අපගේ නායකයා වන නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන්ගේ අභාවය

උසාමා ඉබ්නු සයිද් සේනාධිපති ලෙස පත් කිරීම

එය සෆර් මාසයේ අවසාන දින විය. ලෝකයන්ගේ නායකයා (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ, උතුරේ බයිසැන්තියානු අධිරාජ්‍යය මුස්ලිම්වරුන්ට විශාල තර්ජනයක් වීමට පෙර, නැවත වරක් ඉස්ලාම් දහමට ආරාධනා කිරීමටත්, ඔවුන් එය පිළි නොගන්නේ නම්, යුද්ධ කොට ඉස්ලාමීය රාජ්‍යයේ පාලනය යටතට ගැනීමටත් කැමති වූහ. මේ හේතුව නිසා, උන්වහන්සේ තම වීරෝදාර අස්හාබ්වරුන්ට බයිසැන්තියානුවන්ට එරෙහිව සටන් කිරීමට සූදානම් වන ලෙස අණ කළහ. අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරු සූදානම් වීම සඳහා විසිර ගියහ.

අපගේ නායක වූ රසූල් අල්-අක්‍රම් තුමාණෝ හස්‍රත් උසාමා ඉබ්නු සෙයිද් කැඳවා ඔහුට මෙසේ පැවසූහ: “යා උසාමා! අල්ලාහු තආලාගේ නාමයෙන් සහ ආශිර්වාදයෙන් දමස්කස් වෙත, බල්කා දේශ සීමාවට, පලස්තීනයේ දාරුම් වෙත, ඔබගේ පියාණන් ෂහීද් වූ ස්ථානයට යන්න. අශ්වයන් ලවා එම ස්ථාන පාගා දමන්න. මම ඔබව මෙම හමුදාවේ සේනාධිනායකයා ලෙස පත් කර ඇත්තෙමි. අබ්නාහි ජනතාව මත හදිසියේ කඩා පැන අකුණක් මෙන් ඔවුන්ට පහර දෙන්න. කිසිදු ආරංචියක් ඔබගේ ගමනාන්තයට නොපැමිණෙන පරිදි වේගයෙන් යන්න. මග පෙන්වන්නන් ඔබ සමඟ රැගෙන ගොස් ඔත්තුකරුවන් සහ බාලදක්ෂයින් ඔබට පෙරටුවෙන් යවන්න. අල්ලාහු තආලා ඔබට ජයග්‍රහණය ලබා දෙන්නේ නම්, ඔවුන් අතර කෙටි කලක් රැඳී සිටින්න.” උන්වහන්සේ ඔවුන්ට ජුර්ෆ්හි මූලස්ථානයක් පිහිටුවන ලෙස අණ කර, තම ශුද්ධ වූ දෑතින් ධජය බැඳ එය භාර දුන්හ.4

අපගේ නබිතුමාණෝ මස්ජිදයේ මින්බරය මතට නැග, “මාගේ අස්හාබ්වරුනි! උසාමාගේ පියා සෙයිද් සේනාධිපතිත්වයට සුදුසු වූවා සේම, මාගේ දෘෂ්ටියෙන් වඩාත්ම ප්‍රියමනාප වූවා සේම, ඔහුගෙන් පසු ඔහුගේ පුත් උසාමාද සේනාධිපතිත්වයට සුදුස්සෙකි. උසාමා මාගේ දෘෂ්ටියෙන් වඩාත්ම ප්‍රියමනාප පුද්ගලයන්ගෙන් කෙනෙකි” යැයි පැවසූහ.

"හස්‍රත් උසාමාගේ අණ යටතේ යුද්ධයට යන අය අතර හස්‍රත් අබූ බක්‍ර්, හස්‍රත් උමර්, හස්‍රත් අබූ උබයිදා ඉබ්නු ජර්‍රාහ් සහ හස්‍රත් සඅද් ඉබ්නු අබී වක්කාස් වැනි අස්හාබ්වරුන්ගේ ප්‍රමුඛ සාමාජිකයෝ වූහ.

කෙසේ වෙතත්, විශ්වයේ සුල්තාන්වරයා හදිසියේම පසුදින රෝගාතුර වූ බැවින්, අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන් අපවත්වීමෙන් පසුව හමුදාවේ පිටත්වීම කල් දමන ලදී.අපගේ ප්‍රිය නබිතුමාණන්ට මැලේරියාව වැළඳී තිබුණි. උන්වහන්සේගේ උණ වැඩිවෙමින් පැවති අතර රෝගය දරුණු අතට හැරෙමින් තිබුණි.

එක් රාත්‍රියක, උන්වහන්සේගේ වේදනාවන් අඩු වූ විට, උන්වහන්සේ තම යහනෙන් නැගිට්ටේය. උන්වහන්සේ තම වස්ත්‍ර පැළඳගෙන පිටතට යාමට සූදානම් විය. අපගේ මව වන හස්‍රත් ආයිෂා මෙය දුටු විට, ඇය අපගේ නබිතුමාණන්ගෙන්, “මාගේ දෙමාපියන් ඔබ වෙනුවෙන් කැප වේවා, යා රසූලුල්ලාහ්! ඔබ කොහේද යන්නේ?” යි විමසුවාය. අපගේ නායක වූ සර්වාර් අල්-ආලම් තුමාණෝ, “බකී සුසාන භූමියේ තැන්පත් කර ඇති අය වෙනුවෙන් සමාව අයැදීමට මට අණක් ලැබී ඇත. මම එහි යන්නෙමි,” යි පිළිතුරු දුන්හ. උන්වහන්සේ අබූ මුවයිහිබ් සහ අබූ රාෆි ද සමඟ පිටත්ව ගියහ. උන්වහන්සේ සුසාන භූමියේ බොහෝ වේලාවක් යාච්ඤා කර, ඔවුන්ට සමාව දෙන ලෙස අල්ලාහු තආලාගෙන් අයැද සිටියහ. අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ මෙම බලවත් ඉල්ලීම හමුවේ, උන්වහන්සේ සමඟ සිටි සහාබිවරු, “අපිත් දැන්ම මෙහි තැන්පත් කරනු ලැබ, අපගේ නායක වූ රසූලුල්ලාහ්ගේ මෙම යාච්ඤාව ලැබීමේ ගෞරවයට පාත්‍ර වූවා නම් කොතරම් හොඳද!” යැයි පැවසූහ.

අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණෝ අබූ මුවයිහිබ් දෙසට හැරී, “යා අබූ මුවයිහිබ්! මෙලොව වස්තූන්ද ආඛිරතයේ ආශිර්වාදයන්ද තෝරා ගැනීමට මට නිදහස දෙන ලදී. ‘ඔබ කැමති නම්, මෙලොව සදාකාලිකව සිට ඉන්පසු ජන්නා වෙත යන්න, නැතහොත් ඔබ කැමති නම්, ලිකාඋල්ලාහ් (අල්ලාහු තආලා සමඟ හමුවීම) සිදුවනු ඇත, ඉන්පසු ඔබ ජන්නා වෙත පිවිසෙනු ඇතැ’යි මට පවසන ලදී. මම ලිකාඋල්ලාහ් සහ ඉන්පසු ජන්නාව තෝරා ගත්තෙමි.”

තවත් දිනක, උන්වහන්සේ උහුද්හි ෂහීද්වරුන් වෙනුවෙන් සමාව අයැදීමට පිටත් වූහ. බොහෝ වේලාවක් උන්වහන්සේ ඔවුන් වෙනුවෙන් අල්ලාහු තආලාට යාච්ඤා කරමින් අයැද සිටියහ. ඉන්පසු උන්වහන්සේ මස්ජිදයට පැමිණ අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරුන්ට මෙසේ පැවසූහ: “නුඹලා අතරින්, කව්තර් තටාකයට පළමුවෙන් ළඟා වී එහිදී නුඹලාව පිළිගන්නේ මමයි. එය අපගේ හමුවන ස්ථානය වනු ඇත... මාගෙන් පසු නුඹලා නැවත බහුදේව වාදයට හැරේ යැයි මම බිය නොවෙමි. කෙසේ වෙතත්, නුඹලා ලෞකික ආශාවන්හි ගිලී, ඒවා උදෙසා එකිනෙකාට ඊර්ෂ්‍යා කර, එකිනෙකා මරාගෙන, අවසානයේදී, නුඹලාට පෙර සිටි අය විනාශ වූවා සේම විනාශ වේ යැයි මම බිය වෙමි...”ඉන්පසු උන්වහන්සේ තම සතුට නිවහනට ගියහ.

උන්වහන්සේගේ රෝගී තත්ත්වය වඩාත් නරක අතට හැරුණි. උන්වහන්සේගේ ශුද්ධ වූ භාර්‍යාවන් පැවසුවේ අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන් අපගේ මව වන හස්‍රත් ආයිෂාගේ නිවසේ නතර විය යුතු බවත්, මෙම විෂය සම්බන්ධයෙන් ඔවුන් තම අයිතිවාසිකම් අත්හැර දමා ඇති බවත්‍ය. උන්වහන්සේ තම ශුද්ධ වූ භාර්‍යාවන්ගේ කැපකිරීම් ගැන සතුටු වූ අතර, ඔවුන් සියල්ලන් වෙනුවෙන් යාච්ඤා කර, ඉන් අනතුරුව තම ඉතිරි දින අපගේ මව වන හස්‍රත් ආයිෂාගේ නිවසේ ගත කිරීමට පටන් ගත්හ.

අපගේ නායක වූ රසූල් අල්-අක්‍රම් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන්ගේ උණ අධික ලෙස වැඩි වී තිබුණි. උන්වහන්සේගේ උණෙහි තීව්‍රතාවය නිසා, උන්වහන්සේ තම යහනේ දෙපසට හැරෙමින් සිටියහ. උන්වහන්සේ මෙම තත්ත්වයේ සිටින විට, අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරු උන්වහන්සේව බැහැදකිමින් සිටි අතර, අපගේ නායකයා මුහුණ දෙමින් සිටි දැඩි පීඩාව ගැන ඔවුහු බෙහෙවින් කණගාටු වූහ. අබූ සඊද් අල්-ඛුද්‍රී මෙසේ විස්තර කළේය:"මම රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ ශුද්ධ වූ අභියසට ගොස් සිටියෙමි. උන්වහන්සේ මත වෙල්වට් ආවරණයක් තිබුණි. ආවරණය හරහා උණෙහි උණුසුම දැනුණි; එහි උෂ්ණත්වය නිසා අපට එය ස්පර්ශ කිරීමට නොහැකි විය. අපගේ විස්මය සහ ශෝකය දුටු අපගේ නායක වූ රසූලුල්ලාහ් මෙසේ පැවසූහ:

‘වඩාත්ම දරුණු විපත් පැමිණෙන්නේ නබිවරුන්ටය. එසේ තිබියදීත්, නබිවරුන් මෙම කරදරවලට ඔබලා යහපතට සතුටු වීමට වඩා වැඩියෙන් සතුටු වෙති.”

