අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ මුඅ’ජිසාත්
අපගේ ප්‍රියතම නබි මුහම්මද් අලයිහිස්සලාම් තුමාණන් අල්ලාහු තආලාගේ නබිවරයා බව ඔප්පු කරන සාක්ෂි ගණන් කළ නොහැකි තරම්‍ය. අල්ලාහු තආලා, “ඔබ නොසිටියේ නම්, මම විශ්වය නිර්මාණය නොකරන්නෙමි!”1 යැයි පැවසීය. සියලු සත්වයන් අල්ලාහු තආලාගේ පැවැත්ම සහ ඒකීයත්වය පෙන්වන්නා සේම, ඔවුහු මුහම්මද් අලයිහිස්සලාම් තුමාණන්ගේ නබිත්වය සහ ශ්‍රේෂ්ඨත්වයද පෙන්වති. එතුමාණන්ගේ උම්මාවේ (ප්‍රජාවේ) අව්ලියාවරුන් (අල්ලාහ්ගේ ප්‍රිය දාසයන්) හරහා සිදුවන සියලු කරාමත් (අල්ලාහ් නිර්මාණය කරන අසාමාන්‍ය දේ) එතුමාණන්ගේ මුඅජිසාත් (ප්‍රාතිහාර්‍යයන්) වේ. මක්නිසාද යත්, කරාමත් සිදුවන්නේ එතුමාණන්ව අනුගමනය කරන සහ එතුමාණන්ට අනුගත වන අය හරහාය. ඇත්ත වශයෙන්ම, අනෙකුත් සියලුම නබිවරුන් (අලයිහිමුස්සලවාතු වත්තස්ලීමාත්) එතුමාණන්ගේ උම්මාවෙන් වීමට කැමති වූ නිසා හෝ, ඒ වෙනුවට, ඔවුන් සියල්ලන්ම එතුමාණන්ගේ නූර් (ආලෝකය) වෙතින් නිර්මාණය වූ නිසා, ඔවුන්ගේ ප්‍රාතිහාර්‍යයන් ද මුහම්මද් අලයිහිස්සලාම් තුමාණන්ගේ ප්‍රාතිහාර්‍යයන් අතර සලකනු ලැබේ.
අපගේ ප්‍රියතම නබි මුහම්මද් අලයිහිස්සලාම් තුමාණන්ගේ ප්‍රාතිහාර්‍යයන් කාලය අනුව තුනකට බෙදා ඇත.
පළමුව, එතුමාණන්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨ ආත්මය නිර්මාණය කළ දා සිට එතුමාණන්ට නබිත්වය දැනුම් දුන් බිඅතත් (නබිත්වය ලැබීම) කාලය දක්වා වූ ප්‍රාතිහාර්‍යයන්.
දෙවනුව, බිඅතත් කාලය සහ එතුමාණන්ගේ අභාවය අතර කාලයේ සිදු වූ ප්‍රාතිහාර්‍යයන්.
තෙවනුව, එතුමාණන්ගේ අභාවයේ සිට කාලයාගේ අවසානය දක්වා සිදු වූ සහ සිදුවන එතුමාණන්ගේ ප්‍රාතිහාර්‍යයන්.
පළමු කාණ්ඩයේ ප්‍රාතිහාර්‍යයන් ඉර්හාස් ලෙස හැඳින්වේ. සෑම කාණ්ඩයක්ම තවදුරටත් දෙකකට බෙදා ඇත: දක්නට ලැබුණු ප්‍රාතිහාර්‍යයන් සහ අනුමාන කරනු ලබන ප්‍රාතිහාර්‍යයන්. සියලුම ප්‍රාතිහාර්‍යයන් කොතරම් විශාලද යත් ඒවා ගණන් කළ නොහැක. දෙවන කාණ්ඩයේ ප්‍රාතිහාර්‍යයන් තුන්දහසක් පමණ වෙතැයි ගණන් බලා ඇත. ප්‍රසිද්ධ ඒවායින් කිහිපයක් පහත දැක්වේ:
1- මුහම්මද් අලයිහිස්සලාම් තුමාණන්ගේ ප්‍රාතිහාර්‍යයන්ගෙන් ශ්‍රේෂ්ඨතම දෙය නම් කුර්ආන් අල්-කරීම්‍ය. අද දක්වා ඇති සියලුම කවියන් සහ සාහිත්‍යධරයන් කුර්ආන් අල්-කරීමයේ පද්‍ය සහ අර්ථය ඉදිරියේ අසරණ වී විස්මයට පත්ව සිටිති. ආයත් අල්-කරීමාවකට (කුර්ආන් වාක්‍යයකට) සමාන දෙයක් ලිවීමට ඔවුන්ට නොහැකි වී ඇත. එහි චතුර කථනය සහ වාචාලකම මිනිස් භාෂාවට සමාන නොවේ. එනම්, එක වචනයක් ඉවත් කළහොත් හෝ එකතු කළහොත්, එහි වචනවල සහ අර්ථයේ ඇති අලංකාරය විනාශ වේ. එහි එක වචනයක්වත් ආදේශ කිරීමට දැරූ උත්සාහයන් නිෂ්ඵල වී ඇත. එහි කාව්‍යමය ශෛලිය අරාබි කවියන්ගෙන් කිසිවෙකුගේ ශෛලියට සමාන නොවේ.
එය අතීතයේ සිදු වූ සහ අනාගතයේ සිදු වන බොහෝ රහස්‍ය දේ පිළිබඳව දැනුම් දෙයි. එය අසන සහ කියවන අයට සැමවිටම තවත් අවශ්‍ය වේ. ඔවුන් ශාරීරිකව වෙහෙසට පත් වුවද, ඔවුන් එයින් වෙහෙසට පත් නොවේ. එය කියවීමෙන් සහ ඇසීමෙන් කරදර සමනය වන බව අසංඛ්‍යාත අත්දැකීම් තුළින් වටහාගෙන ඇත. එය ඇසූ විට තම හදවත් තුළ භීතිය සහ බිය දැනුණු සහ ඒ නිසා මිය ගිය අය පිළිබඳ සිද්ධීන් ද වාර්තා වී ඇත. ඉස්ලාමයේ බොහෝ නොසැලෙන සතුරන්ගේ හදවත් කුර්ආන් අල්-කරීම් ශ්‍රවණය කළ විට මෘදු වූ අතර, ඔවුහු ඊමාන් (විශ්වාසය) වැළඳ ගත්හ.
ඉස්ලාමයේ සතුරන් සහ මුස්ලිම් නම් වලින් හැඳින්වෙන සින්දික්වරු (ඉස්ලාමය ඇතුළතින් විනාශ කිරීමට උත්සාහ කරන මුස්ලිම්වරුන් ලෙස පෙනී සිටින අවිශ්වාසවන්තයෝ) එනම් මුඅත්තලා, මලාහිදා සහ කරාමිතා වැනි අය කුර්ආන් අල්-කරීම් වෙනස් කිරීමට, එය දූෂණය කිරීමට හෝ ඊට සමාන දෙයක් පැවසීමට උත්සාහ කළද, ඔවුන්ගෙන් කිසිවෙකුට තම අභිලාෂයන් ඉටු කර ගැනීමට නොහැකි විය. තව්‍රාත් (තෝරාව) සහ ඉන්ජීල් (බයිබලය) සැමවිටම මිනිසුන් විසින් වෙනස් කර ඇති අතර නැවතත් වෙනස් වෙමින් පවතී.සියලු දැනුමෙන් සහ අත්දැකීම්වලින් සොයාගත නොහැකි සුන්දර දේ, යහපත් සදාචාරය, මිනිසුන්ට ශ්‍රේෂ්ඨත්වය ලබා දෙන ගුණධර්ම, මේ ලෝකයේ සහ ආකිරත් (පරලොව) හි සතුටට මඟ පෙන්වන යහපත, සත්වයන්ගේ ආරම්භය සහ අවසානය පිළිබඳ තොරතුරු, සහ මිනිසුන්ට ප්‍රයෝජනවත් හෝ හානිකර දේ සියල්ල කුර්ආන් අල්-කරීමයෙහි විවෘතව හෝ ව්‍යංගයෙන් ප්‍රකාශ කර ඇත. ව්‍යංගයෙන් ඇති දේ තේරුම් ගත හැක්කේ එහි ප්‍රවීණයන්ට පමණි.
සියලුම ස්වර්ගීය ග්‍රන්ථ වන තව්‍රාත්, සෙබූර් (ගීතාවලිය) සහ ඉන්ජීල් හි ඇති සියලුම දැනුම සහ අභිරහස් කුර්ආන් අල්-කරීමයෙහි පැහැදිලි කර ඇත. කුර්ආන් අල්-කරීමයෙහි ඇති සියලුම දැනුම දන්නේ අල්ලාහු තආලා පමණි. එතුමාණෝ ඒවායින් බොහොමයක් තම ප්‍රියතම නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ට හෙළි කළ සේක. අලී සහ හුසේන් (රදියල්ලාහු තආලා අන්හුමා) තුමන්ලා මෙම දැනුමෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් තමන් දන්නා බව ප්‍රකාශ කළහ. කුර්ආන් අල්-කරීම් පාරායනය කිරීම මහත් ආශීර්වාදයකි. අල්ලාහු තආලා මෙම ආශීර්වාදය තම හබීබ් (ප්‍රියතමයා) ගේ උම්මාවට (ප්‍රජාවට) ලබා දී ඇත. දේවදූතයන් මෙම ආශීර්වාදයෙන් වංචිතව සිටිති. මේ හේතුව නිසා, ඔවුහු කුර්ආන් අල්-කරීම් පාරායනය කරන ස්ථානවලට රැස් වී සවන් දෙති. සියලුම තෆ්සීර් (කුර්ආන් විග්‍රහ) කුර්ආන් අල්-කරීමයෙහි ඇති දැනුමෙන් ඉතා සුළු ප්‍රමාණයක් පමණක් පැහැදිලි කරයි. කියාමත් (විනිශ්චය) දිනයේදී, මුහම්මද් අලයිහිස්සලාම් තුමාණන් මින්බරයට (දේශනා පීඨිකාවට) නැඟ කුර්ආන් අල්-කරීම් පාරායනය කරන විට, සවන් දෙන්නන් එහි සියලු දැනුම වටහා ගනු ඇත.
2- මුහම්මද් අලයිහිස්සලාම් තුමාණන්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨතම ප්‍රාතිහාර්‍යයන්ගෙන් එකක් නම් එතුමාණන් සඳ දෙකඩ කිරීමයි. වෙනත් කිසිදු නබිවරයෙකුට මෙම ප්‍රාතිහාර්‍යය හිමි වූයේ නැත. මුහම්මද් අලයිහිස්සලාම් තුමාණන්ට වයස අවුරුදු පනස් දෙකක් වන විට, මක්කමේ කුරෙයිෂි අවිශ්වාසවන්ත නායකයෝ එතුමාණන් වෙත පැමිණ, “ඔබ නබිවරයෙකු නම්, සඳ දෙකඩ කරන්න” යැයි පැවසූහ. අපගේ ප්‍රියතම නබිතුමාණෝ සියල්ලන්ම, විශේෂයෙන්ම තම නෑදෑ හිතමිතුරන් මුස්ලිම්වරුන් වනු දැකීමට බෙහෙවින් කැමති වූහ. එතුමාණෝ තම දෑත් ඔසවා ප්‍රාර්ථනා කළහ. අල්ලාහු තආලා එය පිළිගෙන සඳ දෙකඩ කළේය. එහි එක් අර්ධයක් එක් කන්දක් මතද, අනෙක් අර්ධය තවත් කන්දක් මතද දිස් විය. අවිශ්වාසවන්තයෝ, “මුහම්මද් අපට මායාවක් කළේය” යැයි පවසා, තම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමෙහිම රැඳී සිටියහ.
කවියක්:
බල්ලන් සඳ දෙස බලන විට, ඔවුහු බුරති.
සඳට දොස් පැවරිය යුත්තේ මන්ද? අසන්න!
ඔබ දන්නවා, බල්ලෙක් සැමවිටම බුරනු ඇත!
මේ ගැන, මෝඩයෙකු සිතන්නේ කුමක්ද?
තවද කවියක්:
රසය නැතිවීම සෞඛ්‍යය නැතිවීමේ ලක්ෂණයකි,
අසනීප සෞඛ්‍යයක් ඇති කෙනෙකුට රසවත් පාන වර්ග තිත්ත රස වේ.
