Мӯъҷизаҳои Сарвари мо, Паёмбар
Шоҳидоне, ки нишон медиҳанд, ки Паёмбари маҳбуби мо Муҳаммад алайҳиссалом паёмбари Аллоҳ таъоло аст, он қадар бисёранд, ки ба шумор намеоянд. Аллоҳ таъоло фармуд: «Агар ту намебудӣ, оламро намеофаридам!»1 Ҳамаи мавҷудот чунон ки бар вуҷуд ва ягонагии Аллоҳ таъоло далолат мекунанд, бар паёмбарӣ ва бартарии Муҳаммад алайҳиссалом низ далолат мекунанд. Кароматҳое, ки дар авлиёи уммати Ӯ зоҳир мешаванд, ҳама мӯъҷизаҳои Ӯянд, зеро каромат дар касоне пайдо мешавад, ки ба Ӯ пайравӣ мекунанд ва дар паи Ӯ мераванд. Ҳатто мӯъҷизаҳои ҳамаи паёмбарон низ аз мӯъҷизаҳои Муҳаммад алайҳиссалом ба шумор мераванд; зеро ҳамаи онҳо мехостанд аз уммати Ӯ бошанд, дурусттараш, ҳамаашон аз нури Ӯ офарида шудаанд. Мӯъҷизаҳои Паёмбари маҳбуби мо Муҳаммад алайҳиссалом аз ҷиҳати замон се қисманд:
Якум – мӯъҷизаҳое, ки аз офарида шудани рӯҳи муборакаш то биъсат, яъне то замони баён шудани паёмбариаш, рӯй додаанд. Дуюм – мӯъҷизаҳое, ки аз биъсат то вафоташ рӯй додаанд.
Сеюм – он чи аз вафоташ то рӯзи қиёмат рӯй додааст ва рӯй хоҳад дод. Қисми аввалро ирҳос меноманд. Ҳар яке аз инҳо низ ду навъ аст: мӯъҷизаҳое, ки бо чашм дида шудаанд, ва мӯъҷизаҳое, ки дида нашуда, бо ақл фаҳмида мешаванд. Ҳамаи мӯъҷизаҳо он қадар бисёранд, ки ҳадду ҳисоб кардани онҳо имкон надоштааст. Гуфта шудааст, ки мӯъҷизаҳои қисми дуюм қариб се ҳазор аст. Чанде аз машҳуртарини онҳо дар поён оварда мешавад. 1. Бузургтарин мӯъҷизаи Муҳаммад алайҳиссалом Қуръони карим аст. Ҳамаи шоирону адибоне, ки то имрӯз омадаанд, дар баробари назм ва маънои Қуръони карим оҷиз ва ҳайрон мондаанд ва монанди як ояти каримаро гуфта натавонистаанд. Эъҷоз ва балоғати он ба сухани инсон монанд нест: агар калимае аз он бардошта шавад ё калимае ба он илова гардад, зебоии лафз ва маънояш вайрон мешавад. Касоне, ки ба ҷои яке аз калимаҳояш калимаи дигаре ҷустаанд, наёфтаанд. Назми он ба шеъри шоирони араб монанд нест. Аз бисёр чизҳои пинҳоне, ки дар гузашта рӯй додаанд ва дар оянда рӯй хоҳанд дод, хабар медиҳад. Шунавандагону хонандагонаш аз лаззати он сер намешаванд; хаста шаванд ҳам, малол намегиранд. Бо таҷрибаҳои бешумор маълум шудааст, ки хондану шунидани он ғамро дур мекунад. Ҳатто касоне дида шудаанд, ки онро шунида, дилашонро даҳшату тарс фаро гирифт ва аз ҳамин ҷон доданд. Бисёр душманони сарсахти ислом Қуръони каримро шунида, дилашон нарм шуд ва имон оварданд. Аз душманони ислом ва аз зиндиқоне, ки номи мусалмонро бар худ доранд ва муаттила, малоҳида ва қаромита номида мешаванд, касоне будаанд, ки кӯшидаанд Қуръони каримро тағйир диҳанд, таҳриф кунанд ё монанди онро гӯянд, вале ҳеҷ кадомашон ба мақсад нарасидааст. Таврот ва Инҷилро бошад, одамон ҳамеша тағйир додаанд ва ҳоло ҳам тағйир медиҳанд. Чизҳои неке, ки бо ҳеҷ илм ва таҷриба ёфт намешаванд, ахлоқи нек, фазилатҳое, ки инсонро бартарӣ мебахшанд, некиҳое, ки ба саодати дунё ва охират мерасонанд, маълумот дар бораи оғоз ва анҷоми мавҷудот ва ҳар он чи барои инсон судманд ё зараровар аст, ҳамаашон дар Қуръони карим ошкоро ё пӯшида баён шудаанд. Пӯшидаҳояшро аҳли он мефаҳманд. Ҳамаи илмҳо ва асроре, ки дар ҳамаи китобҳои осмонӣ, дар Таврот, Забур ва Инҷил ҳаст, дар Қуръони карим баён шудааст. Ҳамаи илмҳои Қуръони каримро танҳо Аллоҳ таъоло медонад. Бештари онҳоро ба Паёмбари маҳбуби Худ саллаллоҳу таъоло алайҳи ва саллам баён фармудааст. Алӣ ва Ҳусайн (разияллоҳу таъоло анҳумо) хабар додаанд, ки бисёре аз ин илмҳоро медонанд. Хондани Қуръони карим неъмати бағоят бузург аст. Аллоҳ таъоло ин неъматро ба уммати Ҳабибаш ато фармудааст. Фариштагон аз ин неъмат маҳруманд; аз ин рӯ ба ҷое, ки Қуръони карим хонда мешавад, ҷамъ омада, гӯш медиҳанд. Ҳамаи тафсирҳо танҳо андаке аз илмҳои Қуръони каримро баён мекунанд. Дар рӯзи қиёмат, вақте ки Муҳаммад алайҳиссалом ба минбар баромада, Қуръони карим мехонад, шунавандагон ҳамаи илмҳои онро хоҳанд фаҳмид. 2. Яке аз бузургтарин мӯъҷизаҳои машҳури Муҳаммад алайҳиссалом ду пора кардани моҳ аст. Ин мӯъҷиза ба ҳеҷ паёмбари дигар насиб нашудааст. Вақте ки Муҳаммад алайҳиссалом панҷоҳу дусола буд, дар Макка сардорони кофирони Қурайш назди Ӯ омада, гуфтанд: «Агар паёмбар бошӣ, моҳро ду пора кун.» Муҳаммад алайҳиссалом сахт мехост, ки ҳама, хусусан шиносҳо ва хешовандонаш, имон оваранд. Дастҳояшро бардошта, дуо кард. Аллоҳ таъоло дуояшро қабул фармуда, моҳро ду пора кард. Нимаи он бар болои як кӯҳ ва нимаи дигараш бар болои кӯҳи дигар намоён шуд. Кофирон гуфтанд: «Муҳаммад моро ҷоду кард» ва имон наоварданд.
«Аз Муҳаммад алайҳиссалом ҳазор мӯъҷиза дида шуд; дӯсту душман ҳама инро гуфтанд. Арзишмандтарини ин қадар мӯъҷизаҳо боадаб будан ва хулқҳои неки Ӯ буд» Риёзун-носиҳин
Шеър:
Саг чун моҳро бинад, аккос мезанад;
моҳро дар ин чӣ гуноҳ аст?
Сагон ҳамеша аккос мезананд;
аблаҳ аз ин чӣ мефаҳмад?