"වඩාත්ම දරුණු විපත් නබිවරුන්ට පැමිණේ. එසේ තිබියදීත්, ඔබ දායාදයන් ගැන ප්‍රීති වීමට වඩා නබිවරු මෙම කරදර ගැන ප්‍රීති වෙති."
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

උම්මු බිෂ්‍ර් ඉබ්නු බරා මෙසේ විස්තර කළාය: “මම රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් බැහැදැකීමට ගොස් සිටියෙමි. උන්වහන්සේගේ ශුද්ධ වූ ශරීරය ගින්නක් මෙන් දැවෙමින් තිබුණි. මම කීවෙමි, ‘මාගේ ජීවිතය ඔබ වෙනුවෙන් කැප වේවා, යා රසූලුල්ලාහ්! මම මෙතරම් දරුණු රෝගයක් කිසි දිනෙක දැක නැත!’ උන්වහන්සේ පැවසූහ, ‘යා උම්මු බිෂ්‍ර! උණෙහි තීව්‍රතාවය මාගේ තවාබ් (ත්‍යාග) බහුල වීමටය. මෙම රෝගය මා ඛයිබර්හිදී රස බැලූ විෂ සහිත මස්වල ප්‍රතිඵලයකි. මම සැමවිටම එම විෂෙහි වේදනාව අත් වින්දෙමි. එදින මා අනුභව කළ එම විෂ නිසා, මාගේ මහා ධමනිය දැන් ක්‍රියා විරහිත වීමට ආසන්නය.”5
අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණෝ හස්‍රත් අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු මස්ඌද්ට මෙසේ පැවසූහ: “ගසක් තම කොළ හෙළන්නා සේ, රෝගාතුර වන සෑම මුස්ලිම්වරයෙකුගේම වැරදි සහ පාපයන් අල්ලාහු තආලා විසින් පහ කරනු ලබයි!”6

රෝගය දිනෙන් දින නරක අතට හැරෙමින් තිබුණි. අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරු ඉතා කණගාටුවට පත්ව සිටි අතර ඔවුන්ගේ නිවෙස්වල සැනසිල්ලක් දැනුණේ නැත.

ඔවුහු මස්ජිදයේ රැස් වූහ. අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ තත්ත්වය විමසීම සඳහා ඔවුහු හස්‍රත් අලීව යැවූහ. ලෝකයන්ගේ නායකයා සංඥාවකින්, “මාගේ අස්හාබ්වරු කුමක් පවසත්ද?” යි විමසූහ. හස්‍රත් අලී, “රසූලුල්ලාහ් අප හැර යයිදෝයි සිතමින් ඔවුහු ඉතා දුකින් සහ කනස්සල්ලෙන් පසුවෙති!” යි පැවසීය. තම අස්හාබ්වරුන් කෙරෙහි මහත් අනුකම්පාවක් දැක්වූ, අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණෝ, තම රෝගයේ දරුණුකම ඉවසා, නැගිට හස්‍රත් අලී සහ හස්‍රත් ෆද්ල් ඉබ්නු අබ්බාස් මත බරවී මස්ජිදයට පැමිණියහ.මින්බරයට නැග අල්ලාහු තආලාට ප්‍රශංසා කිරීමෙන් පසු, උන්වහන්සේ අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරුන්ට මෙසේ පැවසූහ:

“මාගේ අස්හාබ්වරුනි! මාගේ මරණය ගැන නුඹලා කනස්සල්ලෙන් සිටින බව මට ආරංචි විය. තම උම්මතය සමඟ සදාකාලිකව රැඳී සිටි කිසියම් නබිවරයෙක් සිටීද, නුඹලා මා නුඹලා සමඟ සදාකාලිකව රැඳී සිටිනු ඇතැයි අපේක්ෂා කිරීමට? මා මාගේ රබ් වෙත ළඟා වන බව දැනගන්න. මුහාජිර්වරුන්ගේ ප්‍රධානීන්ට ගරු කිරීම මාගේ අවවාදයයි. මුහාජිර්වරුනි! නුඹලාට මාගේ අවසන් කැමැත්ත මෙයයි: අන්සාර්වරුන්ට යහපත කරන්න! ඔවුහු නුඹලාට යහපත කළහ. ඔවුහු තම නිවෙස්වල නුඹලාට රැකවරණය දුන්හ. ඔවුන්ට තම ජීවිකාව ගෙන යාමේ දුෂ්කරතා තිබුණුණද, ඔවුහු නුඹලාව තමන්ට වඩා ඉහළින් තැබූහ. ඔවුහු තම දේපළ නුඹලා සමඟ බෙදා ගත්හ. කවරෙකු අන්සාර්වරුන් පාලනය කරන්නේද, ඔහු ඔවුන් ගැන විමසිල්ලෙන් සිටිය යුතු අතර වැරදි කළ හැකි අයට සමාව දිය යුතුය.”

ඉන්පසු උන්වහන්සේ ඔවුන්ට ලස්සන සහ ඵලදායී උපදෙස් කිහිපයක් ලබා දී, “අල්ලාහු තආලා තම දාසයෙකුට මෙලොව රැඳී සිටීම හෝ තම රබ් වෙත ළඟා වීම අතර තෝරා ගැනීමට අවස්ථාව ලබා දී ඇත. එම දාසයා තම රබ් වෙත ළඟා වීමට කැමති විය,” යැයි පැවසූහ. හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් අස්-සිද්දීක් තුමා, අපගේ නායක වූ රසූලුල්ලාහ් තම වචනවලින් තම මරණය අඟවන බව වටහාගෙන, “අපගේ ජීවිත ඔබ වෙනුවෙන් කැප වේවා, යා රසූලුල්ලාහ්!” යැයි පවසමින් හැඬීමට පටන් ගත්තේය. දයාවේ සාගරය වූ, අපගේ ආදරණීය නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ, “අඬන්න එපා, යා අබා බක්‍ර්,” යැයි පවසමින්, ඔහුට ඉවසිලිවන්තව විඳදරාගන්නා ලෙස අණ කළහ. උන්වහන්සේගේ ශුද්ධ වූ දෑසින් කඳුළු ගලා යමින් තිබුණි. උන්වහන්සේ පැවසූහ“මාගේ අස්හාබ්වරුනි! ඉස්ලාම් දහමේ මාර්ගයෙහි තම දේපළ විශ්වාසවන්තකම සහ ඉක්ලාස් ඇතිව කැප කළ අබූ බක්‍ර් ගැන මම ඉතා සතුටු වෙමි. පරලොව යන ගමනේදී මිතුරෙකු ලබා ගැනීමට හැකි වූයේ නම්, මම ඔහුව තෝරා ගන්නෙමි.” ඉන්පසු උන්වහන්සේ, “අබූ බක්‍ර්ගේ දොර හැර මස්ජිදයට යන අනෙකුත් සියලු දොරවල් වසන්නැ”යි අණ කළහ.

ඉන්පසු උන්වහන්සේ මින්බරයෙන් බැස අපගේ මව වන හස්‍රත් ආයිෂාගේ කාමරයට ආපසු ගියහ.අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරු හැඬීමට පටන් ගත්හ. එවිට, හස්‍රත් අලී සහ හස්‍රත් ෆද්ල් ඉබ්නු අබ්බාස් මත බරවී, අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ නැවතත් මස්ජිදයට ගෞරවයෙන් වැඩම කළහ. උන්වහන්සේ මින්බරයේ පහළ පඩියේ සිටගෙන අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරුන්ට මෙසේ පැවසූහ:

“මුහාජිර්වරුනි, අන්සාර්වරුනි! යම් දෙයක කාලය දැනගත් විට, එය ලබා ගැනීමට ඉක්මන් වීමෙන් පලක් නැත. අල්ලාහු තආලා තම කිසිදු දාසයෙකු උදෙසා ඉක්මන් නොවෙයි. යම් පුද්ගලයෙකු අල්ලාහු තආලාගේ කදා සහ කදර් (දෛවය සහ නියතිය) වෙනස් කිරීමට සහ උන්වහන්සේගේ කැමැත්ත අභිබවා යාමට උත්සාහ කළහොත්, උන්වහන්සේ ඔහුව විනාශ කර දමනු ඇත. යම් පුද්ගලයෙකු අල්ලාහු තආලා රැවටීමට සහ වංචා කිරීමට කැමති නම්, ඔහු තමාම රවටාගෙන තමාගේම කටයුතුවල පාලනය නැති කර ගනු ඇත. මා නුඹලා කෙරෙහි අනුකම්පා සහගත සහ දයාන්විත බව දැනගන්න. නුඹලාද මාව හමුවනු ඇත. නුඹලා මාව හමුවන ස්ථානය කව්තර් තටාකයයි. කවරෙකු ජන්නා වෙත පිවිසීමට සහ මාව හමුවීමට කැමතිද, ඔහු නිෂ්ඵල කතා නොකළ යුතුය. මුස්ලිම්වරුනි! අවිශ්වාසවන්තයෙකු වීම සහ පව් කිරීම ආශිර්වාදය වෙනස් වීමටත්, පෝෂණය අඩු වීමටත් හේතු වේ.”