3- එතුමාණන්ගේ සමහර ගාසා (යුද්ධ/ගවේෂණ) වලදී, ජල හිඟ අවස්ථාවලදී, මුහම්මද් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ තම ශ්‍රේෂ්ඨ අත භාජනයක තිබූ ජලයට දැමූ විට, එතුමාණන්ගේ ඇඟිලි අතරින් ජලය ගලා ආ අතර, භාජනය නොනවත්වාම ජලයෙන් පිරී ඉතිරී ගියේය. එම ජලය පරිභෝජනය කළ සංඛ්‍යාව සමහර විට අසූවක්, සමහර විට තුන්සියයක්, සමහර විට එක්දහස් පන්සියයක් වූ අතර, තබුක් ගාසාවේදී, හැත්තෑ දහසක් ජනයා සහ ඔවුන්ගේ සතුන් විය. එතුමාණෝ තම ශ්‍රේෂ්ඨ අත ජලයෙන් ඉවතට ගත් විට, එය ගලා ඒම නතර විය.
4- එක් දිනක්, එතුමාණෝ තම පියාගේ සහෝදරයා වන අබ්බාස් තුමාගේ නිවසට ගොස් එතුමාණන්ව සහ එතුමාණන්ගේ දරුවන්ව තමා අසලින් වාඩි කරවූහ. එතුමාණෝ තම ඉහ්‍රාමයෙන් (විශේෂ වස්ත්‍රය) ඔවුන්ව ආවරණය කර, “යා රබ්බී! මා මාගේ මාමාව සහ මාගේ අහ්ල් අල්-බයිත්ව (පවුලේ සාමාජිකයන්ව) ආවරණය කළාක් මෙන්, ඔවුන්ව ජහන්නම් (නිරයේ) ගින්නෙන් ආරක්ෂා කළ මැනව” යැයි පැවසූහ. බිත්තිවලින් “ආමීන්” යැයි තුන් වරක් පවසන හඬක් ඇසිණි.2
5- එක් දිනක්, සමහර අය එතුමාණන්ගෙන් ප්‍රාතිහාර්‍යයක් පෙන්වන ලෙස ඉල්ලා සිටි විට, එතුමාණෝ දුරින් තිබූ ගසකට කතා කළහ. ගස තම මුල් ඇදගෙන පැමිණ, එතුමාණන්ට ආචාර කර, “අශ්-හදු අන් ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ්, ව අශ්-හදු අන්න මුහම්මදන් අබ්දුහු ව රසූලුහ්” (අල්ලාහ් හැර වෙනත් දෙවියෙකු නැති බවට මම සාක්ෂි දරමි, තවද මුහම්මද් එතුමාණන්ගේ දාසයා සහ දූතයා බවට මම සාක්ෂි දරමි) යැයි පැවසීය. ඉන්පසු එය නැවත තම ස්ථානයට ගොස් පෙර පරිදිම සිටගත්තේය.
6- කයිබර් ගාසාව (යුද්ධය) අතරතුර, ඔවුන් එතුමාණන් ඉදිරියේ විෂ සහිත බැටළු කෙබාබ් තැබූ විට, “යා රසූලල්ලාහ් (අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි)! මාව කන්න එපා, මම විෂ සහිතයි” යනුවෙන් හඬක් ඇසිණි.
7- එක් දිනක්, එතුමාණෝ තම අතේ පිළිමයක් තබාගෙන සිටි මිනිසෙකුට, “පිළිමය මට කතා කළහොත් ඔබ විශ්වාසවන්තයෙකු වේද?” යැයි පැවසූහ. එම මිනිසා, “මම වසර පනහක් තිස්සේ එයට නමස්කාර කරමි, එය කිසි දිනෙක මට වචනයක්වත් පවසා නැත. දැන් එය ඔබට කෙසේ කතා කරයිද?” යැයි පිළිතුරු දුන්නේය. මුහම්මද් අලයිහිස්සලාම් තුමාණන්, “පිළිමය! මම කවුද?” යැයි විමසූ විට, “ඔබ අල්ලාහ්ගේ නබිවරයාය” යනුවෙන් හඬක් පැවසීය. පිළිමයේ හිමිකරු වහාම මුස්ලිම්වරයෙකු විය.
8- මදීනාවේ මස්ජිද් අන්-නබවී (නබිතුමාණන්ගේ පල්ලිය) හි රටඉඳි කඳක් තිබුණි. රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ කුත්බා (දේශනය) පවත්වන සෑම විටම එම කඳට හේත්තු වනු ඇත. එම කඳ හන්නානා ලෙස හැඳින්විණි. මින්බරයක් (දේශනා පීඨිකාවක්) සාදන ලද විට, එතුමාණෝ හන්නානා වෙත හේත්තු වීමට ගියේ නැත. මුළු ජමාඅතටම (සභාවටම) එයින් එන හැඬුම් හඬ ඇසිණි. අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ මින්බරයෙන් බැස හන්නානාව වැළඳ ගත්හ. එය හැඬීම නැවැත්වීය. එතුමාණෝ, “මම එය වැළඳ නොගත්තේ නම්, මාගෙන් වෙන්වීම නිසා එය කියාමත් (විනිශ්චය) දිනය දක්වා අඬනු ඇත” යැයි පැවසූහ. මෙවැනි ප්‍රාතිහාර්‍යයන් බොහෝ වාරයක් දක්නට ලැබී වාර්තා වී ඇත.
9- එතුමාණන් අහුලා ගන්නා ගල් කැට සහ එතුමාණන් අල්ලාගෙන සිටින ආහාර කැබලි මී මැස්සෙකුගේ ශබ්දය මෙන් අල්ලාහු තආලාට තස්බීහ් (ප්‍රශංසා) කරන අයුරු බොහෝ වාරයක් දක්නට ලැබී ඇත.
“යා රබ්බි! මා මගේ මාමා (අබ්බාස්) සහ මගේ අහ්ල් අල්-බයිත් (පවුලේ සාමාජිකයන්) ආවරණය කළා සේම, ඔවුන්ව ජහන්නම් ගින්නෙන් ආරක්ෂා කරනු මැනව.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්
10- එක් දිනක්, අවිශ්වාසවන්තයෙකු එතුමාණන් වෙත පැමිණ, “ඔබ නබිවරයෙකු බව මා දන්නේ කෙසේද?” යැයි පැවසීය. රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ, “මම මේ රටඉඳි ගසේ ඇති පොකුරට කතා කළ විට එය පැමිණියහොත් ඔබ විශ්වාස කරනවාද?” යැයි විමසූහ. අවිශ්වාසවන්තයා තමා විශ්වාසවන්තයෙකු වන බවට පිළිතුරු දුන්නේය. රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ රටඉඳි පොකුරට කතා කළ අතර, එය පැන පැන පැමිණියේය. එතුමාණෝ, “ඔබගේ ස්ථානයට ආපසු යන්න” යැයි පැවසූ විට, එය තම ස්ථානයට ගොස් පෙර පරිදිම එල්ලී තිබුණි. මෙය දුටු අවිශ්වාසවන්තයා විශ්වාසවන්තයෙකු විය.
11- මක්කමේදී, වෘකයන් කිහිප දෙනෙකු බැටළු රංචුවකින් බැටළුවන් පැහැර ගත්හ. එඬේරා ඔවුන් වෙත කඩා පැන බැටළුවන් ආපසු ගත් විට, එක් වෘකයෙකු කතා කිරීමට පටන් ගත්තේය, “අල්ලාහු තආලා අපට එවා ඇති පෝෂණය ඔබ රැගෙන යන විට, ඔබ අල්ලාහු තආලාට බිය නොවූයේද?” විස්මයට පත් එඬේරා, “අනේ, වෘකයෙක් කතා කරනවා!” යැයි මිමිණුවේය. වෘකයා තවදුරටත්, “ඊටත් වඩා පුදුම සහගත දෙයක් මම ඔබට කියන්නද? අල්ලාහු තආලාගේ නබිවරයා වන මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු තආලා අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මදීනාවේ ප්‍රාතිහාර්‍යයන් සිදු කරමින් සිටිති.” එඬේරා පැමිණ මෙය රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ට පවසා මුස්ලිම්වරයෙකු විය.
12- අපගේ නායකයා වන මුහම්මද් සල්ලල්ලාහු තආලා අලයිහි වසල්ලම් තුමාණන් තණබිමක ඇවිදිමින් සිටියදී, “යා රසූලල්ලාහ්!” යැයි තුන් වරක් පවසන හඬක් එතුමාණන්ට ඇසිණි. එතුමාණෝ හඬ ආ දෙසට හැරී බැලූ විට, බැඳ දමා සිටි මුවෙකු දුටුවේය. මිනිසෙකු ඒ අසල නිදාගෙන සිටියේය. එතුමාණෝ මුවාගෙන් කුමක් අවශ්‍ය දැයි විමසූහ. “මේ දඩයක්කාරයා මාව අල්ලාගෙන,” මුවා කීවේය. “එතෙර කන්ද උඩ මට පැටවුන් දෙදෙනෙක් ඉන්නවා. කරුණාකර මට යන්න දෙන්න! මම ගිහින්, උන්ට කිරි දීලා ආපහු එන්නම්.” රසූල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ, “ඔබ පොරොන්දුව ඉටු කරලා ආපහු එනවද?” යැයි විමසූහ. මුවා, “මම අල්ලාහ්ට පොරොන්දු වෙනවා, මම ආපහු ආවේ නැත්නම්, අල්ලාහ්ගේ උදහස මට පැමිණේවා!” යැයි කීවේය. රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ මුවාව නිදහස් කළහ. එය මඳ වේලාවකට පසු පැමිණියේය. මිනිසා අවදි වී, “යා රසූලල්ලාහ්! ඔබට මට නියෝගයක් තිබේද?” යැයි විමසූ විට, අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ, “මේ මුවාව නිදහස් කරන්න!” යැයි පැවසූහ. මිනිසා මුවාව ලිහා යන්නට හැරියේය. මුවා, “අශ්-හදු අන් ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ් ව අන්නක රසූලුල්ලාහ්” (අල්ලාහ් හැර වෙනත් දෙවියෙකු නැති බවටත්, ඔබ අල්ලාහ්ගේ දූතයා බවටත් මම සාක්ෂි දරමි) යැයි පවසා පිටව ගියේය.
13- එක් දිනක්, එතුමාණෝ ගම්වැසියෙකුට ඊමාන් (විශ්වාසය) වෙත ආරාධනා කළහ. ගම්වැසියා, “මාගේ මුස්ලිම් අසල්වැසියෙකුගේ මියගිය දියණිය ඔබ නැවත පණ ගැන්වුවහොත්, මම විශ්වාසවන්තයෙකු වන්නෙමි” යැයි පැවසීය. ඔවුහු දැරියගේ සොහොන වෙත ගියහ. රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ දැරියගේ නම කියා ඇයට කතා කළහ. පළමුව, සොහොන ඇතුළතින් හඬක් ඇසුණු අතර, දැරිය පිටතට පැමිණියාය. අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ, “ඔබ ලෝකයට ආපසු ඒමට කැමතිද?” යැයි විමසූහ. දැරිය, “යා රසූලල්ලාහ්! මම ලෝකයට ආපසු යාමට කැමති නැත. මම මාගේ පියාගේ නිවසට වඩා මෙහි සැපපහසුයි. මුස්ලිම්වරයෙකුගේ ආකිරත් (පරලොව ජීවිතය) ඇයගේ ලෞකික ජීවිතයට වඩා හොඳය” යැයි පැවසුවාය. ගම්වැසියා මෙය දුටු විට, ඔහු වහාම මුස්ලිම්වරයෙකු විය.
14- ජාබිර් ඉබ්නු අබ්දුල්ලාහ් (රදියල්ලාහු තආලා අන්හු) තුමාණෝ බැටළුවෙකු පුළුස්සා ගත්හ. රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ සහ එතුමාණන්ගේ අස්හාබ්වරු (සහචරයෝ) එය අනුභව කළහ. එතුමාණෝ, “ඇටකටු කඩන්න එපා” යැයි පැවසූහ. එතුමාණෝ ඇටකටු එකතු කර, තම ශ්‍රේෂ්ඨ දෑත් ඒවා මත තබා ප්‍රාර්ථනා කළහ. අල්ලාහු තආලා බැටළුවාට නැවත පණ දුන්නේය.
