කෙසේ වෙතත්, මෝසුල් වල කෙනෙක් සිටියි ,ඔහුව සොයා ගැනීමට මම ඔබට නිර්දේශ කරමි.

“අවසාන යුගයේ නබිතුමාගේ පැමිණීම ආසන්නයි. ඔහු අරාබිවරුන්ගෙන් පිටතට පැමිණ තම මව්බිමෙන් සංක්‍රමණය වී ගල් සහිත ස්ථානයක වැඩෙන රට ඉඳි ගස් සහිත නගරයක පදිංචි වනු ඇත. ඔහු තෑගි පිළිගනී, නමුත් සදකා පිළිගන්නේ නැහැ. ඔහුගේ උරහිස් දෙක අතර නබිත්වයේ මුද්‍රාව ඇත.”
අම්මූරියාවේ පූජකකා

ඔහු මිය ගිය විට, මම මෝසුල් වෙත ගොස් ඔහු විස්තර කළ පුද්ගලයා සොයා ගතිමි. මම ඔහුට මට සිද්ද වුණු දේ කිව්වේමි. ඔහු මාව ඔහුගේ සේවයට පිළිගත්තේය. අනෙක් පුද්ගලයා මෙන්ම ඔහුද ලෝකයට ලැදි නැති, නිරන්තරයෙන් වන්දනාමාන කළ ඉතා වටිනා පුද්ගලයෙකි. මමත් බොහෝ කාලයක් ඔහුට සේවය කළෙමි. නමුත් දිනක් ඔහු අසනීප විය. එයා මැරන්න අන්තිම මොහතේ දී මම ඒ ප්‍රශ්නයම ඇහුවා. ඔහු මට නුසයිබින් හි පුද්ගලයෙකු නිර්දේශ කළේය. ඔහුගේ මරණයෙන් පසු මම වහාම නුසයිබින් වෙත ගියෙමි. මම එයා කියපු කෙනාව සොයාගන ඔහුට කිව්වේ මට එයා එක්ක ඉන්න ඕන බව. ඔහු එය පිළිගත් අතර, මම ඔහුගේ සේවයේ ටික කාලයක් නැවතී සිටියෙමි. එයාට අසනීප වුණු විට මාව වෙන කෙනෙක් ළඟට යවන්න බව මම ඔහුට පැවසුවෙමි.ඔහු රෝමයේ අම්මූරිය නගරයේ සිටි පුද්ගලයෙකු ගැන විස්තර කළේය. ඔහුගේ මරණයෙන් පසු මම අම්මූරියට ගියෙමි. ඔහු සඳහන් කළ පුද්ගලයා සොයා මම ඇතුළු වී බොහෝ කාලයක් ඔහුගේ සේවයේ රැඳී සිටියෙමි.

ඔහුගේ මරණය ළං විය. මාව වෙන කෙනෙක් ළඟට යවන්න කියා මම ඉල්ලූ විට “මම දිවුරමි එහෙම කෙනෙක්ව මම නොදනිමි ,නමුත් අවසාන යුගයේ නබිවරයාගේ පැමිණීම ආසන්නයි, ”ඔහුගේ ලකුණු ලැයිස්තු කළේය, “ඔහු අරාබිවරුන්ගෙන් පිටතට පැමිණ, තම මව්බිමෙන් සංක්‍රමණය වී, ගල් සහිත ස්ථානයක බොහෝ රට ඉඳි ගස් ඇති නගරයක පදිංචි වනු ඇත. ඔහු තෑගි පිළිගන්නවා, නමුත් සදකා (දානය) පිළිගන්නේ නැත. ඔහුගේ උරහිස් දෙක අතර නබිත්වයේ මුද්‍රාවක් ඇත. මේ පුද්ගලයා මිය ගිය විට ඔහු කී දේ අනුව මම අරාබි දේශයට යාමට තීරණය කළෙමි.

මම අම්මූරියාවේ වැඩ කර ඇති අතර මට ගවයන් කිහිප දෙනෙකු සහ බැටළුවන් කිහිප දෙනෙකු සිටියේය. බනී කල්බ් ගෝත්‍රික තවලමක් අරාබියට යමින් සිටියේය. “මේ හරකුන් සහ බැටළුවන් රැගෙන මාව අරාබියට ගෙනෙන්න” කියා මා ඔවුන්ට පැවසූ විට ඔවුන් මගේ යෝජනාව පිළිගෙන මා රැගෙන ගියෝය. අපි වඩි අල්-කුරා නම් ස්ථානයට පැමිණි විට, ඔවුන් මාව පාවා දී මා වහලෙකු බව පවසමින් මාව යුදෙව්වෙකුට විකුණුවෝය. යුදෙව්වන් ජීවත් වූ රටේ ඉඳි වත්ත මම දුටුවෙමි. මම හිතුවා, “බොහෝ විට, අවසාන යුගයේ නබිවරයා සංක්‍රමණය වන ස්ථානය මෙයයි.” කෙසේ වෙතත්, මට එම ස්ථානයට උණුසුම් වීමට නොහැකි විය. මම කාලයක් ඒ යුදෙව්වාට සේවය කළෙමි. ඊට පසු, එයා මාව එයාගේ මාමගේ පුතාට විකුණුවේය. ඔහු මාව මදීනාවට ගෙනාවේය. මම මදීනාවට ළඟා වූ විට, මම මීට පෙර මෙම ස්ථානය දුටුවාක් මෙන් එය උණුසුම් කළෙමි. දැන් මම මදීනාවේ මගේ දවස් ගත කරමින් සිටියෙමි. මා මිල දී ගත් යුදෙව්වාගේ වත්තේ වැඩ කරමින් ඔහුට සේවය කරමින් සිටියෙමි. ඒත් එක්කම මට මගේ සැබෑ අරමුණ ජයගන්න නොඉවසිල්ලක් ඇති වුණෙමි.

දවසක් මම රට ඉඳි වැඩ කරමින් සිටිමි. මගේ හිමිකරු ගහ යට කෙනෙක් එක්ක කතා කරමින් සිටියේය. එකල්හි ඔවුන් පැවසුවේ “අවුස් සහ කස්‍රජ් ගෝත්‍ර විනාශ වේ. මක්කමෙන් කෙනෙක් කුබාවට පැමිණියේය. ඔහු කියයි ඔහු නබිවරයෙකි බවයි. මේ ගෝත්‍රිකයෝ උගේ ආගම බදාගෙන ඉන්නේ...” මේ වචන ඇසූ විටමම ක්ලාන්ත වීමට ආසන්නව සිටියෙමි. මම වහාම පහළට ගොස් ඒ පුද්ගලයා ගෙන් ඇහුවා "මොකද ඔයා කියන්නේ?" මගේ අයිතිකරු මට ගැහුවා, “ඔබට එය කුමක්ද? ඇයි අහන්නේ? ඔබේ කටයුතු ගැන සැලකිලිමත් වන්න! ”මම එදා හවස රට ඉඳි ටිකත් අරන් කුබා ට පිටත්ව ගියෙමි. මම අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන් වෙත ගොස්, “ඔබ ධාර්මික පුද්ගලයෙක්, ඔබ සමඟ දුප්පත් මිනිසුන් සිටී. මම මේ රට ඉඳි ගෙනාවේ සදකා ලෙසයි.”