"මිනිසුන් අල්ලාහු තආලාගේ අණපනත්වලට කීකරු වන්නේ නම්, ඔවුන්ගේ රාජ්‍ය නායකයන්, ප්‍රධානීන් සහ ආණ්ඩුකාරවරුන් ඔවුන් කෙරෙහි දයාව සහ අනුකම්පාව දක්වනු ඇත. ඔවුන් අවිශ්වාසය, අශිෂ්ටත්වය, අතිරික්තය සහ පාපය සිදු කරන්නේ නම්, ඔවුන්ට දයාන්විත නායකයන් සිටිය නොහැක. මාගේ ජීවිතය නුඹලාට ආශිර්වාදයක් වූවා සේම, මාගේ මරණයද යහපත් වන අතර දයාවකි. මම යමෙකුට අසාධාරණ ලෙස පහර දී ඇත්නම් හෝ ඔහුට නරක වචනයක් පවසා ඇත්නම්, පළිගැනීමකින් ඔහුට ඔහුගේ හිඟ මුදල ලබා ගැනීමට මම කැමැත්තෙමි; මම නුඹලාගෙන් කෙනෙකුගෙන් යමක් අසාධාරණ ලෙස ගෙන ඇත්නම්, ඔහුට එය ආපසු ඉල්ලා සිටීමට මම කැමැත්තෙමි, ඔහුගේ අයිතිය ආපසු ලබා දීමට මම සූදානම්. මක්නිසාද යත් මෙලොව දඬුවම ආඛිරතයේ දඬුවමට වඩා බෙහෙවින් සැහැල්ලුය. එය විඳදරාගැනීම පහසුය.”උන්වහන්සේ මීට පෙර හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් ගැන තම සතුට ප්‍රකාශ කළා සේම, මෙම ඛුත්බාවේදී උන්වහන්සේ හස්‍රත් උමර් ගැන තම සතුට ප්‍රකාශ කරමින්, ‘‘උමර් මා සමඟය, මම ඔහු සමඟය. මගෙන් පසු, යුක්තිය උමර් සමඟය,” යැයි පැවසූහ.

මෙම ඛුත්බාවෙන් පසු, අපගේ නායක වූ රසූලුල්ලාහ් මින්බරයෙන් බැස ගියහ. සලාතය ඉටු කිරීමෙන් පසු, උන්වහන්සේ නැවත මින්බරයට නැග තම අවසන් කැමැත්ත සහ උපදෙස් ලබා දුන්හ. ඉන්පසු උන්වහන්සේ, “මම නුඹලාව අල්ලාහු තආලාට භාර කරමි,” යැයි පවසා තම අස්හාබ්වරුන් හැර දමා තම කාමරයට ගෞරවයෙන් වැඩම කළහ.

එක් දිනක්, දැඩි වේදනාවෙන් පෙළෙමින් සිටියදී, ලෝකයන්ගේ නායකයා (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ, අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරුන්ට තමන් කෙරෙහි තිබූ අයිතිවාසිකම් පියවා, අන් අයගේ අයිතිවාසිකම් තමන් මත පියවා ආඛිරතයට යාම සඳහා, හස්‍රත් බිලාල් අල්-හබෂීව කැඳවූහ. උන්වහන්සේ ඔහුට, “ජනතාව අමතන්න! ඔවුන් මස්ජිදයේ රැස්වෙත්වා. මම ඔවුන්ට මාගේ අවසන් කැමැත්ත ප්‍රකාශ කිරීමට කැමැත්තෙමි!” යැයි පැවසූහ.

හස්‍රත් බිලාල් සියලු අස්හාබ්වරුන් මස්ජිදයේ රැස් කළේය. හස්‍රත් අලී සහ හස්‍රත් ෆද්ල් ඉබ්නු අබ්බාස් මත බරවී, අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණෝ මස්ජිදයට පැමිණියහ. මින්බරයේ වාඩි වී අල්ලාහු තආලාට ප්‍රශංසා කිරීමෙන් පසු, උන්වහන්සේ, “මාගේ අස්හාබ්වරුනි! මා නුඹලා හැර යාම ආසන්න බව දැනගන්න. කවරෙකුට මා කෙරෙහි අයිතිවාසිකම් ඇත්ද, පැමිණ එය මගෙන් ඉල්ලා සිටින්න. කවරෙකු මට ප්‍රියද, ඔහු මගෙන් ඔහුගේ හිඟ මුදල ඉල්ලා සිටිය යුතුය, නැතහොත් නුඹලාගේ අයිතිවාසිකම් මා මත හලාල් කරන්න (මා මත ඇති නුඹලාගේ අයිතිවාසිකම්වලට සමාව දෙන්න), එවිට මට මෙම දේවල් ගෙවා මාගේ රබ් සහ උන්වහන්සේගේ දයාව වෙත ළඟා විය හැකිය,” යැයි පැවසූහ.ඉන්පසු උන්වහන්සේ මින්බරයෙන් බැස දහවල් සලාතය මෙහෙයවූහ. සලාතයෙන් පසු, උන්වහන්සේ නැවත වරක් මින්බරයට නැග සලාතයට පෙර පැවසූ දේ නැවත නැවතත් පැවසූහ.

උන්වහන්සේගේ රෝගී තත්ත්වය පැවති කාලය තුළ, අදාන් පවසන සෑම විටම, අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ සැමවිටම මස්ජිද් අෂ්-ෂරීෆ් වෙත ගොස් අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරුන්ට ඉමාම් ලෙස ජමාඅත් හි සලාතය ඉටු කළහ.7

"ඕ මාගේ අස්හාබ්වරුනි! ඔබ අල්ලාහු තආලාගේ ආරක්ෂාව යටතේ සිටින්නෙහුය, තවද මම ඔබව අල්ලාහු තආලාට භාර දී ඇත්තෙමි! තක්වා (දේව බිය/භක්තිය) ඇති කර ගන්න."
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන් අපවත්වීමට දින තුනකට පෙර, උන්වහන්සේගේ රෝගී තත්ත්වය වඩාත් නරක අතට හැරුණි. උන්වහන්සේට මස්ජිදයට ගොස් සලාතයේ ජමාඅතය මෙහෙයවීමට නොහැකි විය. උන්වහන්සේට ජමාඅත් හි ඉටු කිරීමට නොහැකි වූ පළමු සලාතය වූයේ රාත්‍රී සලාතයයි. සුපුරුදු පරිදි, හස්‍රත් බිලාල් එම අවස්ථාවේදී දොරකඩට පැමිණ, “අස්-සලාත්, යා රසූලුල්ලාහ්!” යැයි පැවසීය. අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන්ට උන්වහන්සේගේ දුර්වලතාවය නිසා මස්ජිදයට යාමට ශක්තියක් ඉතිරිව තිබුණේ නැත. උන්වහන්සේ, “අබූ බකර්කියන්න! ඔහු මාගේ අස්හාබ්වරුන්ට සලාතය මෙහෙයවනු ඇත,” යැයි පැවසූහ.අපගේ මව වන හස්‍රත් ආයිෂා, “මාගේ ජීවිතය ඔබ වෙනුවෙන් කැප වේවා, යා රසූලුල්ලාහ්! මාගේ පියාණන් මෘදු හදවතක් ඇති අයෙක් වන අතර ශෝකයෙන් පසුවන්නෙකි. ඔහු ඔබගේ ස්ථානයේ සිට ඔබව එහි නොදැක්කොත්, හැඬීම නිසා ඔහුට සලාතය පාරායනය කර මෙහෙයවීමට නොහැකි වනු ඇත. කරුණාකර උමර්ට සලාතය මෙහෙයවීමට අණ කරන සේක්ද?” යි විමසුවාය. අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ නැවතත්, “අබු බකර්කියන්න! ඔහු ඉමාම් වී මාගේ අස්හාබ්වරුන්ට සලාතය මෙහෙයවනු ඇත,” යැයි පැවසූහ.

හස්‍රත් බිලාල් තත්ත්වය හස්‍රත් අබූ බකර් දැන්වීය. හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් මිහ්‍රාබය මත අපගේ නායක වූ රසූලුල්ලාහ් නොදුටු විට, ඔහුගේ හදවත කම්පා විය, ඔහුට සිහිය නැති වීමට ආසන්න විය. ඔහු හැඬුවේය... තව තවත් හැඬුවේය! අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරුද හැඬීමට පටන් ගත්හ. මස්ජිදයෙන් එන මෙම හැඬුම් හඬ කුමක්දැයි අපගේ නායක වූ හබීබුල්ලාහ් විමසූ විට, අපගේ මව වන හස්‍රත් ෆාතිමා තත්ත්වය මෙසේ පැහැදිලි කළාය: “මාගේ ජීවිතය ඔබ වෙනුවෙන් කැප වේවා, යා රසූලුල්ලාහ්! ඔබගේ වෙන්වීම දරාගත නොහැකිව ඔබගේ අස්හාබ්වරු හඬමින් සිටිති!”8

දයාවේ සාගරය වූ, අපගේ ආදරණීය නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ ඉතා ශෝකයට පත් වූහ. උන්වහන්සේගේ රෝගයේ තීව්‍රතාවය නොතකා, උන්වහන්සේ තම අස්හාබ්වරුන් සැනසවීම සඳහා මහත් අපහසුවෙන් නැගිට්ටේය. උන්වහන්සේ හස්‍රත් අලී සහ හස්‍රත් අබ්බාස්ගේ උපකාරයෙන් මස්ජිදයට පැමිණියහ. සලාතයෙන් පසු, උන්වහන්සේ, “මාගේ අස්හාබ්වරුනි! නුඹලා අල්ලාහු තආලාගේ ආරක්ෂාව යටතේ සිටින අතර, මම නුඹලාව අල්ලාහු තආලාට භාර දී ඇත්තෙමි! තක්වා (දේව භක්තිය) ඇති කරගන්න. අල්ලාහු තආලාට බිය වන්න. අල්ලාහු තආලාගේ අණපනත්වලට කීකරු වී ඒවා ඉටු කරන්න. මම ඉක්මනින්ම මෙලොවින් සමුගන්නෙමි,” යැයි පැවසූහ.

අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන් අපවත්වීමට දින තුනකට පෙරය. ජබ්‍රාඊල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ අපගේ නායක වූ රසූලුල්ලාහ් බැහැදැකීමට පැමිණ, “යා රසූලුල්ලාහ්! අල්ලාහු තආලා ඔබට සලාම් එවා ඇත. උන්වහන්සේ ඔබගේ තත්ත්වය ගැන දැනුවත්ව සිටියද, ඔබ කෙසේද, ඔබට කෙසේ හැඟේදැයි උන්වහන්සේ විමසයි,” යැයි පැවසූහ. ලෝකයන්ගේ නායකයා, “මම දුකින් සිටිමි!” යැයි පැවසූහ. ඉරිදා දින, ජබ්‍රාඊල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ නැවත පැමිණ එම දේම පැවසූහ. අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ එම පිළිතුරම දුන්හ. නබිවරයෙකු යැයි කියා සිටි අස්වද් අල්-අනසී යේමනයේදී මරා දැමූ බවට ශුභාරංචිය ජබ්‍රාඊල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ උන්වහන්සේට ලබා දුන්හ. රසූල් අල්-අක්‍රම් තුමාණෝ තම අස්හාබ්වරුන්ට ශුභාරංචිය ලබා දුන්හ. රෝගී වීමට පෙර, උන්වහන්සේට ලැබුණු රන් කාසි ස්වල්පය දුප්පතුන්ට සහ ස්වල්පයක් හස්‍රත් ආයිෂාට ලබා දුන්හ. ඉරිදා දින, රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ රෝගී තත්ත්වය නරක අතට හැරුණි. උන්වහන්සේගේ අභියසට පැමිණි හමුදාපති හස්‍රත් උසාමාට උන්වහන්සේ කිසිවක් පැවසුවේ නැත. නමුත් උන්වහන්සේ තම ශුද්ධ වූ දෑත් ඔසවා ඔහු මත මෘදු ලෙස අතුල්ලූහ. උන්වහන්සේ ඔහු වෙනුවෙන් යාච්ඤා කරමින් සිටි බව තේරුම් ගන්නා ලදී.