Байт:
Рафтани таъми даҳон нишонаи беморист;
ширинтарин шарбатҳо ба коми бемор талх меояд.
3. Дар баъзе ғазваҳо, вақте ки об тамом мешуд, Муҳаммад алайҳиссалом дасти муборакашро ба оби зарфе медаровард; аз миёни ангуштонаш об ҷорӣ мешуд ва зарф пайваста лабрез мегашт. Гоҳ ҳаштод кас, гоҳ сесад кас, гоҳ ҳазору панҷсад кас ва дар ғазваи Табук ҳамаи ҳафтод ҳазор кас бо ҳайвонҳояшон аз ин об нӯшиданд ва онро истифода бурданд. Ҳамин ки дасти муборакашро аз об мебаровард, об аз ҷараён меистод. 4. Рӯзе ба хонаи амакаш Аббос рафта, ӯ ва фарзандонашро дар паҳлӯи худ нишонд ва онҳоро бо эҳроми худ пӯшонда, фармуд: «Эй Парвардигори ман! Чунон ки ин амакам ва Аҳли байтамро пӯшондам, Ту низ онҳоро аз оташи Ҷаҳаннам нигоҳ дор!» Аз деворҳо се бор садои «Омин» шунида шуд.2 5. Рӯзе дар баробари касоне, ки аз Ӯ мӯъҷиза мехостанд, дарахтеро, ки дур буд, назди худ хонд. Дарахт решаҳояшро бар замин кашида омад, салом дод ва гуфт: «Ашҳаду ан ло илоҳа иллаллоҳу ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳ.» Сипас рафт ва дар ҷои худ қарор гирифт. 6. Дар ғазваи Хайбар, вақте ки пеши Ӯ кабоби гӯсфанди заҳролуд гузоштанд, садое шунида шуд: «Ё Расулаллоҳ! Маро нахӯр, ман заҳролудам.»
7. Рӯзе ба марде, ки дар дасташ буте дошт, фармуд: «Агар ин бут бо ман сухан гӯяд, имон меорӣ?» Мард гуфт: «Панҷоҳ сол аст, ки ба ин ибодат мекунам, як бор ҳам ба ман сухане нагуфтааст. Ба ту чӣ гуна сухан мегӯяд?» Муҳаммад алайҳиссалом фармуд: «Эй бут! Ман кистам?» Садое шунида шуд: «Ту паёмбари Аллоҳ ҳастӣ.» Соҳиби бут дарҳол имон овард.
8. Дар Мадина, дар Масҷиди Набавӣ, тунаи хурмое рост меистод. Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳангоми хондани хутба ба ин сутун такя мекард. Онро Ҳаннона меномиданд. Чун минбар сохтанд, дигар назди Ҳаннона нарафт. Ҳамаи ҷамоат садои гиряи онро шуниданд. Аз минбар фуромада, Ҳаннонаро ба оғӯш гирифт ва садояш хомӯш шуд. Фармуд: «Агар онро ба оғӯш намегирифтам, аз ҷудоии ман то рӯзи қиёмат мегирист.»
Чунин мӯъҷизаҳо бисёр дида шудаанд ва дар бораашон хабар дода шудааст. 9. Борҳо дидаанд, ки сангрезаҳое, ки ба даст мегирифт, ва луқмаҳои таоме, ки дар даст дошт, бо овозе мисли садои занбӯри асал Аллоҳ таъолоро тасбеҳ мегуфтанд.
10. Рӯзе кофире омада, гуфт: «Ман аз куҷо донам, ки ту паёмбар ҳастӣ?» Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам фармуд: «Агар он хӯшаи хурморо, ки дар он дарахт аст, назди худ хонам ва ояд, имон меорӣ?» Кофир гуфт: «Бале, имон меорам.» Расулуллоҳ хӯшаи хурморо назди худ хонд ва он ҷаҳида-ҷаҳида омад. Расулуллоҳ фармуд: «Ба ҷоят баргард!» Хӯша боло рафта, дар ҷои худ дар дарахт овезон шуд. Кофир инро дида, имон овард. 11. Дар Макка чанд гург аз рамае гӯсфанд рабуда бурданд. Чӯпон ба онҳо ҳамла карда, гӯсфандонро аз чанги гургон гирифт. Яке аз гургон гуфт: «Ризқеро, ки Аллоҳ таъоло ба мо фиристодааст, аз дасти мо мегирӣ; аз Аллоҳ таъоло натарсидӣ?» Чӯпон гуфт: «Ҳайрон мондам; магар гург ҳам сухан мегӯяд?» Гург гуфт: «Аз ин ҳам аҷибтарашро ба ту гӯям? Дар Мадина Муҳаммад саллаллоҳу таъоло алайҳи ва саллам, ки паёмбари Аллоҳ таъоло аст, мӯъҷизаҳо нишон медиҳад.» Чӯпон омада, инро ба Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам нақл кард ва мусалмон шуд.
12. Сарвари мо Муҳаммад саллаллоҳу алайҳи ва саллам аз чаманзоре мегузашт, ки се бор садои «Ё Расулаллоҳ!»-ро шунид. Ба он тараф нигоҳ карда, оҳуи бастаеро дид. Дар паҳлӯяш марде хоб буд. Чун аз оҳу суол фармуд, ки чӣ мехоҳад, оҳу гуфт: «Ин шикорчӣ маро шикор кардааст. Дар он теппаи рӯ ба рӯ ду бача дорам. Маро сар деҳ! Равам, онҳоро сер карда, баргардам.» Расул алайҳиссалом фармуд: «Оё бар сари сухани худ меистӣ ва бармегардӣ?» Оҳу гуфт: «Барои Аллоҳ ваъда медиҳам; агар барнагардам, азоби Аллоҳ бар ман бод!» Расулуллоҳ оҳуро сар дод. Каме баъд оҳу баргашт. Мард бедор шуда, гуфт: «Ё Расулаллоҳ! Ягон амре доред?» Сарвари мо, Паёмбар, фармуд: «Ин оҳуро озод кун!» Мард ресмони оҳуро кушода, сар дод. Оҳу гуфт: «Ашҳаду ан ло илоҳа иллаллоҳу ва аннака Расулуллоҳ» ва рафт.
13. Рӯзе деҳқонеро ба имон даъват кард. Вай гуфт: «Агар духтари вафоткардаи яке аз ҳамсояҳои мусалмонамро зинда кунӣ, имон меорам.» Ба сари қабри духтар рафтанд. Духтарро бо номаш нидо фармуд. Аввал аз даруни қабр садое омад ва баъд духтар берун баромад. Сарвари мо Расулуллоҳ фармуд: «Оё мехоҳӣ ба дунё баргардӣ?» Духтар гуфт: «Ё Расулаллоҳ! Намехоҳам ба дунё баргардам. Ин ҷо аз хонаи падарам осудатарам. Охирати мусалмон аз дунёяш беҳтар аст.» Деҳқон инро дида, дарҳол имон овард. 14. Ҷобир ибни Абдуллоҳ (разияллоҳу таъоло анҳ) гӯсфанде пухт. Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам бо асҳобаш онро хӯрданд. Фармуд: «Устухонҳояшро нашиканед!» Устухонҳоро ҷамъ карда, дастҳои муборакашро бар онҳо гузошт ва дуо кард. Аллоҳ таъоло гӯсфандро зинда кард. 15. Кӯдакеро назди Расулуллоҳ оварданд, ки бо вуҷуди калон шуданаш ҳеҷ гоҳ сухан нагуфта буд. Фармуд: «Ман кистам?» Кӯдак ҷавоб дод: «Ту Расулуллоҳ ҳастӣ.» Аз он пас то дами марг сухан мегуфт.