15- ඔවුන් රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් වෙත වැඩුණු පසුවත් කිසිසේත්ම කතා නොකළ දරුවෙකු ගෙනාවෝය. “මම කවුද?” යැයි අපගේ නබිතුමාණෝ විමසූහ. දරුවා, “ඔබ රසූලුල්ලාහ්” යැයි පිළිතුරු දුන්නේය. එතැන් පටන්, ඔහු කතා කිරීමට පටන් ගත් අතර මරණය දක්වාම ඔහුගේ කථනය නැති වූයේ නැත.
16- යමෙකු සර්ප බිත්තරයක් මත පය තැබූ අතර ඔහුගේ පෙනීම නැති විය. ඔවුහු ඔහුව රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් වෙත ගෙනාවෝය. එතුමාණෝ තම ශ්‍රේෂ්ඨ කෙළ එම මිනිසාගේ දෑස් මත තැබූ විට, ඔහුට නැවත පෙනෙන්නට පටන් ගත්තේය. ඇත්ත වශයෙන්ම, ඔහුට තවමත් ඉඳිකටුවකට නූල් ඇමිනිය හැකි විට ඔහුට වයස අවුරුදු අසූවක් විය.
17- මුහම්මද් ඉබ්නු කාතිබ් තුමාණෝ මෙසේ විස්තර කරති: “මම තරුණ වියේ සිටියෙමි. උණු වතුර මා මතට වැටී මාගේ ශරීරය පිලිස්සුණි. මාගේ පියා මාව රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු තආලා අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් වෙත ගෙන ගියේය. එතුමාණෝ තම ශ්‍රේෂ්ඨ දෑතින් පිලිස්සුණු ස්ථානවල තම කෙළ ගල්වා ප්‍රාර්ථනා කළහ. පිලිස්සුම් තුවාල වහාම සුව විය.”
18- කාන්තාවක් තම තට්ට හිස සහිත පුත්‍රයාව ගෙනාවාය. රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ තම ශ්‍රේෂ්ඨ දෑත් පිරිමි දරුවාගේ හිස මත මෘදු ලෙස අතුල්ලූහ. ඔහු සුව විය. ඔහුගේ හිසකෙස් වැඩෙන්නට පටන් ගත්තේය.
19- තිර්මිදී සහ නසාඊ හි “සුනන්” ග්‍රන්ථවල මෙසේ සඳහන් වේ: එක් දිනක්, දෑස් දෙකම අන්ධ මිනිසෙක් එතුමාණන් වෙත පැමිණ, “යා රසූලල්ලාහ්! කරුණාකර මාගේ පෙනීම නැවත ලබා ගැනීමට මා වෙනුවෙන් ප්‍රාර්ථනා කරන්න” යැයි පැවසීය. අපගේ නායකයා වහන්සේ ඔහුට අනුකම්පා කළහ; එතුමාණෝ ඔහුට පරිපූර්ණ අබ්දස්ත් (වුළු - සේදීම) එකක් සිදු කර, පසුව පහත සඳහන් ප්‍රාර්ථනාව පාරායනය කරන ලෙස පැවසූහ: “යා රබ්බී (මාගේ ස්වාමීනි)! මම ඔබෙන් අයදිමි. ඔබගේ ප්‍රියතම නබි මුහම්මද් අලයිහිස්සලාම් තුමාණන්ගේ මැදිහත්වීම තුළින් මම ඔබෙන් ඉල්ලමි. මා බෙහෙවින් ආදරය කරන හස්‍රත් මුහම්මද් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෙනි! මම ඔබ තුළින් මාගේ රබ්ගෙන් අයදිමි. ඔබ උදෙසා මාගේ ආයාචනය පිළිගන්නා ලෙස මම එතුමාණන්ගෙන් ඉල්ලමි. යා රබ්බී! මේ උතුම් නබිතුමාණන්ව මාගේ මැදිහත්කරු බවට පත් කළ මැනව! එතුමාණන් උදෙසා, මාගේ ආයාචනය පිළිගත මැනව!” එම මිනිසා අබ්දස්ත් කර ප්‍රාර්ථනාව පැවසූ විට, ඔහුට පෙනෙන්නට පටන් ගත්තේය. මුස්ලිම්වරු සැමවිටම මෙම ප්‍රාර්ථනාව පවසා තම පැතුම් ඉටු කරගෙන ඇත.
20- එක් දිනක්, රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ සහ (එතුමාණන්ගේ පියාගේ සහෝදරයා වන) අබූ තාලිබ් තුමාණෝ කාන්තාරයක් හරහා යමින් සිටියහ. අබූ තාලිබ් තුමාණෝ තමාට ඉතා පිපාසිත බව පැවසූහ. රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු තආලා අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ සත්වයාගෙන් බැස, “ඔබට පිපාසිතද?” යැයි විමසූහ. එතුමාණෝ තම ශ්‍රේෂ්ඨ විලුඹෙන් පොළොවට පහර දුන් විට, ජලය ගලා ආවේය. එතුමාණෝ, “මාමේ, මේ ජලයෙන් පානය කරන්න!” යැයි පැවසූහ.
21- හුදෙයිබියා ගවේෂණය අතරතුර, ඔවුහු ජලය නොමැති ළිඳක් අසල කඳවුරු ලා සිටියහ. සෙබළුන් ජල හිඟය ගැන පැමිණිලි කළහ. රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ වතුර බාල්දියක් ඉල්ලා සිටියහ. එතුමාණෝ බාල්දියේ තිබූ ජලයෙන් අබ්දස්ත් (වුළු) කර, පසුව එයට කෙළ ගසා, ඉන්පසු එහි තිබූ ජලය ළිඳට වත් කරන ලෙස පැවසූහ. එතුමාණෝ ඊතලයක් ගෙන එය ළිඳට විසි කළහ. එවිට ළිඳ ඉහළටම ජලයෙන් පිරී ඇති අයුරු ඔවුහු දුටුවෝය.
22- එක් ගාසාවකදී (යුද්ධයකදී), සෙබළුන් තමන්ට පිපාසිත බවට පැමිණිලි කළහ. රසූල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ ජලය සෙවීම සඳහා සෙබළුන් දෙදෙනෙකු යැවූහ. ඔවුහු ඔටුවෙකු පිට නැඟී ජලය පිරවූ සම් භාජන දෙකක් රැගෙන යන කාන්තාවක් දැක ඇයව ගෙනාවෝය. රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ එම කාන්තාවගෙන් වතුර ස්වල්පයක් ඉල්ලා සිටියහ. එතුමාණෝ එය භාජනයකට වත් කරවා ගත්හ. සියලුම සෙබළුන් තම කෝප්ප සහ සම් භාජන එම භාජනයේ තිබූ ජලයෙන් එකින් එක පුරවා ගත්හ. ඔවුහු එම කාන්තාවට රටඉඳි ස්වල්පයක් දී ඇගේ සම් භාජන පුරවා දුන්හ. රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ ඇයට, “අපි ඔබගේ ජලය අඩු කළේ නැත. අපට ජලය දුන්නේ අල්ලාහු තආලාය” යැයි පැවසූහ.
“යා හෆ්සා! අබූ බක්‍ර් සහ ඔබේ පියා මාගේ උම්මාව (ප්‍රජාව) පාලනය කරනු ඇත.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්
23- එතුමාණෝ මදීනාවේ කුත්බා (දේශනය) පවත්වමින් සිටියදී, යමෙකු, “යා රසූලල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු තආලා අලයිහි වසල්ලම්)! ජලය නොමැතිකම නිසා අපගේ දරුවන්, සතුන් සහ කෙත්වතු විනාශ වෙමින් පවතී. කරුණාකර අපගේ පිහිටට එන්න!” යැයි පැවසීය. අපගේ නබිතුමාණෝ තම ශ්‍රේෂ්ඨ දෑත් ඔසවා ප්‍රාර්ථනා කළහ. එය වලාකුළක් නොමැති දිනයක් වුවද, එතුමාණන් තම ශ්‍රේෂ්ඨ දෑත් මුහුණේ අතුල්ලනවාත් සමඟම වලාකුළු එක්‍රැස් විය. වහාම, වර්ෂාව ආරම්භ විය. එය දින කිහිපයක් පැවතුනි. එතුමාණෝ නැවතත් මින්බරයේ (දේශනා පීඨිකාවේ) කුත්බා පවත්වමින් සිටියදී, එම පුද්ගලයාම, “යා රසූලල්ලාහ්! මේ වර්ෂාවෙන් අපි විනාශ වනු ඇත” යැයි පැමිණිලි කළේය. මෙයින් පසු, රසූල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ සිනාසී, “මාගේ රබ් (ස්වාමියා)! ඔබගේ අනෙකුත් දාසයන්ටද ඔබගේ දයාව ලබා දෙනු මැනව!” යැයි ප්‍රාර්ථනා කළහ. වලාකුළු පහව ගොස් හිරු පායා ආවේය.
24- ජාබිර් ඉබ්නු අබ්දුල්ලාහ් (රදියල්ලාහු තආලා අන්හු) තුමා මෙසේ පවසයි: මට විශාල ණය ප්‍රමාණයක් තිබුණා. මම ඒ බව රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන්ට දැන්වූවා. එතුමාණෝ මගේ රටඉඳි වත්තට පැමිණ, රටඉඳි ගොඩ වටා තුන් වතාවක් පැදකුණු කළ සේක. ඉන්පසු එතුමාණෝ, “ඔබේ ණය හිමියන්ට මෙහි එන්න කියන්න” යැයි පැවසූ සේක. සෑම ණය හිමියෙකුටම ඔවුන්ට හිමි විය යුතු දේ ලබා දුන් අතර, රටඉඳි ගොඩේ කිසිදු අඩුවක්ද නොවීය.
25- කාන්තාවක් තෑග්ගක් ලෙස මී පැණි ස්වල්පයක් එව්වාය. රසූල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ එම මී පැණි පිළිගෙන හිස් භාජනය ආපසු යැවූ සේක. අල්ලාහු තආලාගේ බලයෙන්, එම භාජනය මී පැණි වලින් පිරී ආපසු පැමිණියේය. එම කාන්තාව පැමිණ, “යා රසූලල්ලාහ්! මගේ වරද කුමක්ද? ඔබතුමාණන් මගේ තෑග්ග භාර නොගත්තේ මන්ද?” යි විමසුවාය. එතුමාණෝ, “අපි ඔබේ තෑග්ග පිළිගත්තෙමු. ඔබ දකින මේ මී පැණි, ඔබගේ තෑග්ගට හිලව් වශයෙන් අල්ලාහු තආලා ඔබට ලබා දුන් ‘බරකත්’ (සමෘද්ධිය) වේ.” යැයි පැවසූ සේක. එම කාන්තාව සතුටු වී මී පැණි නිවසට ගෙන ගියාය. ඇය සහ ඇගේ දරුවන් මාස ගණනාවක් එම මී පැණි අනුභව කළහ. එය කිසි විටෙකත් අඩු නොවීය. දිනක්, නොසිතාම, ඔවුහු එම මී පැණි වෙනත් භාජනයකට දැමූහ. ඔවුන් එම භාජනයෙන් එය අනුභව කළ විට, මී පැණි ඉක්මනින්ම අවසන් විය. ඔවුන් මේ බව රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන්ට දැන්වූහ. එතුමාණෝ, “මා එවූ භාජනයේම මී පැණි තිබුණේ නම්, ලෝකය පවතින තාක් කල් ඔවුන්ට එය අනුභව කළ හැකිව තිබූ අතර, එය කිසිසේත්ම අඩු නොවනු ඇත” යැයි පැවසූ සේක.
26- අබූ හුරයිරා (රදියල්ලාහු තආලා අන්හු) තුමා මෙසේ පවසයි: මම රටඉඳි ස්වල්පයක් රැගෙන රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන් වෙත ගොස්, ඒවාට ආශිර්වාද කරන ලෙස එතුමාණන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියෙමි. එතුමාණෝ ඒවාට ‘බරකත්’ (සමෘද්ධිය) ඇතිවන ලෙස ප්‍රාර්ථනා කර, “මේවා රැගෙන ඒවායේ භාජනයට දමන්න. ඔබට රටඉඳි අවශ්‍ය වූ විට, ඔබේ අතින් ඒවා ගන්න. ඒවා ගැනීමට කිසිවිටෙකත් භාජනය පෙරළන්න එපා” යැයි පැවසූ සේක. මම දිවා රෑ දෙකෙහිම එම රටඉඳි අඩංගු මල්ල මා සමඟ තබාගෙන, උස්මාන් (රදියල්ලාහු අන්හු) තුමාගේ කාලය දක්වාම ඒවා නිතර අනුභව කළෙමි. මා සමඟ සිටි ඕනෑම කෙනෙකුට මම එම රටඉඳි වලින් පිළිගැන්වූ අතර, ඒවායින් අත්ල පිරෙන්නට ‘සදකා’ (දානය) වශයෙන්ද දුන්නෙමි. උස්මාන් (රදියල්ලාහු අන්හු) තුමා ශහීද් වූ (දිවි පිදූ) දිනයේ, මගේ මල්ල නැති විය.
27- රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ, සුලෙයිමාන් අලයිහිස්සලාම් තුමාණන් මෙන්, සෑම සතෙකුගේම භාෂාව තේරුම් ගත් සේක. සතුන් පැමිණ ඔවුන්ගේ අයිතිකරුවන් හෝ අන් අය ගැන පැමිණිලි කිරීම නිතර දක්නට ලැබුණි. රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ අස්හාබ් අල්-කිරාම් වරුන්ට (ඒ බව) දැනුම් දෙනු ලැබූ සේක. හුනෙයින් ගාසාව (සටනේදී), එතුමාණන් පැදවූ දුල්දුල් නම් සුදු කොටළුවාට, “පහත් වන්න” යැයි පැවසූ සේක. දුල්දුල් වහාම දණ ගැසූ විට, එතුමාණෝ පොළොවෙන් වැලි මිටක් ගෙන අවිශ්වාසවන්තයින් වෙත විසිරවූ සේක.
28- දිනක්, එතුමාණෝ තම භාර්‍යාව වූ හෆ්සා (රදියල්ලාහු අන්හා) තුමියට, “අබූ බක්‍ර් සහ ඔබේ පියාණන් මගේ උම්මාව (ප්‍රජාව) පාලනය කරනු ඇත.” යැයි පැවසූ සේක. එසේ පැවසීමෙන්, අබූ බක්‍ර් සහ හෆ්සා තුමියගේ පියාණන් වන උමර් (රදියල්ලාහු අන්හුම්) තුමාණන් කලීෆාවරුන් වන බවට එතුමාණෝ ශුභාරංචිය ලබා දුන් සේක.
29- මදීනාවේ සකාත් වශයෙන් ලැබුණු රටඉඳි ආරක්ෂා කිරීමට එතුමාණෝ අබූ හුරයිරා (රදියල්ලාහු තආලා අන්හු) තුමාව පත් කර තිබුණි. හස්‍රත් අබූ හුරයිරා තුමා රටඉඳි සොරකම් කරමින් සිටි අයෙකු අල්ලා ගත්තේය. ඔහු එම පුද්ගලයාට පැවසුවේ තමන් ඔහුව රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන් වෙත රැගෙන යන බවයි. තමා දුප්පත් බවත්, නඩත්තු කිරීමට විශාල පවුලක් සිටින බවත් සොරෙකු පැවසූ විට, ඔහු (අබූ හුරයිරා තුමා) ඔහුව යන්නට හැරියේය. පසුදා, රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ අබූ හුරයිරා තුමාව කැඳවා, “ඊයේ රාත්‍රියේ ඔබ යන්නට හැරි පුද්ගලයා කුමක් කර තිබුණේද?” යි ඔහුගෙන් විමසූ සේක. අබූ හුරයිරා තුමා සිදු වූ දේ විස්තර කළ විට, එතුමාණෝ, “ඔහු ඔබව රැවටුවේය.” යැයි පැවසූ සේක.
ඔහු නැවත පැමිණෙනු ඇත.” සැබවින්ම, පසුදා රාත්‍රියේ එම පුද්ගලයා නැවත පැමිණි අතර අල්ලා ගන්නා ලදී. ඔහු නැවතත්, “අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන්, මට යන්න දෙන්න” යැයි අයැද සිටි අතර, නැවතත් යන්නට හරින ලදී. තුන්වන රාත්‍රියේ, ඔහු අල්ලා ගත් විට, ඔහුගේ අයැදීමෙන් පලක් නොවීය. එබැවින්, මෙවර ඔහු, “ඔබ මට යන්න දුන්නොත්, මම ඔබට ඉතා ප්‍රයෝජනවත් දෙයක් කියා දෙන්නම්” යැයි පැවසීය. අබූ හුරයිරා තුමා එය පිළිගත් විට, ඔහු, “ඔබ සෑම රාත්‍රියකම නින්දට යාමට පෙර ආයත් අල්-කුර්සී පාරායනය කරන්නේ නම්, අල්ලාහු තආලා ඔබව ආරක්ෂා කරනු ඇති අතර, ෂෙයිතාන් ඔබට ළං නොවනු ඇත” යැයි පවසා පිටව ගියේය. පසුදා, රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන් පෙර දින රාත්‍රියේ සිදු වූයේ කුමක්දැයි අබූ හුරයිරා තුමාගෙන් විමසූ විට, ඔහු සියල්ල එතුමාණන්ට පැවසීය. මෙයට පිළිතුරු වශයෙන්, අපගේ නායක, නබිතුමාණෝ, “ඔහු මෙවර සත්‍යය පැවසුවේය. කෙසේ වෙතත්, ඔහු අන්ත බොරුකාරයෙකි. ඔබ රාත්‍රි තුනක් තිස්සේ කතා කරමින් සිටියේ කා සමඟදැයි ඔබ දන්නවාද?” යැයි විමසූ සේක. අබූ හුරයිරා තුමා, “නැත, මම දන්නේ නැහැ” යැයි පිළිතුරු දුන් විට, එතුමාණෝ, “ඒ පුද්ගලයා ෂෙයිතාන්‍ය” යැයි පැවසූ සේක.
30- බයිසැන්තියානු අධිරාජ්‍යයාගේ හමුදාවන්ට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා එතුමාණෝ මූතා නම් ප්‍රදේශයකට හමුදා භට කණ්ඩායම් යැවූ සේක. සහාබිවරුන්ගේ අණ දෙන නිලධාරීන් තිදෙනා (සෙයිද් ඉබ්නු හාරිතා, ජඅෆර් ඉබ්නු අබී තාලිබ්, අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු රවාහා) එකිනෙකාට පසුව ශහීද් (දිවි පිදූ) වූහ. මේ අතරතුර, රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ මදීනාවේ මින්බරය (දේශනා පීඨිකාව) මත සිටි සේක; අල්ලාහු තආලා එතුමාණන්ට පෙන්වීමෙන් එතුමාණෝ එය දුටු අතර, තමන් සමඟ සිටි අයට එය පැවසූ සේක.
“යා මුආවියා! ඔබ දිනක මාගේ උම්මාව (ප්‍රජාව) පාලනය කරන්නේ නම්, යහපත් ක්‍රියා කරන්නන්ට ප්‍රතිඵල ලබා දී, අයහපත් ක්‍රියා කරන්නන්ට සමාව දෙන්න!”
හදීස් අශ්-ෂරීෆ්
31- එතුමාණෝ මුආස් ඉබ්නු ජබල් (රදියල්ලාහු තආලා අන්හු) තුමාව ආණ්ඩුකාරවරයා ලෙස යේමනයට යවන විට, එතුමාණෝ ඔහුව මදීනාවේ නගරාසන්නය දක්වා ඇරලවා බොහෝ උපදෙස් දුන් සේක. ඉන්පසු එතුමාණෝ, “ඔබටත් මටත් කියාමත් දිනය දක්වා නැවත හමුවිය නොහැක” යැයි පැවසූ සේක. රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන් මදීනාවේදී අපවත් වන විට මුආස් තුමා තවමත් යේමනයේ සිටියේය.
32- එතුමාණන් අපවත් වෙමින් සිටියදී, තම දියණිය වූ ෆාතිමා (රදියල්ලාහු අන්හා) තුමියට, “මාගේ නෑදෑයින් අතුරින්, ඔබ මා මුලින්ම හමුවන තැනැත්තිය වනු ඇත” යැයි පැවසූ සේක. මාස හයකට පසු, ෆාතිමා (රදියල්ලාහු අන්හා) තුමිය අපවත් වූවාය. අපගේ නබිතුමාණන්ගේ වෙනත් කිසිදු නෑදෑයෙකු ඇයට පෙර අපවත් නොවීය.
33- එතුමාණෝ කයිස් ඉබ්නු ෂෙම්මාස් (රදියල්ලාහු අන්හු) තුමාට, “ඔබ සුන්දර ජීවිතයක් ගත කරනු ඇති අතර, ෂහීද්වරයෙකු (දිවි පිදූවෙකු) ලෙස මිය යනු ඇත” යැයි පැවසූ සේක. අබූ බක්‍ර් (රදියල්ලාහු තආලා අන්හු) තුමාගේ කලීෆා පාලන සමයේදී යමාමා හි මුසයිලමා අල්-කද්දාබ්ට එරෙහිව පැවති සටනේදී කයිස් තුමා ෂහීද්භාවය (දිවි පිදීම) ලැබීය. එසේම එතුමාණෝ හස්‍රත් උමර් අල්-ෆාරූක්, හස්‍රත් උස්මාන් සහ හස්‍රත් අලී (රදියල්ලාහු තආලා අන්හුම් අජ්මඊන්) යන තුමන්ලාගේ ෂහීද්භාවයන් (දිවි පිදීම්) ගැනද පුරෝකථනය කළ සේක.
34- පර්සියානු ෂා රජු වූ කොස්‍රෝගේ සහ බයිසැන්තියානු අධිරාජ්‍යයාගේ දේශයන් මුස්ලිම්වරුන් විසින් යටත් කරගනු ලබන බවත්, ඔවුන්ගේ භාණ්ඩාගාර අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයෙහි වියදම් කර බෙදා හරිනු ලබන බවත් එතුමාණෝ ශුභාරංචිය ලබා දුන් සේක.
35- එතුමාණන්ගේ උම්මාවෙන් (ප්‍රජාවෙන්) බොහෝ දෙනෙක් මුහුදු ගාසාවක් (සටනක්) සඳහා පිටත්ව යන බවත්, සහාබිවරියක වූ උම් හිරාම් (රදියල්ලාහු තආලා අන්හා) නම් කාන්තාව එම ගාසාවේ සිටින බවත් එතුමාණෝ පුරෝකථනය කළ සේක. හස්‍රත් උස්මාන් තුමාගේ කලීෆා පාලන සමයේදී, මුස්ලිම්වරු සයිප්‍රස් දූපතට යාත්‍රා කර සටන් කළහ. එම කාන්තාව ඔවුන් සමඟ සිටියාය. ඇය එහිදී ෂහීද්භාවය (දිවි පිදීම) ලැබුවාය.3
36- දිනක්, රසූල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ උස් ස්ථානයක වාඩි වී සිටි සේක. එතුමාණෝ තමන් සමඟ සිටි අය දෙසට හැරී, “මා දකින දේ ඔබ දකිනවාද? ඔබගේ නිවෙස් අතර සහ වීදිවල ඇති වන ෆිත්නාව (කලහකාරීත්වය, කැරැල්ල, ද්වේශය) මා දකින බවට මම දිවුරමි.” යැයි පැවසූ සේක. උස්මාන් (රදියල්ලාහු අන්හු) තුමා ෂහීද් වූ (දිවි පිදූ) දිනවලදී සහ පසුව යසීද්ගේ කාලයේදී, මදීනාවේ විශාල ෆිත්නා ඇති විය; බොහෝ මිනිසුන්ගේ ලේ වීදිවල වැගිරුණි.
37- දිනක්, එතුමාණන්ගේ භාර්‍යාවන්ගෙන් කෙනෙකු කලීෆාට එරෙහිව කැරලි ගසනු ඇතැයි එතුමාණෝ පුරෝකථනය කළ සේක. ආයිෂා (රදියල්ලාහු තආලා අන්හා) තුමිය මෙම ප්‍රකාශයට සිනාසුණු විට, එතුමාණෝ, “යා හුමෙයිරා4! මාගේ මෙම වචනය අමතක නොකරන්න! සමහරවිට ඒ කාන්තාව ඔබ විය හැකිය.” යැයි පැවසූ සේක. ඉන්පසු එතුමාණෝ අලී (රදියල්ලාහු අන්හු) තුමා දෙසට හැරී, “ඇය ගැන තීරණය කිරීමට ඔබට බලය ලැබුණහොත්, ඇයට මෘදු ලෙස සලකන්න!” යැයි පැවසූ සේක. වසර තිහකට පසුව ආයිෂා (රදියල්ලාහු අන්හා) තුමිය අලී (රදියල්ලාහු අන්හු) තුමාට එරෙහිව සටන් කළ අතර, එතුමා විසින් අල්ලා ගන්නා ලදී. අලී (රදියල්ලාහු අන්හු) තුමා ඇයට කරුණාව සහ ගෞරවය දක්වා, ඇයව බස්‍රාවේ සිට මදීනාවට යැවූ සේක.
