Фазилатҳои Сарвари мо, Паёмбар

Садҳо китоб фазилатҳои Муҳаммад алайҳиссаломро баён мекунанд. Фазилат яъне бартарӣ. Баъзе аз бартариҳои Ӯ дар поён оварда шудаанд: 1. Аз миёни махлуқот аввал нур ва рӯҳи Муҳаммад алайҳиссалом офарида шудааст. 2. Аллоҳ таъоло номи Ӯро бар Арш, бар Ҷаннатҳо ва бар ҳафт табақаи осмон навиштааст. 3. Бар баргҳои гуле, ки дар Ҳиндустон мерӯяд, «Ло илоҳа иллаллоҳ Муҳаммадун Расулуллоҳ» навишта шудааст. 4. Дар паҳлӯи рости моҳие, ки дар дарёе наздики шаҳри Басра сайд карда буданд, «Аллоҳ» ва дар паҳлӯи чапаш «Муҳаммад» навиштаро дидаанд. Ҳодисаҳои ба ин монанд бисёранд. Дар саҳифаи дусадуми китоби «Таърихи моҳиён», ки соли 1975 дар Лондон чоп шудааст, сурати моҳие ҳаст, ки бар думаш бо ҳарфҳои Қуръони карим «Шаънуллоҳ» навишта шудааст. Дар шарҳи он гуфта мешавад, ки дар тарафи дигари дум низ «Ло илоҳа иллаллоҳ» навишта шудааст. Мисолҳои ин хеле зиёданд. 5. Фариштагоне ҳастанд, ки ҷуз гуфтани номи Муҳаммад алайҳиссалом вазифае надоранд. 6. Ба фариштагон амр шуд, ки ба ҳазрати Одам саҷда кунанд; сабабаш он буд, ки дар пешонии ӯ нури Муҳаммад алайҳиссалом буд. 7. Аллоҳ таъоло ба ҳамаи паёмбарон хабар дод, ки Муҳаммад алайҳиссалом хоҳад омад; инчунин ба онҳо фармуд, ки ба умматҳояшон амр кунанд: агар ба замони Ӯ расанд, ба Ӯ имон оваранд. 8. Ҳангоме ки ба дунё омаданаш наздик буд, аломатҳои бисёр бузург дида шуданд. Инҳо дар китобҳои таърих ва мавлудномаҳо навишта шудаанд. 9. Вақте ки ба дунё омад, диданд, ки нофаш бурида ва хатна шуда буд. 10. Пас аз ба дунё омадани Ӯ шайтонҳо дигар ба осмон баромада, аз фариштагон хабар дуздида наметавонистанд. 11. Вақте ки ба дунё омад, ҳамаи бутҳои рӯи замин ва ҳайкалҳое, ки онҳоро мепарастиданд, сарнагун шуданд. 12. Гаҳвораашро фариштагон меҷунбониданд. 13. Дар гаҳвора бо моҳи осмон сухан мефармуд. Ба ҳар сӯе, ки бо ангушти муборакаш ишора мекард, моҳ ба ҳамон сӯ майл мекард. 14. Дар гаҳвора сухан фармудан гирифт. 15. Дар кӯдакӣ, вақте ки дар саҳроҳои кушод мегашт, абре дар рости сараш ҳамроҳи Ӯ ҳаракат карда, бар Ӯ соя меафканд. Ин ҳол то оғози паёмбариаш давом кард. 16. Муҳри нубуввати ҳар паёмбар бар дасти росташ буд; аммо муҳри Муҳаммад алайҳиссалом дар миёнаи пушти муборакаш, наздики китфи чап, рӯ ба рӯи дилаш буд. Ҷабраил алайҳиссалом вақте ки дилашро шуста, синаашро пӯшонд, бо муҳре, ки аз Ҷаннат оварда буд, пушташро муҳр зада буд.

17. Чунон ки пеши рӯяшро медид, пушти сарашро ҳам медид.