«Эй Парвардигори ман! Чунон ки ин амакам (Аббос) ва Аҳли байтамро пӯшондам, Ту низ онҳоро аз оташи Ҷаҳаннам нигоҳ дор!» Ҳадиси шариф
16. Марде пояшро бар тухми мор гузошт ва ҳар ду чашмаш нобино шуд. Вайро назди Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам оварданд. Ҳамин ки аз оби даҳони муборакаш ба чашмонаш молида шуд, чашмонаш бино шуданд; ҳатто дар ҳаштодсолагӣ ресмонро аз сӯрохи сӯзан мегузаронд.
17. Муҳаммад ибни Ҳотиб мегӯяд: «Хурд будам. Ба болоям оби ҷӯшон рехт ва баданам сӯхт. Падарам маро назди Расулуллоҳ саллаллоҳу таъоло алайҳи ва саллам бурд. Бо дастони муборакаш аз оби даҳонаш ба ҷойҳои сӯхта молид ва дуо фармуд. Ҳамон дам сӯхтагиҳо шифо ёфтанд.»
18. Зане писари калашро овард. Расулуллоҳ бо дастони муборакаш сари ӯро сила кард. Писар шифо ёфт ва мӯйҳояш рӯидан гирифтанд.
19. Дар китобҳои «Сунан»-и Тирмизӣ ва Насоӣ омадааст: Марде, ки ҳар ду чашмаш нобино (кӯр) буд, омада, гуфт: «Ё Расулаллоҳ! Дуо кун, то чашмонам бино шаванд.» Сарвари мо ба ӯ марҳамат карда, фармуд, ки таҳорати комил гирад ва сипас ин дуоро бихонад: «Эй Парвардигори ман! Ба Ту зорӣ мекунам. Паёмбари маҳбубат Муҳаммад алайҳиссаломро дар миён гузошта, аз Ту мехоҳам. Эй паёмбари бисёр маҳбубам, ҳазрати Муҳаммад! Туро васила карда, ба Парвардигорам зорӣ мекунам. Аз Ӯ мехоҳам, ки ба хотири ту дуоямро қабул кунад. Эй Парвардигори ман! Ин Паёмбари волоро шафоатгари ман гардон! Ба ҳурмати Ӯ дуоямро қабул кун!» Мард таҳорат гирифта, дуо кард ва чашмонаш бино шуданд. Мусалмонон ҳамеша ин дуоро хондаанд ва ба муродҳояшон расидаанд. 20. Расулуллоҳ бо Абӯтолиб дар биёбоне мерафт. Абӯтолиб гуфт, ки сахт ташна шудааст. Расулуллоҳ саллаллоҳу таъоло алайҳи ва саллам аз маркаб фуромада, фармуд: «Ташна шудӣ?» ва пошнаи пои муборакашро ба замин зад. Об фаввора зад. Фармуд: «Эй амак, аз ин об бинӯш!» 21. Дар сафари Ҳудайбия назди чоҳи камобе фуруд омаданд. Лашкариён аз ташнагӣ шикоят карданд. Як сатил об талабид, аз он таҳорат гирифт, ба он оби даҳон андохт ва фармуд, ки онро ба чоҳ резанд. Сипас тире гирифта, ба чоҳ партофт. Диданд, ки чоҳ то лаб пур аз об шудааст.
22. Дар ғазвае лашкариён аз ташнагӣ шикоят карданд. Расул алайҳиссалом ду нафар аз лашкариёнро ба ҷустуҷӯи об фиристод. Онҳо занеро диданд, ки бо ду машки пур аз об бар шутур савор буд, ва ӯро оварданд. Расул алайҳиссалом аз он зан каме об хост ва фармуд, ки онро ба зарфе резанд. Тамоми лашкар омада, навбат ба навбат зарфу машкҳояшонро пур карданд. Ба зан андаке хурмо доданд ва машкҳояшро ҳам пур аз об карданд.
Расулуллоҳ фармуд: «Аз оби ту чизе кам накардем. Обро ба мо Аллоҳ таъоло дод.»
23. Дар Мадина, вақте ки бар минбар хутба мехонд, марде гуфт: «Ё Расулаллоҳ, саллаллоҳу таъоло алайҳи ва саллам! Аз хушксолӣ кӯдакон, ҳайвонот ва киштзорҳоямон нобуд мешаванд. Ба фарёди мо рас!» Дастҳояшро бардошта, дуо кард. Дар осмон як пора абр ҳам набуд, аммо ҳанӯз дастҳои муборакашро ба рӯяш накашида буд, ки абрҳо ҷамъ шуданд. Дарҳол борон сар шуд ва чанд рӯз давом кард. Боз вақте ки бар минбар хутба мехонд, ҳамон мард гуфт: «Ё Расулаллоҳ! Аз борон ҳалок мешавем.» Расул алайҳиссалом табассум кард ва фармуд: «Эй Парвардигори ман! Раҳмататро ба бандагони дигарат низ ато фармо!» Абрҳо пароканда шуданд ва офтоб баромад. 24. Ҷобир ибни Абдуллоҳ (разияллоҳу таъоло анҳ) мегӯяд: қарзи бисёр доштам. Инро ба Расулуллоҳ саллаллоҳу таъоло алайҳи ва саллам хабар додам. Ба боғам омада, се бор гирди хирмани хурмо гашт. Сипас фармуд: «Қарздеҳонатро бихон, биёянд!» Ба ҳар кадомашон ҳаққашро доданд ва аз хирман чизе кам нашуд. 25. Зане ба тариқи ҳадя асал фиристод. Асалро қабул карда, зарфи холиро баргардонд. Бо қудрати Аллоҳ таъоло зарф пур аз асал баргашт. Зан омада, гуфт: «Ё Расулаллоҳ! Гуноҳам чист? Чаро ҳадяамро қабул накардед?» Фармуд: «Ҳадяи туро қабул кардем. Асале, ки дидӣ, баракатест, ки Аллоҳ таъоло ба ҳадяи ту додааст.» Зан шод шуда, асалро ба хона бурд. Вай бо фарзандонаш моҳҳо аз он хӯрданд ва ҳеҷ кам нашуд. Рӯзе ғалатан асалро ба зарфи дигар рехтанд ва аз он хӯрда, тамомаш карданд. Инро ба Расулуллоҳ хабар доданд. Фармуд: «Агар дар зарфе, ки фиристода будам, мемонд, то дунё бошад, аз он мехӯрданд ва ҳеҷ гоҳ кам намешуд.»
26. Абӯҳурайра мегӯяд: ба Расулуллоҳ чанд дона хурмо овардам ва хоҳиш кардам, ки барои баракати онҳо дуо кунад. Барои пурбаракат шуданашон дуо фармуд. Баъд фармуд: «Инҳоро гир ва дар зарфат гузор. Ҳар гоҳ хостӣ аз он бигирӣ, бо дастат аз даруни он бигир; онро холӣ карда, аз замин нагир!» Халтаеро, ки хурмоҳо дар он буданд, шабу рӯз аз худ ҷудо накардам ва то замони Усмон (разияллоҳу анҳ) ҳамеша аз он хӯрдам. Ба ҳамроҳонам ҳам хӯрондам ва мушт-мушт садақа додам. Рӯзе, ки Усмон (разияллоҳу анҳ) шаҳид шуд, халтаам гум шуд. 27. Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам мисли Сулаймон (алайҳиссалом) забони ҳамаи ҳайвонотро мефаҳмид. Бисёр дида шудааст, ки ҳайвонот омада, аз соҳибонашон ё аз дигарон назди Ӯ шикоят мекарданд. Расулуллоҳ инро ба асҳоби киром хабар медод. Дар ғазваи Ҳунайн ба хачири сафеде, ки бар он савор буд ва «Дулдул» ном дошт, фармуд: «Ба замин нишин!» Дулдул дарҳол ба замин нишаст ва Ӯ аз замин як мушт рег гирифта, бар кофирон пошид.