“මාගේ අල්ලාහ්! මට සමාව දෙනු මැනව! ඔබගේ කරුණාව මට ලබා දෙනු මැනව! මාව ‘රෆීක් අල්-අ’ලා’ (උසස්ම මිතුරාගේ) තත්ත්වයට පත් කරනු මැනව!”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

උන්වහන්සේගේ රෝගී තත්ත්වයේ දහතුන්වන සහ අවසාන දිනය… එදින සඳුදා දිනයක් වූ අතර, රබීඋල්-අව්වල් මස දොළොස්වන දිනය විය, එය අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන් ලෝකය ගෞරවයට පත් කළ දිනය මෙන්ම විය. විශ්වයේ සුල්තාන්වරයාට තම ශුද්ධ වූ ශරීරයේ සැහැල්ලුවක් දැනුණි... අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරු හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් අස්-සිද්දීක් තුමා පිටුපසින් උදෑසන සලාතය ඉටු කිරීමට සූදානම් වෙමින් සිටියදී, ලෝකයන්ගේ නායකයා මස්ජිද් අෂ්-ෂරීෆ් වෙත ගෞරවයෙන් වැඩම කළහ. උන්වහන්සේ තම උම්මතය පේළි ගැසී නමස්කාර කරනු දුටුවේය. උන්වහන්සේ සතුටින් සිනාසුණහ. අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරු රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් මස්ජිදයේ දුටු විට, උන්වහන්සේ රෝගයෙන් සුවය ලබා ඇතැයි සිතා ඔවුහු සතුටු වූහ. හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් සිද්දීක් තුමා අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන් එහි ගෞරවයෙන් වැඩම කළ බව වටහාගෙන පසුපසට යාමට උත්සාහ කළේය. කෙසේ වෙතත්, අපගේ නායකයා ඔහුට තම ස්ථානයේ රැඳී සිටින ලෙස සංඥා කළේය. උන්වහන්සේද, හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් තුමා අනුගමනය කරමින් එතුමා පිටුපසින් සලාතය ඉටු කළහ.9මෙසේ, රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ අණ පරිදි, හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් තුමා අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරුන්ට දාහත් වරක් සලාතය මෙහෙයවීය.

සලාතයෙන් පසු, රසූල් අල්-අක්‍රම් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ හස්‍රත් ආයිෂාගේ කාමරයට තම වැඩමවීමෙන් ගෞරව කර යහනට ගියහ. උන්වහන්සේ, “කිසිදු ලෞකික වස්තුවක් ඉතිරි නොකර අල්ලාහු තආලාගේ අභියසට යාමට මම කැමැත්තෙමි. ඉතිරි රන් දුප්පතුන්ට බෙදා දෙන්න,” යැයි පැවසූහ.

ඉන්පසු උන්වහන්සේගේ උණ වැඩි විය. මඳ වේලාවකට පසු, උන්වහන්සේ නැවත දෑස් විවර කර හස්‍රත් ආයිෂාගෙන් රන් බෙදා දුන්නේදැයි විමසූහ. ඇය එසේ කරන බව පැවසුවාය. උන්වහන්සේ ඒවා වහාම බෙදා දෙන ලෙස නැවත නැවතත් ඇයට අණ කළහ. ඒවා සියල්ල එකවර බෙදා දුන් විට, උන්වහන්සේ, “මට දැන් සැනසීමක් දැනේ,” යැයි පැවසූහ.

මඳ වේලාවක් තම යහනේ විවේක ගැනීමෙන් පසු, උන්වහන්සේ හස්‍රත් අලීව තම අභියසට කැඳවූහ. උන්වහන්සේ තම ශුද්ධ වූ හිස එතුමාගේ උකුල මත තැබූහ. උන්වහන්සේගේ ශුද්ධ වූ නළල දහඩිය දමා තිබූ අතර, උන්වහන්සේගේ ශුද්ධ වූ පැහැය වෙනස් වී තිබුණි. අපගේ මව වන හස්‍රත් ෆාතිමා තම ශුද්ධ වූ පියාණන් එම තත්ත්වයේ සිටිනු දුටු විට, ඇයට උන්වහන්සේ දෙස බැලීමට නොහැකි වූ අතර, තම පුතුන් වන හස්‍රත් හසන් සහ හස්‍රත් හුසේන් වෙත ගියාය. ඔවුන්ගේ දෑත් අල්ලාගෙන, ඇය, “මාගේ පියාණෙනි! ඔබගේ දියණියව රැකබලා ගන්නේ කවුද? හසන් සහ හුසේන්ව ඔබ කාට භාර දෙන්නේද? මාගේ පියාණෙනි! මාගේ ජීවිතය ඔබ වෙනුවෙන් කැප වේවා! ඔබගෙන් පසු මාගේ තත්ත්වය කෙසේ වේවිද? ඔබගේ ශුද්ධ වූ මුහුණෙන් පසු මාගේ දෑස් කා දෙස බලන්නද?” යැයි පවසමින් හැඬීමට පටන් ගත්තාය.
අපගේ නායක වූ රසූලුල්ලාහ් තම දියණියගේ එම හද කම්පා කරවන වචන ඇසූ විට, උන්වහන්සේ තම ශුද්ධ වූ දෑස් විවර කර ඇයව තමන් වෙත කැඳවූහ. “මාගේ රබ්, ඇයට ඉවසීම ලබා දෙන්න,” යැයි යාච්ඤා කිරීමෙන් පසු, උන්වහන්සේ, “ෆාතිමා! මාගේ දෑසේ ආලෝකය! ඔබගේ පියාණන් මරණාසන්න වේදනාවේ තත්ත්වයේ සිටී,” යැයි පැවසූහ. ඇගේ හදවතින් නැගුණු විලාපයන් සහ හැඬීම තවත් වැඩි විය. හස්‍රත් අලී, “ෆාතිමා! කරුණාකර නිශ්ශබ්ද වන්න, රසූලුල්ලාහ් තවත් දුකට පත් නොකරන්න!” යැයි පැවසූ විට, අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණෝ, “ඇයට රිදවන්න එපා, අලී! ඇයට තම පියාණන් වෙනුවෙන් හැඬීමට ඉඩ දෙන්න!” යැයි පැවසූහ. මෙය පැවසීමෙන් පසු, උන්වහන්සේ තම ශුද්ධ වූ දෑස් පියාගෙන සිහිය නැති වූවා සේ පෙනුණි."

ඉන්පසු හස්‍රත් හසන් තම ශුද්ධ වූ සීයාණන්ගේ අභියසට පැමිණ, ඔහු හඬමින් මෙසේ පැවසූ විට, “මාගේ ශුද්ධ වූ සීයාණෙනි! ඔබගේ වෙන්වීම දරාගත හැක්කේ කාටද? අපගේ හදවත්වල දුක අප කාට ඉදිරිපත් කරන්නද? ඔබගෙන් පසු මාගේ මවට, පියාට සහ සහෝදරයාට අනුකම්පා කරන්නේ කවුද? ඔබගේ භාර්‍යාවන් සහ අස්හාබ්වරුන් ඔබගේ ලස්සන සාරධර්ම කොහෙන් සොයාගනීද?” අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ ශුද්ධ වූ භාර්‍යාවන්ට තවදුරටත් එය දරාගත නොහැකි විය. ඔවුහු සියල්ලෝම නිහඬව හැඬීමට පටන් ගත්හ.

පිටත ශෝකයෙන් බලා සිටි අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරු, අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ රෝගය බෙහෙවින් උත්සන්න වී ඇති බව ඇසූ විට, ඔවුන්ගේ හදවත් පැලී ගියේය. ඔවුහු හැඬීමට පටන් ගත්හ. ඔවුහු, “කරුණාකර දොර අරින්න! රසූල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණන්ගේ ශුද්ධ වූ මුහුණ නැවත වරක් අපට දකින්නට ඉඩ දෙන්න!” යැයි අයැදිමින් සිටියහ.අල්ලාහු තආලාගේ ප්‍රියතමයා වන හබීබ් තුමාණෝ, ලෝකයන්ට දයාවක් ලෙස එවන ලද, තම අස්හාබ්වරුන්ගේ එම අයැදීම් ඇසූ විට, උන්වහන්සේ දයාව දක්වා, “දොර අරින්නැ”යි පැවසූහ. අස්හාබ්වරුන්ගේ ප්‍රධානීහු ඇතුළු වූහ.

ඔවුන්ට ඉවසිලිවන්ත වන ලෙස උපදෙස් දීමෙන් පසු, අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණෝ, “මාගේ අස්හාබ්වරුනි! නුඹලා මිනිසුන් අතරින් වඩාත්ම උසස් සහ වඩාත්ම ගෞරවනීය අය වෙති. නුඹලාගෙන් පසු කවරෙකු පැමිණියද, නුඹලා ඔවුන් සියල්ලන්ටම පෙර ජන්නා වෙත පිවිසෙනු ඇත. ආගම පවත්වාගෙන යාම ගැන ස්ථිරව සිටින්න, තවද කුර්ආන් අල්-අසීම් නුඹලාගේ ඉමාම් (මග පෙන්වන්නා) කරගන්න. ආගමේ අණපනත් ගැන නොසැලකිලිමත් නොවන්න,” යැයි පැවසූහ.

ඉන්පසු උන්වහන්සේ, “යා රබ්බී! මම (පණිවිඩය) දැනුම් දුන්නෙම්ද?” යැයි පවසා තම ශුද්ධ වූ දෑස් පියා ගත්හ. උන්වහන්සේගේ ශුද්ධ වූ මුහුණ දහඩිය දමා තිබුණි. හස්‍රත් අලී අස්හාබ්වරුන්ට පිටව යන ලෙස සංඥා කළේය.