38- එතුමාණෝ හස්‍රත් මුආවියා (රදියල්ලාහු අන්හු) තුමාට, “ඔබ දිනක මගේ උම්මාව (ප්‍රජාව) පාලනය කරන්නේ නම්, යහපත් ක්‍රියා කරන්නන්ට විපාක දෙන්න, අයහපත් ක්‍රියා කරන්නන්ට සමාව දෙන්න!” යැයි පැවසූ සේක. මුආවියා (රදියල්ලාහු අන්හු) තුමා හස්‍රත් උමර් සහ හස්‍රත් උස්මාන් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමන්ලාගේ කලීෆා පාලන සමයේදී වසර විස්සක් දමස්කස්හි ආණ්ඩුකාරවරයා ලෙස සේවය කළ අතර, පසුව එතුමා වසර විස්සක් කලීෆා ලෙස සේවය කළේය.
39- දිනක්, එතුමාණෝ, “මුආවියා කිසිදා පරාජය නොවනු ඇත” යැයි පැවසූ සේක. සිෆ්ෆීන් සටන අතරතුර අලී (රළියල්ලාහු තආලා අන්හු) තුමා මෙම හදීස් අෂ්-ෂරීෆ් ගැන ඇසූ විට, එතුමා, “මා මීට පෙර එය අසා තිබුණේ නම්, මම කිසි විටෙකත් මුආවියා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාට එරෙහිව සටන් නොකරනු ඇත” යැයි පැවසීය.
40- එතුමාණෝ අම්මාර් ඉබ්නු යාසර් (රළියල්ලාහු තආලා අන්හු) තුමාට, “ඔබව කැරලිකාර ජනතාවක්, එනම් බාගීන් (කැරලිකරුවන්) විසින් මරා දමනු ලබනු ඇත” යැයි පැවසූ සේක. සැබවින්ම, අම්මාර් තුමා සහ අලී (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා, මුආවියා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාට එරෙහිව සටන් කරමින් සිටියදී අම්මාර් තුමා ෂහීද්භාවය (දිවි පිදීම) ලැබීය.
41- එතුමාණෝ තම දියණිය වූ ෆාතිමා තුමියගේ පුත් හසන් (රළියල්ලාහු තආලා අන්හුමා) තුමා ගැන, “මාගේ මෙම පුත්‍රයා ‘ඛයිර්’ (යහපත) උල්පතකි. අල්ලාහු තආලා මුස්ලිම්වරුන්ගේ විශාල හමුදා දෙකක් අතර සාමය ඇති කිරීමට ඔහුව හේතුවක් කරනු ඇත” යැයි පැවසූ සේක. වසර ගණනාවකට පසු, එතුමා විශාල හමුදාවක් සමඟ මුආවියා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාට එරෙහිව සටන් කිරීමට සූදානම් වූ විට, ෆිත්නාව (කලහකාරීත්වය) සහ මුස්ලිම්වරුන්ගේ ලේ වැගිරීම වැළැක්වීම සඳහා එතුමා එය අත්හැර දමා නීත්‍යානුකූල කලීෆා පදය මුආවියා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාට භාර දුන්නේය.
42- අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු සුබයිර් (රළියල්ලාහු තආලා අන්හුමා) තුමා ලේ ගැනීමකින් පසු රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන්ගේ රුධිරය පානය කළේය. අපගේ නායක, නබිතුමාණන් මෙය දුටු විට, එතුමාණෝ, “මිනිසුන්ගෙන් ඔබට විඳීමට සිදුවන දේ ඔබ දන්නවාද? තවද ඔවුන්ද ඔබෙන් බොහෝ සෙයින් දුක් විඳිනු ඇත. ජහන්නම් (නිරයේ) ගින්න ඔබව දවන්නේ නැත” යැයි පැවසූ සේක. අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු සුබයිර් තුමා මක්කාවේදී තම කලීෆා පදය ප්‍රකාශ කළ විට, අබ්දුල්මලික් ඉබ්නු මර්වාන්, හජ්ජාජ්ව දමස්කසයේ සිට විශාල හමුදාවක් සමඟ මක්කාවට යැවීය. ඔවුහු අබ්දුල්ලාහ්ව අල්ලා මරා දැමූහ.
43- දිනක්, එතුමාණෝ අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු අබ්බාස් තුමාගේ මව දෙස බලා, “ඔබට පුතෙකු ලැබීමට නියමිතයි. ඔහු ඉපදුණු විට ඔහුව මා වෙත ගෙනෙන්න!” යැයි පැවසූ සේක. පසුව, දරුවා ඉපදුණු විට, ඔවුහු ඔහුව රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන් වෙත ගෙන ආහ. එතුමාණෝ ඔහුගේ කන්වලට අදාන් සහ ඉකාමත් පාරායනය කර, තම ආශිර්වාද ලත් කෙළ ඔහුගේ මුවෙහි තැබූ සේක. එතුමාණෝ ඔහුට අබ්දුල්ලා ලෙස නම් තබා, ඔහුව ඔහුගේ මවට නැවත භාර දී, "කලීෆාවරුන්ගේ පියාණන්ව ඔබ සමඟ රැගෙන යන්න!" යැයි පැවසූහ. දරුවාගේ පියා වූ හස්‍රත් අබ්බාස් තුමාට මෙය ඇසුණු විට, එතුමා අපගේ නබිතුමාණන් වෙත පැමිණ එතුමාණන්ගෙන් විමසුවේය. එතුමාණෝ, "ඔව්, මම එසේ කීවෙමි. මෙම දරුවා කලීෆාවරුන්ගේ පියාය. ඔවුන් අතර සෆ්ෆාහ්, මහ්දී සහ ඊසා අලයිහිස්සලාම් සමඟ සලාතය ඉටු කරන පුද්ගලයෙක් ද සිටිනු ඇත" යැයි පිළිතුරු දුන්හ. බොහෝ කලීෆාවරු අබ්බාසිද් රාජ්‍යය පාලනය කළහ. ඔවුන් සියල්ලෝම අබ්දුල්ලා ඉබ්නු අබ්බාස්ගෙන් පැවත එන්නෝය.
“යා රබ්බී! මෙම පුද්ගලයාව (අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු අබ්බාස්) ආගම පිළිබඳ ගැඹුරු විද්වතෙකු සහ හික්මත් (ආධ්‍යාත්මික දැනුම) හිමිකරුවෙකු බවට පත් කළ මැනව! කුර්ආන් අල්-කරීමයේ දැනුම ඔහුට ලබා දුන මැනව!”
හදීස් අශ්-ෂරීෆ්
44- දිනක් එතුමාණෝ, "මාගේ උම්මාව (ප්‍රජාව) අතර රාෆිදී නමින් බොහෝ දෙනෙක් පහළ වනු ඇත. ඔවුන් ඉස්ලාම් දහම අතහැර යනු ඇත" යැයි පැවසූහ.
45- එතුමාණෝ තම අස්හාබ්වරුන් (සගයන්) අතරින් බොහෝ දෙනෙකු වෙනුවෙන් ප්‍රාර්ථනා කළහ; ඒ සියල්ලම පිළිගනු ලැබූ අතර, එහි ප්‍රතිඵල ද දක්නට ලැබුණි.
අලි (රළියල්ලාහු තආලා අන්හු) තුමා මෙසේ විස්තර කළේය: "රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ මා යේමනයේ කාළි (විනිසුරු) ලෙස යැවීමට අපේක්ෂා කළහ. මම, "යා රසූලල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්)! කාළිවරයෙකු ලෙස කටයුතු කරන්නේ කෙසේදැයි මම නොදනිමි" යැයි පැවසුවෙමි. එතුමාණෝ තම ශ්‍රේෂ්ඨ අත මගේ පපුව මත තබා, "යා රබ්බි (මාගේ පරමාධිපතියාණෙනි)! ඔහුගේ හදවතට නිවැරදි දේ ඇතුළු කරනු මැනව. සැමවිටම සත්‍යය පැවසීමේ ගුණයෙන් ඔහුට ආශිර්වාද කරනු මැනව!" යැයි ප්‍රාර්ථනා කළහ. එතැන් පටන්, මා වෙත පැමිණි පැමිණිලිකරුවන් අතරින් නිවැරදි පාර්ශ්වය මට සැමවිටම වැටහුණු අතර, මගේ තීන්දු ද සැමවිටම නිවැරදි විය."
46- රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් විසින් ජන්නාහ් (ස්වර්ගයට) යන බවට ශුභාරංචි දෙනු ලැබූ දස දෙනා 'අෂරා අල්-මුබෂ්-ෂරා' ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. සඅද් ඉබ්නු අබී වක්කාස් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙකි. උහුද් සටනේදී, අපගේ ප්‍රිය නබිතුමාණෝ, "යා රබ්බි! ඔහුගේ ඊතල ඉලක්කයට ළඟා කරවනු මැනව, ඔහුගේ ප්‍රාර්ථනා පිළිගනු මැනව!" යැයි පැවසූහ. එතැන් පටන්, සඅද් තුමාගේ සෑම ප්‍රාර්ථනාවක්ම පිළිගනු ලැබූ අතර, ඔහු විද්ද සෑම ඊතලයක්ම සතුරාට වැදුණි.
47- එතුමාණෝ තම මාමාගේ පුත්, අබ්දුල්ලා ඉබ්නු අබ්බාස්ගේ නළල මත තම ශ්‍රේෂ්ඨ අත තබා, "යා රබ්බි! මෙම පුද්ගලයාව දහමෙහි ගැඹුරු විද්වතෙකු සහ හික්මත් (ආධ්‍යාත්මික ඥානය) හිමිකරුවෙකු බවට පත් කරනු මැනව! ඔහුට ශුද්ධ වූ කුර්ආනයේ ඥානය ලබා දෙනු මැනව!" යැයි පැවසූහ. එතැන් පටන්, අබ්දුල්ලා ඉබ්නු අබ්බාස් තුමා සියලු විද්‍යාවන්හි, විශේෂයෙන්ම තෆ්සීර් (ශුද්ධ වූ කුර්ආනයේ වාක්‍යවලින් මුරාද් අල්-ඉලාහී - දිව්‍යමය අරමුණ - අවබෝධ කර ගැනීම), හදීස් සහ ෆික්හ් (ඉස්ලාමීය නීති විද්‍යාව) යන ක්ෂේත්‍රයන්හි තම කාලයේ අසමසම පුද්ගලයෙකු බවට පත් විය. සහාබාවරුන් සහ තාබිඊන්වරුන් සියල්ල ඔහුගෙන් ඉගෙන ගත්හ. එතුමා 'තර්ජුමාන් අල්-කුර්ආන්' (ශුද්ධ වූ කුර්ආනයේ පරිවර්තක), 'බහ්‍ර් අල්-ඉල්ම්' (ඥාන සාගරය), සහ 'රඊස් අල්-මුෆස්සිරීන්' (තෆ්සීර් විද්වතුන්ගේ නායකයා) යන නම්වලින් ප්‍රසිද්ධියට පත් විය. ඉස්ලාමීය රටවල් ඔහුගේ ශිෂ්‍යයන්ගෙන් පිරී ගියේය.5
48- තම සේවකයෙකු වූ අනස් ඉබ්නු මාලික් (රළියල්ලාහු තආලා අන්හු) වෙනුවෙන් එතුමාණෝ, "යා රබ්බි! ඔහුට බොහෝ ධනය සහ දරුවන්, දීර්ඝායුෂ ලබා දී ඔහුගේ පව්වලට සමාව දෙනු මැනව!" යැයි ප්‍රාර්ථනා කළහ. කාලයත් සමඟ අනස් ඉබ්නු මාලික්ගේ ධනය වැඩි විය. ඔහුගේ පළතුරු වතු සෑම වසරකම බොහෝ පලදාව ලබා දුන්නේය. ඔහුට බොහෝ දරුවන් සිටියහ. එතුමා වසර එකසිය දහයක් ජීවත් විය. තම ජීවිතයේ අවසාන භාගයේදී එතුමා, "යා රබ්බි! ඔබගේ හබීබ් (ප්‍රියතමයා) මා වෙනුවෙන් කළ ප්‍රාර්ථනා තුනක් ඔබ පිළිගෙන ලබා දී ඇත. ඔබ හතරවැන්න පිළිගෙන මගේ පව්වලට සමාව දෙනු ඇත්දැයි මම කල්පනා කරමි?" යැයි පැවසීය. "මම හතරවැන්න ද පිළිගෙන ඇත්තෙමි. ඔබගේ හදවත සතුටු වීමට ඉඩ හරින්න!" යනුවෙන් හඬක් ඇසිණි.