රසූලුල්ලාහ් තමා වටා සිටි අස්හාබ්ට පැවසුවේ, "ඇවිත් රට ඉඳි කන්න." ඔවුන් කෑවෝය. කෙසේ වෙතත්, ඔහු කිසිවක් කෑවේ නැත. මම මටම කියා ගත්තෙමි, “දැන්, මෙය එක් ලකුණකි. ඔහු සදකාව පිළිගන්නේ නැහැ. අපේ නායකයා රසූලුල්ලාහ් මදීනාට ගෞරව කළාට පසු මම ආයෙත් රට ඉඳි ටික අරන් ඔහු ළඟට ගියෙමි. මම පැවසුවෙමි, "මේවා තෑග්ගක්!" මෙවර ඔහු තම අස්හාබ් සමඟ ආහාර ගත්තේය. මම කිව්වමි “මෙන්න දෙවැනි ලකුණ” කියලා. මම රට ඉඳි විසිපහක් විතර ගෙනත් තිබුණෙමි. කෙසේ වෙතත්, රට ඉඳි ආහාරයට ගැනීමෙන් පසු බීජ දහසක් පමණ විය. අපේ ශාස්තෘන් වහන්සේ රසූලුල්ලාහ්ගේ ආශ්චර්‍යවත් සමඟ රට ඉඳි ගණන වැඩි විය. මම තවත් ලකුණක් දුටුවෙමියි යැයි මටම කියාගත්තෙමි. මම නැවතත් රසූලුල්ලාහ් වෙත ගොස් සිටියෙමි. ඔහු අවමංගල්‍ය උත්සවයක් පවත්වමින් සිටියේය. දිවැසින් මුද්‍රාව දැකීමට අවශ්‍ය නිසා මම ළං වුණෙමි. ඔහු මගේ අරමුණ තේරුම් ගෙන ඔහුගේ කමිසය එසෙව්වේය. උන්වහන්සේගේ ආශීර්වාද ලත් කොන්ද නිරුවත් වූ විට, මම නබිත්වයේ මුද්‍රාව දැක, වහාම එය සිපගෙන හැඬුවෙමි. එකෙණෙහිම, මම කලිමා අෂ්-ෂහාදා පවසා මුස්ලිම් බවට පත් විය.

ඊට පසු මම රසූලුල්ලාහ්ට මට වෙච්ච සිදුවීම් එකින් එක කිව්වමි. ඔහු පුදුමයට පත් විය. එය අස්හාබ් අල්-කිරාම්ටද පවසන ලෙස ඔහු මට නියෝග කළේය. අස්හාබ් අල්-කිරාම් රැස් වූ අතර, මම සෑම විස්තරයකින්ම මා අත්විඳි දේ ගැන ඔවුන්ට පැවසුවෙමි. ”15

සල්මාන් අල්-ෆාරිස් මුස්ලිම් වූ විට, ඔහු අරාබි භාෂාව නොදන්නා නිසා පරිවර්තකයෙකු ඉල්ලා සිටියේය. ඔහු අපේ ආදරණීය නබිතුමාට ප්‍රශංසා කරන විට, පැමිණි යුදෙව් පරිවර්තකයා පවසන්නේ විරුද්ධ දෙයයි. එම අවස්ථාවේදී හස්‍රත් ජිබ්‍රායිල් පැමිණ හසරත් සල්මාන්ගේ වචන නිවැරදිව වාර්තා කළේය. යුදෙව්වා තත්වය තේරුම් ගත් විට, ඔහු කලිමා අෂ් ෂහාදා පාරායනය කිරීමෙන් මුස්ලිම් බවට පත් විය.

සල්මාන් අල්-ෆාරිසි මුස්ලිම් වූ පසු ටික කලක් වහලෙකු ලෙස කටයුතු කළේය. අපගේ ආදරණීය නබිතුමාගේ නියෝගය පරිදි, "අනේ සල්මාන්, වහල්භාවයෙන් මිදෙන්න!" ඔහු තම අයිතිකරු වෙත ගොස් ඔහුට විමුක්තිය ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය බව පැවසීය.

ඔහු එය පිළිගත්තේ එක් කොන්දෙසියක් මතය,සල්මාන් රට ඉඳි පැළ තුන්සියයක් සිටුවා ඒවා ඇති කර ඔවුන් අස්වැන්න ලබා දීමට පටන් ගෙන, රන් ඩිර්හම් 1600 ක් (එක් ඩිර්හම් එකක් රත්තරන් ග්‍රෑම් 3 ට සමාන) ලබා දෙයි (එක් විස්තරයක එය රිදී ඩිර්හම් හාරදහසක් විය).

ඔහු මේ බව අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ රසූලුල්ලාට දැන්වීය. ඔහු තම අස්හාබ්ට “ඔබේ සහෝදරයාට උදව් කරන්න” යැයි පැවසුවේය. ඔවුන් ඔහු වෙනුවෙන් රටඉඳි පැළ තුන්සියයක් එකතු කළෝය. අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් රසූලුල්ලාහ් ඔහුට පැවසුවේ “ඔවුන්ගේ සිදුරු හාරා ඔවුන් සූදානම් වූ විට මට දන්වන්න” යනුවෙනි. සිදුරු සකස් කර උන්වහන්සේට දැන්වූ විට උන්වහන්සේ එම ස්ථානයට ගෞරව කර තම ආශිර්වාද ලත් දෑතින් රටඉඳි සිටවූහ. ඉන් එකක් රෝපණය කළේ හස්‍රත් උමර්(රළියල්ලාහු අන්හු) විසිනි. ඔවුන් සියල්ලෝම අල්ලාහු තආලාගේ අවසරය ඇතිව, හස්‍රත් උමර් (රළියල්ලාහු අන්හු)විසින් රෝපණය කරන ලද එකක් හැර එම වර්ෂය තුළ රට ඉඳි ලබා දුන්හ. අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ රසූලුල්ලාහ් එම අත්ල උදුරා ඔහුගේ ආශීර්වාද ලත් දෑතින් නැවත සිටුවන ලදී. උන් වහන්සේ එය රෝපණය කළ සැණින් එය රට ඉඳි ඇති කළේය.