ඔවුන් පිටව ගිය පසු, අපගේ මව වන හස්‍රත් ආයිෂා උන්වහන්සේගේ අභියසට පැමිණ උපදෙස් ඉල්ලා සිටියාය. අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ, “ආයිෂා! ඔබගේ නිවසේ මුල්ලක වාඩි වී ඔබව ආරක්ෂා කරගන්න!” යැයි පැවසූහ, තවද උන්වහන්සේගේ ශුද්ධ වූ දෑසින් කඳුළු ගලා ඒමට පටන් ගත්තේය.

විශ්වයේ සුල්තාන්වරයා හඬමින් සිටියේය... එහි සිටි මිනිසුන්ගේ හදවත් තුවාල වී පැලී ගියේය. අපගේ මව හස්‍රත් උම්මු සලමා, “මාගේ ජීවිතය ඔබ වෙනුවෙන් කැප වේවා, යා රසූලුල්ලාහ්! ඔබ හඬන්නේ මන්ද?” යි විමසුවාය. උන්වහන්සේ, “මාගේ උම්මතයට දයාව දක්වනු ලැබීම උදෙසා මම හඬමි,” යැයි පැවසූහ.

හිරු මුදුන් වෙමින් තිබුණි. කාලය ආසන්න වී තිබුණි... අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන්ගේ ශුද්ධ වූ හිස අපගේ මව හස්‍රත් ආයිෂාගේ පපුව මත බරවී තිබුණි. ලෝකයන්ගේ නායකයා තම අවසන් මොහොත ගත කරමින් සිටි අතර, උන්වහන්සේගේ ශුද්ධ වූ මුවින් වචන පිටවෙමින් තිබුණි: “දයාව උදෙසා! නුඹලාගේ වහලුන්ට හොඳින් සලකන්න! ඔවුන්ට අන්දවන්න, ඔවුන්ට කවන්න. ඔවුන්ට මෘදු ලෙස කතා කරන්න. සලාතය, නුඹලාගේ සලාතය දිගටම ඉටු කරන්න. නුඹලාගේ කාන්තාවන් සහ වහලුන් සම්බන්ධයෙන් අල්ලාහු තආලාට බිය වන්න! මාගේ අල්ලාහ්! මට සමාව දෙන්න! ඔබගේ දයාව මට ලබා දෙන්න! රෆීක් අල්-අඃලා හි ශ්‍රේණියට මා පත් කරන්න!”අපගේ මව හස්‍රත් ෆාතිමාගේ කඳුළු ගංවතුරක් සේ ගලා යමින් තිබූ අතර, ඇගේ හැඬීම හදවත් දවාලමින් තිබුණි. අපගේ ආදරණීය නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ ඇයව තමන් අසල හිඳුවා, “මාගේ දියණිය, මඳ වේලාවක් ඉවසිලිවන්ත වන්න, හඬන්න එපා. මක්නිසාද යත්, ඔබ හඬන විට හමලා අල්-අර්ෂ් (හි දේවදූතයෝ) හඬති,” යැයි පැවසූහ. උන්වහන්සේ අපගේ මව හස්‍රත් ෆාතිමාගේ කඳුළු පිස දැමූහ. උන්වහන්සේ ඇයව සනසා, අල්ලාහු තආලාගෙන් ඉවසීම ඉල්ලා, ඇයට, “මාගේ දියණිය, මාගේ ආත්මය ගෙන යනු ඇත. ‘ඉන්නාලිල්ලාහි ව ඉන්නා ඉලයිහි රාජිඌන්’ යැයි පවසන්න. ෆාතිමා! සෑම පීඩාවකටම ත්‍යාගයක් දෙනු ලැබේ,” යැයි පැවසූහ.උන්වහන්සේ මඳ වේලාවක් තම ශුද්ධ වූ දෑස් පියාගෙන, ඉන්පසු, “මෙතැන් සිට, ඔබගේ පියාණන්ට දුකක් හෝ ශෝකයක් නොවනු ඇත. මක්නිසාද යත්, උන්වහන්සේ මාරාන්තික ලෝකයෙන් සහ දුක් විඳින ස්ථානයෙන් නිදහස් වී ඇත,” යැයි පැවසූහ. ඉන්පසු උන්වහන්සේ හස්‍රත් අලීට, “අලී! අසවල් යුදෙව්වාගේ දේපළක් මාගේ වගකීම යටතේ ඇත. මම එය ගත්තේ සෙබළුන් සූදානම් කිරීමටය. එය ගෙවීමට අමතක නොකරන්න. නිසැකවම, ඔබ මාගේ ණය ගෙවනු ඇත, තවද කව්තර් තටාකය අසලදී මාව හමුවන අයගෙන් පළමුවැන්නා ඔබ වනු ඇත. මගෙන් පසු ඔබට බොහෝ හානි සිදුවනු ඇත, ඉවසිලිවන්ත වන්න, මිනිසුන් මෙලොව කැමති විට ආඛිරතය තෝරාගන්න,” යැයි පැවසූහ.

හස්‍රත් උසාමා නැවත පැමිණියේය. අපගේ නායක වූ රසූලුල්ලාහ්, “අල්ලාහු තආලා ඔබට උපකාර කරත්වා! යුද්ධය සඳහා පිටත්ව යන්න!” යැයි පැවසූහ. එබැවින් උසාමා තම හමුදාව වෙත ගොස් වහාම ගමන් කිරීමට අණ දුන්නේය.10

ලෝකයන්ගේ නායකයා තම අවසන් හුස්ම පොද අදිමින් සිටියේය... කාලය ඉතා ආසන්නව තිබුණි... අල්ලාහු තආලා අස්‍රාඊල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණන්ට, “මාගේ ප්‍රියතමයා වෙත ඉතාම ලස්සන ස්වරූපයෙන් යන්න! උන්වහන්සේ ඉඩ දෙන්නේ නම්, උන්වහන්සේගේ ආත්මය ඉතා මෘදු ලෙස සහ සෙමින් ගන්න. උන්වහන්සේ ඉඩ නොදෙන්නේ නම්, ආපසු හැරෙන්න!” යැයි හෙළිදරව් කළේය.
අස්‍රාඊල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන්ගේ සතුට නිවහනේ දොරකඩට ඉතාම ලස්සන ස්වරූපයෙන් සහ මිනිස් වස්ත්‍රවලින් සැරසී පැමිණ, “අස්සලාමු අලයිකුම්, නබිත්වයේ නිවසේ හිමිකරුවාණෙනි! මට ඇතුළු වීමට ඔබ ඉඩ දෙනවාද? අල්ලාහු තආලා ඔබට දයාව දක්වත්වා!” යැයි පැවසූහ.

අපගේ මව හස්‍රත් ආයිෂා, අපගේ ආදරණීය නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන් අසල හිඳගෙන සිටි හස්‍රත් ෆාතිමාට, “දොරකඩ සිටින පුද්ගලයාට ඔබ පිළිතුරු දෙන්න,” යැයි පැවසුවාය. හස්‍රත් ෆාතිමා දොරකඩට පැමිණ ඉතා දුක්මුසු හඬින්, “අල්ලාහු තආලාගේ දාසයාණෙනි! රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ දැන් තම තත්ත්වය ගැන කාර්‍යබහුලව සිටිති,” යැයි පැවසුවාය. අස්‍රාඊල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ නැවත වරක් අවසර ඉල්ලා සිටියහ. එම පිළිතුරම දෙන ලදී.

ඔහු තුන්වන වරටත් තම ආචාරය නැවත පවසා, තමාට සැබවින්ම ඇතුළු විය යුතු බව හඬ නගා පැවසූ විට, අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ එය දැක, “ෆාතිමා! දොරකඩ සිටින්නේ කවුද?” යි විමසූහ.

හස්‍රත් ෆාතිමා, “යා රසූලුල්ලාහ්! දොරකඩ සිටින කෙනෙක් ඇතුළු වීමට අවසර ඉල්ලයි. මම කිහිප වතාවක්ම පිළිතුරු දුන්නෙමි. නමුත් ඔහු තුන්වන වරටත් හඬ නැගූ විට, මම වෙව්ලුවෙමි,” යැයි පිළිතුරු දුන්නාය.එවිට, අපගේ නායක වූ රසූලුල්ලාහ්, “ෆාතිමා! දොරකඩ සිටින්නේ කවුදැයි ඔබ දන්නවාද? ඔහු සැප සම්පත් විනාශ කරන්නාය, ප්‍රජාවන් විසුරුවා හරින්නාය, කාන්තාවන් වැන්දඹුවන් සහ දරුවන් අනාථයන් කරන්නාය, නිවෙස් විනාශ කර සොහොන් සූදානම් කරන්නාය; ඔහු මරණයේ දූතයා වන අස්‍රාඊල්‍ය. අස්‍රාඊල්, ඇතුළට එන්න!” යැයි පැවසූහ.ඒ මොහොතේ, අපගේ මව හස්‍රත් ෆාතිමා වචනයෙන් විස්තර කළ නොහැකි වේදනාවකට පත් වූ අතර, ඇගේ ශුද්ධ වූ මුවින්, “අහෝ මදීනාව, නුඹ විනාශ වී ඇත!” යන වචන පිටවිය.

අපගේ නබිතුමාණෝ හස්‍රත් ෆාතිමාගේ අත ගෙන, එය තම ශුද්ධ වූ පපුව මත තබා තම ශුද්ධ වූ දෑස් පියා ගත්හ. එහි සිටි අය සිතුවේ උන්වහන්සේගේ ශුද්ධ වූ ආත්මය ගෙන ගොස් ඇති බවය. අපගේ මව හස්‍රත් ෆාතිමාට තවදුරටත් එය දරාගත නොහැකි විය, ඇය තම පියාණන්ගේ ශුද්ධ වූ කන දෙසට නැඹුරු වී, හද කම්පා කරවන හඬින්, “මාගේ පියාණෙනි!” යැයි හඬ නැගුවාය. පිළිතුරක් නොලැබුණු විට, මෙවර ඇය, “මාගේ ජීවිතය ඔබ වෙනුවෙන් කැප වේවා, යා රසූලුල්ලාහ්! කරුණාකර ඔබගේ ශුද්ධ වූ දෑස් විවර කර මට යමක් පවසන්න...” යැයි පැවසුවාය. ලෝකයන්ගේ නායකයා තම ශුද්ධ වූ දෑස් විවර කර, තම දියණියගේ කඳුළු පිස දමා, තමන් මිය යන බව ඇගේ කනට කොඳුරා කීවේය. එවිට, හස්‍රත් ෆාතිමා හැඬීමට පටන් ගත්තාය. ඉන්පසු අපගේ නබිතුමාණෝ ඇගේ කනට, “මාගේ අහ්ල් අල්-බයිත්වරුන් අතරින්, මා හා එක්වන පළමුවැන්නා ඔබ වනු ඇත,” යැයි පැවසූහ. ඇය එම ශුභාරංචියට සතුටු වී සැනසීමක් ලැබුවාය.