18. Чунон ки дар рӯшноӣ медид, дар торикӣ ҳам медид. 19. Оби даҳонаш обҳои талхро ширин кард, ба беморон шифо бахшид ва барои кӯдакони ширхора мисли шир ғизо шуд. 20. Чашмонаш дар хоб буданд, вале дилаш бедор буд. (Ҳамаи паёмбарон низ чунин буданд.) 21. Дар тамоми умраш як бор ҳам хамёза накашид. 22. Арақи муборакаш мисли гул бӯи хуш дошт. Марди камбағале духтарашро ба шавҳар медод ва аз Ӯ ёрӣ хоста буд. Дар он лаҳза чизе надошт, ки ба вай диҳад. Каме аз арақашро ба шишачае рехта, ба ӯ дод. Ҳар гоҳ он духтар онро ба рӯю сари худ мемолид, хонааш мисли мушк хушбӯй мешуд. Хонаи ӯ бо номи (хонаи хушбӯй) машҳур гашт. 23. Бо он ки миёнақад буд, вақте ки дар паҳлӯи мардони баландқомат меистод, аз онҳо баландтар менамуд. 24. Вақте ки дар нури офтоб ва моҳтоб роҳ мерафт, сояаш ба замин намеафтод. 25. Ба бадан ва либосаш на магас менишаст, на пашша ва на ягон ҳашароти дигар. 26. Либоси тагаш ҳар қадар ки мепӯшид, ҳеҷ гоҳ чиркин намешуд. 27. Ҳар гоҳ роҳ мерафт, фариштагон аз паси Ӯ меомаданд. Аз ин рӯ асҳобашро пеш-пеши худ равон мекард ва мефармуд: «Пушти маро ба фариштагон вогузоред.»1 28. Вақте ки бар санг по мегузошт, нақши пояш дар санг мемонд; аммо вақте ки дар рег роҳ мерафт, ҳеҷ из намегузошт. Ҳангоми қазои ҳоҷат замин шикофта мешуд ва пешоб ва монанди он дар дили хок пинҳон мемонд. (Ҳамаи паёмбарон низ чунин буданд.) 29. Аз миёни инсонҳову фариштагон ба Ӯ аз ҳама бештар илм дода шуд. Бо он ки уммӣ буд, яъне аз ҳеҷ кас чизе наомӯхта буд, Аллоҳ таъоло ҳама чизро ба Ӯ таълим фармуд. Чунон ки ба Одам алайҳиссалом номи ҳама чиз омӯзонда шуда буд, ба Ӯ ном ва илми ҳама чиз омӯзонда шуд. 30. Номҳои афроди умматаш, ҷисмҳояшон ва ҳар он чи миёни онҳо рӯй хоҳад дод, ҳамааш ба Ӯ маълум карда шуд. 31. Ақли Ӯ аз ақли ҳамаи инсонҳо бештар аст. 32. Ҳамаи хулқҳои неке, ки дар инсон ёфт шуданаш мумкин аст, ба Ӯ ато шудааст. Аз шоири бузург Умар ибнул-Фориз пурсиданд: «Чаро Расулуллоҳро мадҳ нагуфтӣ?» Гуфт: «Фаҳмидам, ки мадҳи Ӯ аз дастам намеояд. Калимае наёфтам, ки Ӯро бо он мадҳ кунам.»

«Розӣ намешавам, ки ҳатто яке аз умматам дар Ҷаҳаннам монад» Ҳадиси шариф

33. Аллоҳ таъоло номи Ӯро дар калимаи шаҳодат, дар азон, дар иқомат, дар ташаҳҳуди намоз, дар бисёр дуоҳо, дар баъзе ибодатҳо ва хутбаҳо, ҳангоми насиҳат, дар рӯзҳои душвор, дар қабр, дар маҳшар, дар Ҷаннат ва бар забони ҳар махлуқ дар паҳлӯи номи Худ гузоштааст. 34. Бартарини бартариҳои Ӯ ин аст, ки Ӯ Ҳабибуллоҳ аст. Аллоҳ таъоло Ӯро маҳбуб ва дӯсти Худ гардонидааст. Ӯро аз ҳар кас ва аз ҳар фаришта бештар дӯст доштааст ва фармудааст: «Агар Иброҳимро Халил гардонидам, туро барои Худам Ҳабиб гардонидам.»

35. Ояти каримае, ки маънояш чунин аст: «Ҳар чӣ хоҳӣ, ба ту хоҳам дод, то розӣ шавӣ (то бигӯӣ: „Бас аст!“)»2, ваъда медиҳад, ки Аллоҳ таъоло ба Паёмбараш ҳамаи илмҳо, ҳамаи бартариҳо, аҳкоми исломӣ, ёрӣ ва ғалаба бар душманонаш, барои умматаш фатҳҳову зафарҳо ва дар қиёмат ҳар гуна шафоат ва таҷаллиёт ато хоҳад фармуд. Вақте ки ин ояти карима нозил шуд, ба Ҷабраил алайҳиссалом нигариста, фармуд: «Розӣ намешавам, ки ҳатто яке аз умматам дар Ҷаҳаннам монад.» 36. Аллоҳ таъоло дар Қуръони карим ҳар паёмбарро бо номи худаш хитоб кардааст; аммо Муҳаммад алайҳиссаломро бо ин суханон хитоб фармудааст: «Эй Расули Ман! Эй Паёмбари Ман!» 37. Бо ҳар лаҳҷаи забони арабӣ бағоят равшан ва осонфаҳм сухан мефармуд. Ба касоне, ки аз ҷойҳои гуногун омада, аз Ӯ чизе мепурсиданд, бо лаҳҷаи худашон ҷавоб мефармуд. Шунавандагон дар ҳайрат мемонданд. Мефармуд: «Аллоҳ таъоло маро бисёр нек тарбия кардааст.»3