49- එතුමාණෝ මාලික් ඉබ්නු රබීආ (රළියල්ලාහු තආලා අන්හු) වෙනුවෙන්, "ඔබට බොහෝ දරුවන් ලැබේවා!" යැයි ප්‍රාර්ථනා කළහ. මාලික්ට පුතුන් අසූ දෙනෙක් සිටියහ.
50- නාබිඝා නමින් ප්‍රසිද්ධ කවියෙක් සිටියේය. ඔහු තම කවි කිහිපයක් ගායනා කළ විට, රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ අරාබිවරුන් අතර බෙහෙවින් ප්‍රචලිත වූ පහත සඳහන් ප්‍රාර්ථනාව කළහ: "අල්ලාහු තආලා ඔබගේ දත් වැටීමට ඉඩ නොදේවා!" නාබිඝා වසර සියයක් වයස්ගතව සිටි අතර, ඔහුගේ දත් මුතු මෙන් පෙළගැසී, සුදු පැහැයෙන් හා පැහැදිලිව තිබුණි.
51- එතුමාණෝ උර්වා ඉබ්නු ජුඅද් (රළියල්ලාහු තආලා අන්හු) ගැන පහත සඳහන් ප්‍රාර්ථනාව කළහ: "යා රබ්බි! ඔහුගේ වෙළඳාම ලාභදායී කරනු මැනව!" උර්වා පැවසුවේ,"එතැන් පටන්, මා කළ සියලු වෙළඳාම් ලාභදායී විය. මම කිසිදා පාඩු නොලැබුවෙමි" යනුවෙනි.
52- දිනක්, එතුමාණන්ගේ දියණිය ෆාතිමා (රළියල්ලාහු තආලා අන්හා) එතුමාණන් වෙත පැමිණියාය. ඇය කුසගින්නෙන් සුදුමැලි වී සිටියාය. එතුමාණෝ තම අත ඇගේ පපුව මත තබා, "බඩගිනි වූවන්ව තෘප්තිමත් කරන මාගේ රබ්බි! මුහම්මද්ගේ දියණිය ෆාතිමාව බඩගින්නේ නොතබනු මැනව!" යැයි ප්‍රාර්ථනා කළහ. ෆාතිමාගේ මුහුණ ක්ෂණිකව රෝස පැහැ ගැන්වී පණවත් විය. ඇය මිය යන තුරුම කිසි දිනෙක කුසගින්නක් නොදැනුණි.
53- 'අෂරා අල්-මුබෂ්-ෂරා' හි එක් අයෙකු වන අබ්දුර්‍රහ්මාන් ඉබ්නු අව්ෆ් වෙනුවෙන් එතුමාණෝ ආශිර්වාද සමඟ ප්‍රාර්ථනා කළහ. ඔහුගේ ධනය කොතරම් වැඩි වූවාද යත්, එය ප්‍රවාදගත විය.
“යා ශ්‍රේෂ්ඨ නබිතුමනි! මිනිසුන්ගේ හානියෙන් අල්ලාහ් ඔබව ආරක්ෂා කරනු ඇත.”
මාඉදා: 67
54- එතුමාණෝ, "සෑම නබිවරයෙකුගේම ප්‍රාර්ථනා පිළිගනු ලැබේ. සෑම නබිවරයෙක්ම ලෝකයේදී තම උම්මාව (ප්‍රජාව) වෙනුවෙන් ප්‍රාර්ථනා කළහ. නමුත් මම කියාමත් (විනිශ්චය) දිනයේදී මාගේ උම්මාව වෙනුවෙන් මැදිහත් වීමට අවසර ඉල්ලා ප්‍රාර්ථනා කරමි. ඉන්ෂා-අල්ලාහ් (අල්ලාහ්ගේ කැමැත්ත පරිදි), මගේ ප්‍රාර්ථනාව පිළිගනු ඇත. බහුදේවවාදීන් නොවන සියල්ලන් වෙනුවෙන් මම මැදිහත් වන්නෙමි" යැයි පැවසූහ.
55- එතුමාණෝ මක්කාවේ සමහර ගම්මානවලට ගොස් ඔවුන්ව විශ්වාසවන්තයින් බවට පත් කිරීමට දැඩි උත්සාහයක් ගත්හ. ඔවුහු එය ප්‍රතික්ෂේප කළහ. යූසුෆ් නබිතුමාගේ ('අලයිහිස්-සලාතු වස්-සලාම්') කාලයේ ඊජිප්තුවේ දක්නට ලැබුණු සාගතය වැනි දුෂ්කරතාවයකට ඔවුන්ට මුහුණ දීමට සිදු වේවායි එතුමාණෝ ප්‍රාර්ථනා කළහ. එම වසරේ එහි කොතරම් දරුණු සාගතයක් ඇති වූවාද යත්, ඔවුහු මළකුණු අනුභව කළහ.
56- අපගේ නායකයාගේ මාමා වන අබූ ලහබ්ගේ පුත් උතයිබා, රසූලුල්ලාහ් ('අලයිහිස්-සලාතු වස්-සලාම්') තුමාණන්ගේ බෑණා වුවද, ඔහු රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ව ප්‍රතික්ෂේප කිරීමෙහිම නිරත වූවා පමණක් නොව, එම සර්වර් (නබිවරුන්ගේ නායක, සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන්ව බෙහෙවින් දුකට පත් කළේය. ඔහු අපගේ නබිතුමාණන්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨ දියණිය වූ තම බිරිඳ උම්ම් ගුල්තූම්ව දික්කසාද කළේය. ඔහු නුසුදුසු දේ පැවසීය. රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ දැඩි ලෙස දුකට පත් වී, "යා රබ්බි! ඔබගේ වන සතෙකු ඔහු වෙත යවනු මැනව!" යැයි ප්‍රාර්ථනා කළහ. උතයිබා වෙළඳාම සඳහා දමස්කසයට යමින් සිටියදී, එක් රාත්‍රියක තම මිතුරන් අතර නිදාගෙන සිටියේය. සිංහයෙකු පැමිණ කණ්ඩායමේ සියලුම සාමාජිකයින්ව එකින් එක සුවඳ බැලීය. උතයිබා වෙත පැමිණි විට, එය ඔහුව අල්ලාගෙන කැබලිවලට ඉරා දැමීය.
57- පුද්ගලයෙක් තම වම් අතින් ආහාර ගනිමින් සිටියේය. අපගේ නබිතුමාණෝ ඔහුට, "ඔබේ දකුණු අතින් අනුභව කරන්න" යැයි පැවසූහ. ඔහු, "මගේ දකුණු අත චලනය නොවේ" යැයි බොරු කීවේය. රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ, "ඔබේ දකුණු අත නැවත කිසි දිනෙක චලනය නොවේවා" යැයි පැවසූහ.6 එම පුද්ගලයාට මිය යන තුරුම තම දකුණු අත එසවීමට නොහැකි විය.
58- රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ පර්සියානු ෂා රජු වූ කොස්‍රෝ පර්විස්ට ඉස්ලාම් දහම වෙත ආරාධනා කරමින් ලිපියක් යැවූහ. නීච කොස්‍රෝ එම ලිපිය කැබලිවලට ඉරා දමා එය ගෙනා දූතයාව ඝාතනය කළේය. රසූල් ‘අලයිහිස්-සලාම්’ තුමාණන්ට මෙය ඇසුණු විට, එතුමාණෝ බෙහෙවින් දුකට පත් වී, "මාගේ රබ්බි! ඔහු මගේ ලිපිය ඉරා දැමුවාක් මෙන් ඔහුගේ දේපළ කැබලිවලට ඉරා දමනු මැනව!" යැයි පැවසූහ. කොස්‍රෝව ඔහුගේම පුත් සිරාවයිහ් විසින් කිණිස්සකින් කපා කොටා මරා දමන විට රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ තවමත් ජීවතුන් අතර සිටියහ. පසුව, උමර් (රළියල්ලාහු තආලා අන්හු) තුමාගේ කාලිෆ් පාලන සමයේදී, මුස්ලිම්වරු මුළු පර්සියාවම යටත් කර ගත් අතර, කොස්‍රෝගෙන් පැවත එන්නෙකු හෝ දේපළක් ඉතිරි නොවීය.
59- රසූල් ‘අලයිහිස්-සලාම්’ තුමාණන් වෙළඳපොලේදී අවවාද දෙමින්, අම්‍ර් බිල් මඅරූෆ් සහ නහ්‍යි අන් අල්-මුන්කර් (ඉස්ලාමයේ අණ කිරීම් අණ කිරීම සහ ඉස්ලාමයේ තහනම් කිරීම් වැළැක්වීම) ඉටු කරමින් සිටියදී, මර්වාන්ගේ පියා වූ හකම් ඉබ්නු ආස් නම් පාහරයෙක්, රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන් පිටුපසින් ගමන් කරමින්, සමච්චල් කරමින් දෑස් පිල්ලම් ගසමින් සහ විහිළු මුහුණු සාදමින් සිටියේය. රසූල් ‘අලයිහිස්-සලාම්’ තුමාණන් ආපසු හැරී ඔහුගේ පිළිකුල් සහගත තත්ත්වය දුටු විට, "ඔබ පෙන්වූ ආකාරයටම සිටින්න!" යැයි පැවසූහ. ඔහුගේ මුහුණ මිය යන තුරුම එලෙසම පැවතුණි.
60- අල්ලාහු තආලා තම හබීබ්ව (ප්‍රියතමයා) සැමවිටම කරදරවලින් ආරක්ෂා කළේය. අබූ ජහ්ල්, රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන්ගේ ලොකුම සතුරා විය. දිනක්, එතුමාණන්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨ හිසට පහර දීමට ඔහු විශාල ගලක් එසවූ විට, රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ උරහිස් මත සර්පයන් දෙදෙනෙකු දුටු ඔහු, අතින් ගල බිම වැටී පලා ගියේය.
61- දිනක්, රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ කඅබා අල්-මුඅස්සමා අසල සලාතය ඉටු කරමින් සිටියදී, නීච අබූ ජහ්ල් අවස්ථාවෙන් ප්‍රයෝජන ගෙන පිහියක් ද රැගෙන එතුමාණන් දෙසට ඇවිද ගිය නමුත්, වහාම ආපසු හැරී පලා ගියේය. පසුව ඔහුගේ මිතුරන් ඔහු බිය වූයේ මන්දැයි විමසූ විට, ඔහු මෙසේ පැහැදිලි කළේය: "මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන් සහ මා අතර ගින්නෙන් පිරුණු වළක් මම දුටුවෙමි. බොහෝ දෙනෙක් මා එනතුරු බලා සිටියහ. මම එක පියවරක් තැබුවේ නම්, ඔවුන් මාව අල්ලාගෙන ගින්නට දමනු ඇත." මුස්ලිම්වරුන්ට ඒ ගැන ආරංචි වී රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන්ගෙන් විමසූ විට, එතුමාණෝ, "අල්ලාහු තආලාගේ දේවදූතයන් ඔහුව අල්ලාගෙන කැබලිවලට ඉරා දමනු ඇත" යැයි පැවසූහ.
62- හිජ්‍රි හතරවන වසරේ, රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ බනී නදීර් හි යුදෙව්වන්ට අයත් බලකොටුවේ පවුරු යට තම අස්හාබ්වරුන් (සගයන්) සමඟ කතා කරමින් සිටියදී, යුදෙව්වෙක් ඉහළ සිට විශාල ඇඹරුම් ගලක් හෙළීමට උත්සාහ කළේය. ඔහු ගල වෙත අත දිගු කළ විට, ඔහුගේ දෑත් දෙකම අඩපණ විය.