අපගේ මව හස්‍රත් ෆාතිමා, “මාගේ පියාණෙනි! මෙය වෙන්වීමේ දිනයයි! මා ඔබ හා නැවත එක්වන්නේ කවදාද?” යි විමසුවාය. අපගේ නායක වූ රසූලුල්ලාහ්, “මාගේ දියණිය! කියාමත් දිනයේදී තටාකය අසලදී නුඹ මාව සොයාගනු ඇත. තටාකය වෙත පැමිණෙන මාගේ උම්මතයේ අයට මම ජලය දෙන්නෙමි,” යැයි පැවසූහ.හස්‍රත් ෆාතිමා, “මට ඔබව එහි සොයාගත නොහැකි වුවහොත්, මා කුමක් කළ යුතුද?” යි විමසූ විට, අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ, “නුඹ මාව මීසාන් අසලදී සොයාගනු ඇත. (ආඛිරතයේදී, ක්‍රියාවන් සහ හැසිරීම් කිරා බැලීම සඳහා මීසාන් නම් තරාදියක් ඇත. එය ලෞකික තරාදිවලට සමාන නොවේ.) එහිදී, මම මාගේ උම්මතය වෙනුවෙන් මැදිහත් වන්නෙමි,” යැයි පැවසූහ.

"ඕ ෆාතිමා! දොරකඩ සිටින්නේ කවුදැයි ඔබ දන්නවාද? ඔහු සැප සම්පත් විනාශ කරන්නා ය, ප්‍රජාවන් විසුරුවා හරින්නා ය, කාන්තාවන් වැන්දඹුවන් සහ දරුවන් අනාථයන් බවට පත් කරන්නා ය, නිවෙස් විනාශ කර සොහොන් සූදානම් කරන්නා ය; ඔහු මරණයේ දූතයා වන අස්‍රාඊල් ය."
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

අපගේ මව හස්‍රත් ෆාතිමා, “යා රසූලුල්ලාහ්, මට ඔබව එහිදීත් සොයාගත නොහැකි වුවහොත්?” යි විමසූ විට, අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ, “එසේනම් නුඹ මාව සිරාත් පාලම අසලදී සොයාගනු ඇත. එහිදී, මම, ‘මාගේ රබ්! මාගේ උම්මතය ගින්නෙන් ආරක්ෂා කරන්නැ’යි මාගේ රබ්ගෙන් අයැද සිටින්නෙමි,” යැයි පැවසූහ.

ඉන්පසුව, හස්‍රත් අලී දුක්මුසු හඬින්, “යා රසූලුල්ලාහ්! ඔබ ඔබගේ ආත්මය භාර දීමෙන් පසු, ඔබව සෝදන්නේ කවුද, අපි ඔබව කුමකින් ඔතන්නේද? ඔබගේ සලාතය මෙහෙයවන්නේ කවුද, ඔබව සොහොනෙහි තබන්නේ කවුද?” යි විමසුවේය.අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ:

“අලී, ඔබ මාගේ ශරීරය සෝදන්න, ෆද්ල් ඉබ්නු අබ්බාස්ට ජලය වත් කිරීමට ඉඩ දෙන්න. ජබ්‍රාඊල් නුඹලා තිදෙනාගෙන් තුන්වැන්නා වනු ඇත. මාගේ ගස්ල් (සේදීම) කිරීමෙන් පසු, නුඹලා ඔතනු ඇත. ජබ්‍රාඊල් ජන්නාවෙන් ලස්සන සුවඳක් ගෙන එනු ඇත. ඉන්පසු මාව මස්ජිදයට ගෙන ගොස් තබන්න. මක්නිසාද යත් පළමුව ජබ්‍රාඊල්, ඉන්පසු මිකාඊල්, ඉන්පසු ඉස්‍රාෆීල්, ඉන්පසු සියලුම දේවදූතයන් කණ්ඩායම් වශයෙන් මාගේ සලාතය ඉටු කරනු ඇත.”

සියල්ලෝම ඇතුළු වී පේළි සෑදිය යුතුය. කිසිවෙකු මට වඩා ඉදිරියෙන් නොසිටිය යුතුය.”11
ඉන්පසු උන්වහන්සේ බලා සිටි අස්‍රාඊල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණන්ගෙන්, “අස්‍රාඊල්! ඔබ පැමිණියේ මා බැහැදැකීමටද, නැතහොත් මාගේ ආත්මය ගැනීමටද?” යි විමසූහ. අස්‍රාඊල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ, “මම ආගන්තුකයෙකු ලෙසත්, රාජකාරිය සඳහාත් පැමිණියෙමි. අල්ලාහු තආලා මට අණ කළේ අවසරය ඇතිව ඔබගේ අභියසට ඇතුළු වන ලෙසය. මට ඔබගේ ශුද්ධ වූ ආත්මය ගත හැක්කේ ඔබගේ අවසරය ඇතිව පමණි. යා රසූලුල්ලාහ්! ඔබ මට ඉඩ දෙන්නේ නම්, මම ඔබගේ අණට කීකරු වී ඔබගේ ආත්මය ගන්නෙමි. එසේ නොමැතිනම්, මම ආපසු හැරී මාගේ රබ් වෙත යන්නෙමි,” යි පිළිතුරු දුන්හ.

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ, “අස්‍රාඊල්! ඔබ ජබ්‍රාඊල්ව කොහේද තබා ආවේ?” යි විමසූහ. අස්‍රාඊල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ, “මම ජබ්‍රාඊල්ව ලෝකයේ අහසේ තබා ආවෙමි. දේවදූතයෝ ඔබගේ මරණය ගැන ඔහුට ශෝකය ප්‍රකාශ කරමින් සිටිති,” යි පිළිතුරු දුන්හ.ඔවුන් එසේ කතා කරමින් සිටියදී, ජබ්‍රාඊල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ පැමිණියහ. අපගේ නායක වූ රසූලුල්ලාහ්, “මාගේ සහෝදර ජබ්‍රාඊල්! මෙලොවින් සංක්‍රමණය වීමට කාලයයි. අල්ලාහු තආලාගේ අභියස මා වෙනුවෙන් ඇත්තේ කුමක්ද? මට එහි ශුභාරංචිය දෙන්න, එවිට මම මෙම භාරය එහි හිමිකරුට මනසේ සාමයෙන් භාර දෙන්නෙමි,” යැයි පැවසූහ.ජබ්‍රාඊල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ, “අල්ලාහු තආලාගේ ප්‍රියතමයාණෙනි! මම අහසේ දොරටුව විවෘතව තබා ආවෙමි. දේවදූතයෝ පේළි ගැසී, ඔබගේ ආත්මය ප්‍රේමයෙන් බලාපොරොත්තුවෙන් සිටිති,” යැයි පැවසූහ.අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණෝ, “ප්‍රශංසාව අල්ලාහු තආලාටය. මට ශුභාරංචිය දෙන්න! අල්ලාහු තආලාගේ අභියස මා වෙනුවෙන් ඇත්තේ කුමක්ද?” යැයි පැවසූහ.ජබ්‍රාඊල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ, “යා රසූලුල්ලාහ්! ඔබගේ පැමිණීමේ ගෞරවය නිසා, ජන්නාවේ දොරටු විවෘත කර ඇත, ජන්නාවේ ගංගා ගලා ගොස් ඇත, ජන්නාවේ ගස් නැමී ඇත, තවද ජන්නාවේ හූරිවරු සැරසී සිටිති,” යැයි පැවසූහ.

අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ නැවතත්, “ප්‍රශංසාව අල්ලාහු තආලාටය. ජබ්‍රාඊල්, මට තවත් ශුභාරංචියක් දෙන්න!” යැයි පැවසූහ. ජබ්‍රාඊල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ, “යා රසූලුල්ලාහ්! කියාමත් දිනයේදී මැදිහත් වන පළමුවැන්නා ඔබ වන අතර, මැදිහත්වීම පිළිගනු ලබන පළමුවැන්නාද ඔබය,” යැයි පැවසූහ.අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ නැවතත්, “ප්‍රශංසාව අල්ලාහු තආලාටය. ජබ්‍රාඊල්, මට තවත් ශුභාරංචියක් දෙන්න!” යැයි පැවසූ විට, ජබ්‍රාඊල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ, “යා රසූලුල්ලාහ්! ඔබ කුමක් ඉල්ලන්නේද?” යැයි විමසූහ.එවිට, අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ, “මාගේ සියලු කරදර, දුක සහ ශෝකය මාගෙන් පසු මා හැර යන මාගේ උම්මතය උදෙසාය,” යැයි පැවසූහ. හස්‍රත් ජබ්‍රාඊල්, “අල්ලාහු තආලාගේ ප්‍රියතමයාණෙනි! ඔබ සෑහීමකට පත්වන තුරු අල්ලාහු තආලා කියාමත් දිනයේදී ඔබගේ උම්මතයට සමාව දෙනු ඇත. උන්වහන්සේ අනෙකුත් සියලුම නබිවරුන්ට පෙර ඔබවද, අනෙකුත් සියලුම උම්මතයන්ට පෙර ඔබගේ උම්මතයද ජන්නාවට ඇතුළත් කරනු ඇත,” යැයි පැවසූහ.අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණෝ ජබ්‍රාඊල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණන්ට, “අල්ලාහු තආලාගේ අභියස මා හට ප්‍රාර්ථනා තුනක් ඇත: එකක් නම්, මාගේ උම්මතයේ පව්කාරයන් උදෙසා මැදිහත් වන්නා වීමය. දෙවනුව, ඔවුන් ලෝකයේදී කළ පව් සඳහා උන්වහන්සේ ඔවුන්ට දඬුවම් නොකිරීමය. තෙවනුව, සෑම බ්‍රහස්පතින්දා සහ සඳුදා දිනකම මාගේ උම්මතයේ ක්‍රියාවන් පිළිබඳව මට දැනුම් දීමය. (ඔවුන්ගේ ක්‍රියාවන් යහපත් නම් මම යාච්ඤා කරන්නෙමි, අල්ලාහු තආලා ඒවා පිළිගනු ඇත. ඒවා අයහපත් නම්, මම මැදිහත් වී ඒවා ක්‍රියා පොතෙන් මකා දමන ලෙස ඉල්ලා සිටින්නෙමි),” යැයි පැවසූහ.ජබ්‍රාඊල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ උන්වහන්සේගේ ප්‍රාර්ථනා තුන අල්ලාහු තආලා පිළිගත් බව උන්වහන්සේට දැන්වූහ. එවිට, අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණෝ සැනසුම් සුසුමක් හෙලූහ.

