ХАҖНЫҢ ФАРЫЗ БУЛУЫ

Хәзрәти Әбү Бәкернең һәм хәзрәти Галинең хаҗга җибәрелүе

Ул елны мөхтәрәм сәхабәләр хәзрәти Әбү Бәкер әмирлегендә өч йөз кешелек кәрван белән Мәккәгә киттеләр. Бу вакытта Бәраә сүрәсенең беренче изге аятьләре иңде. Анда килешүләр турында кайбер хөкемнәр белдерелде. Сөекле Пәйгамбәребез бу хөкемнәрне игълан итү өчен хәзрәти Галине дә Мәккәгә җибәрде.2

Ул вакытта гарәпләр арасында киң таралган бер гадәт буенча, килешү төзелсә яки төзелгән килешү бозылса, моны шул эшне үзе эшләгән кеше яки ул билгеләгән бер туганы игълан итә иде. Пәйгамбәребез бу эш өчен хәзрәти Галине хаҗ кәрваны артыннан Мәккәгә җибәрде. Хәзрәти Гали кәрванны куып җитте, һәм алар бергә Мәккәгә керделәр.3 Хәзрәти Әбү Бәкер хотбә укыды һәм хаҗ гыйбадәтен аңлатты. Мөхтәрәм сәхабәләр (галәйһимур-ризван) өйрәтелгән кагыйдәләр буенча хаҗ кылдылар. Хаҗ гыйбадәте үтәлгәндә, хәзрәти Гали дә Минада «Җәмрәтел-Гакаба» дип аталган урында хотбә укыды. Хотбәсен ул болай башлады:

«Әй кешеләр! Мине сезгә Рәсүлуллаһ җибәрде». Аннары ул Бәраә сүрәсенең беренче изге аятен укыды. Шуннан соң: «Мин сезгә дүрт нәрсәне белдерергә боерылдым», – диде. Бу дүрт нәрсә түбәндәгеләр иде:

1. Мөэминнәрдән башка беркем дә җәннәткә керә алмый.

2. Бу елдан соң бер генә мөшрик тә Кәгъбәгә якын килә алмаячак.

3. Беркем дә Кәгъбәне ялангач тавәф кылмаячак. (Ул вакытта мөшрикләр Кәгъбәне ялангач килеш тавәф кылалар иде.)

4. Кемнең Рәсүлуллаһ белән килешүе булса, ул вакыты беткәнче үз көчендә булачак. Калганнарга дүрт ай мөһләт бирелде. Моннан соң бер генә мөшрик өчен дә килешү дә, яклау да юк.

«Анда (Кәгъбәдә) ачык билгеләр, Ибраһимның мәкамы бар. Кем анда керсә, һөҗүмнән имин булыр. Анда барырга юл табарга мөмкинлеге булганнарның (хәле җиткәннәрнең) ул Йортка хаҗ (һәм зиярәт) кылуы – Аллаһы Тәгаләнең кешеләр өстендәге хакы, фарызы» Әл-Гыймран: 97

Ул көннән соң бер генә мөшрик тә Кәгъбәгә килмәде һәм беркем дә Кәгъбәне ялангач тавәф кылмады. Бу нәрсәләр белдерелгәннән соң, мөшрикләрнең күбесе мөселман булды. Хаҗ фарызы үтәлгәннән соң, хәзрәти Әбү Бәкер һәм хәзрәти Гали яннарындагы мөхтәрәм сәхабәләр белән Мәдинәгә кайттылар.4

Халид ибне Вәлиднең Йәмәнгә сәриясе

Сөекле Пәйгамбәребез һиҗрәтнең унынчы елында, Рабигыль-әүвәл аенда Халид ибне Вәлидне дүрт йөз мөҗаһид белән Йәмән тирәсендә яшәүче Харис ибне Кәгъб угылларын исламга чакыру өчен җибәрде. Рәсүлуллаһның боерыгы буенча Халид ибне Вәлид хәзрәтләре бу кабиләне өч көн рәттән исламга чакырды. Алар да чакыруга җавап биреп, мөселман булдылар.