හස්‍රත් සල්මාන් අල් ෆාරිසි පැවසුවේ, “දවසක්, පුද්ගලයෙක් මාව සොයමින්, ‘සල්මාන් අල්-ෆාරිස් මුහාතබ් අල්-ෆකිර් කොහෙද? (ඔහුගේ නිදහස ලබා ගැනීම සඳහා යම් මුදලකට තම නායකයා සමඟ එකඟ වූ වහලෙක්)’ ඔහු මාව සොයාගෙන ඔහු අතේ තිබූ බිත්තර ප්‍රමාණයේ රත්තරන් මට දුන්නේය. මම මේක අරගෙන අපේ නබිතුමා ළඟට ගිහින් තත්ත්වය පැහැදිලි කළෙමි.

මට රත්තරන් ආපසු දෙමින්, රසූලුල්ලාහ් පැවසුවේ, “මේ රත්තරන් රැගෙන ඔබේ ණය ගෙවන්න!” මම පැවසුවේ “රසූලල්ලාහ්! මේ රත්තරන් යුදෙව්වාට අවශ්‍ය තරම් බර නැහැ.” අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ රසූලුල්ලාහ් රත්තරන් ගෙන ඔහුගේ ආශීර්වාද ලත් දිවෙන් එය ස්පර්ශ කළහ. එවිට ඔහු, “මේක ගන්න! අල්ලාහු තආලා ඒකෙන් ඔබේ ණය ගෙවයි” අල්ලාහ් වෙනුවෙන් මම ඒ රත්තරන් බර කිරා බැලූ විට, එය ඉල්ලන තරම් බර බව මම දුටුවෙමි. මම ඒ රත්තරන් දී ,වහල්භාවයෙන් මිදුණෙමි.”16

එදිනට පසු, සල්මාන් අල්-ෆාරිසි අස්හාබ් අස්-සුෆ්හා සමඟ එක් විය.

දේවදූතයන් සවන් දීමට පැමිණෙනු ඇත

අපගේ නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ කුර්ආන් අල්-කරිම් ඉතා අලංකාරව, ඉතා මිහිරි ලෙස සහ ඵලදායී ලෙස පාරායනය කළ අතර උන්වහන්සේට සවන් දීමෙන් බොහෝ මිනිසුන් මුස්ලිම්වරුන් බවට පත් විය.

හස්‍රත් බර්ආ ඉබ්නු ආසිබ් පැවසුවේ, “ඉෂා (රාත්‍රී) නමස් වලින් පසු, මම අපගේ ගුරුවරයා වන රසූලුල්ලාහ් සූරා අත්-තීන් පාරායනය කිරීමට සවන් දුනිමි. ඔහු කෙතරම් අලංකාර ලෙස පාරායනය කළේද යත්, ඔහුට වඩා පරිපූර්ණ කටහඬක් සහ පාරායනයක් ඇති කිසිවෙකු මා අසා නැත.

“ඔහු මිනිසුන් හතර දෙනෙකුට ආදරය කරන බව අල්ලාහු තආලා මට දන්වා සිටියේය. ඔවුන් හතර දෙනාට ආදරය කරන ලෙස ඔහු මට අණ කළේය. ඔවුන් නම් අලි, අබු දර්, මික්දාද් සහ සල්මාන් ය.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

අස්හාබ් අල්-කිරාම් අතර, ඉතා අලංකාර කටහඬකින් ,කඳුළු පිරි දෙනෙතින් කුර්ආන් අල්-කරීම් පාරායනය කරන අය අතර, අන් අය ද කඳුළු සලන බොහෝ දෙනෙක් සිටියහ. ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙක් උසෙයිද් ඉබ්නු හුදෙයිර් ය. එක් රාත්‍රියක ඔහු තම අශ්වයා ඔහු අසල ගැට ගසා සූරා අල්-බකරා පාරායනය කිරීමට පටන් ගත්තේය. ඔහු පාරායනා කරමින් සිටියදී අශ්වයා වෙව්ලන්නට විය. හස්‍රත් උසෙයිද් නැවතුවේය; අශ්වයා සන්සුන් විය. ඔහු පාරායනා කිරීමට පටන් ගත් විට, අශ්වයා නැවතත් වෙව්ලන්න පටන් ගත්තේය. ඔහු නතර වූ විට අශ්වයා නැවතත් සන්සුන් විය. ඔහු නැවත කීමට පටන් ගත් විට, අශ්වයා තවත් වරක් කම්පා විය. උසෙයිද් ඉබ්නු හුදෙයිර්ගේ පුත් යහ්‍යා අශ්වයා අසල හාන්සි වී සිටියේය. අශ්වයා දරුවාට හානියක් කරයි යැයි කනස්සල්ලට පත් වූ නිසා ඔහු කියවීම නතර කළේය. ඔහු අහස දෙස බැලූ විට සුදු වලාකුළු සෙවනැල්ලක් මෙන් දිස් වූ මීදුමක තෙල් පහන් වැනි දෑ දිලිසෙන අයුරු ඔහු දුටුවේය. ඔහු පාරායනා කිරීම නැවැත්වූ විට, එම දිලිසෙන දේවල් අහසට නැඟී ගිය ඔහු දුටුවේය.

උදෑසන, ඔහු අපගේ ආදරණීය නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන් ආශීර්වාද ලත් ඉදිරියේ වෙත ගොස් රාත්‍රියේ සිදු වූ දේ උන්වහන්සේට පැවසුවේය.

අපේ නායකයා රසූලුල්ලාහ් ඇහුවා, "ඔයා දන්නවද ඒවා මොනවද යැයි කියලා?" හස්‍රත් උසෙද් පිළිතුරු දුන්නේ මෙසෙය, “මගේ දෙමාව්පියන් ඔබ වෙනුවෙන් කැප කරනු ලැබේවා, රසූලුල්ලාහ්! මම දන්නේ නැහැ.”

අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ, නබි තුමාණන් පැවසුවේ, “ඔවුන් දේවදූතයන්‍ය. ඔවුන් ඔබේ හඬට ළං වී තිබුණා. ඔබ දිගටම පාරායනා කළේ නම්, ඔවුන් උදේ වන තුරු ඔබට සවන් දෙනු ඇත, මිනිසුන් ඔවුන්ව දැක බලා ගැනීමට ඉඩ තිබුණි. ඔවුන් මිනිසුන්ගේ ඇස්වලින් සැඟවී නොසිටිනු ඇත. ”

අල්-කුර්ආන් අල්-කරීම් සංවේදී ලෙස කියවූ අයගෙන් එක් අයෙකි හස්‍රත් අබූ බකර් අස්-සිද්දීක්. ඔහු සලාතය අතරතුර කියවීමට පටන් ගත් විට, ඔහුට කඳුළු හෙළන එක නවත්වන්න නොහැකි විය. ඔහුව දුටු අය ඔහුගේ තත්වය අගය කරනු ඇත. දිනක් බහුදේවවාදීන් රැස්ව, “මේ පුද්ගලයා නබිවරයා ගෙනා දේ ස්පර්ශ කරමින් කියමින් අඬයි. ඔහුගේ මේ තත්ත්වයට අපේ දරුවන් සහ ගැහැනුන් වසඟ වී මුස්ලිම් බවට පත්වේ යැයි අපි බිය වෙමු.”

අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු සලාම් ඉස්ලාමය වැළඳ ගැනීම

අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන්ගේ ආශීර්වාද ලත් මුහුණ දැකීමෙන් ඔහුට ආදරය කළ, ඔහුගේ ආශීර්වාද ලත් වදන් සහ ඔහු පාරායනය කළ කුර්ආන් අල්-කරීම් වලට සවන් දී මුස්ලිම්වරයෙකු බවට පත් වූ අයගෙන් හදත් අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු සලාම් එක් කෙනෙකි.

තව්‍රාත් සහ ඉන්ජිල් ඉතා හොඳින් දැන සිටි අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු සලාම්, ඉස්ලාමය වැළඳ ගැනීමට පෙර යුදෙව් විද්වතෙක් විය. ඔහු මුස්ලිම්වරයෙකු වූ ආකාරය ඔහු විස්තර කරන්නේ මෙසේය: “මම තව්‍රාත් සහ එහි පැහැදිලි කිරීම් මගේ පියාගෙන් ඉගෙන ගත්තෙමි. දවසක් තාත්තා මට කිව්වා අවසාන යුගයේ එන නබිවරයාගේ ලක්ෂණ, ලකුණු, ක්‍රියා. තවද ඔහු, ‘ඔහු හාරුන්ගේ පුත්‍රයන්ගෙන් පැමිණෙන්නේ නම්, මම ඔහු පසුපස යන්නෙමි. නැත්නම් නොයන්නෙමි!’ රසූලුල්ලාහ් මදීනාවට පැමිණීමට පෙර මගේ පියා මිය ගියේය.

රසූලුල්ලාහ් මක්කමේදී ඔහුගේ නබිත්වය ප්‍රකාශ කළ බව මට ආරංචි වූ විට, මම ඔහුගේ ගුණාංග, ඔහුගේ නම සහ ඔහු පැමිණෙන වේලාව දැන සිටියෙමි. මේ නිසා මම ඔහු එනතුරු බලා සිටියෙමි. රසූලුල්ලාහ් මදීනාව අසල කුබා නම් ස්ථානයේ අම්‍ර් ඉබ්නු අවුෆ්ගේ පුත්‍රයන්ගේ නිවසේ නවාතැන් ගෙන සිටින බව යමෙකුගෙන් දැන ගන්නා තෙක් මම මගේ තත්වය යුදෙව්වන්ට රහසක්ව තබා ගතිමි.

දවසක් මම මගේ වත්තේ රට ඉඳි ගසෙන් අලුත් රටඉඳි එකතු කරද්දී නාදීර්ගේ පුත්‍රයන්ගෙන් කෙනෙක් කෑගැසුවා, ‘අද අරාබිකාරයා ආවා.’ මම වෙව්ලන්න පටන්ගත්තෙමි. එකෙණෙහිම, මම තක්බීර් කීවෙමි, 'අල්ලාහු අක්බර්'. ඒ මොහොතේ, මගේ පියාණන්ගේ නැන්දා වන හාලිඩා බින්ත් හරිස් ගස යට වාඩි වී සිටියාය. ඇය ඉතා මහලු කාන්තාවක් විය. ඇය මගේ තක්බීර් ඇසූ විට, ‘අල්ලාහ් ඔබේ අත හිස් කර ඔබ කැමති දේ නොදෙයි! වල්ලාහි, ඔබ මූසා ඉබ්නු ඉම්‍රාන්17 එන බව ඔබට ඇසුණේ නම් ඔබ සතුටට පත් නොවනු ඇත.’ මම පැවසුවේ, ‘අනේ මගේ නැන්දා! වල්ලාහි, ඔහු මූසා ඉබ්නු ඉම්‍රාන් ගේ සහෝදරයා සහ ඔහු වැනි නබිවරයෙකි. ඔහු ,ඔහු හා සමාන මාර්ගයේම සිටින අතර තව්හීද් (අල්ලාහු තආලාගේ ඒකීයභාවය පිළිබඳ විශ්වාසය) එකම විශ්වාසයකින් යවා ඇත.

මේ ගැන ඇය මගෙන් ඇසුවේ, ‘අනේ මගේ සහෝදරයාගේ පුතා! කියාමත් සමීපයට යවනු ඇතැයි පුරෝකථනය කරන ලද නබිවරයා ඔහු විය හැකිද?’ඔව් යැයි මම පිළිතුරු දුන් විට, ඔබ හරි.’ යැයි ඇය පැවසුවාය.18

රසූලුල්ලාහ් මදීනාවට සංක්‍රමණය වූ විට, මම වහාම ඔහුව දැකීමට සෙනඟ සමඟ මිශ්‍ර වුණෙමි. උන්වහන්සේගේ භාග්‍යවත් රූසපුව හා දිදුලන මුහුණ දුටු සැණින්, මම කිව්වමි, 'ඔහුගේ මුහුණ බොරුකාරයෙකුගේ මුහුණ විය නොහැකය!රසූලුල්ලාහ් රැස්ව සිටි ජනතාවට ඉස්ලාමය පැහැදිලි කරමින් උපදෙස් දෙමින් සිටියේය. රසූලුල්ලාහ්ගෙන් මා අසන ලද පළමු හදීස් අෂ්-ෂරීෆ් මෙයයි.

‘ඔබ අතර සලාම් (ආචාර කිරීම) පතුරුවන්න, කුසගින්නෙන් පෙළෙන අයට පෝෂණය කරන්න, සිල් අර්-රහ්ම් කරන්න (ඔබේ සමීප ඥාතීන් බැලීමට යන්න), මිනිසුන් නිදා සිටින විට නමස් කරන්න. මෙසේ ඔබ සාමයෙන් ජන්නාට ඇතුල් වන්නට හැකිය.’