38. Бо суханони андак маъноҳои бисёрро баён мекард. Зиёда аз сад ҳазор ҳадиси шарифи Ӯ нишон медиҳад, ки Ӯ «Ҷавомиъул-калим» буд.

Баъзе аз олимон гуфтаанд: «Муҳаммад алайҳиссалом чор асоси дини исломро бо чор ҳадис баён фармудааст:

- „Амалҳо ба ҳасби ният арзёбӣ мешаванд.“4 ва

- „Ҳалол ошкор аст ва ҳаром ошкор аст.“5 ва

- „Бар даъвогар гувоҳ овардан ва бар муддаоалайҳ қасам хӯрдан лозим аст.“6 ва

- „Касе то он чиро, ки барои худ мехоҳад, барои бародари динии худ низ нахоҳад, имонаш комил намешавад.“7 Аз ин чор ҳадис якумӣ асоси илми ибодат, дуюмӣ асоси илми муомилот, сеюмӣ асоси илми хусумот, яъне корҳои адолат ва сиёсат, ва чорумӣ асоси илми одоб ва ахлоқ аст.»8

39. Муҳаммад алайҳиссалом масун ва маъсум буд. Дониста ё нодониста, хурд ё калон, на пеш аз чилсолагӣ ва на баъд аз он ҳеҷ гуноҳе накардааст. Аз Ӯ ягон кори зишт дида нашудааст. 40. Ба мусалмонон амр шуд, ки дар намоз, дар ҳолати нишаста, бо хондани «Ассалому алайка айюҳан-набиййу ва раҳматуллоҳи» ба Муҳаммад алайҳиссалом салом диҳанд. Дар намоз ба паёмбари дигар ё ба фариштагон салом додан ҷоиз нест. 41. Дар ҳадиси қудсӣ фармуда шудааст: «Агар ту намебудӣ, ҳеҷ чизро намеофаридам!»9

42. Паёмбарони дигар ба туҳматҳои кофирон худашон ҷавоб медоданд; аммо ба туҳматҳое, ки ба Муҳаммад алайҳиссалом мезаданд, Аллоҳ таъоло Худ ҷавоб фармуда, аз Ӯ ҳимоят фармудааст. 43. Шумораи уммати Муҳаммад алайҳиссалом аз шумораи умматҳои ҳамаи паёмбарони дигар якҷоя бештар аст. Онҳо аз он умматҳо бартар ва шарифтаранд. Дар ҳадисҳои шариф омадааст, ки аз се ду ҳиссаи касоне, ки ба Ҷаннат мераванд, аз ҳамин уммат хоҳанд буд. 44. Савобҳое, ки ба Расулуллоҳ дода мешаванд, аз савобҳои паёмбарони дигар чандин баробар зиёдтаранд.

Ба касе, ки ибодати мақбул ё кори хайре ба ҷо меорад, чӣ қадар савоб дода шавад, ба устодаш низ ҳамон қадар дода хоҳад шуд. Ба устоди устодаш чор баробар, ба устоди вай ҳашт баробар, ба устоди он шонздаҳ баробар ва ҳамин тавр то Расулуллоҳ ба ҳар устод ду баробари савоби шогирдаш дода хоҳад шуд. Масалан, ба устоди бистум 524288 савоб дода хоҳад шуд. Ба Муҳаммад алайҳиссалом аз ҳар як кори умматаш савоб дода хоҳад шуд.

Агар шумораи савобҳое, ки аз ҳар кор ба Муҳаммад алайҳиссалом дода мешавад, бо ҳамин ҳисоб андеша карда шавад, миқдори ҳамаашро ҷуз Аллоҳ таъоло ҳеҷ кас намедонад. Гуфта шудааст, ки салафи солеҳин аз касоне, ки баъд аз онҳо омаданд, афзалтару бартаранд. Аз ҷиҳати шумораи савоб ин бартарӣ ошкор аст. 45. Ӯро бо номаш садо задан, дар назди Ӯ бо овози баланд сухан гуфтан, аз дур Ӯро овоз додан ва дар роҳ аз Ӯ пеш гузаштан ҳаром карда шудааст. Умматҳои паёмбарони дигар паёмбарони худро бо номашон садо мезаданд. 46. Ҷабраил алайҳиссаломро ду бор дар сурати фариштагӣ дидааст. Ягон паёмбари дигар ӯро дар сурати аслиаш надидааст. 47. Ҷабраил алайҳиссалом бисту чор ҳазор бор назди Ӯ омадааст. Аз паёмбарони дигар аз ҳама бештар назди Мусо алайҳиссалом омадааст. Ин омадан чорсад бор рӯй додааст.