අල්ලාහු තආලා, “මාගේ හබීබ්! ඔබගේ උම්මතයට මෙතරම් ආදරයක් සහ අනුකම්පාවක් දැක්වීමට ඔබගේ ශුද්ධ වූ හදවතට ආභාෂය දුන්නේ කවුද?” යි හෙළිදරව් කළේය. අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ, “මාව නිර්මාණය කර දැනුවත් කළ මාගේ රබ් තආලාය,” යි පිළිතුරු දුන්හ. ජනාබ් අල්-හක්, “ඔබගේ උම්මතය කෙරෙහි මාගේ දයාව සහ අනුකම්පාව ඔබගේ දයාවට වඩා දහස් ගුණයකින් වැඩිය. ඔවුන්ව මට භාර දෙන්න,” යැයි පැවසූහ.ඉන්පසු අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණෝ, “දැන් මම සැනසීමෙන් සිටිමි. අස්‍රාඊල්! ඔබට අණ කරන ලද කාර්‍යය ඉටු කරන්න!” යැයි පැවසූහ.

අස්‍රාඊල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ, තමන් නිර්මාණය කරනු ලැබුවේ කවරෙකු උදෙසාද, ඒ විශ්වයේ සුල්තාන්වරයා වෙත තම කාර්‍යය ඉටු කිරීමට ළඟා විය.අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණෝ තම ශුද්ධ වූ දෑත් තමන් අසල තිබූ ජල බඳුනට දමා, තෙත් වූ දෑත් තම ශුද්ධ වූ මුහුණේ අතුල්ලා, “ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ්! මාගේ අල්ලාහ්! රෆීක් අල්-අඃලා!” යැයි පැවසූහ. අස්‍රාඊල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ ලෝකයන්ගේ නායකයාගේ ආත්මය ගැනීමට පටන් ගත්හ. විටෙක අපගේ නායක වූ රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ ශුද්ධ වූ පැහැය රතු පැහැයට හැරෙමින්ද, විටෙක එය කහ පැහැයට හැරෙමින්ද තිබුණි. උන්වහන්සේ අස්‍රාඊල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණන්ට, “ඔබ මාගේ උම්මතයේ ආත්මයන්ද මෙතරම් දරුණු ලෙස සහ බලහත්කාරයෙන් ගන්නවාද?” යි පැවසූ විට, අස්‍රාඊල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ, “යා රසූලුල්ලාහ්! මම කිසිවෙකුගේ ආත්මයක් මෙතරම් පහසුවෙන් ගෙන නැත,” යි පිළිතුරු දුන්හ.

තම අවසන් මොහොතේදී පවා තම උම්මතය අමතක නොකළ අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණෝ, “අස්‍රාඊල්! ඔබ මාගේ උම්මතයට පෙන්වන බලය මා මත යොදන්න! මක්නිසාද යත් ඔවුහු දුර්වල වන අතර දරාගත නොහැක...” යැයි පැවසූහ. ඉන්පසු උන්වහන්සේ, “ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ්! රෆීක් අල්-අඃලා!” යැයි පැවසූහ. උන්වහන්සේගේ ශුද්ධ වූ ආත්මය ගෙන, අඃලා අල්-ඉල්ලියීන් නම් උසස්ම ජන්නාවට ළඟා විය...

මැදිහත් වන්න, යා රසූලුල්ලාහ්!
දහිල්අක්, යා රසූලුල්ලාහ්!

අස්සලාතු වස්සලාමු අලයික, යා රසූලල්ලාහ්!

අස්සලාතු වස්සලාමු අලයික, යා හබීබල්ලාහ්!

අස්සලාතු වස්සලාමු අලයික, යා සයියිද් අල්-අව්වලීන වල්-ආඛිරීන්!

ජබ්‍රාඊල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ට, “අස්සලාමු අලයිකුම්, අල්ලාහු තආලාගේ රසූල්වරයාණෙනි! ඔබ මාගේ අරමුණ සහ මාගේ ආශාව විය. මම නැවත කිසි දිනෙක පොළොවට නොඑන්නෙමි!” යැයි පවසමින් සමුගත්හ.

අපගේ නායක වූ රසූල් අල්-අක්‍රම් තුමාණන්ගේ ශුද්ධ වූ ආත්මය උසස් ලෝකයට නැගුණු විට, අපගේ මව හස්‍රත් ෆාතිමා සහ අපගේ නබිතුමාණන්ගේ අස්වාජ් අත්-තාහිරාත් (ශුද්ධ වූ භාර්‍යාවන්, රදියල්ලාහු අන්හුන්න) නිහඬව හැඬීමට පටන් ගත්හ.12 ඒ මොහොතේ, නොදන්නා මූලාශ්‍රයකින් හඬක් නැගුණි:

"අල්ලාහු තආලාගේ ආශිර්වාද සහ අනුග්‍රහයන් කෙරෙහි විශ්වාසය තබන්න. එතුමාණන්ව තදින් අල්ලාගෙන එතුමාණන්ගෙන් බලාපොරොත්තු වන්න. විලාප නොකියන්න! සැබෑ විපත නම් සවාබ් අහිමි වීමයි!"
කිදිර් (අලයිහිස් සලාම්)

“අස්සලාමු අලයිකුම්, අහ්ල් අල්-බයිත්වරුනි! ව රහ්මතුල්ලාහි ව බරකතුහු,” තවද සූරා ආල්-ඉ ඉම්‍රාන් හි 185 වන ආයත් අල්-කරීමාව, එහි අර්ථයද සමගින් මෙසේ පාරායනය කළේය:“සෑම ජීවියෙකුම මරණය රස විඳින බව දැනගන්න. තවද කියාමත් දිනයේදී, නුඹලාට නුඹලාගේ සම්පූර්ණ ත්‍යාගය ලැබෙනු ඇත.” ඉන්පසු, “අල්ලාහු තආලාගේ ආශිර්වාද සහ අනුග්‍රහයන් කෙරෙහි විශ්වාසය තබන්න. උන්වහන්සේව තදින් අල්ලාගෙන උන්වහන්සේගෙන් බලාපොරොත්තු වන්න. විලාප නොකියන්න! සැබෑ විපත නම් තවාබ් අහිමි වීමයි!” යැයි පවසමින් ඔවුන්ව සැනසුවේය.

එහි සිටි සියල්ලෝම මෙම වචන අසා ඔහුගේ සලාමයට පිළිතුරු දුන්හ. එම වචන පැවසුවේ ඛිදිර් අලයිහිස්සලාම් තුමාණන්‍ය.

රසූල් අල්-අක්‍රම් තුමාණන් කෙරෙහි මරණයේ සලකුණු දක්නට ලැබුණු විට, හස්‍රත් උම්මු අයිමන් තම පුත් උසාමාට පණිවිඩයක් යැව්වාය. මෙම ශෝකජනක පුවත ලැබීමෙන් පසු, උසාමා, හස්‍රත් උමර් සහ අබූ උබයිදා හමුදාවෙන් ඉවත්ව මස්ජිද් අන්-නබවි වෙත පැමිණියහ. ආයිෂා අස්-සිද්දීකා සහ අනෙකුත් කාන්තාවන් හැඬීමට පටන් ගත් විට, මස්ජිද් අෂ්-ෂරීෆ් හි සිටි අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරු ව්‍යාකූලත්වයට, වියවුලට සහ අකර්මණ්‍ය තත්ත්වයට පත්වූහ. හස්‍රත් අලී මියගියාක් මෙන් නිසලව සිටියේය. හස්‍රත් උත්මාන් ගොළු වී සිටියේය. හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් ඒ මොහොතේ තම නිවසේ සිටියේය. ඔහු දිව විත් හුජ්‍රා අස්-සආදත් වෙත ඇතුළු විය. ඔහු ෆක්‍ර් අල්-ආලම් තුමාණන්ගේ මුහුණ නිරාවරණය කර උන්වහන්සේ අපවත්වී ඇති බව දුටුවේය. උන්වහන්සේගේ ශුද්ධ වූ මුහුණ සහ සෑම අංගයක්ම අලංකාර, පිරිසිදු සහ ආලෝකය මෙන් දිදුලමින් තිබුණි. ඔහු, “යා රසූලුල්ලාහ්! ඔබ ජීවත්ව සිටියදී මෙන්ම ඔබගේ මරණයේදීද ඔබ ඉතා සුන්දරය!” යැයි පවසා උන්වහන්සේව සිම්බේය. ඔහු නැවතත් උන්වහන්සේගේ ශුද්ධ වූ මුහුණ ආවරණය කළේය. ඔහු නිවසේ සිටි මිනිස්සුන්ව සැනසුවේය.