63- එය හිජ්‍රි නවවන වසර වූ අතර, දුර බැහැර සිට ජනකාය ඉස්ලාම් දහම වැළඳ ගැනීම සඳහා පැමිණෙමින් සිටියහ. ආමිර් සහ අර්බද් නම් ප්‍රතික්ෂේප කරන්නන් දෙදෙනෙක් එම ජනකාය අතරට මිශ්‍ර වූහ. ආමිර්, තමන් මුස්ලිම්වරුන් වූ බව රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන්ට පවසමින් සිටියදී, අර්බද් රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් පිටුපසට රිංගා තම කඩුව කොපුවෙන් ඇද ගැනීමට උත්සාහ කළේය. ඔහුගේ දෑත් අංශභාග තත්ත්වයට පත් විය. ආමිර්, "ඔබ පැකිළෙන්නේ මන්ද?" යැයි අසන්නාක් මෙන් සංඥා කළ විට, රසූල් ‘අලයිහිස්-සලාම්’ තුමාණෝ, "අල්ලාහු තආලා ඔබ දෙදෙනාගේ හානියෙන් මා ආරක්ෂා කර ඇත" යැයි පැවසූහ. ඔවුන් එතැනින් පිටව ගිය විට, ආමිර් අර්බද්ගෙන් ඔහු තම පොරොන්දුව ඉටු නොකළේ මන්දැයි විමසීය. ඔහු පිළිතුරු දුන්නේ, "මට එය කළ හැක්කේ කෙසේද? මම බොහෝ වාරයක් මගේ කඩුව ඇද ගැනීමට උත්සාහ කළෙමි. සෑම උත්සාහයකදීම, අප අතර සිටියේ ඔබවයි මම දුටුවේ" යනුවෙනි. දින කිහිපයකට පසු, හිරු පායා තිබූ දිනයක, හදිසියේම අහස වලාකුළුවලින් වැසී ගිය අතර, අර්බද් සහ ඔහුගේ ඔටුවාට අකුණු සැර වැදී මිය ගියේය.
64- දිනක්, රසූල් ‘අලයිහිස්-සලාම්’ තුමාණෝ අබ්දස්ට් (වුළු) ඉටු කර, තම මෙස්ට්ස් (වුළු හි සේදීම ෆර්ද් වන පාදයේ කොටස ආවරණය වන ජලයට ඔරොත්තු දෙන පාවහන්) වලින් එකක් පැළඳ, අනෙක පැළඳීමට සූදානම් වන විට, කුරුල්ලෙකු එම මෙස්ට් එක උදුරාගෙන ගොස් අහසේ සෙලවීය. එයින් සර්පයෙකු බිමට වැටුණි. ඉන්පසු කුරුල්ලා මෙස්ට් එක බිම දමා පියාසර කර ගියේය. එදින සිට, පාවහන් පැළඳීමට පෙර සෙලවීම සුන්නාහ්වක් (අල්ලාහු තආලා විසින් අණ නොකළ නමුත් අපගේ නබිතුමාණන් විසින් සිදු කරන ලද සහ නිර්දේශ කරන ලද ඕනෑම ක්‍රියාවක්) බවට පත් විය.
65- රසූල් ‘අලයිහිස්-සලාම්’ තුමාණෝ ඝසාවන්හි (යුද්ධවලදී) සහ කාන්තාරවලදී තමන්ව ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා තම අස්හාබ්වරුන්ගෙන් ආරක්ෂකයින් පත් කළහ. සූරා අල්-මාඉදාවේ 67 වන ආයත් අල්-කරීමාව, "මිනිසුන්ගේ හානියෙන් අල්ලාහ් ඔබව ආරක්ෂා කරනු ඇත" යන අර්ථයෙන් පහළ වූ විට, එතුමාණෝ එය අත්හැර දැමූහ. එතුමාණෝ කිසිදු බියක් නොදැනී සතුරන් අතර තනිවම ගමන් කරන අතර තනිවම නිදා ගත්හ.
66- හස්‍රත් අනස් ඉබ්නු මාලික් මෙසේ විස්තර කරයි: "රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ට තම මුහුණ පිස දැමූ ලේන්සුවක් තිබුණි. එතුමාණෝ එයින් තම මුහුණ පිස දමන අතර, එය අපිරිසිදු වූ විට, එතුමාණෝ එය ගින්නට දමනු ඇත. කුණු දැවී යන අතර ලේන්සුව නොදැවී පිරිසිදු වනු ඇත."
67- එතුමාණෝ ළිඳකින් ඇදගත් බාල්දියකින් ජලය පානය කර, ඉතිරි ජලය නැවත ළිඳට වත් කළහ. එතැන් පටන්, ළිඳෙන් සැමවිටම කස්තුරි සුවඳක් හමා ගියේය.
68- උර්වා ඉබ්නු ෆිර්කද්ගේ (රළියල්ලාහු අන්හු) ශරීරයේ උර්ටිකේරියා නම් රෝගයක් හටගත්තේය. රසූල් ‘අලයිහිස්-සලාම්’ තුමාණෝ ඔහුගේ ඇඳුම් ගලවා, තම ශ්‍රේෂ්ඨ දෑත්වලට කෙළ ගසා, තම දෑතින් ඔහුගේ ශරීරය අතුල්ලූහ. රෝගියා සුව විය. ඔහුගේ ශරීරයෙන් කස්තුරි සුවඳක් හමා ගියේය. මෙය බොහෝ කලක් පැවතුණි.
69- දිනක්, රසූල් ‘අලයිහිස්-සලාම්’ තුමාණෝ සලාතය ඉටු කරමින් සිටියදී ෂෛතාන් පැමිණ එතුමාණන්ගේ සලාතයට බාධා කිරීමට උත්සාහ කළේය. එතුමාණෝ තම ශ්‍රේෂ්ඨ දෑතින් ෂෛතාන්ව අල්ලාගෙන, තම සලාතයට බාධා නොකරන බවට ඔහු පොරොන්දු වූ පසුව පමණක් ඔහුව නිදහස් කළහ.
70- මදීනාවේ මුනාෆික්වරුන්ගේ (කුහකයින්ගේ) නායකයා වූ අබ්දුල්ලා ඉබ්නු උබය් ඉබ්නු සලූල්, තම මරණයට ආසන්නව සිටියදී රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් වෙත පණිවිඩයක් යවා, "කරුණාකර ඔබතුමා හැඳ සිටින කමිසයෙන් මට මිනී රෙද්දක් සාදා දෙන්න" යැයි අයැද සිටියේය. තමන්ගෙන් ඉල්ලන ඕනෑම දෙයක් දීම එතුමාණන්ගේ සිරිත වූ බැවින්, එතුමාණෝ තම කමිසය ඔහුට පිරිනැමූහ. ඔහුගේ මරණයෙන් පසු එතුමාණෝ ඔහුගේ ජනාසා සලාතය පවා ඉටු කළහ. රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන්ගේ මෙම ත්‍යාගශීලීත්වය අගය කළ මදීනාවේ මුනාෆික්වරුන් දහසක් ඉස්ලාම් දහම වැළඳ ගත්හ.
71- කුරයිෂ් ප්‍රතික්ෂේප කරන්නන් අතර, වලීද් ඉබ්නු මුගීරා, ආස් ඉබ්නු වාඉල්, හාරිත් ඉබ්නු කයිස්, අස්වද් ඉබ්නු යඝූස් සහ අස්වද් ඉබ්නු මුත්තලිබ් යන අය රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන්ට පීඩා කිරීමෙහි සහ වධ හිංසා කිරීමෙහි අනෙක් අයට වඩා ඉදිරියෙන් සිටියහ. ජිබ්‍රීල් අලයිහිස්සලාම් පැමිණ, "ඔබට සමච්චල් කරන්නන්ට අපි දඬුවම් කරන්නෙමු..." යන අර්ථය ඇති සූරා අල්-හිජ්‍ර් හි 95 වන ආයතය ගෙනැවිත්, වලීද්ගේ පාදයටත්, දෙවැන්නාගේ විලුඹටත්, තුන්වැන්නාගේ නාසයටත්, හතරවැන්නාගේ හිසටත්, පස්වැන්නාගේ ඇස්වලටත් යොමු කළේය. ඊතලයක් වලීද්ගේ පාදයේ ඇනුණි. අතිශයින්ම අහංකාර පුද්ගලයෙකු වූ ඔහු, ඊතලය ඇද ගැනීමට නැමුණේ නැත. ඊතලයේ ලෝහ කොටස වළලුකරයේ කණ්ඩරාවට විනිවිද ගොස් සයටිකා රෝගය ඇති කළේය. ආස් තියුණු කටුවක් මත පය තැබූ අතර, එය ඔහුගේ විලුඹට ගැඹුරට ඇතුළු වී මල්ලක් මෙන් ඉදිමීමට හේතු විය. හාරිත්ගේ නාසයෙන් නිරන්තරයෙන් ලේ ගැලීය. අස්වද් ගසක් යට සතුටින් වාඩි වී සිටියදී ඔහුගේ හිස ගසේ වැදුණු අතර, අනෙක් අස්වද් අන්ධ වූ අතර, ඔවුන් සියල්ලෝම විනාශ වූහ.
72- මදීනාවේ බනී නජ්ජාර් ගෝත්‍රය අතර රූමත් කාන්තාවක් සිටියාය. ජින්නියෙක් ඇයට ආදරය කර, නිතරම ඇය වෙත පැමිණියේය. දිනක්, රසූල් අලයිහිස්සලාම් තුමාණන් මදීනාවට සංක්‍රමණය වීමෙන් පසු, එම ජින්නියා කාන්තාවගේ නිවස ඉදිරිපිට තාප්පය මත වාඩි වී සිටිනු දුටු කාන්තාව, "ඔබ තවදුරටත් මා හමුවීමට නොඑන්නේ මන්ද?" යි විමසුවාය. ජින්නියා පිළිතුරු දුන්නේ, "අල්ලාහු තආලාගේ නබිතුමාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) කාමමිථ්‍යාචාරය (සිනා) සහ සියලු හරාම් ක්‍රියාවන් තහනම් කර ඇත" යනුවෙනි.
73- බිඅර් මඌනා නම් සටනේදී, ප්‍රතික්ෂේප කරන්නන් තම පොරොන්දුව කඩ කර, එක් අයෙකු හෝ දෙදෙනෙකු හැර, සහාබාවරුන් හැත්තෑ දෙනෙකු ප්‍රාණ පරිත්‍යාගී කළහ. ඔවුන් අතර, මුල්ම විශ්වාසවන්තයින්ගෙන් කෙනෙකු සහ අබූ බක්‍ර් (රළියල්ලාහු තආලා අන්හු) විසින් නිදහස් කරන ලද හිටපු වහලෙකු වූ ආමිර් ඉබ්නු ෆුහයිරා (රළියල්ලාහු තආලා අන්හු) ද විය. ආමිර් ඉබ්නු ෆුහයිරා (රළියල්ලාහු තආලා අන්හු) හෙල්ලයකින් ඇන මරා දැමූ විට, ප්‍රතික්ෂේප කරන්නන්ගේ ඇස් ඉදිරිපිට දේවදූතයන් ඔහුව අහසට ඔසවන ලදී. ඔවුන් මෙම සිදුවීම රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන්ට වාර්තා කළ විට, එතුමාණෝ, "ජන්නාහ් හි දේවදූතයන් ඔහුව භූමදාන කළ අතර, ඔහුගේ ආත්මය ජන්නාහ් වෙත ඔසවන ලදී" යැයි පැවසූහ.
74- සඅද් ඉබ්නු මුආස් (රළියල්ලාහු තආලා අන්හු) උහුද් සටනේදී තුවාල ලබා, වැඩි කලක් යන්නට මත්තෙන් ප්‍රාණ පරිත්‍යාගී විය. රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ දේවදූතයන් හැත්තෑ දහසක් ඔහුගේ ජනාසා සලාතයට සහභාගී වූ බව දැනුම් දුන්හ. ඔහුගේ සොහොන කණින විට, කස්තුරි සුවඳක් සෑම තැනම පැතිර ගියේය.
75- රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන්ගේ භාර්‍යාවන්ගෙන් කෙනෙකු වූ උම්ම් සලමා (රළියල්ලාහු තආලා අන්හා) විසින් නිදහස් කරන ලද සෆීනා නම් සහාබිවරයා, රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ට කරන සේවයේ කිසිදා අඩුවක් නොකළේය. බයිසැන්තියානු හමුදාවන්ට එරෙහිව සටන් කළ ඝසාවකදී, ඔහු හමුදාවෙන් වෙන් වී ප්‍රතික්ෂේප කරන්නන් විසින් අල්ලා ගන්නා ලදී. කෙසේ හෝ ඔහු පැන ගොස් ආපසු නිවස බලා යමින් සිටියදී, බියකරු සිංහයෙකු ඔහු ඉදිරියේ පෙනී සිටියේය. ඔහු, "මම රසූලුල්ලාහ් තුමාණන්ගේ සේවකයා වෙමි" යැයි පවසා, තමා අත්විඳි සියල්ල සිංහයාට පැවසීය. සිංහයා තම මුහුණ සහ ඇස් ඔහු මත අතුල්ලා ඔහු සමඟ ගමන් කිරීමට පටන් ගත්තේය. සතුරා ඔහුට හානියක් කරයි යන බිය නිසා එය ඔහුට සමීපව සිටියේය. මුස්ලිම් හමුදා පෙනෙන තෙක් මානයට පැමිණි විට, සිංහයා ආපසු හැරී ඇවිද ගියේය.