ෆක්‍ර් අල්-ආලම් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් මාව නබිත්වයේ නූර් වලින් හඳුනාගෙන, 'ඔබ මදීනාවේ විද්වතා වූ ඉබ්නු සලාම්ද?' යනුවෙන් විමසූවේය, 'ඔව්' යනුවෙන් මා පිළිතුරු දුන් විට, 'එන්න සමීපව,' කියා මෙම ප්‍රශ්නය ඇසුවේය: 'අනේ අබ්දුල්ලාහ්! අල්ලාහු තආලා වෙනුවෙන් කියන්න! ඔබ තව්‍රාත්හි ඇති මගේ ගුණාංග කියවා ඉගෙන ගත්තේ නැද්ද?' මෙම ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු වශයෙන් මම රසූල් සල්ලල්ලාහු ගෙන් ඇසුවේ, අල්ලාහු තආලාගේ උපලක්ෂණ කුමක් ද? රසූල් තුමාණෝ ටික වේලාවක් බලා සිටි අතර, ජිබ්‍රායිල් අලයිහිස් සලාම් සූරා අල්-ඉහ්ලාස් හෙළි කළේය. අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් විසින් පාරායනය කරන ලද මෙම සූරතය ඇසූ මම වහා අපගේ නබිතුමාට ‘ඔව්, රසූලල්ලාහ්! ඔබ කියන්නේ ඇත්ත; අල්ලාහු තආලා හැර වෙනත් දෙවියෙකු නොමැති බව මම සාක්ෂි දෙමි. ඔබ ඔහුගේ සේවකයා සහ රසූල්!’

“ඔබ අතර සලාම් පතුරුවන්න, කුසගින්නෙන් පෙළෙන අයට පෝෂණය කරන්න, සිල් අර් රහ්ම් කරන්න (ඔබේ සමීප ඥාතීන් බැලීමට යන්න), මිනිසුන් නිදා සිටින විට නමස් කරන්න. මෙසේ ඔබ සාමයෙන් ජන්නාට ඇතුල් වන්නෙහිය.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

එවිට මම, ‘රසුල්ලාහ්! යුදෙව්වන් යනු මිනිසුන් මවිතයට පත් කරන තරමට බොරු කරන, බොරු චෝදනා සහ මඩ ගසන කුරිරු ජාතියකි. ඔබ මාගේ චරිතය සහ රාජ්‍යය ගැන විමසීමට පෙර මා ඉස්ලාම් දහම වැළඳගත් බව ඔවුන්ට ඇසුනහොත්, ඔවුන් නිසැකවම මා ගැන සිතාගත නොහැකි කෙලම් ප්‍රකාශ කරනු ඇත. මුලින් ම එයාලගෙන් මං ගැන අහන්න!’ කියා ගේ ඇතුළ හැංගුවේය. යුදෙව්වන්ගේ කීර්තිමත් පිරිසක් මා පසුපසින් ඇතුළු වූහ. අපගේ ගුරුවරයා වන රසූලුල්ලාහ් යුදෙව්වන්ගෙන් මෙසේ ඇසීය. අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු සලාම් ඔබ අතර කෙනෙක්ද?’ යුදෙව්වන්, ‘ඔහු අපගේ උසස්ම ශාස්තෘවරයාගේ පුත්‍රයාය! ඉබ්නු සලාම් අපෙන් හොඳම අයගේ පුත්‍රයාගෙන් හොඳම තැනැත්තා යැයි පැවසුවෝය!’ එවිට අපගේ නබිතුමා මෙසේ ඇසීය. 'ඔහු මුස්ලිම් වී ඇත්නම් ඔබ කුමක් කියයිද?'; ‘එවැනි දෙයකින් අල්ලාහ් ඔහුව ආරක්ෂා කරත්වා!’ යැයි යුදෙව්වන් පිළිතුරු දුන්හ.

ඒ මොහොතේ, මම සැඟවී සිටි ස්ථානයෙන් පැමිණියෙමි, ‘අනේ යුදෙව් සමාජය! අල්ලාහු තආලාට බිය වන්න! ඔබ වෙත පැමිණි දේ පිළිගන්න. මම අල්ලාහු තආලා මත දිවුරමි, මෙම පුද්ගලයා අල්ලාහ් තආලාගේ රසූල් බව ඔබ ද දන්නවා, ඔහුගේ නම සහ ගුණාංග ඔබේ අතේ තිබන තව්‍රාත්හි ලියා ඇත. අල්ලාහු තආලා හැර වෙනත් දෙවියෙකු නොමැති බවට මම සාක්ෂි දෙමි. නැවතත්, මුහම්මද් අලෙයිස් සලාම් ඔහුගේ දාසයා සහ රසූල් බව මම සාක්ෂි දරමි.ඉන් පසු ඔවුන් ඔහුට විවිධ වැරදි චෝදනා , කේලම් කළෝය . මම කිව්වා, ‘මේකට තමයි මම බය වුණේ. අහෝ රසූල්! ඒ අය නපුරෙන් වැළකෙන්නේ නැති කුරිරු, බොරු කියන, මඩ ගහන ජාතියක් කියලා මම ඔයාට කියලා තිබුණා නේද? මේකෙන් ඒක පෙන්නනවා’ රසූලුල්ලාහ් යුදෙව්වන්ට, ‘ඔබේ පළමු සාක්ෂිය අපට ප්‍රමාණවත් ය, දෙවෙනි සාක්ෂිය අනවශ්‍යයි.’ යැයි පැවසුවේය. මෙය සිදු වූ පසු මම වහාම මගේ නිවසට පැමිණියෙමි. මම මගේ පවුලේ අයට සහ ඥාතීන්ව ඉස්ලාම් දහමට ආරාධනා කළෙමි. මගේ නැන්දා ඇතුළු සියලුම දෙනා මුස්ලිම් බවට පත් විය.

මම ඉස්ලාමය වැලඳ ගැනීම නිසා යුදෙව්වන් දැඩි කෝපයට පත් වුවෝය. ඔවුන් මට බලපෑම් කරන්න පටන් ගත්හ. සමහර යුදෙව් විද්වතුන් ‘අරාබිවරුන්ගෙන් කිසිම නබිවරයෙක් එන්නේ නැහැ’ යනුවෙන් පවසමින් මා ඉස්ලාම් ආගමෙන් ඈත් කිරීමට පවා උත්සාහ කළහ. ඔබේ නායකයා පාලකයෙක්.’ කෙසේ වෙතත්, ඔවුන් අසාර්ථක විය.

