ඉස්ලාමයේ මූලික කරුණු
ඉස්ලාමය වැළඳ ගන්නා මුස්ලිම්වරුන් සඳහා අත්‍යවශ්‍ය (එනම්, නියත වශයෙන්ම ඉටු කළ යුතු) මූලික යුතුකම් පහක් ඇත. ඒවා නම්;
1- ඉස්ලාමයේ මූලික කරුණු පහෙන් පළමුවැන්න කලිමා අෂ්-ෂහාදා පැවසීමයි; එනම්, “අෂ්-හදු අන් ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ් ව අෂ්-හදු අන්න මුහම්මදන් අබ්දූහු ව රසූලුහූ.” යැයි පැවසීමයි. වෙනත් වචන වලින් කිවහොත්, සිහි කල්පනාව ඇති, වැඩිවියට පත් වූ, සහ කතා කළ හැකි පුද්ගලයෙකු, “පොළොවෙහි හෝ අහසෙහි, නැමදීමට සුදුසු අල්ලාහු තආලා හැර වෙන කිසිවෙකු නැත. නැමදීමට සුදුසු සැබෑ සත්භාවය හිමිවන්නේ අල්ලාහු තආලාට පමණි.” යැයි වාචිකව පවසා, නිසැකවම සහ මුළු හදවතින්ම විශ්වාස කළ යුතුය. උන්වහන්සේ වාජිබ් අල්-වුජූද් (පැවැත්ම අනිවාර්‍ය වූ සත්භාවය) වේ. උන්වහන්සේට සෑම ශ්‍රේෂ්ඨත්වයක්ම ඇත. උන්වහන්සේට කිසිදු දෝෂයක් නැත. උන්වහන්සේගේ නාමය “අල්ලාහ්” ය.
නැවතත්, එම පුද්ගලයා, රෝස පැහැයට හුරු සුදු පැහැති, දීප්තිමත්, සුන්දර මුහුණක්, කළු ඇහිබැමි සහ කළු ඇස්, පළල් නළල, මෘදු ගතිගුණ, මිහිරි දිවක් ඇති, අරාබියේ මක්කමෙහි උපත ලද, හාෂිමී වංශයට අයත්, “අබ්දුල්ලාහ්ගේ පුත් මුහම්මද්, අල්ලාහු තආලාගේ වහලෙකු සහ රසූල්වරයෙකු, එනම් නබිවරයෙකු” බව (විශ්වාස කළ යුතුය).
එතුමාණන්ගේ මව වහබ්ගේ දියණිය වන හස්‍රත් ආමිනා තුමියයි. අල්හම්දුලිල්ලාහ්, එතුමාණන් අපගේ ආදරණීය නබිවරයාණන්‍ය (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්).
“කුර්ආන් අල්-කරීම් හි, උපත ලබන දාසයින්ට අවශ්‍ය සියල්ල ප්‍රකාශ කර ඇත; විශ්වාස නොකරන අය වධ හිංසාවලින් බිය ගන්වනු ලබන අතර, ඉස්ලාමයේ නීති රීති අනුගමනය කරන මුස්ලිම්වරුන්ට ජන්නා (ස්වර්ගයේ) ශුභාරංචිය ලබා දෙනු ලැබේ.”
ඉමාම් අර්-රබ්බානි (රහ්මතුල්ලාහි අලයිහි)
2- ඉස්ලාමයේ දෙවන මූලික කරුණ නම්, සලාතය සඳහා වේලාව පැමිණි විට, එහි කොන්දේසි සහ ෆර්ද්වලට අනුකූලව දිනකට පස් වතාවක් සලාතය (නැමදුම) ඉටු කිරීමයි. ආදම් අලයිහිස් සලාම් තුමාණන්ගේ කාලයේ සිට, සෑම දහමකම දිනකට වරක් සලාතයක් තිබුණි. ඉටු කර තිබූ ඒ සියල්ල එකට ගෙන, මුහම්මද් අලයිහිස් සලාම් තුමාණන්ව විශ්වාස කරන අයට ෆර්ද් (අණ කිරීමක්) බවට පත් කරන ලදී. සලාතය ඉටු කිරීම ඊමාන්හි මූලධර්මවලින් එකක් නොවුනත්, සලාතය ෆර්ද් බව විශ්වාස කිරීම ඊමාන් සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වේ. සෑම මුකල්ලෆ් (සිහි කල්පනාව ඇති සහ වැඩිවියට පත්) මුස්ලිම්වරයෙකුටම දිනපතා පස් වේල් සලාතය ඉටු කිරීම ෆර්දුල් අයින් (පුද්ගලිකව අනිවාර්‍ය) වේ. පස් වේල් සලාතය මිඅරාජ් රාත්‍රියේදී අණ කරන ලදී. මිඅරාජයට පෙර, තිබුණේ උදෑසන සහ සවස් කාලයේ සලාතය පමණි.