28. Рӯзе ба ҳамсараш Ҳафса (разияллоҳу анҳо) фармуд: «Абӯбакр ва падарат идораи умматамро ба даст хоҳанд гирифт.» Бо ин сухан мужда дод, ки Абӯбакр ва Умар, падари Ҳафса (разияллоҳу анҳум), халифа хоҳанд шуд.
«Эй Ҳафса! Абӯбакр ва падарат идораи умматамро ба даст хоҳанд гирифт» Ҳадиси шариф
29. Абӯҳурайраро (разияллоҳу таъоло анҳ) ба нигаҳбонии хурмоҳое гумошта буд, ки ба сифати закот ба Мадина оварда буданд. Абӯҳурайра мардеро сари дуздии хурмо дастгир кард ва гуфт: «Туро назди Расулуллоҳ мебарам.» Дузд зорӣ карда гуфт: «Камбағалам, аҳлу аёлам бисёр аст.» Абӯҳурайра ӯро сар дод. Фардои он рӯз Расулуллоҳ Абӯҳурайраро назди худ хонда, фармуд: «Марде, ки дишаб сар додӣ, чӣ карда буд?» Абӯҳурайра воқеаро нақл кард. Фармуд: «Туро фиреб додааст. Боз хоҳад омад.» Шаби дигар боз омад ва дастгир шуд. Боз зорӣ карда, гуфт: «Ба хотири Аллоҳ маро сар деҳ!» ва халос ёфт. Шаби сеюм боз омада, дастгир шуд, вале ин бор зориҳояш фоида надод. Гуфт: «Агар маро сар диҳӣ, ба ту чанд чизе меомӯзонам, ки бисёр ба корат меояд.» Абӯҳурайра розӣ шуд. Он мард гуфт: «Агар шаб ҳангоми хоб Оятулкурсӣ-ро хонӣ, Аллоҳ таъоло туро нигоҳ медорад ва шайтон ба ту наздик намешавад» ва рафт. Фардо Расулуллоҳ боз аз Абӯҳурайра суол фармуд ва ҷавобро шунида, фармуд: «Ин бор рост гуфтааст; ҳол он ки худаш бисёр дурӯғгӯст. Оё медонӣ, ки се шаб боз бо кӣ сухан мегӯӣ?» Абӯҳурайра гуфт: «Не, намедонам.» Фармуд: «Он кас шайтон буд.»
30. Барои ҷанг бо лашкарҳои императори Рум ба ҷое бо номи «Мӯта» лашкар фиристода буд. Он ҷо се амир аз саҳоба (Зайд ибни Ҳориса, Ҷаъфар ибни Абӯтолиб ва Абдуллоҳ ибни Равоҳа) пай дар пай шаҳид шуданд. Ӯ дар Мадина бар минбар буд ва бо нишон додани Аллоҳ таъоло инро дида, ба касоне, ки дар наздаш буданд, хабар дод. 31. Вақте ки Муоз ибни Ҷабалро (разияллоҳу таъоло анҳ) ба сифати волӣ ба Яман мефиристод, ӯро то берун аз Мадина гусел кард, ба ӯ насиҳатҳои бисёр дод ва фармуд: «Ману ту дигар то рӯзи қиёмат якдигарро нахоҳем дид.» Ҳанӯз Муоз дар Яман буд, ки Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам дар Мадина вафот кард.
32. Дар вақти вафот ба духтараш Фотима фармуд: «Аз миёни хешовандонам аввал ту ба ман хоҳӣ пайваст.» Шаш моҳ баъд Фотима (разияллоҳу анҳо) вафот кард. Аз хешовандонаш ҳеҷ кас пеш аз Фотима вафот накарда буд.
33. Ба Қайс ибни Шаммос (разияллоҳу анҳ) фармуд: «Хуб зиндагӣ мекунӣ ва шаҳид аз дунё меравӣ.» Дар замони халифагии Абӯбакр (разияллоҳу таъоло анҳ) Қайс дар ҷанге, ки дар Ямома бо Мусайламаи Каззоб шуд, шаҳид гашт. Инчунин хабар дод, ки ҳазрати Умари Форуқ, ҳазрати Усмон ва ҳазрати Алӣ (разияллоҳу таъоло анҳум аҷмаъин) шаҳид хоҳанд шуд. 34. Мужда дод, ки сарзаминҳои Кисро, подшоҳи Эрон, ва Қайсар, подшоҳи Рум, ба дасти мусалмонон хоҳад гузашт ва ганҷҳояшон дар роҳи Аллоҳ тақсим хоҳад шуд. 35. Хабар дод, ки бисёре аз умматаш аз роҳи баҳр ба ғазва хоҳанд рафт ва бонуе аз саҳоба бо номи Умму Ҳиром дар он ғазва хоҳад буд. Дар замони халифагии ҳазрати Усмон мусалмонон бо киштиҳо ба ҷазираи Қибрис рафта, ҷанг карданд. Ин бону ҳам ҳамроҳашон буд ва дар он ҷо шаҳид шуд.3
36. Рӯзе Расул алайҳиссалом дар ҷои баланде нишаста буд. Ба ҳамроҳонаш рӯ оварда, фармуд: «Оё он чиро, ки ман мебинам, шумо ҳам мебинед? Қасам мехӯрам, ки фитнаҳоеро, ки дар миёни хонаҳоятон, дар кӯчаҳо пайдо хоҳанд шуд, мебинам.» Дар рӯзҳое, ки Усмон (разияллоҳу анҳ) шаҳид карда шуд, ва баъдтар дар замони Язид дар Мадина фитнаҳои бузург рӯй доданд. Дар кӯчаҳо хуни бисёр касон рехт.
37. Рӯзе хабар дод, ки яке аз ҳамсаронаш бар зидди халифа исён хоҳад кард. Оиша (разияллоҳу таъоло анҳо) ба ин сухан хандид. Фармуд: «Эй Ҳумайро4! Ин сухани маро фаромӯш накун! Мабодо он зан ту бошӣ!» Сипас ба Алӣ (разияллоҳу анҳ) рӯ оварда, фармуд: «Агар кори ӯ ба дасти ту афтад, бо ӯ нармӣ кун!» Сӣ сол баъд Оиша (разияллоҳу анҳо) бо Алӣ (разияллоҳу анҳ) ҷанг кард ва ба дасти ӯ асир афтод. Алӣ (разияллоҳу анҳ) ӯро бо иззату эҳтиром аз Басра ба Мадина фиристод.