ඔහු සමඟ සඅ’ලබා ඉබ්නු සඅ’යා, උසෙයිද් ඉබ්නු සඅ’යා, අසද් ඉබ්නු උබෙයිද් සහ තවත් සමහර යුදෙව්වන් අවංකවම මුස්ලිම් බවට පත් විය. කෙසේ වෙතත්, සමහර යුදෙව් විද්වතුන් පැවසුවේ, “අප අතර සිටි නරක අය පමණක් මුහම්මද්ව විශ්වාස කළහ. ඔවුන් අප අතර යහපත් වූවා නම්, ඔවුන් තම මුතුන් මිත්තන්ගේ ආගම අත් නොහරිනු ඇත. මෙය මත, අල්ලාහු තආලා මාල්හි ආයාත් අල් කරීමා පහළ විය, "ඔවුන් (අහ්ල් අල්-කිතාබ්, එනම් ග්‍රන්ථයේ මිනිසුන්) සියල්ලන්ම එක හා සමාන නොවේ. අහ් ල් අල්-කිතාබ් අතර, නමස්කාර කරන සහ යාඥා කරන, රාත්‍රිවල සුජූද් කරමින් අල්ලාහු තආලාගේ ආයත් පාරායනය කරන ප්‍රජාවක් ඇත. ”19

දිනෙන් දින මගේ තත්වය දරුණු ලෙස නරක අතට හැරේ, රසූලල්ලාහ්!

මාගේ ක්‍රියාවන් දියුණු විය යුතුය, පිහිට විය යුතුය, රසූලල්ලාහ්!

මගේ දුෂ්ට නෆ්ස් පැතිරී ඇත, එය මා ෂෙයිතාන් පසුපස යාමට සැලැස්වීය,

ඒ සියලු පාපයන් සමඟ, මට උපකාරයක් බලාපොරොත්තු විය හැකිද, රසූලල්ලාහ්!

නෆ්ස් සහ ෂෙයිතාන්ගේ ආශාවන් ඉවත් කළ හැකිද?

යමෙක් ඔබගෙන් මග පෙන්වීමක් නොලබන්නේ නම්, රසූලල්ලාහු !

ඔබගේ ෆයිස් සහ කරුණාව පව්කාරයෙකුට මොහොතකට ළඟා වූ විට,

ඔහුගේ මාර්ගය දෙලොවෙහිම ආරක්ෂිතයි, රසූලල්ලාහ්!

මම අණපනත් තහනම් කිරීම් වලට ගරු කළා, හරාම් වලට හලාල් කිව්වේ නැහැ.

සෑම පාපයකම අවසානය පසුතැවිල්ලකි, රසූලල්ලාහ්!

මිනිසුන්ගේ සහ ජින්වරුන්ගේ රසූල්, මිනිසුන්ගෙන් උසස්,

මගේ ඉහ්ලාස් වෙනුවෙන්, රසූලුල්ලාහ්, මැදිහත් වන්න!

මදීනා අල්-මුනව්වාරාහි පැරණි දැක්මක්(1890)

හිජ්‍රතයේ පළමු වසරේ සිදු වූ සමහර සිදුවීම්

හිජ්‍රාගේ පළමු වසර තුළ, අස්අද් ඉබ්නු සුරාරා, බර්ආ ඉබ්නු මඅ’රූර්, කුල්තුම් ඉබ්නු හිද්ම් අන්සාරුන් අතර සහ උස්මාන් ඉබ්නු මඅ’සූන් මුහාජිර්වරුන් අතර මිය ගියහ. මීට අමතරව, මදීනාවේ කාලගුණයේ සහ ජලයේ බලපෑම දරාගත නොහැකි ව හස්‍රත් අබූබකර්සහ හස්‍රත් බිලාල් අල් හබෂි(රළියල්ලාහු අන්හුමා) මැලේරියාවෙන් රෝගාතුර විය. මෙය මත, රසූල් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි ව සල්ලම්) තුමාණෝ, “අනේ මගේ රබ්! ඔබ අපට මක්කමට ආදරය කළාක් මෙන් මදීනාවට ආදරය කර අපට මෙහි බහුලත්වය හා සමෘද්ධිය ලබා දෙන්න. ” ජනාබ් අල්-හක් ඔහුගේ යාච්ඤාව පිළිගත් අතර මුහාජිර්වරුන් මදීනාවට ආදරය කළෝය.

පළමු ලිඛිත ගිවිසුම

අපගේ ශාස්තෘවරයා වන රසූලුල්ලාහ්ගේ හිජ්‍රාවට පෙර, මදීනාවේ කස්‍රජ් ගෝත්‍රයේ නායකයා අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු උබයි මදීනාවේ පාලකයා ලෙස තේරී පත් වීමට නියමිතව සිටියේය. අකබා බිඅ’සත් පසුව හිජ්‍රා නිසා, බොහෝ අවුස් සහ කස්‍රජ් ගෝත්‍රිකයන් මුස්ලිම් බවට පත් වූ අතර, අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු උබෙයි ගේ පාලන සමය සිදු නොවීය. මේ හේතුව නිසා, අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු උබෙයි අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ, නබිතුමා සහ එවකට මදීනාවේ සහාබිවරුන් වූ මුහාජිර් අස්හාබ් අල්-කිරාම් කෙරෙහි වෛරයක් ඇති කර ගත්හ. කෙසේ වෙතත්, ඔහුට තම සතුරුකම විවෘතව පෙන්වීමට නොහැකි විය. ඔහු වැනි කිහිප දෙනෙකු සමඟ මුනාෆික් කණ්ඩායමක් පිහිටුවා ගත්තේය. මේ අය කියනු ඇත්තේ ඔවුන් මුස්ලිම්වරුන් සමඟ සිටියදී ඔවුන් ඉස්ලාමය වැළඳගත් බවයි. කෙසේ වෙතත්, ඔවුන් ඔවුන්ගේ පිටුපසින් ඔවුන්ට සමච්චල් කරනු ඇත. ඔවුන් රහසිගතව අසමගියේ බීජ වපුරා සටන් ඇති කිරීමට පටන් ගත්හ. ඔවුන් මෙහි කොතරම් දුරදිග ගියද යත්, ඔවුන් අපගේ නායකයා ෆක්‍ර් අල්-ආලම් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි ව සල්ලම්) ගේ ආශීර්වාද ලත් වචන වෙනස් කිරීමට සහ වැරදි ලෙස නිරූපණය කිරීමට උත්සාහ කළහ.

මේ අතර, මක්කා බහුදේවවාදීන් නිකම් සිටියේ නැත; ඔවුන් මක්කමේදී අපේ ගුරුවරයා වූ රසූලුල්ලාහ්ට කළ නොහැකි වූ දේ මදීනාවේ කිරීමට උත්සාහ කළහ. ඔවුන් මදීනාවේ බහුදේවවාදීන්ට තර්ජනාත්මක ලිපි යැව්වෝය , මදීනාවේ සිටි යුදෙව් ගෝත්‍රිකයන්ටද තර්ජනවලින් පිරුණු ලිපි සහ පණිවිඩ යැව්වෝය. මෙම තර්ජන නිසා යුදෙව්වන් අපගේ නායකයා රසූලුල්ලාහ් වෙත ළඟා වීමට හේතු විය.

