හජ් ඉටු කිරීම
ඉස්ලාමයේ පස්වන මූලික සිද්ධාන්තය වන්නේ හජ් (ප්රධාන වන්දනාව) ඉටු කිරීමයි. මක්කා නගරයට ගොස් ආපසු ඒමට ප්රමාණවත් මුදලක් ඇති, තමා ආපසු එන තෙක් තමා හැර යන පවුලේ යැපීම සඳහා ප්රමාණවත් දේපළවලට අමතරව, හැකියාව ඇති පුද්ගලයෙකුට, මාර්ගය ආරක්ෂිත සහ ශරීරය සෞඛ්ය සම්පන්න නම්, තම ජීවිත කාලය තුළ එක් වරක් කඃබාව වටා තවාෆ් කිරීම සහ අරෆාත් තැන්නයේ වක්ෆා කිරීම ෆර්ද් වේ.
හජ් ෆර්ද් වීම සඳහා කොන්දේසි
පුද්ගලයෙකුට හජ් ඉටු කිරීම ෆර්ද් වීම සඳහා සපුරාලිය යුතු කොන්දේසි අටක් ඇත:
1- මුස්ලිම්වරයෙකු වීම.
2- වැඩිවියට පැමිණ තිබීම.
3- සිහි කල්පනාවෙන් යුක්ත වීම.
4- සෞඛ්ය සම්පන්න වීම.
5- වහලෙකු නොවීම.
6- පුද්ගලයෙකුගේ අත්යවශ්ය අවශ්යතාවලට වඩා වැඩි දේපළක් සන්තකයේ තබා ගැනීම.
7- හජ් සඳහා කාලය වීම. හජ් සඳහා කාලය වන්නේ අරෆා දිනය සහ (කුර්බාන්) ඊද් දින හතරයි. ගමනේදී ගත කරන කාලය ගණනය කිරීමට එකතු කරනු ලැබේ.
8- කාන්තාවක් සඳහා, සෆර් (දිගු දුර ගමනක්) සඳහා ගත වන තරම් දුරක් (මක්කාවේ සිට) - දින තුනක ඇවිදීම, හෝ හනෆි මද්හබයේදී කිලෝමීටර් එකසිය හතරක් පමණ - ඇයගේ සැමියා සමඟ හෝ ඇයට සදාකාලිකව නිකාහ් (ඉස්ලාමීය විවාහ ගිවිසුමක්) කර ගැනීම තහනම් කර ඇති පිරිමි සහ මහ්රම් ඥාතියෙකු සමඟ ගමන් කිරීම.
මෙම කොන්දේසි අට සපුරාලන පුද්ගලයින්ට තම ජීවිත කාලය තුළ එක් වරක් හජ් ඉටු කිරීම ෆර්ද් වේ. ඔවුන් එක් වරකට වඩා හජ් ඉටු කරන්නේ නම්, පසු වසරවලදී ඔවුන් ඉටු කරන හජ් නාෆිලා හජ් එකක් වේ. නාෆිලා නමස්කාර ක්රියාවක් යනු, එය ෆර්ද් හෝ සුන්නත් (එය ඉටු කිරීමට) නොවුනද, කෙනෙකුගේ කැමැත්තෙන් ඉටු කරනු ලබන දෙයකි. ෆර්ද් ඉබාදත් සඳහා වන තවාබ් සමඟ සසඳන විට, නාෆිලා ඉබාදත් සඳහා වන තවාබ්, සාගරයක ජලය සමඟ සසඳන විට ජල බිඳුවක් තරම් අඩුය.
මක්කාවෙන් දුරස්ථ ස්ථානවල ජීවත් වන මුස්ලිම්වරුන් විසින් දෙවන වරට හජ් ඉටු කිරීමට ඉස්ලාමීය විද්වතුන් එකඟ වී නැත. අබ්දුල්ලාහ් අල්-දහ්ලවී (කුද්දිස සිර්රුහු) ඔහුගේ (මකාතීබ් අෂ්-ෂරීෆා නම් වටිනා ග්රන්ථයේ) 63 වන ලිපියේ මෙසේ සඳහන් කරයි, “හජ් කිරීම සඳහා යන ගමනකදී, ඉබාදත් නිසි ලෙස ඉටු කිරීම බොහෝ විට කළ නොහැක. ඒ සම්බන්ධයෙන්, ඉමාම් රබ්බානි (රහ්මතුල්ලාහි අලයිහි) ඔහුගේ (මක්තූබාත් නම් ආශීර්වාද ලත් කෘතියේ පළමු වෙළුමේ) 123 සහ 124 වන ලිපිවල සඳහන් කරන්නේ, උම්රා හෝ නාෆිලා හජ් කිරීමේ අරමුණින් (ගමනක්) යාම ඔහු අනුමත නොකරන බවයි.”
නාෆිලා හජ්, ඉබාදත් ඉටු කිරීමට හෝ කාන්තාවකට නිසි ලෙස ආවරණය වීමට බාධාවක් වන්නේ නම්, එය හරාම් වේ. මෙවැනි නාෆිලා හජ් සඳහා යාම තවාබ් ලැබීමට වඩා පව්කාරකම ඇති කරයි. උම්රා කිරීම සඳහා ගමනක් යාම සම්බන්ධයෙන්ද එය එසේම වේ.
හජ්හි ෆර්ද්
හජ් සඳහා ෆර්ද් තුනක් ඇත:
1- ඔබ ඉහ්රාම් (විශේෂ වස්ත්රය) පැළඳ ගන්නා විට හජ් සඳහා නිය්යත් කිරීම.
2- අරෆාත් (කන්ද) මත වක්ෆා (නිශ්චලව සිටීම) ඉටු කිරීම.
“හජ් අල්-මබ්රුර් යනු වටිනාම ඉබාදත් එකයි. හජ් අල්-මබ්රුර් ඉටු කරන පුද්ගලයෙකුගේ පව්වලට සමාව දෙනු ලැබේ. ඔහු අලුත උපන් බිළිඳෙකු මෙන් වනු ඇත.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්
3- (කඃබාවේදී) තවාෆ් අල්-සියාර්ත් ඉටු කිරීම.
හජ් සඳහා ඉහ්රාම් පැළඳීමට නිය්යත් කිරීම ෆර්ද් වේ. ඉහ්රාම් නමින් හැඳින්වෙන වස්ත්ර කැබලි පැළඳීම සුන්නත් වේ. මැසූ ඇඳුම් ඇඳීමෙන් වැළකී සිටීම වාජිබ් වේ.
අරෆාත්හි වක්ෆා ඉටු කිරීම සඳහා වන මුල් කාලය වන්නේ දුල්-හිජ්ජා මාසයේ නවවන දින සවාල් (දහවල්) වේලාව සහ පසුදා උදෑසන අතර කාලයයි. (ඔබ එක් දිනකට පෙර හෝ එක් දිනකට පසුව වක්ෆා සඳහා සිටියහොත්, ඔබ ඉටු කරන හජ් බාතිල් [ශුන්ය සහ බල රහිත] බවට පත්වේ. වහ්හාබිවරුන් (පෙර දින සවස) නව සඳ නොදැක එක් දිනකට පෙර ඊද් [කුර්බාන්] සමරති. නියමිත කාලය තුළ වක්ෆා සඳහා නොසිටින පුද්ගලයින් විසින් ඉටු කරනු ලබන හජ් සහීහ් [වලංගු] නොවේ.)