«Ҳар кӣ бо Аҳли байти ман душманӣ кунад, мунофиқ аст» Ҳадиси шариф

48. Исрофил алайҳиссалом низ борҳо назди Муҳаммад алайҳиссалом омадааст. Назди паёмбарони дигар (алайҳимуссалавоту ваттаслимот) танҳо Ҷабраил алайҳиссалом меомад. 49. Ба Аллоҳ таъоло бо Муҳаммад алайҳиссалом қасам додан ҷоиз аст, вале бо паёмбарони дигар ва бо фариштагон ҷоиз нест. 50. Баъд аз Муҳаммад алайҳиссалом ба никоҳ гирифтани ҳамсарони Ӯ бар дигарон ҳаром карда шуд ва аз ҳамин ҷиҳат баён шуд, ки онҳо модарони мӯъминонанд.

Ҳамсарони паёмбарони дигар (алайҳимуссалавоту ваттаслимот) ё ба онҳо зиён расонданд ё фоидае надоданд. Аммо ҳамсарони мубораки Муҳаммад алайҳиссалом (разияллоҳу таъоло анҳунна) дар корҳои дунё ва охират ёвари Ӯ буданд, бар фақр сабр карданд, шукр гуфтанд ва дар паҳн кардани ислом хизмати зиёд карданд. 51. Хешовандӣ аз роҳи насаб ва сабаб, яъне аз роҳи хун ва никоҳ, дар қиёмат фоида надорад. Хешовандони Расулуллоҳ аз ин мустасноянд. 52. Номи Расулуллоҳро доштан дар дунё ва охират фоида дорад. Мӯъминони ҳақиқие, ки номи Ӯро доранд, ба Ҷаҳаннам нахоҳанд даромад. 53. Ҳар сухан ва ҳар кори Ӯ дуруст аст. Ҳар иҷтиҳоди Ӯро Аллоҳ таъоло тасдиқ мефармояд. 54. Ӯро дӯст доштан бар ҳама фарз аст. Фармудааст: «Ҳар кӣ Аллоҳ таъолоро дӯст дорад, маро дӯст медорад.» Нишонаи дӯст доштани Ӯ пайравӣ аз дин, роҳ, суннат ва ахлоқи Ӯст. Дар Қуръони карим ба Ӯ амр шуд, ки бигӯяд: «Агар аз ман пайравӣ кунед, Аллоҳ таъоло шуморо дӯст медорад.»

55. Аҳли байти Ӯро дӯст доштан воҷиб аст. Фармудааст: «Ҳар кӣ бо Аҳли байти ман душманӣ кунад, мунофиқ аст.» Аҳли байт он хешовандони Ӯянд, ки закот гирифтан бар онҳо ҳаром аст: ҳамсаронаш ва мӯъминоне, ки аз насли бобояш Ҳошиманд, яъне касоне, ки аз насли Алӣ, Уқайл, Ҷаъфари Тайёр ва Аббос ҳастанд.

56. Ҳамаи асҳобашро дӯст доштан воҷиб аст. Фармудааст: «Баъд аз ман бо асҳобам душманӣ накунед! Дӯст доштани онҳо дӯст доштани ман аст. Душманӣ бо онҳо душманӣ бо ман аст. Ҳар кӣ онҳоро биёзорад, маро озурдааст ва ҳар кӣ маро биёзорад, Аллоҳ таъолоро озурдааст. Аллоҳ таъоло касеро, ки Ӯро меозорад, азоб мекунад.»

57. Аллоҳ таъоло барои Муҳаммад алайҳиссалом дар осмон ду ёвар ва дар замин ду ёвар офаридааст: Ҷабраил, Микоил, Абӯбакр ва Умар (разияллоҳу таъоло анҳум аҷмаъин).10 58. Аз ҳар касе, мард бошад ё зан, ки дар синни балоғат аз дунё гузарад, дар қабраш дар бораи Муҳаммад алайҳиссалом пурсида хоҳад шуд. Чунон ки «Парвардигорат кист?» мепурсанд, «Паёмбарат кист?» низ хоҳанд пурсид. 59. Хондани ҳадисҳои шарифи Муҳаммад алайҳиссалом ибодат аст. Ба хонандааш савоб дода мешавад.