38. Ба ҳазрати Муовия фармуд: «Агар рӯзе бар умматам ҳоким шавӣ, ба некӯкорон подош деҳ ва бадкоронро афв кун!» Ҳазрати Муовия дар замони ҳазрати Умар ва ҳазрати Усмон бист сол дар Шом волӣ буд, сипас бист сол халифагӣ кард. 39. Рӯзе фармуд: «Муовия ҳаргиз мағлуб намешавад.» Алӣ (разияллоҳу таъоло анҳ) дар ҷанги Сиффин ин ҳадисро шунида, гуфт: «Агар пештар шунида будам, бо Муовия (разияллоҳу таъоло анҳ) ҷанг намекардам.» 40. Ба Аммор ибни Ёсир (разияллоҳу таъоло анҳ) фармуд: «Туро касони боғӣ ва осӣ хоҳанд кушт.» Аммор ҳамроҳи Алӣ (разияллоҳу анҳ) бар зидди Муовия (разияллоҳу анҳ) меҷангид, ки шаҳид шуд. 41. Дар бораи Ҳасан, писари духтараш Фотима (разияллоҳу таъоло анҳумо), фармуд: «Ин писарам бисёр пурхайр аст. Аллоҳ таъоло ӯро сабаби сулҳи ду лашкари бузурги мусалмонон хоҳад гардонид.» Ҳасан бо лашкари бузург ба ҷанг бар зидди Муовия (разияллоҳу анҳ) омода буд, вале барои пешгирии фитна ва то хуни мусалмонон рехта нашавад, халифагиро, ки ҳаққи ӯ буд, ба Муовия (разияллоҳу анҳ) супурд. 42. Абдуллоҳ ибни Зубайр (разияллоҳу таъоло анҳумо) хунеро, ки ҳангоми ҳиҷомат аз Расулуллоҳ саллаллоҳу таъоло алайҳи ва саллам баромада буд, нӯшид. Расулуллоҳ инро дида, фармуд: «Оё медонӣ, ки аз мардум чиҳо бар сарат хоҳад омад? Аз ту низ ба мардум чизҳои бисёр хоҳад расид. Оташи Ҷаҳаннам туро намесӯзонад.» Вақте ки Абдуллоҳ ибни Зубайр дар Макка халифагии худро эълон кард, Абдулмалик ибни Марвон Ҳаҷҷоҷро бо лашкари бузург аз Шом ба Макка фиристод. Абдуллоҳро дастгир карда, куштанд. 43. Ба модари Абдуллоҳ ибни Аббос нигариста, фармуд: «Ту писаре хоҳӣ дошт. Вақте ки ба дунё омад, ӯро назди ман биёр!» Чун кӯдакро оварданд, ба гӯшаш азон ва иқомат хонд ва аз оби даҳони муборакаш ба даҳони ӯ молид. Номашро Абдуллоҳ гузошт, ӯро ба оғӯши модараш дод ва фармуд: «Падари халифаҳоро гир ва бар!» Падари кӯдак, ҳазрати Аббос, инро шунида, омад ва пурсид. Фармуд: «Бале, чунин гуфтам. Ин кӯдак падари халифаҳост. Дар миёни онҳо Саффоҳ, Маҳдӣ ва касе, ки бо Исо алайҳиссалом намоз мегузорад, хоҳанд буд.» Дар сари давлати Аббосиён халифаҳои бисёре нишастанд ва ҳамаи онҳо аз насли Абдуллоҳ ибни Аббос буданд.
«Эй Муовия! Агар рӯзе бар умматам ҳоким шавӣ, ба некӯкорон подош деҳ ва бадкоронро афв кун!» Ҳадиси шариф
44. Рӯзе фармуд: «Дар миёни умматам касони бисёре пайдо хоҳанд шуд, ки рофизӣ номида мешаванд. Инҳо аз дини ислом ҷудо хоҳанд шуд.»
45. Барои бисёре аз асҳобаш дуои хайр кард; ҳамаи он дуоҳо қабул шуданд ва онҳо фоидаашро диданд. Алӣ (разияллоҳу таъоло анҳ) мегӯяд: Расулуллоҳ саллаллоҳу таъоло алайҳи ва саллам хост маро ба сифати қозӣ (ҳоким) ба Яман фиристад. Гуфтам: «Ё Расулаллоҳ, саллаллоҳу таъоло алайҳи ва саллам! Ман қозигӣ карданро намедонам.» Дасти муборакашро бар синаам гузошт ва фармуд: «Эй Парвардигори ман! Ба дили ӯ чизҳои дурустро баён фармо. Ҳамеша рост гуфтанро насибаш гардон!» Аз он пас аз миёни даъвогароне, ки назди ман меомаданд, дарҳол мефаҳмидам, ки ҳақ бо кист ва аз рӯи ҳақ ҳукм мекардам.
46. Даҳ касеро, ки Расулуллоҳ ба онҳо муждаи ба Ҷаннат рафтанро дод, «Ашараи мубашшара» меноманд. Дар ғазваи Уҳуд дар ҳаққи яке аз онҳо, Саъд ибни Абӯваққос (разияллоҳу анҳ), фармуд: «Эй Парвардигори ман! Тирҳои ӯро ба ҳадаф расон ва дуоҳояшро қабул кун!» Аз он пас ҳар дуои Саъд қабул шуд ва ҳар тире, ки андохт, ба душман расид.
47. Дасти муборакашро бар пешонии амакбачааш Абдуллоҳ ибни Аббос гузошта, фармуд: «Эй Парвардигори ман! Вайро дар дин олими чуқурфаҳм ва соҳиби ҳикмат гардон! Илмҳои Қуръони каримро ба ӯ ато фармо!» Аз он пас Абдуллоҳ ибни Аббос дар ҳамаи илмҳо, хусусан дар илмҳои тафсир, ҳадис ва фиқҳ, ягонаи замони худ гашт. Саҳоба ва тобеин ҳама чизро аз ӯ меомӯхтанд. Бо номҳои «Тарҷумонул-Қуръон», «Баҳрул-илм» ва «Раисул-муфассирин» машҳур шуд ва сарзаминҳои ислом аз шогирдонаш пур гаштанд.5
48. Барои Анас ибни Молик, ки аз хизматгоронаш буд, чунин дуо кард: «Эй Парвардигори ман! Мол ва фарзандонашро бисёр ва умрашро дароз гардон ва гуноҳҳояшро афв кун!» Бо гузашти замон мол ва мулки ӯ афзуд. Дарахтону токзорҳояш ҳар сол мева медоданд. Фарзандони бисёр пайдо кард. Саду даҳ сол умр дид. Дар охири умраш гуфт: «Эй Парвардигори ман! Аз дуоҳое, ки Ҳабибат барои ман кард, сетоашро қабул ва ато фармудӣ! Чорумаш, ки бахшида шудани гуноҳҳоям аст, оё чӣ мешуда бошад?» ва нидое шунид: «Чорумашро низ қабул кардам. Хотиратро ҷамъ дор!»
«Эй Парвардигори ман! Вайро (Абдуллоҳ ибни Аббосро) дар дин олими чуқурфаҳм ва соҳиби ҳикмат гардон! Илмҳои Қуръони каримро ба ӯ ато фармо!» Ҳадиси шариф
49. Барои Молик ибни Рабиа (разияллоҳу таъоло анҳ) дуо карда, фармуд: «Фарзандонат пурбаракат бошанд!» Ҳаштод писар ёфт.