3- ඉස්ලාමයේ තුන්වන මූලික කරුණ නම්, කෙනෙකුගේ දේපළවලින් සකාත් දීමයි. සකාත් යන්නෙහි වචනාර්ථය පාරිශුද්ධත්වය, ප්‍රශංසා කිරීම, සහ යහපත් හා ලස්සන වීමයි. ඉස්ලාමයේ, සකාත් යනු, තමාට අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා වැඩි සහ නිසාබ් නමින් හැඳින්වෙන නිශ්චිත ප්‍රමාණයක සකාත් දේපළ ඇති පුද්ගලයෙකු, තම දේපළවලින් නිශ්චිත ප්‍රමාණයක් වෙන් කර, එය ශුද්ධ වූ කුර්ආනයේ ප්‍රකාශ කර ඇති මුස්ලිම්වරුන්ට උදම් ඇනීමකින් තොරව ලබා දීමයි. මද්හබ් හතරෙහිම සකාත් වර්ග හතරක් ඇත: රන් සහ රිදීවල සකාත්, වාණිජ භාණ්ඩවල සකාත්, වසර භාගයකට වඩා වැඩි කාලයක් කෙත්වල තණ කෑ සිව්පා ගව සම්පත්වල සකාත්, සහ පොළොවෙන් ලැබෙන සියලුම වර්ගයේ බෝගවල සකාත්. උෂ්‍ර් ලෙස හැඳින්වෙන මෙම සිව්වන වර්ගයේ සකාත්, බෝග අස්වැන්න නෙළූ විගස ලබා දෙනු ලැබේ. අනෙක් තුන, නිසාබ් ප්‍රමාණයට ළඟා වී වසරකට පසුව ලබා දෙනු ලැබේ.
4- ඉස්ලාමයේ හතරවන මූලික කරුණ නම්, ශුද්ධ වූ රමසාන් මාසයේ සෑම දිනකම උපවාසයේ යෙදීමයි. උපවාසය සව්ම් ලෙස හැඳින්වේ. සව්ම් යන්නෙහි ශබ්දකෝෂමය අර්ථය යම් දෙයකින් යමක් ආරක්ෂා කිරීමයි. ඉස්ලාමයේ, සව්ම් යනු රමසාන් මාසයේ (දවල් කාලයේදී) කරුණු තුනකින් තමා ආරක්ෂා කර ගැනීමයි. මෙම කරුණු තුන නම් ආහාර ගැනීම, පානය කිරීම සහ ලිංගික සංසර්ගයයි.
5- ඉස්ලාමයේ පස්වන මූලික කරුණ නම්, හැකියාව ඇති පුද්ගලයා තම ජීවිතයේ එක් වරක් හජ් (වන්දනාව) ඉටු කිරීමයි. මක්කම නගරයට ගොස් ආපසු ඒමට ප්‍රමාණවත් මුදලක් ඇති, තමා ආපසු එන තෙක් තමා හැර යන පවුලේ යැපීම සඳහා ප්‍රමාණවත් දේපළවලට අමතරව, හැකියාව ඇති පුද්ගලයෙකුට, මාර්ගය ආරක්ෂිත සහ ශරීරය නිරෝගී නම්, තම ජීවිත කාලය තුළ එක් වරක්, ඉහ්‍රාම් තත්වයේ සිට, කඅබාව වටා තවාෆ් කිරීම සහ අරෆාත් මයිදානයේ වක්ෆා (නැවතීම) කිරීම ෆර්ද් වේ.
එන්න, සලාතය ඉටු කරමු, හදවත්වලින් මලකඩ පිස දමමු,
සලාතය ඉටු නොකර ඔබට අල්ලාහ්ට සමීප විය නොහැක!
සලාතය ඉටු කරන සෑම විටම, සියලු පව් ගැලවී යයි,
සලාතය ඉටු නොකර පුද්ගලයෙකුට ශ්‍රේෂ්ඨත්වයට ළඟා විය නොහැක!
ශුද්ධ වූ කුර්ආනයේ, හක් (සත්‍යයාණන්) සලාතය බොහෝ සෙයින් ප්‍රශංසා කළේය,
සලාතය ඉටු නොකරන පුද්ගලයෙකුට මම කැමති නැතැයි උන්වහන්සේ පැවසීය!
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ් එකක මෙසේ සඳහන් වේ, ඊමාන්හි ලකුණ,
සලාතය ඉටු නොකරන පුද්ගලයෙකු තුළ නොපෙන්වයි!
එක් සලාතයක් ඉටු නොකිරීම මහා පාපයකි,
එහි කදා ඉටු නොකර එයට සමාව නොලැබේ!
කවුරුන් හෝ සලාතය නොවැදගත් යැයි සලකන්නේද, ඔහු ඒ මොහොතේ ඊමානයෙන් පිටව යයි,
සලාතය ඉටු නොකර ඔහු මුස්ලිම්වරයෙකු නොවනු ඇත!
සලාතය හදවත පවිත්‍ර කරයි, එය සියලු නපුරෙන් වළක්වයි,
සලාතය ඉටු නොකර ඔබට ඥානාලෝකය ලැබිය නොහැක!