Барои хондани ҳадиси шариф инҳо мустаҳаб аст: таҳорат гирифтан, либоси тоза пӯшидан, бӯи хуш истифода бурдан, китоби ҳадиси шарифро дар ҷои баланд гузоштан, барои касоне, ки аз берун меоянд, ба по нахестани хонанда ва бо ҳамдигар сухан нагуфтани шунавандагон. Рӯи касоне, ки ҳадисҳои шарифро пайваста мехонанд, нуронӣ, дурахшон ва зебо мешавад. Ҳангоми хондани Қуръони карим низ риояи ҳамин одоб лозим аст. 60. Азроил алайҳиссалом барои гирифтани рӯҳи мубораки Ӯ дар сурати инсон омад ва барои даромадан иҷозат пурсид. 61. Дар қабраш бо ҳаёте, ки мо намедонем, зинда аст. Дар қабр Қуръони карим мехонад ва намоз мегузорад. (Ҳамаи паёмбарон низ чунинанд.) 62. Мусалмонон дар ҳар гӯшаи дунё ба Расулуллоҳ (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) салавот мефиристанд; фариштагоне, ки инро мешунаванд, назди қабраш омада, ба Ӯ хабар медиҳанд. Ҳар рӯз ҳазорон фаришта қабри Ӯро зиёрат мекунанд. 63. Хоки даруни қабри Ӯ аз ҳар ҷой ва аз Каъба «ва аз Ҷаннатҳо» афзалтар аст. 64. Амалу ибодатҳои умматаш ҳар субҳу шом ба Ӯ арза мешаванд. Касонеро, ки онҳоро ба ҷо овардаанд, низ мебинад ва барои омурзиши гунаҳкорон дуо мекунад. 65. Зиёрати қабри Ӯ барои занон низ мустаҳаб аст; аммо қабрҳои дигарро зиёрат кардан барои онҳо танҳо дар вақтҳои хилват ва бо либосе, ки ба зани мусалмон мезебад, ҷоиз аст. 66. Чунон ки дар зиндагиаш буд, баъд аз вафоташ низ Аллоҳ таъоло дар ҳар гӯшаи дунё ва дар ҳар замон дуои касонеро, ки ба Ӯ тавассул мекунанд, яъне ба хотир ва ҳурмати Ӯ мехоҳанд, қабул мефармояд.

Деҳқоне назди турбаи Ӯ омада, гуфт: «Эй Парвардигори ман! Ба озод кардани ғулом амр фармудаӣ. Ин Паёмбари Туст. Ман низ яке аз ғуломони Ту ҳастам. Ба хотири Паёмбарат маро аз оташи Ҷаҳаннам озод кун!» Садое шунида шуд: «Эй бандаи Ман! Чаро танҳо озод шудани худатро хостӣ? Чаро озод шудани ҳамаи бандагонамро нахостӣ? Бирав! Туро аз Ҷаҳаннам озод кардам.»

Ҳотами Асам, ки аз авлиёи машҳур аст, назди турбаи Расулуллоҳ истода, гуфт: «Эй Парвардигори ман! Қабри Паёмбаратро зиёрат кардам. Маро дастхолӣ барнагардон!» Садое шунида шуд: «Эй бандаи Ман! Зиёрати қабри Ҳабибамро аз ту қабул кардам. Туро ва касонеро, ки бо ту якҷоя зиёрат карданд, омурзидам.»

Имом Аҳмади Қасталлонӣ (раҳматуллоҳи алайҳ) мегӯяд: «Чанд сол бемор будам ва азоб мекашидам. Духтурон чорае ёфта натавонистанд. Шабе дар Макка ба Расулуллоҳ бисёр зорӣ кардам. Он шаб дар хоб касеро дидам. Дар коғазе, ки дар даст дошт, хондам: „Дар ин ҷо бо иҷозати Расулуллоҳ давои бемории Аҳмади Қасталлонӣ навишта шудааст.“ Чун бедор шудам, аз бемориам асаре намонда буд.» Қасталлонӣ боз мегӯяд: «Духтараки бечорае ба бемории саръ гирифтор шуда буд. Барои шифо ёфтанаш ба Расулуллоҳ бисёр зорӣ кардам. Дар хоб касе ҷинеро, ки духтаракро бемор карда буд, назди ман оварду гуфт: „Инро Расулуллоҳ назди ту фиристод.“ Ба он ҷин хашм гирифтам ва бар сараш дод задам. Вай қасам хӯрд, ки духтаракро намеозорад, ва ман бедор шудам. Баъд хабар ёфтам, ки духтарак аз бемории саръ халос шудааст.»