මේ අතර යුදෙව්වන් අපගේ ශාස්තෘවරයා වන රසූලුල්ලාහ් හමුවට පැමිණ, “අපි ඔබ සමඟ සාමය ඇති කර ගැනීමට පැමිණියෙමු. අපි එකිනෙකාට හානියක් නොවන පරිදි ගිවිසුමක් කරමු. ” අපගේ නබිතුමා ඔවුන් සමඟ ගිවිසුමක් ඇති කර ගත් අතර එය කොන්දෙසි පනස් පහකින් සමන්විත විය. මෙම තීරණවලින් සමහරක් පහත පරිදි වේ:

මෙම ගිවිසුම රසූලුල්ලාහ් මුහම්මද් අලෛහිස්සලාම් , මක්කා සහ මදීනාහි මුස්ලිම්වරුන් සහ ඔවුන්ට පසුව කීකරු වන්නන් සහ ඔවුන් සමඟ එකතු වන අය සහ ඔවුන් සමඟ සටන් කරන අය අතර ලිඛිත ලියවිල්ලකි.

ඇත්ත වශයෙන්ම, මොවුන් වෙනත් පුද්ගලයින්ගෙන් වෙන් වූ ප්‍රජාවකි.

සෑම ගෝත්‍රයක්ම ඔවුන්ගේ අල්ලා ගත් සාමාජිකයින් සඳහා සාමූහිකව කප්පම් ගෙවනු ඇත (මුස්ලිම්වරුන් අතර යුක්තිය අනුව).

තමන් අතර අසමගිය ඇති කරන අයට එරෙහිව මුස්ලිම් ජනතාව ස්ථාවරයක් ගනීවි. ඔවුන් තමන්ගේම දරුවන් වුවොත්.

යුදෙව්වන් අතර, මුස්ලිම්වරුන්ට කීකරු වන අය පීඩාවට පත් නොවනු ඇත, සහ ඔවුන්ට උපකාර කරනු ඇත.

යුදෙව්වන් මුස්ලිම්වරුන් සමඟ එක්ව කණ්ඩායමක් සාදා, සෑම කෙනෙකුම තමන්ගේ ආගමේ අවශ්‍යතා ඉටු කරනු ඇත.

කිසිම යුදෙව්වෙක් මුහම්මද් අලයිහිස් සලාම් ගේ අවසරයකින් තොරව හමුදා මෙහෙයුමකට නොයනු ඇත.

කිසිවෙක් තමා සමඟ ගිවිසුමක් ඇති කර ගත් කිසිවෙකුට හානියක් නොකරනු ඇත පීඩිතයින්ට නියත වශයෙන්ම උපකාර කරනු ඇත.

"යුදෙව් විද්වතුන්ගෙන් දස දෙනෙකු මා විශ්වාස කළේ නම්, සියලු යුදෙව්වන් විශ්වාස කරනු ඇත."
හදීස් අෂ් ෂරීෆ්

මෙම ගිවිසුම ඇති කළ අයට, මදීනා නිම්නය ස්පර්ශ කළ නොහැකි ය.තහනම් කලාපය.

මක්කානු බහුදේවවාදීන් සහ ඔවුන්ට උදව් කරන්නන් ඕනෑම තත්වයක් යටතේ ආරක්ෂා නොවනු ඇත.

මදීනාවට පහර දෙන අයට එරෙහිව මුස්ලිම්වරුන් සහ යුදෙව්වන් එකිනෙකාට උපකාර කරනු ඇත. මෙම ගිවිසුමත් සමඟ යුදෙව්වන් මුස්ලිම්වරුන් සමඟ මිතුරන් (පෙනුමෙන්) සිටින අතර, ඔවුන් කෙරෙහි අමනාපයක් හෝ සතුරුකමක් නොපෙන්වනු ඇත.20

මාගේ හබීබ්! දුක් නොවන්න

මෙම ගිවිසුම අත්සන් කිරීමෙන් පසු, ඔවුන්ගේ එදිරිවාදිකම් සැඟවී සිටි යුදෙව්වන් , කණ්ඩායම් වශයෙන් අපේ ශාස්තෘන් වහන්සේ, නබිතුමාව බැහැදක්කෝය. ඔවුන් ඉතා දුෂ්කර යැයි හැඟෙන ප්‍රශ්න ඇසුවෝය. ඔහු සැබෑ නබිවරයා බව ඔවුන්ට ලැබුණු පිළිතුරුවලින් ඔවුන් තේරුම් ගත්හ. නමුත් ඔවුන්ගේ මුරණ්ඩුකම සහ ඊර්ෂ්‍යාව නිසා ඔවුන් විශ්වාස කළේ නැත.

එවිට අපගේ ආදරණීය නබිතුමා පැවසුවේ, "යුදෙව් විද්වතුන්ගෙන් දස දෙනෙකු මා විශ්වාස කළේ නම්, සියලු යුදෙව්වන් විශ්වාස කරනු ඇත." අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ, නබිතුමාණෝ ශෝකයට පත් වූ විට, අල්ලාහු තආලා මාල්හි මෙම ආයාත් අල් කරීමා මගින් ඔහුව සනසමින්, “(අනේ මගේ හබීබ්!) අහෝ තේජාන්විත රසූල්! තමන් හදවතින් විශ්වාස නොකරන අතරම තම මුවින් විශ්වාස කරන බව පවසන අය (මුනාෆික්) සහ අවිශ්වාසයට දුවන යුදෙව්වන් (තත්ත්වය) නිසා දුක් නොවන්න. ඔවුන් (කුරයිසාගේ පුත්‍රයින්) නිරන්තරයෙන් බොරුවලට සවන් දෙන සහ ඔබ හමුවට නොපැමිණෙයි ,වෙනත් ජනතාවක් (කයිබර්හි යුදෙව්වන්) වෙනුවෙන් ඔත්තු බලන අයයි. ඔවුන් අසන වචන සහ සත්‍ය ස්ථාන වෙනස් කර ඔවුන්ව සත්‍යයෙන් ඈත් කරන ආකාරයට ඒ දේ පවසයි. තවද ඔවුහු, ‘ඔබට මෙය (ෆත්වා) දෙනු ලැබුවහොත් එය පිළිගන්න; එසේ නොවේ නම්, පරෙස්සම් වන්න.’ යමෙකු ෆිට්නාවට වැටීමට අල්ලාහු තආලා කැමති නම් (කෙනෙකුගේ මනසෙහි සහ හදවතෙහි නපුර වර්ධනය වීම ඔහුව දූෂණය කරයි), ඔබට කිසිම ආකාරයකින් අල්ලාහ්ගේ කැමැත්ත වළක්වා ගත නොහැක. ඔවුන් අල්ලාහු තආලා (ඔවුන්ගේ) හදවත් පිරිසිදු කිරීමට අකමැති වූ මිනිසුන්‍ය. ඔවුන්ට මේ ලෝකයේ නින්දාවක් සහ දුක්ඛිත තත්වයක් ඇති අතර ආහිරත් හි දැවැන්ත වධයක් ඇත. ”21

ගිවිසුමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අස්හාබ්වරුන්ගෙන් සමහරක් තම අසල්වැසියන් වූ යුදෙව්වන් සමඟ මිත්‍ර වූහ. අල්ලාහු තආලා මාල්හි “අහෝ විශ්වාස කරන්නන්! ඔබගේ සහෝදරයන් හැර අන් කිසිවකු (නොඇදහිලිවන්තයන් සහ මුනාෆික්වරුන්) සමග විශ්වාසයෙන් මිතුරු නොවන්න. ඔවුන් ඔබට හානියක් කිරීමට සහ අනර්ථයක් කිරීමට පසුබට නොවන අතර ඔබට කරදරයක් වේවායි ප්‍රාර්ථනා කරති. ඔවුන්ගේ මුවින් ඔබ කෙරෙහි ඇති අමනාපය සහ වෛරය පිට වී ඇත. ඔවුන් හදවත් තුළ තබාගෙන සිටින සතුරුකම සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, එය ඊටත් වඩා විශාල ය. ඔබ මෙනෙහි කර අවබෝධ කර ගන්නේ නම්, අපි ඔවුන්ගේ එදිරිවාදිකම් පිළිබඳව අපි පැහැදිලි කර ඇත්තෙමු (ඔබ ප්‍රවේශම් විය යුතු කරුණු අපි පැහැදිලිව පෙන්වා දී ඇත්තෙමු).”22

මක්කානු බහුදේවවාදීන් නොනවතින ලෙස බහුදේවවාදීන්, මුනාෆික්වරුන් සහ යුදෙව්වන් මදීනාවේ සහ අවට ගෝත්‍රවල කුපිත කර තර්ජනය කළහ. ඔවුන් උත්සාහ කළේ හැකි ඉක්මනින් ඉස්ලාමයේ නූර් නිවා දැමීමටයි. ඔවුන් අපේ ආදරණීය නබිතුමාගේ ආශීර්වාද ලත් පැවැත්ම අවසන් කිරීමට මාර්ග සොයමින් සිටියහ.

මුනාෆික්වරුන්ගේ සහ බහුදේවවාදීන්ගේ මෙවැනි ක්‍රියාවලට එරෙහිව අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ සෑම විටම සාමයේ තෝරා ගත්හ. සමහර අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරු සතුරාට මුහුණ දීමට කාලය පැමිණ ඇතැයි විශ්වාස කළ අතර, ඔවුන් යාච්ඤා කළේ, “අනේ මගේ රබ්! මෙම බහුදේවවාදීන්ට එරෙහිව ඔබගේ මාර්ගයේ සටන් කිරීම තරම් වටිනා දෙයක් අපට නැත. මෙම කුරෙයිෂ් බහුදේවවාදීන් ඔබේ හබීබ්ගේ නබිත්වය ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර ඔහුට මක්කම හැර යාමට බල කළේය. අහෝ මගේ අල්ලාහ්! ඔවුන් සමඟ සටන් කිරීමට ඔබ අපට අවසර දෙනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු! ”

අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන රසූලුල්ලාහ් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ඔහු අල්ලාහු තආලාගේ නියෝගය එනතෙක් බලා සිටි අතර ඔහු නියම කළ පරිදි ක්‍රියා කළේය. කාලය පැමිණ තිබුණි. එය ජිබ්‍රීයිල් අලයිහිස් සලාම් විසින් ගෙන එන ලද වහියේ නියම කර ඇත, “ඔබට එරෙහිව යුද්ධ කරන අයට එරෙහිව අල්ලාහු තආලාගේ මාර්ගයේ සටන් කරන්න. නමුත් සීමාව ඉක්මවා හෝ ප්‍රමානය ඉක්මවා නොයන්න. නියත වශයෙන්ම අල්ලාහු තආලා (අල්ලාහ්) සීමාව ඉක්මවා යන්නන්ට කැමති නැත. ඔබ ඔවුන්ව කොතැනක සිටියත් ඔවුන් (නොඇදහිලිවන්තයන්) මරා දමන්න. ඔවුන් ඔබව (මක්කාවෙන්) නෙරපා දැමුවා එසේම ඔවුන්වත් නෙරපා දමන්න. ඔවුන්ගේ ෂිර්ක් කටයුතුකම් මිනීමැරීමට වඩා දරුණු ය. මස්ජිදුල් හරාම්හි ඔවුන් සමඟ සටන් නොකරන්න,ඔවුන් එහි ඔබ සමඟ සටන් කරන්නේ නම් මිසක් සටන් කරන්න. නමුත් ඔවුන් ඔබව එහි මරා දැමුවහොත්, ඔබ ඔවුන්ව එහිදීම මරා දමන්න. නොඇදහිලිවන්තයන්ට දඩුවම එයයි. ඔවුන් අල්ලාහු තආලා ප්‍රතික්ෂේප කිරීම සහ සටන් කිරීම අත්හරින්නේ නම්, (ඔබත් සටන් කිරීම අත්හරින්න. මන්ද) අල්ලාහු තආලා ඉතාමත් සමාව දෙන සහ දයානුකම්පිතය.”23

එය පසුව හෙළිදරව් කරන ලද තවත් ආයාත් අල් කරීමා හි නියෝග කරන ලදී, “ෂිර්ක් කටයුතුකම් පිළිබඳ කිසිදු හෝඩුවාවක් නැති වන තුරු එම බහුදේවවාදීන් සමඟ සටන් කරන්න සහ ආගම අල්ලාහු තආලාට පමණක් අයත් වේ (අල්ලාහු තආලාට පමණක් නමස්කාර කරනු ලැබේ). (ඔවුන්ට හිංසාවක් නැත,) ඔවුන් (ෂිර්ක්) අත්හැරියහොත්. ඊට පසු සතුරුකම (දඬුවම්) කුරිරු අයට පමණි. ”24

මා මදහ්තු මහම්මද්න් බි මකාලාතී,

ලාකින් මදහ්තු මකාලාතී බි මුහම්මදින්.

(මට මුහම්මද් අලෙයිහිස් සලාම්ට ප්‍රශංසා කළ නොහැක,

ඔහු සමඟ, මම මගේ ලේඛන වටිනා බවට පත් කරමි.)

ඉමාම් අර්-රබ්බානි (රහ්මතුල්ලාහි අලෙයිහ්)