50. Вақте ки шоири машҳур Нобиға чанд шеъри худро хонд, Паёмбари мо дуоеро, ки дар миёни арабҳо машҳур буд, бар забон овард: «Аллоҳ таъоло дандонҳоятро нарезонад!» Нобиға ба садсолагӣ расида буд ва дандонҳояш сафеду дурахшон, мисли марворид, қатор-қатор меистоданд. 51. Барои Урва ибни Ҷаъд (разияллоҳу таъоло анҳ) чунин дуо фармуд: «Эй Парвардигори ман! Ба тиҷорати ӯ баракат деҳ!» Урва мегӯяд: «Аз он пас ҳар тиҷорате, ки кардам, фоида овард ва ҳеҷ гоҳ зиён надидам.» 52. Рӯзе духтараш Фотима (разияллоҳу таъоло анҳо) назди Ӯ омад. Аз гуруснагӣ ранги рӯяш зард шуда буд. Дасташро бар синаи ӯ гузошта, фармуд: «Эй Парвардигори ман, ки гуруснагонро сер мекунӣ! Фотима, духтари Муҳаммадро гурусна нагузор!» Дарҳол хун ба рӯи Фотима давид ва ӯ ҷон гирифт. То вафоташ ҳаргиз гуруснагиро ҳис накард.
53. Барои Абдурраҳмон ибни Авф, ки аз Ашараи мубашшара буд, дуои баракат кард. Моли ӯ чунон афзуд, ки дар забонҳо достон шуд.
54. Фармуд: «Дуои ҳар паёмбар қабул мешавад. Ҳар паёмбар дар дунё барои умматаш дуо кард. Ман бошам, дуо мекунам, ки дар рӯзи қиёмат ба ман иҷозати шафоати умматам дода шавад. Иншоаллоҳ дуоям қабул хоҳад шуд. Барои ҳамаи касоне, ки мушрик нестанд, шафоат хоҳам кард.»
55. Ба баъзе деҳаҳои Макка рафта, барои имон овардани онҳо бисёр кӯшид, аммо қабул накарданд. Он гоҳ дуо кард, ки ба тангие мисли қаҳтии замони Юсуф паёмбар (алайҳиссалоту вассалом) дар Миср гирифтор шаванд. Он сол дар он ҷойҳо чунон қаҳтӣ шуд, ки мурдор хӯрданд. 56. Утайба, писари амакаш Абӯлаҳаб, бо он ки домоди Расулуллоҳ (алайҳиссалоту вассалом) буд, ба Расулуллоҳ имон наовард ва он Сарварро саллаллоҳу алайҳи ва саллам бисёр ғамгин кард. Духтари муборакаш Умму Кулсум хотунро талоқ дод. Суханони зишт гуфт. Расулуллоҳ аз ин кор сахт ғамгин шуда, фармуд: «Эй Парвардигори ман! Яке аз сагонатро бар ӯ мусаллат гардон!» Шабе Утайба, ки барои тиҷорат ба Шом мерафт, дар миёни ҳамроҳонаш хоб буд. Шере омада, ҳамроҳонашро бӯй кашид ва гузашта рафт. Навбат ба Утайба расид, ӯро рабуда, пора-пора кард. 57. Марде бо дасти чап таом мехӯрд. Фармуд: «Бо дасти рост бихӯр!» Он мард дурӯғ гуфт: «Бозуи ростам ҳаракат намекунад.» Фармуд: «Пас дасти ростат дигар ҳаракат накунад!»6 То дами марг дасти росташро ба даҳонаш бурда натавонист.
58. Ба Хусрави Парвиз, подшоҳи Эрон, нома фиристода, ӯро ба имон даъват кард. Хусрави пастфитрат номаро дарронд ва элчиеро, ки онро оварда буд, шаҳид кард. Расул алайҳиссалом инро шунида, сахт ғамгин шуд ва фармуд: «Эй Парвардигори ман! Чунон ки ӯ номаи маро дарронд, Ту мулки ӯро пора-пора кун!» Ҳанӯз Расулуллоҳ зинда буд, ки писари Хусрав, Шерӯя, ӯро бо ханҷар пора-пора кард. Дар замони халифагии Умар (разияллоҳу таъоло анҳ) мусалмонон тамоми сарзамини Эронро фатҳ карданд ва аз Хусрав на насле монд, на мулке.
59. Расул алайҳиссалом дар бозор амр ба маъруф ва наҳй аз мункар карда, насиҳат медод. Дар ин ҳол пастфитрате бо номи Ҳакам ибни Ос, падари Марвон, аз қафои Расулуллоҳ саллаллоҳу таъоло алайҳи ва саллам омада, чашмонашро мекушоду мепӯшид, рӯяшро турш мекард ва ҳамин тавр масхара мекард. Расул алайҳиссалом ба қафо нигариста, он ҳоли зишти ӯро дид ва фармуд: «Ба ҳамон шакле, ки худро нишон додӣ, бимон!» То дами марг рӯю чашмони он мард ларзон монд. 60. Аллоҳ таъоло Ҳабиби Худро аз балоҳо нигоҳ медошт. Абӯҷаҳл бузургтарин душмани Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам буд. Як бор санги калонеро бардошт, то ба сари муборакаш занад; аммо бар ҳар яке аз ду китфи Расулуллоҳ маре дид, санг аз дасташ афтод ва гурехт.
61. Боз як бор, вақте ки Ӯ назди Каъбаи муаззама намоз мехонд, Абӯҷаҳли пастфитрат «ҳоло айни вақташ аст» гуфта, хост бо корд бар Ӯ ҳамла кунад; аммо ногаҳон баргашта, гурехт. Ёронаш пурсиданд: «Чаро тарсидӣ?» Гуфт: «Миёни ману Муҳаммад саллаллоҳу таъоло алайҳи ва саллам хандақи пур аз оташ дидам. Бисёр касон маро интизор буданд. Агар як қадам мегузоштам, маро гирифта, ба оташ меандохтанд.» Мусалмонон инро шунида, аз Расулуллоҳ саллаллоҳу таъоло алайҳи ва саллам пурсиданд. Фармуд: «Фариштагони Аллоҳ таъоло ӯро дастгир карда, пора-пора мекарданд.»
62. Дар соли чоруми ҳиҷрат, дар «Бани Назир», Расулуллоҳ саллаллоҳу таъоло алайҳи ва саллам дар зери деворҳои қалъаи яҳудиён бо асҳобаш гуфтугӯ мекард. Яҳудие хост санги калони осиёро аз боло бар Ӯ партояд, вале ҳамин ки дасташро ба сӯи санг дароз кард, ҳар ду дасташ шал шуданд. 63. Дар соли нӯҳуми ҳиҷрат одамон аз ҷойҳои дур гурӯҳ-гурӯҳ омада, имон меоварданд. Ду кофир бо номи Омир ва Арбад ба омадагон ҳамроҳ шуданд. Омир ба Расулуллоҳ саллаллоҳу таъоло алайҳи ва саллам мегуфт, ки имон овардаанд, Арбад бошад, ба қафои Ӯ гузашта, хост шамшерашро аз ғилоф барорад; аммо дасташ аз кор монд. Омир аз рӯ ба рӯ ишора кард, ки «чаро истодаӣ?» Он гоҳ Расул алайҳиссалом фармуд: «Аллоҳ таъоло маро аз зарари ҳар дуи шумо нигоҳ дошт.» Чун аз он ҷо дур шуданд, Омир ба Арбад гуфт: «Чаро ба сухани худ вафо накардӣ?» Вай гуфт: «Чӣ кунам, ки чанд бор хостам шамшерро бикашам, аммо ҳамеша туро дар миёни мо ду нафар медидам.» Пас аз чанд рӯз дар ҳавои соф ногаҳон абрҳо осмонро фаро гирифтанд. Барқ Арбадро зад ва вай бо шутураш ҳалок шуд.