ඔහු නිවසේ සිටි ජනතාව සැනසුවේය. ඔහු මස්ජිද් අෂ්-ෂරීෆ් වෙත ගොස්, මින්බරය මතට නැග, අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරුන්ට ඛුත්බාවක් පැවැත්වීය. ඔහු අල්ලාහු තආලාට ප්‍රශංසා කර, අපගේ නායක වූ රසූල් අල්-අක්‍රම් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ට සලාත් පාරායනය කිරීමෙන් පසු මෙසේ පැවසීය: “කවරෙකු මුහම්මද් අලයිහිස්සලාම් තුමාණන්ව විශ්වාස (ඊමාන්) කළේද, මුහම්මද් අලයිහිස්සලාම් තුමාණන් අපවත්වී ඇති බව දැනගත යුතුය. කවරෙකු අල්ලාහු තආලාට නමස්කාර කරන්නේද, අල්ලාහු තආලා හය් (සදාකාලිකව ජීවමාන) සහ බාකී (උන්වහන්සේ මිය නොයයි, උන්වහන්සේ සදාකාලිකය) බව දැනගන්න.” ඉන්පසු ඔහු සූරා ආල්-ඉ ඉම්‍රාන් හි 144 වන ආයත් අල්-කරීමාව, එහි අර්ථයද සමගින් මෙසේ පාරායනය කළේය: “මුහම්මද් (අලයිහිස්සලාම්) තුමාණෝ රසූල්වරයෙකි. උන්වහන්සේට පෙරද රසූල්වරු පැමිණියහ. උන්වහන්සේද මිය යනු ඇත. උන්වහන්සේ මිය ගියහොත් හෝ මරා දැමුවහොත්, නුඹලා නුඹලාගේ ආගමෙන් ඉවතට හැරෙනවාද? යමෙක් ආගම අත්හැරියහොත්, ඔහු අල්ලාහු තආලාට හානියක් නොකරනු ඇත. ඔහු තමාටම හානි කරගනී. තම ආගම අත් නොහරින අයට අල්ලාහු තආලා තවාබ් (පුණ්‍ය ඵල) ලබා දෙයි.” ඔහු අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරුන්ට උපදෙස් දී කරුණු සමථයකට පත් කළේය.13

මෙසේ, රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් අපවත්වී ඇති බව ඔවුහු සියල්ලෝම විශ්වාස කළහ. ශෝකය සහ දුක විෂ සහිත කිණිස්සක් මෙන් අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරුන්ගේ හදවත්වලට පහර දුන්නේය. දෑස් හඬමින්, කඳුළු ගලමින්, විරහ ගින්න සැමගේ හදවත් දවමින් තිබුණි. අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරුන් (අලයිහිමුර්-රිද්වාන්) කළ පළමු දෙය නම්, සියලු කටයුතු කළමනාකරණය කිරීම සඳහා හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් තුමාණන්ව ඛලීෆා (කැලිෆ්) ලෙස තෝරා පත් කර ගැනීමයි. ඔවුහු එතුමාට බයිඅත් කර කීකරු වී, එතුමාගේ අණ පිළිපැදීමට පටන් ගත්හ.14

අපගේ නායක වූ රසූල් අල්-අක්‍රම් තුමාණෝ හිජ්‍රි 11 වන වර්ෂයේ (ක්‍රි.ව. 632), රබීඋල්-අව්වල් මස 12 වන දින, සඳුදා දින දහවල් වීමට පෙර අපවත්වූහ. ඒ වන විට, චන්ද්‍ර වර්ෂ ක්‍රමයට අනුව උන්වහන්සේගේ වයස අවුරුදු 63 ක් විය (සූර්‍ය වර්ෂ ක්‍රමයට අනුව අවුරුදු 61 ක් විය).15

හස්‍රත් අලී, හස්‍රත් අබ්බාස්, හස්‍රත් ෆද්ල් ඉබ්නු අබ්බාස් සහ හස්‍රත් උසාමා ඉබ්නු සෙයිද් යන අය අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ව සේදූහ.16

මිහ්‍රාබ් අෂ්-ෂරීෆ් රව්ළා අල්-මුතහ්හරා / මස්ජිද් අන්-නබී

අපගේ නායකයා වන නබි (අලයිහිස්සලාතු ව සල්ලම්) තුමාණන්ගේ මස්ජිද් අෂ්-ෂරීෆ් හි “රව්ළා අල්-මුතහ්හරා / ජන්නාහ් උද්‍යානය” (පවිත්‍ර උද්‍යානය / ස්වර්ග උද්‍යානය) ලෙස හැඳින්වෙන කොටස. අපගේ ප්‍රිය නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි ව සල්ලම්) තුමාණන් ඉමාම්වරයා ලෙස සලාතය (සලාතය) මෙහෙයවූ මිහ්‍රාබය (යාඥා කුටිය) දැකගත හැකිය.

මෙම පින්තූරයේ නොපෙනුනත්, එතුමාණන්ගේ ආශිර්වාද ලත් සොහොන (හුජ්‍රා අස්-සආදා - සතුටු කුටිය) වම් පසින් පිහිටා ඇත.

මින්බර් අෂ්-ෂරීෆ් - රව්ළා අල්-මුතහ්හරා / මස්ජිද් අන්-නබී

අපගේ ප්‍රිය නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි ව සල්ලම්) තුමාණන් සිකුරාදා කුත්බාව (දේශනාව) පැවැත්වූ මින්බරය (දේශනා පීඨිකාව).

එකල මින්බර් අෂ්-ෂරීෆ් හි පඩි තුනක් තිබූ අතර, එය මීටරයක් උස විය. එය හිජ්‍රි 654 (ක්‍රි.ව. 1256) ගින්නෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම දැවී ගියේය. විවිධ වසරවලදී, විවිධ මින්බර්වරුන් සාදන ලදී. වර්තමාන පඩි දොළහකින් සහ මීටර් හතක් උස කිරිගරුඬ මින්බරය සුල්තාන් මුරාද් ඛාන් III විසින් හිජ්‍රි 998 (ක්‍රි.ව. 1590) දී ඉස්තාන්බුල් සිට එවන ලදී.

සේදීමේදී, උන්වහන්සේගේ ශුද්ධ වූ ශරීරයෙන් කිසිවෙකු මින් පෙර කිසි දිනෙක ආඝ්‍රාණය නොකළ කස්තුරි සුවඳක් විහිදුණි. ඉන්පසුව, උන්වහන්සේගේ ශුද්ධ වූ කමිසය එලෙසම තිබියදී, උන්වහන්සේව තුන් වරක් සෝදා, අලුත් සුදු පැහැති මිනී රෙදි ස්ථර තුනකින් ඔතන ලදී. උන්වහන්සේගේ දේහය ස්ට්‍රෙචරයක් මත මස්ජිදයට ගෙන යන ලදී. අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන් මීට පෙර පවසා තිබූ පරිදි, සියල්ලෝම මස්ජිදයෙන් පිටතට ගියහ. දේවදූතයෝ කණ්ඩායම් වශයෙන් පැමිණ උන්වහන්සේගේ සලාතය ඉටු කළහ. දේවදූතයන් තම සලාතය අවසන් කළ විට, නොදන්නා මූලාශ්‍රයකින් හඬක් නැගුණි: “ඇතුළු වන්න! නුඹලාගේ නබිතුමාණන්ගේ සලාතය ඉටු කරන්න!” එවිට, අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරු මස්ජිදයට ඇතුළු වූහ. ඔවුහු කණ්ඩායම් වශයෙන් පැමිණ ඉමාම්වරයෙකු නොමැතිව අපගේ නබිතුමාණන්ගේ සලාතය ඉටු කළහ. අඟහරුවාදා සවස් වන විට පමණක් ඔවුන්ට එය අවසන් කිරීමට හැකි විය.

අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන්ගේ ශුද්ධ වූ සොහොන කැපීම සම්බන්ධයෙන්, අස්හාබ් අල්-කිරාම්වරු හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් විසින් ඔවුන්ට මතක් කර දුන් පහත හදීස් අෂ්-ෂරීෆයට අනුකූලව ක්‍රියා කළහ: “නබිවරුන් භූමදාන කරනු ලබන්නේ ඔවුන් අපවත්වූ ස්ථානයේය.” හස්‍රත් අබූ තල්හා අල්-අන්සාරී විසින් සාර්කෝෆගසයක් මෙන් කපන ලද සොහොනෙහි, අඟහරුවාදා සහ බදාදා අතර රාත්‍රියේ (බදාදා රාත්‍රියේ) මධ්‍යම රාත්‍රියට ආසන්නව උන්වහන්සේව භූමදාන කරන ලදී.

හස්‍රත් අබ්බාස්ගේ පුත් කුසම්, සොහොනෙහි තම සේවය අවසන් කර පිටතට පැමිණි අවසාන පුද්ගලයා විය. ඔහු පැවසුවේ, “රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ ශුද්ධ වූ මුහුණ දුටු අවසාන පුද්ගලයා මමයි. උන්වහන්සේගේ ශුද්ධ වූ තොල් සෙලවෙමින් තිබුණි. මම නැමී උන්වහන්සේට සවන් දුන්නෙමි. උන්වහන්සේ, “මාගේ රබ්! මාගේ උම්මතය! මාගේ රබ්! මාගේ උම්මතය!” යැයි අයැදිමින් සිටියහ.”17

අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන් අපවත්වූ දිනයේ, හස්‍රත් අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු සෙයිද්, “මාගේ රබ්! ඔබගේ හබීබ් තුමාණන්ගේ ශුද්ධ වූ, දීප්තිමත් මුහුණ දෙස බැලීමට මාගේ දෑස්වලට අවශ්‍ය විය. උන්වහන්සේව දැකිය නොහැකි විට මට ඒවා කුමකටද?! මාගේ රබ්, මාගේ දෑස් ගන්න!” යැයි පවසා යාච්ඤා කළ අතර, ඔහුගේ පෙනීම නැති විය...

අපගේ නායක වූ රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් අපවත්වීමෙන් පසු, උන්වහන්සේගේ ගෞරවනීය නැන්දා වන සෆියියා බින්ත් අබ්දුල්මුත්තලිබ් (රදියල්ලාහු අන්හා) තුමිය පහත ශෝක ගීතය පැවසුවාය:

යා රසූලුල්ලාහ්! ඔබ අපගේ බලාපොරොත්තුව විය,
ඔබ අපට යහපත පෙන්වූ තැනැත්තා විය.
ඔබ කිසි විටෙකත් අසාධාරණයක් කළ අයෙකු නොවීය,
ඔබ දයානුකම්පිත වූ අතර මග පෙන්වන්නෙකු විය.
වචනයෙන් විස්තර කළ නොහැකි ඥානයේ සාගරයක්ද විය.
අද හඬන අයගේ විලාප ඔබ උදෙසාය.
ඔබගේ මාර්ගය උදෙසා, මාගේ මුතුන් මිත්තන් කැප වේවා!
මාගේ වස්තුව, මාගේ ජීවිතය, මාගේ මුළු පැවැත්මම කැප වේවා!
අහෝ! ඔබ අප අතර ජීවත්ව සිටියා නම් පමණක්,
ඔබ අප සමග නැවතී සිටියා නම් අප කෙතරම් සතුටු වන්නෙමුද.
මෙය හක් තආලාගේ නියමයයි, අපි යා සබිර් (ඉවසීම) යැයි පවසමු,
අපි සැමවිටම හඬමින් සිටිමු; අප කුමක් කරමුදැයි මම නොදනිමි.
අල්ලාහ්ගේ සලාමය ඔබ වෙත වේවා, යා රසූලුල්ලාහ්!
ඔබ අද්න් ජන්නාවට ඇතුළු වී එහි රැඳී සිටිනු මැනවි, යා රසූලුල්ලාහ්!