67. Дар рӯзи қиёмат пеш аз ҳама Расулуллоҳ аз қабр мехезад. Дар бараш либоси Ҷаннат хоҳад буд. Бар Буроқ савор шуда, ба маҳшар меравад ва дар дасташ байрақе хоҳад буд, ки «Ливои ҳамд» ном дорад. Паёмбарон ва ҳамаи одамон зери ҳамин байрақ хоҳанд истод. Ҳама аз ҳазор сол интизорӣ сахт ба танг меоянд. Одамон навбат ба навбат назди паёмбарон Одам, Нӯҳ, Иброҳим, Мусо ва Исо (алайҳимуссалом) рафта, илтимос мекунанд, ки барои оғози ҳисоб шафоат кунанд. Ҳар кадоми онҳо узр оварда, мегӯяд, ки аз Аллоҳ таъоло шарм медорад ва метарсад, ва аз шафоат худдорӣ мекунад. Баъд назди Расулуллоҳ рафта, ба Ӯ зорӣ мекунанд; Ӯ ба саҷда афтода, дуо мекунад ва шафоаташ қабул мешавад. Аввал ҳисоби уммати Ӯ дида мешавад, аввал онҳо аз Сирот мегузаранд ва аввал онҳо ба Ҷаннат медароянд. Ба ҳар ҷое, ки раванд, онро нуронӣ мекунанд.

Вақте ки ҳазрати Фотима аз Сирот мегузарад, нидо хоҳад омад: «Ҳама чашмони худро пӯшанд! Духтари Муҳаммад алайҳиссалом меояд.»

68. Мақоме, ки Расулуллоҳ дар Ҷаннат дорад, Васила ном дорад. Ин баландтарин дараҷаи Ҷаннат аст. Решаи дарахти Сидратулмунтаҳо, ки аз он ба ҳар як аҳли Ҷаннат шохае дароз шудааст, дар ҳамон ҷост. Неъматҳо ба аҳли Ҷаннат аз ҳамин шохаҳо хоҳанд расид.

69. Дар азоне, ки дар замони Одам алайҳиссалом барои намоз мегуфтанд, номи Муҳаммад алайҳиссалом низ гуфта мешуд.

70. Дар Таврот, Инҷил ва Забур Муҳаммад алайҳиссалом, чор халифаи Ӯ, асҳобаш ва баъзе аз умматаш бо сифатҳои нек ёд ва ситоиш шудаанд. Аллоҳ таъоло аз номи Худ «Маҳмуд» калимаи «Муҳаммад»-ро баровард ва онро ба Ҳабибаш ном гузошт. Аллоҳ таъоло аз номҳои Худ «Рауф» ва «Раҳим»-ро низ ба Ҳабибаш додааст. 71. Вақте ки сесола буд, вақте ки дар чилсолагӣ паёмбариаш баён шуд ва вақте ки дар панҷоҳу дусолагӣ ба Меъроҷ бурда мешуд, фариштагон синаашро шикофтанд ва дар тасте, ки аз Ҷаннат оварда буданд, дилашро бо оби Ҷаннат шустанд. 72. Ҳафт ситораи хӯшаеро, ки «Сурайё» ном дорад ва дар паҳлӯи бурҷи Савр (гов, барзагов) ҷой гирифтааст, бо чашмони худ дида, шумораашонро баён фармуда буд. Ин хӯшаи ситораҳоро «Парвин» ва «Улкер» ҳам меноманд. 73. Касоне буданд, ки аз хуни ҳиҷомати Ӯ нӯшиданд. Вақте ки яке онро нӯшид, фармуд: «Оташи Ҷаҳаннам ӯро намесӯзонад.» 74. Яке аз мӯъҷизаҳои бузурги Ӯ ба Меъроҷ бурда шуданаш аст. Ӯ бо ҳайвони ҷаннатие, ки Буроқ ном дорад, аз Макка ба Қудс бурда шуд. Аз он ҷо ба осмонҳо ва ба Арш бурда шуд. Ба Ӯ чизҳои аҷиб нишон дода шуд. Аллоҳ таъолоро бо чашми сар, ба тарзе ки дониста намешавад, дид. (Аммо ин дидан берун аз олами модда, яъне дар олами охират рӯй дод.) Дар як лаҳза боз ба хонааш оварда шуд. Мӯъҷизаи Меъроҷ ба ҳеҷ паёмбари дигар дода нашудааст.