76- ජෙහ්ජාහ් අල්-ඝෆ්ෆාරී නම් අයෙක් කලීෆා උස්මාන් (රළියල්ලාහු තආලා අන්හු) තුමාට විරුද්ධව කැරලි ගැසුවේය. ඔහු, රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන් සැමවිටම තම අතේ ගෙන ගිය සැරයටිය තම දණහිසෙන් කඩා දැමුවේය. වසරකට පසු, ඔහුගේ දණහිසේ ඇන්ත්‍රැක්ස් නම් රෝගයක් හටගෙන ඔහුගේ මරණයට හේතු විය.
77- මුආවියා (රළියල්ලාහු තආලා අන්හු) තුමා හජ් සඳහා දමස්කසයේ සිට පැමිණි අතර, එහි ආධ්‍යාත්මික ආශිර්වාදවලින් ප්‍රයෝජන ගැනීම සඳහා, මදීනාවේ තිබූ රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන්ගේ මින්බරය (දේශනා පීඨිකාව) දමස්කසයට රැගෙන යාමට අපේක්ෂා කළේය. ඔවුන් මින්බරය චලනය කළ විට, සූර්‍යග්‍රහණයක් ඇති විය. සෑම තැනම අඳුරු වූ අතර, අහසේ තරු පවා දිස් විය. ඔහු එම අපේක්ෂාව අත්හැර දැමුවේය.
78- උහුද් සටනේදී, අබූ කතාදාගේ එක් ඇසක් ගිලී ගොස් ඔහුගේ කම්මුල මතට වැටුණි. ඔවුහු ඔහුව රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන් වෙත රැගෙන ගියහ. එතුමාණෝ තම ශ්‍රේෂ්ඨ අතින්, ඇස නැවත එහි පිහිටුවා, "යා රබ්බි! ඔහුගේ ඇස අලංකාර කරනු මැනව!" යැයි ප්‍රාර්ථනා කළහ. අබූ කතාදාගේ මෙම ඇස අනෙක් ඇසට වඩා අලංකාර වූ අතර, එහි පෙනීම ද අනෙක් ඇසට වඩා හොඳ විය. දිනක්, අබූ කතාදාගේ මුණුබුරෙකු කලීෆා උමර් ඉබ්නු අබ්දුල්අසීස් තුමා ඉදිරියේ සිටියේය. කලීෆා තුමා ඔහු කවුදැයි විමසූ විට, ඔහු, රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් තම ශ්‍රේෂ්ඨ අතින් ඇස නැවත පිහිටවූ පුද්ගලයාගේ මුණුපුරා බව පවසන කවියක් ගායනා කළේය. කවිය ඇසූ කලීෆා තුමා, ඔහුට ඉමහත් ගෞරවයෙන් සහ ත්‍යාගශීලී කරුණාවෙන් සැලකුවේය.
79- ඉයාස් ඉබ්නු සලමා මෙසේ විස්තර කරයි: ඛයිබර් සටනේදී, රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ අලි (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාව කැඳවාගෙන ඒමට මාව යැවූහ. අලි තුමාගේ දෑස් රිදෙමින් තිබුණි. මම ඔහුගේ අත අල්ලාගෙන අපහසුවෙන් ඔහුව රැගෙන ආවෙමි. රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ තම ශ්‍රේෂ්ඨ ඇඟිලිවලට කෙළ ගසා අලි තුමාගේ දෑස් මත මෘදු ලෙස අතුල්ලූහ. එතුමාණෝ (ඉස්ලාමයේ) ධජය ඔහුට භාර දී ඛයිබර් දොරටුව ඉදිරිපිට සටන් කිරීමට ඔහුව යැවූහ. අලි (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා බොහෝ කලක් විවෘත කළ නොහැකිව තිබූ දොර උළුවස්සෙන් ගලවා දැමූ අතර, අස්හාබ් අල්-කිරාම් බලකොටුවට ඇතුළු වූහ.
80- දිනක්, අපගේ නායක වූ රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ තම දියණිය වූ හස්‍රත් ෆාතිමාගේ නිවසට ගොස් ඔවුන්ගේ තත්ත්වය විමසූහ. හස්‍රත් ෆාතිමා පිළිතුරු දෙමින්, "පියාණෙනි! මාගේ පුතුන් සහ මම දින තුනක් තිස්සේ කිසිවක් අනුභව කර හෝ පානය කර නැත. අපි කුසගින්න විඳදරා ගනිමු. මගේ තත්ත්වය වැදගත් නැත. කෙසේ වෙතත්, හසන් සහ හුසේන්ගේ තත්ත්වය මා බෙහෙවින් දුකට පත් කරයි."
මෙය ඇසූ අපගේ නායක සර්වර් අල්-ආලම් තුමාණෝ, "අහෝ ෆාතිමා! මාගේ ආදරණීය දියණිය! ඔබ දින තුනක් බඩගින්නේ සිට ඇත. මම දින හතරක් බඩගින්නේ සිටිමි" යැයි පැවසූහ. තම ශ්‍රේෂ්ඨ මුණුබුරන් වූ හස්‍රත් හසන් සහ හස්‍රත් හුසේන් බඩගින්නේ සිටීම ගැන එතුමාණෝ බෙහෙවින් දුක් වූහ...
81- හස්‍රත් අලි තුමා තම ශ්‍රේෂ්ඨ පුතුන්ට ආහාර ලබා දීම සඳහා යමක් උපයා ගැනීමට වැඩට පිටත් විය. ඔහු මදීනාවෙන් පිටතට ගිය විට, ගම්වැසියෙකු ළිඳක් අසල තම ඔටුවන්ට වතුර පොවමින් සිටිනු දුටුවේය.
හස්‍රත් අලි තුමා ඔහු වෙත ගොස්, "අහෝ අරාබිවරයාණෙනි! ගාස්තුවකට ඔබගේ ඔටුවන්ට වතුර පොවන කෙනෙකු ඔබට අවශ්‍යද?" යි විමසීය. ගම්වැසියා පිළිතුරු දෙමින්, "ඔව්, මම එවැනි කෙනෙකු සොයමින් සිටියෙමි. ඔබ කැමති නම්, පැමිණ මගේ ඔටුවන්ට වතුර පොවන්න! ඔබ අදින සෑම වතුර බාල්දියකටම මම ඔබට රටඉඳි ගෙඩි තුනක් දෙන්නම්" යැයි පැවසීය. හස්‍රත් අලි තුමා එය පිළිගෙන වතුර ඇදීමට පටන් ගත්තේය. ඔහු වතුර බාල්දි නවයක් ඇදගත් විට, හදිසියේම බාල්දියේ ලණුව කැඩී ගොස් බාල්දිය ළිඳේම රැඳුණි. මෙය දුටු ගම්වැසියා කෝපයෙන් නැගිට, අවාසනාවකට මෙන්, හස්‍රත් අලි තුමාගේ මුහුණට කම්මුල් පහරක් ගැසුවේය.
ඉන්පසු, ඔහු වතුර බාල්දි අටක් වෙනුවට රටඉඳි ගෙඩි විසි හතරක් දුන්නේය. හස්‍රත් අලි තුමා මේ ගැන බෙහෙවින් දුකට පත් වූ අතර, ඔහු තම අත ළිඳට දිගු කළේය. ඔහු බාල්දිය පිටතට ගෙන, ළිඳ අසල තබා පිටව ගියේය. ගම්වැසියා කම්පනයට පත් විය! ඒ ගැඹුරු ළිඳේ පතුලට ඔහුගේ අත ළඟා වූයේ කෙසේද?! පැමිණෙනු ඇතැයි කියන ලද දහමට එම පුද්ගලයා අයත් වූයේද? මෙම සිතුවිලිවලින් විස්මයට පත් වූ ගම්වැසියා, "ඔහුගේ නබිතුමාණෝ සැබෑ නබිවරයෙකි. මම විශ්වාස කළෙමි!" යැයි පැවසීය. තමා එවැනි බරපතල අපරාධයක් කිරීම ගැන ඔහු කණගාටු විය. ඔහු තමාටම මෙසේ කියා ගත්තේය: "එවැනි පුද්ගලයෙකුට විරුද්ධව නැගෙන දෑත් කපා දැමිය යුතුය, ඔවුන්ගේ ඇටකටු කැඩිය යුතුය." ඔහු තම කඩුව ගෙන තම මැණික් කටුවට පහර දුන්නේය. ඔහු තම අත කපා ගත්තේය.
ඔහුට මහත් වේදනාවක් දැනුණු නමුත්, දැන් ඔහුගේ හදවතට සහනයක් දැනුණි. ඔහු තම කපා දැමූ අත රැගෙන කෙලින්ම මස්ජිද් අන්-නබී වෙත පැමිණියේය. ඔහු අස්හාබ් අල්-කිරාම්ගෙන් ඔවුන්ගේ නබිතුමාණන් කොහේදැයි විමසීය. එතුමාණන් තම දියණියගේ නිවසට ගිය බව ඔවුහු ඔහුට පැවසූහ. ඔහු හස්‍රත් ෆාතිමාගේ නිවස පිහිටි ස්ථානය දැනගෙන එහි ගියේය.
ඒ මොහොතේ, අපගේ නායක වූ නබිතුමාණෝ තම මුණුබුරන් වූ හස්‍රත් හසන් සහ හස්‍රත් හුසේන්ව තම ශ්‍රේෂ්ඨ උකුල මත හිඳුවාගෙන, ගෙන එන ලද රටඉඳිවලින් ඔවුන්ට කවමින් සිටියහ.
ගම්වැසියා තමා කළ වරදේ බරපතලකම ගැන සිතන විට, ඔහුට පිස්සු හැදෙන්නාක් මෙන් දැනුණු අතර, ඔහුගේ දෑසින් උල්පත් මෙන් කඳුළු ගලා ගියේය. මෙම තත්ත්වයෙන්, ඔහු හස්‍රත් ෆාතිමාගේ නිවසට පැමිණ දොරට තට්ටු කළේය. ලෝකයන්ගේ නායකයා, ආලෝකය විහිදුවමින් හිරු මෙන් නිවසින් පිටතට පැමිණියේය. ගම්වැසියා අපගේ නායකයා දුටු විගස, "ඔබ අල්ලාහ්ගේ රසූල්වරයා බව මම විශ්වාස කරමි! මා කළ දේ ගැන මම කණගාටු වෙමි. මට සමාව දෙනු මැනව, යා රසූලල්ලාහ්!" යැයි අයැද සිටියේය.
අපගේ ප්‍රිය නබිතුමාණන්, "ඔබ ඔබේ අත කපා ගත්තේ මන්ද?" යැයි විමසූ විට, ඔහු පිළිතුරු දෙමින්, "ඔබව විශ්වාස කරන ශ්‍රේෂ්ඨ මුහුණකට පහර දුන් මෙම අත තිබීම ගැන මට ලැජ්ජාවක් දැනුණු නිසා! මාගේ ජීවිතය ඔබ වෙනුවෙන් කැප වේවා, යා රසූලල්ලාහ්!" යැයි පැවසීය.
දයා සාගරය වූ අපගේ ප්‍රිය නබිතුමාණෝ, ගම්වැසියාගෙන් කපා දැමූ අත ගත්හ. "බිස්මිල්ලාහිර්‍රහ්මානිර්‍රහීම්" යැයි පවසමින්, එතුමාණෝ එය ගම්වැසියාගේ ලේ ගලන මැණික් කටුව මත තැබූහ. අල්ලාහු තආලාගේ අවසරය ඇතිව, අපගේ නායක වූ නබිතුමාණන්ගේ ප්‍රාතිහාර්‍යයක් ලෙස, අත එහි පෙර පැවති තත්ත්වයට පත් විය. අල්ලාහු තආලා සර්වබලධාරීය; එතුමාණෝ සර්වබලධාරීය.