64. Рӯзе Расул алайҳиссалом таҳорат гирифта, яке аз маҳсиҳояшро пӯшид; ҳамин ки ба дигараш даст дароз кард, паррандае маҳсиро рабуд ва дар ҳаво афшонд. Аз даруни он море афтод. Сипас парранда маҳсиро ба замин партофт. Аз ҳамон рӯз пойафзолро пеш аз пӯшидан афшондан суннат шуд. 65. Расул алайҳиссалом дар ғазваҳо ва биёбонҳо барои муҳофизати худ аз асҳобаш посбононе таъин карда буд. Вақте ки ояти каримаи шасту ҳафтуми сураи Моида нозил шуд, ки маънояш чунин аст: «Аллоҳ туро аз зарари одамон нигоҳ медорад», посбононро бардошт. Дар миёни душманон танҳо мегашт, танҳо мехобид ва ҳеҷ наметарсид.
«Эй Паёмбари бошукӯҳ! Аллоҳ туро аз зарари одамон нигоҳ медорад» Моида: 67
66. Ҳазрати Анас нақл мекунад: Расулуллоҳ дастмоле дошт, ки рӯи муборакашро бо он пок мекард. Ҳар гоҳ дастмол чиркин мешуд, онро ба оташ мепартофт. Чиркҳо месӯхтанд, аммо дастмол намесӯхт ва тозаву покиза мешуд. 67. Аз сатил оби чоҳеро нӯшид ва боқимондаашро ба чоҳ рехтанд. Аз он пас ҳамеша аз он чоҳ бӯи мушк меомад. 68. Дар бадани Утба ибни Фарқад (разияллоҳу анҳ) беморие бо номи хоришак (уртикария) пайдо шуд. Расул алайҳиссалом либосашро кашида, ба кафи дастони муборакаш оби даҳон андохт ва бо дастонаш бадани ӯро молид. Бемор шифо ёфт. Баданаш мисли мушк хушбӯй буд ва ин ҳол муддати дароз давом кард. 69. Боре Расул алайҳиссалом намоз мехонд, ки шайтон омад, то намози Ӯро вайрон кунад. Ӯ бо дастони муборакаш шайтонро дастгир кард, аз вай ваъда гирифт, ки дигар омада намозашро вайрон намекунад, ва баъд сар дод.
70. Абдуллоҳ ибни Убай ибни Салул, сардори мунофиқони Мадина, дар дами маргаш Расулуллоҳро назди худ хонд ва зорӣ кард: «Пироҳанеро, ки дар бар доред, кафани ман кунед.» Одати Ӯ ин буд, ки ҳар чӣ аз Ӯ мехостанд, медод; аз ин рӯ пироҳанашро ба ӯ ато фармуд. Ҳатто намози ҷанозаашро ҳам хонд. Ҳазор мунофиқе, ки дар Мадина буданд, аз ин эҳсони Расулуллоҳ саллаллоҳу таъоло алайҳи ва саллам ҳайрон монда, ҳама имон оварданд. 71. Аз кофирони Қурайш Валид ибни Муғира, Ос ибни Воил, Ҳорис ибни Қайс, Асвад ибни Яғус ва Асвад ибни Мутталиб дар ҷафо ва азият расонидан ба Расулуллоҳ саллаллоҳу таъоло алайҳи ва саллам аз дигарон зиёдаравӣ мекарданд. Ҷабраил алайҳиссалом омада, ояти наваду панҷуми сураи Ҳиҷрро овард, ки маънояш чунин аст: «Мо ҷазои касонеро, ки туро масхара мекунанд, медиҳем…»; ва ба пои Валид, ба пошнаи дуюмӣ, ба бинии сеюмӣ, ба сари чорумӣ ва ба чашмони панҷумӣ ишора кард. Ба пои Валид тире халид. Вай чунон мутакаббир буд, ки хам шуда тирро кашидан ва партофтан ба ӯ гарон омад. Оҳани тир ба раги пошнааш фурӯ рафт ва ӯ ба бемории ирқуннасо гирифтор шуд. Ба пошнаи Ос хор халид ва пояш мисли машк варам кард. Аз бинии Ҳорис пайваста хун меомад. Асвад зери дарахте хушҳол нишаста буд, ки сарашро ба дарахт зад; Асвади дигар нобино шуд ва ҳамаашон ҳалок шуданд.
72. Дар Мадина аз қабилаи Бани Наҷҷор зани соҳибҷамоле буд. Ҷине ба ӯ ошиқ шуда, ҳамеша назди ӯ меомад. Пас аз он ки Расул алайҳиссалом ба Мадина омад, рӯзе ин ҷин бар девори рӯ ба рӯи хонаи он зан нишаста буд. Зан ӯро шинохт ва гуфт: «Чаро дигар назди ман намеоӣ?» Ҷин гуфт: «Паёмбари Аллоҳ таъоло саллаллоҳу таъоло алайҳи ва саллам зино ва ҳамаи ҳаромҳоро манъ кардааст.»
73. Дар ҷанге, ки «Биъри Маъуна» ном дорад, кофирон ваъдаи додаашонро шикаста, аз ҳафтод нафар саҳоба ҷуз як-ду нафар ҳамаро шаҳид карданд. Дар миёни онҳо Омир ибни Фуҳайра (разияллоҳу таъоло анҳ) низ буд, ки ғуломи Абӯбакр (разияллоҳу анҳ) буд, Абӯбакр ӯро озод карда буд ва аз аввалин имоновардагон буд. Вайро бо найза заданд ва фариштагон дар пеши чашми кофирон ӯро ба осмон бардоштанд. Чун инро ба Расулуллоҳ саллаллоҳу таъоло алайҳи ва саллам хабар доданд, фармуд: «Вайро фариштагони Ҷаннат дафн карданд ва рӯҳаш ба Ҷаннат бурда шуд.»
74. Саъд ибни Муоз (разияллоҳу таъоло анҳ) дар ғазваи Хандақ захмӣ шуд ва пас аз муддате вафот кард. Расулуллоҳ саллаллоҳу таъоло алайҳи ва саллам хабар дод, ки дар намози ҷанозаи ӯ ҳафтод ҳазор фаришта ҳозир буданд. Ҳангоми кандани қабраш бӯи мушк ба ҳар сӯ паҳн шуд. 75. Саҳобие бо номи Сафина, ки Умму Салама (разияллоҳу таъоло анҳо), яке аз ҳамсарони Расулуллоҳ саллаллоҳу таъоло алайҳи ва саллам, ӯро озод карда буд, ҳаргиз аз хизмати Расулуллоҳ ҷудо намешуд. Дар ғазвае, ки бар зидди румиён рӯй дод, аз лашкар ҷудо монда, ба асорати кофирон афтод. Гурехта бармегашт, ки дар пеши роҳаш шери даҳшатноке пайдо шуд. Гуфт: «Ман хизматгори Расулуллоҳ ҳастам» ва он чиро, ки бар сараш омада буд, ба шер нақл кард. Шер сару рӯяшро ба ӯ молид ва дар паҳлӯяш роҳ рафт. Барои он ки аз душман ба ӯ зараре нарасад, аз паҳлӯяш ҷудо нашуд. Ҳамин ки лашкари ислом намоён шуд, баргашта рафт. 76. Марде бо номи Ҷаҳҷоҳи Ғаффорӣ бар зидди халифа Усмон (разияллоҳу таъоло анҳ) исён кард. Асоеро, ки Расулуллоҳ саллаллоҳу таъоло алайҳи ва саллам ҳамеша дар даст мегирифт, бо зонуяш шикаст. Як сол баъд дар зонуяш бемории шерпанҷа (сиёҳзахм) пайдо шуд ва боиси марги ӯ гардид.