75. Як бор дар умр ба Ӯ салавот ва салом фиристодан бар умматаш фарз шуд. Аллоҳ таъоло ва фариштагон низ ба Ӯ салавот ва салом мефиристанд.

«Паёмбариро ҳамчун банда мехоҳам» Ҳадиси шариф

76. Шаб, дар бедорӣ ва дар хоб, дар танҳоӣ ва дар миёни мардум, дар сафар ва дар хона, дар ҷанг, ҳангоми хандидан ва гиристан дили муборакаш ҳамеша бо Аллоҳ таъоло буд. Баъзе вақтҳо бошад, танҳо бо Аллоҳ таъоло буд.

Барои он ки вазифаҳои дунёии худро анҷом дода тавонад ва дили муборакашро ба олами башарият баргардонад, назди ҳамсараш Оиша (разияллоҳу анҳо) омада, мефармуд: «Эй Оиша! Каме бо ман сухан гӯй (то ба худ оям)», баъд барои насиҳату иршоди асҳобаш мерафт. Суннати намози бомдодро дар хонааш мегузошт ва пас аз андаке гуфтугӯ бо Оиша (разияллоҳу анҳо) ба масҷид мерафт, то фарзро бо асҳобаш ба ҷамоат адо кунад. Ин ҳол аз хусусиятҳои паёмбарӣ аст. Агар бе гуфтугӯ бо Оиша (разияллоҳу анҳо) берун мебаромад, аз таҷаллиёт ва анвори илоҳӣ ҳеҷ кас ба рӯи Ӯ нигоҳ карда наметавонист. 77. Мартаба ва салтанатро нахост; паёмбарӣ ва фақрро хост. Субҳе бо Ҷабраил алайҳиссалом гуфтугӯ карда, фармуд, ки он шаб дар хонаашон як луқма хӯрок ҳам набуд. Ҳамон лаҳза Исрофил алайҳиссалом омада, гуфт: «Аллоҳ таъоло он чиро, ки фармудӣ, шунид ва маро фиристод. Агар хоҳӣ, ҳар санге, ки дастат ба он расад, тилло шавад, нуқра шавад, зумуррад шавад. Агар хоҳӣ, ҳамчун подшоҳ паёмбарӣ кун.» Расулуллоҳ се бор фармуд: «Паёмбариро ҳамчун банда мехоҳам.»

78. Паёмбарони дигар (алайҳимуссалавоту ваттаслимот) дар замони муайян ва дар сарзамини муайян паёмбарӣ карданд; аммо Муҳаммад алайҳиссалом ба ҳамаи инсонҳо ва ҷинҳои рӯи замин то рӯзи қиёмат паёмбар фиристода шудааст. Олимоне ҳам ҳастанд, ки гуфтаанд: Ӯ паёмбари фариштагон, ҳайвонот, наботот ва ҷамодот, хулоса, паёмбари ҳамаи махлуқот аст.

79. Раҳмат ва фоидаи Ӯ ба ҳамаи мавҷудот расидааст. Фоидааш ба мӯъминон ошкор аст. Кофирони замони паёмбарони дигар (алайҳимуссалавоту ваттаслимот) дар дунё азоб медиданд ва нобуд мешуданд; аммо касоне, ки ба Ӯ имон наоварданд, дар дунё азоб надиданд. Рӯзе ба Ҷабраил алайҳиссалом фармуд: «Аллоҳ таъоло баён фармуд, ки ман раҳмате барои оламиён ҳастам. Оё аз раҳмати ман ба ту ҳам насибе расидааст?» Ҷабраил гуфт: «Дар баробари бузургӣ ва ҳайбати Аллоҳ ҳамеша дар тарс будам, ки оқибатам чӣ мешавад. Вақте ки оятҳоеро овардам, ки амин будани маро баён мекунанд (оятҳои 20 ва 21-и сураи Таквир), бо ин ситоиш аз он тарси даҳшатнок халос ёфтам ва дилам ором гирифт. Оё аз ин бузургтар раҳмат мешавад?» 80. Аллоҳ таъоло хостааст, ки Муҳаммад алайҳиссалом розӣ бошад. (Чунон ки дар фазилати 35-ум гуфтем, Аллоҳ таъоло то розӣ шуданаш ҳар чӣ хоҳад, ба Ӯ хоҳад дод. Ин мавзӯъ дар сураи Зуҳо баён шудааст.)

81. Дар китоби «Мавоҳиби ладуния» омадааст, ки ин ҳадис машҳур аст: «Аз Парвардигорам хостам, ки умматам бар гумроҳӣ (залолат) иттифоқ накунанд. Қабул фармуд.»