Кояш чишмәсеннән һәрдаим фәез суы агар иде,
Кабереңне яңартучы осталарга кирәк булса су.
Җәһәннәм куркуы кайгы утын салды көйгән йөрәгемә;
Өметем шул: юмартлыгың болыты сипсен ул утка су.
Синең нәгътең бәрәкәтеннән Фозули сүзләре гәүһәр булды,
Апрель болытыннан тамып патша энҗесенә әйләнгән су кебек.
Мәхшәр көнендә гафләт йокысыннан уянганда
Һәм уянган күзләр сагыш яшьләреннән түккәндә су,
Өметем шул: мәхшәр көнендә мәхрүм калмасам,
Вөсаль чишмәң бирсә миңа – җәмалеңә сусаганга – су.
Fuzûlî

Һиҗрәтнең унынчы елында булган вакыйгалар

Һиҗрәтнең унынчы елында ислам бөтен Гарәп ярымутравына таралды. Тугызынчы елдагы кебек, бу елны да Гарәбстанның һәр почмагыннан кешеләр төркем-төркем Мәдинәгә киләләр, мөселман булу шәрәфенә һәм мәңгелек бәхеткә ирешү өчен бер-берсе белән ярышалар иде. Инде Гарәбстанда мөселманнарга каршы тора алырлык бер көч тә калмаган, ислам һәр җирдә өстенлек алган иде. Кайбер яһүд һәм христиан кабиләләре генә мөселман булмады.

Шул ук елны Рәсүле әкрам (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм) Нәҗран христианнарына хат җибәреп, аларны исламга чакырды. Алар ундүрт кеше сайлап, Рәсүлуллаһның хәлләрен якыннан өйрәнү өчен Мәдинәгә җибәрделәр. Вәкилләр бераз вакыттан соң солых килешүе төзеделәр. Аларның кайберләре соңрак үз теләкләре белән мөселман булдылар. Ул елны Йәмән идарәчесе Базан вафат булды. Аның үлеме турында хәбәр килгәч, Рәсүлуллаһ аның илен бүлеп, бер өлешен улы Шәһргә, бер өлешен Әбү Муса Әшгаригә, бер өлешен Ягъля ибне Өмәййәгә һәм бер өлешен Мөгаз ибне Җәбәлгә бирде.

Пәйгамбәребез бу елны ислам таралган бөтен шәһәрләргә идарәчеләр җибәрде. Хәзрәти Гали дә өч йөз кеше белән Йәмәндәге Мөдлиҗ кабиләсен исламга чакыру өчен җибәрелде. Башта алар каршы чыгып, ислам гаскәренә ук аттылар. Шундук аларга җавап бирелде. Егерме кеше үтерелде. Күбесе таралып качты. Хәзрәти Гали (радыяллаһу ганһү) сәхабәләргә дошманны эзәрлекләргә ирек бирмәде. Аларга нәсыйхәт кылып, яңадан исламга чакырды. Алар кабул итеп, иман китерделәр. Хәзрәти Гали һәм сәхабәләр шундук ашыгып Мәдинә ягына юл тоттылар һәм Рәсүлуллаһны Мәккәдә куып җиттеләр. Бу елны да, тугызынчы елдагы кебек, илчеләр килүе дәвам итте. Аларның берсе Гамид, икенчесе Бәни Хәнифә илчесе иде. Алар Рәсүлуллаһ мәҗлесенә килеп мөселман булдылар.

Нәҗашинең кыз туганының улы Фәйруз килеп мөселман булды. Габдел-Кайстан да вәкилләр төркеме килеп мөселман булды.

Ул елны Рәсүлуллаһның улы Ибраһим бер яшь ярымында вафат булды. Рәсүлуллаһ бу бәгырь кисәген югалткач, мөбарәк күзләре яшь белән тулды. Хәзрәти Ибраһимны Бәкыйгъ зиратында Госман ибне Мазгун янына күмделәр. Кабере өстенә беренче тапкыр су сибелгән кеше дә ул булды.5

Мескен бит өммәтең; аның гөнаһларына карама,
Кул селтәп кире какма, сагыш белән җәһәннәмдә яндырма.
Рәхим ит, аман, аерылу утында безне яндырма;
Кыскасы, гөнаһлы колың Галибны ташлама.
Син – Әхмәд, Мәхмүд һәм Мөхәммәд, сәедем,
Хактан безгә ярдәм ителгән солтансың, сәедем.
Şeyh Galib

«Золым ителгәннең бәддогасыннан сакланыгыз. Золым ителгәннең догасы белән Хак Тәгалә хәзрәтләре арасында пәрдә юк» Хәдис шәриф

Исламның Гарәп ярымутравында таралуы