77. Муовия (разияллоҳу таъоло анҳ) аз Шом ба ҳаҷ омада, хост минбари шарифи Расулуллоҳ саллаллоҳу таъоло алайҳи ва салламро, ки дар Мадина буд, барои табаррук ба Шом барад. Ҳамин ки минбарро аз ҷояш ҷунбонданд, офтоб гирифт. Ҳама ҷо торик шуд ва ситораҳо намоён гаштанд. Муовия аз ин хоҳишаш даст кашид. 78. Дар ғазваи Уҳуд яке аз чашмони Абӯқатода аз косааш берун омада, бар рухсораш афтод. Вайро назди Расулуллоҳ оварданд. Расулуллоҳ бо дасти муборакаш чашми ӯро ба ҷояш гузошт ва фармуд: «Эй Парвардигори ман! Чашми ӯро зебо гардон!» Ин чашм аз чашми дигараш зеботар шуд ва бо он беҳтар медид. Боре яке аз наберагони Абӯқатода назди халифа Умар ибни Абдулазиз омад. Халифа пурсид: «Ту кистӣ?» Вай байте хонда, баён кард, ки набераи касест, ки Расулуллоҳ бо дасти муборакаш чашми ӯро ба ҷояш гузошта буд. Халифа ин байтҳоро шунида, ба ӯ бисёр икрому эҳсон кард. 79. Иёс ибни Салама мегӯяд: дар ғазваи Хайбар Расулуллоҳ маро фиристода, Алиро (разияллоҳу анҳумо) талаб кард. Чашмони Алӣ дард мекарданд. Дасташро гирифта, бо душворӣ овардам. Расулуллоҳ ба ангуштони муборакаш оби даҳон андохта, ба чашмони Алӣ молид. Байрақро ба дасташ дод ва ӯро барои ҷанг ба дарвозаи Хайбар фиристод. Алӣ (разияллоҳу анҳ) дарвозаеро, ки муддати дароз кушода нашуда буд, аз ҷояш канд ва асҳоби киром ба қалъа даромаданд. 80. Рӯзе Сарвари мо Расулуллоҳ ба хонаи духтараш ҳазрати Фотима даромада, аз аҳволашон суол фармуд. Ҳазрати Фотима ҷавоб дод: «Падарҷон! Се рӯз аст, ки ману кӯдаконам чизе нахӯрдаем ва нанӯшидаем. Бар гуруснагӣ сабр мекунем. Ҳоли ман муҳим нест; аммо ҳоли Ҳасан ва Ҳусайн маро бисёр ғамгин мекунад.» Он гоҳ Сарвари олам фармуд: «Эй Фотима! Духтари ҷонам! Ту се рӯз аст, ки гуруснаӣ; ман бошам, чор рӯз аст, ки гуруснаам.» Аз гурусна будани наберагони муборакаш ҳазрати Ҳасан ва Ҳусайн бисёр ғамгин шуд… 81. Ҳазрати Алӣ ба роҳ баромад, то кор карда, чизе ба даст орад, барои фарзандони муборакаш чизе харад ва онҳоро сер кунад. Аз Мадина берун рафта, деҳқонеро дид, ки мекӯшид шутуронашро дар сари чоҳе об диҳад. Назди ӯ рафта, фармуд: «Эй араб! Оё ба касе ниёз дорӣ, ки дар ивази музд шутуронатро об диҳад?» Деҳқон гуфт: «Бале, ман ҳам чунин касеро меҷустам. Агар хоҳӣ, биё ва шутуронамро об деҳ! Барои ҳар сатиле, ки кашӣ, се дона хурмо медиҳам.» Ҳазрати Алӣ қабул фармуда, об кашидан гирифт. Нӯҳ сатил бароварда буд, ки ногаҳон ресмони сатил канда шуд ва сатил дар чоҳ монд. Деҳқон инро дида, бо хашм аз ҷояш хест ва бадбахтона бо даст ба рӯи ҳазрати Алӣ зад. Сипас дар ивази ҳашт сатил об бисту чор дона хурмо ба ӯ дод. Ҳазрати Алӣ, ки аз ин кор бисёр ғамгин шуда буд, дастонашро ба даруни чоҳ дароз карда, сатилеро, ки дар он буд, гирифт, дар сари чоҳ гузошт ва аз он ҷо рафт. Деҳқон аз ҳайрат шах шуда монд! Дасти ӯ чӣ гуна ба таги чунин чоҳи чуқур расида буд?!.. Наход ки ин мард пайрави дине бошад, ки дар бораи омаданаш хабар дода шуда буд? Деҳқон, ки дар ин андешаҳо ҳайрон монда буд, гуфт: «Паёмбари ӯ паёмбари ҳақ аст. Имон овардам!» Аз густохие, ки лаҳзае пеш нишон дода буд, ва аз ҷинояти бузурге, ки карда буд, пушаймон шуд. «Дастҳоеро, ки бар чунин кас боло мешаванд, бояд бурид, устухонҳояшонро бояд шикаст» гуфта, шамшерашро бо як даст гирифт ва бо шиддат бар банди дасти дигараш фуруд овард… Он чи мехост, шуда буд. Дарди сахте кашид, аммо акнун дилаш ором буд. Дасти буридаашро бо дасти дигар гирифта, рост ба Масҷиди Набавӣ омад. Аз асҳоби киром пурсид, ки Паёмбарашон куҷост. Гуфтанд, ки ба хонаи духтараш рафтааст. Хонаи ҳазрати Фотимаро пурсида, ба он ҷо рафт. Дар он вақт Сарвари мо, Паёмбар, наберагонаш ҳазрати Ҳасан ва ҳазрати Ҳусайнро бар зонуҳои муборакаш нишонда, хурмоҳоеро, ки Алӣ оварда буд, ба онҳо мехӯронд. Деҳқон ҳар қадар дар бораи бузургии хатои кардааш меандешид, наздик буд девона шавад ва аз чашмонаш мисли чашма ашк мерехт. Бо ҳамин ҳол ба хонаи ҳазрати Фотима омада, дарро кӯфт. Сарвари оламиён нур пошида, мисли офтоб аз даруни хона берун омад. Деҳқон Сарвари моро дидану зорӣ карда гуфт: «Имон овардам, ту Расули Аллоҳ ҳастӣ! Аз кори кардаам пушаймонам, маро афв кун, ё Расулаллоҳ!» Паёмбари маҳбуби мо фармуд: «Чаро дастатро буридӣ?» Деҳқон гуфт: «Ин даст ба рӯи мубораки касе зад, ки ба ту имон овардааст; шарм доштам, ки онро бо худ гардонам!.. Ҷонам фидои ту бод, ё Расулаллоҳ!» Паёмбари маҳбуби мо, ки дарёи раҳмат аст, дасти буридаро аз дасти деҳқон гирифта, бо фармудани «Бисмиллоҳир-Раҳмонир-Раҳим» онро ба банди хунчакони дасташ пайваст. Бо иҷозати Аллоҳ таъоло, ҳамчун мӯъҷизае аз Сарвари мо, Паёмбар, даст ба ҳоли пештарааш баргашт. Аллоҳ таъоло бар ҳама чиз қодир аст ва ба ҳар коре тавоност.
«Эй Парвардигори ман! Ин амаки ман ва бародари падари ман аст. Инҳо низ Аҳли байти мананд. Чунон ки бо ин пӯшиши худ онҳоро пӯшондам, Ту низ онҳоро аз оташи Ҷаҳаннам бипӯшон ва нигоҳ дор!» Ҳадиси шариф