Дар ҳадиси шарифи дигар фармуд: «Аллоҳ таъоло шуморо аз се чиз нигоҳ доштааст: якум, шуморо аз иттифоқ кардан бар гумроҳӣ нигоҳ доштааст. Дуюм, ҳар кӣ аз бемории сорӣ (гузаранда) бимирад, ба савоби шаҳид мерасад. Сеюм, агар ду мусалмони солеҳ дар бораи мусалмоне гувоҳӣ дода, гӯянд: „Вай нек аст (вайро нек медонем)“, он мусалмон ба Ҷаннат меравад.»

Дар ҳадиси шарифе фармуд: «Ихтилофи асҳобам барои шумо раҳмат аст» ва «Ихтилофи умматам (дар амал ба мазҳабҳо ҷудо шудани онҳо) раҳмат аст». Уммати Ӯ дар ҷустуҷӯи ҳақ ва дурустӣ мекӯшанд ва дар ин роҳ ба ихтилоф меафтанд; ин кӯшишашон бошад, сабаби раҳмат мегардад. Ин ҳадиси шарифро ду кас инкор кардааст: яке моҷин, дигаре мулҳид. Моҷин ҳилагарест, ки динро олати касби дунё месозад; мулҳид бошад, гумроҳест, ки ба оятҳои карима мувофиқи манфиатҳои дунёвӣ маъно дода, кофир мешавад. Яҳё ибни Саид мегӯяд: олимони ислом осонкунандаанд. Як корро яке «ҳалол» гуфтааст, дигаре «ҳаром». Он чиро, ки барои одамони солеҳ ҳалол гуфта буданд, дар замони фасод ҳаром гуфтаанд. Ҳадисҳои шарифи боло нишон медиҳанд, ки иҷмои уммат, яъне ҳамсухании олимоне, ки муҷтаҳид номида мешаванд, аз адиллаи шаръия аст, яъне яке аз чор манбаи илмҳои динист ва чор мазҳаб ҳақ аст. Мазҳабҳо барои мусалмонон раҳмати Аллоҳ таъолоянд. 82. Духтарон ва ҳамсарони мубораки Расулуллоҳ (разияллоҳу таъоло анҳунна) бартарини занони дунёянд. Ҳамаи асҳоби Ӯ низ, ба ғайр аз паёмбарон, бартарини ҳамаи инсонҳоянд. Маккаи мукаррама ва баъд аз он Мадинаи мунаввара, ки шаҳрҳои Ӯянд, арзишмандтарин ҷойҳои рӯи заминанд. Барои як ракъат намозе, ки дар масҷиди шарифи Ӯ хонда шавад, савоби ҳазор ракъат навишта мешавад. Ибодатҳои дигар низ ҳамин тавр аст.

Миёни қабр ва минбари Ӯ боғест аз боғҳои Ҷаннат. Фармуд:

«Ҳар кӣ баъд аз вафотам маро зиёрат кунад, гӯё дар ҳаётам маро зиёрат кардааст. Мӯъмине, ки дар яке аз Ҳарамайн бимирад, рӯзи қиёмат дар амон зинда карда мешавад.» Ба шаҳрҳои Макка ва Мадина Ҳарамайн мегӯянд. 83. Насли ҳар кас аз писараш давом мекунад; аммо насли Муҳаммад алайҳиссалом аз духтараш Фотима аст. Ин дар ҳадиси шариф низ баён шудааст. 84. Ҳар инсон аз ҷинҳо ҳамроҳе дорад. Ин шайтон кофир аст: васваса андохта, мекӯшад, ки имони ӯро бигирад ва ӯро ба гуноҳ водорад. Расул алайҳиссалом ҷини ҳамроҳи худро ба имон овард.

85. Вақте ки вафоти Расулуллоҳ (саллаллоҳу таъоло алайҳи ва саллам) наздик шуд, Ҷабраил алайҳиссалом омада, аз ҷониби Аллоҳ таъоло ба Ӯ салом овард ва гуфт, ки Аллоҳ таъоло аҳволпурсӣ фармудааст. Хабар дод, ки вафот хоҳад кард, ва барои Ӯ ва умматаш муждаҳои бисёр овард.

Хоки пои туро бо ҷаҳон иваз намекунам, ё Расулаллоҳ!
Тори мӯи туро бо ҳафт осмон иваз намекунам, ё Расулаллоҳ!
Талаби Сиддиқ як саҳви туст, ё Расулаллоҳ!
Мурози Ирфон хоки пои туст, ё Расулаллоҳ!