ЭЗИЕТ, ЭСКЕНДЖЕ ВЕ ЗУЛУМ
Къурейшнинъ илери кельген мушриклери артыкъ Пейгъамбер Эфендимизни ялынъыз корьгенде, Онынъ усьтюне атыла, акъарет эте, атта урмагъа къалкъыша эдилер. Асхабына да эскендже этмектен кери турмаз эдилер. Бир кунь Къурейшнинъ илери кельген мушриклери Кябе-и шерифнинъ янында отура эдилер. Пейгъамбер Эфендимизден лаф ачып, бойле къонуша эдилер: «Онъа чыдагъанымыз киби ич бир шейге чыдамадыкъ. Бизни акъылсыз дей, иляхларымызны тахкъир этип яманлай, динимизни айыплай, джемаатымызны бир-биринден айыра, биз исе кене сабыр этип, бир шей демеймиз.» Тамам шу вакъыт Хабиб-и Экрем Кябени зиярет этмеге кельди. Хаджер-и Эсведни опип, тавафкъа башлады. Оларнынъ янындан кечкенде, мушриклер Пейгъамбер Эфендимизге акъаретке толу сёзлер айтмагъа башладылар. Ресулуллах Эфендимиз бунъа пек кедерленди, амма бир шей демеди, тавафыны девам этти. Учюнджи кере янларындан кечкенде, токътап шойле буюрды: «Эй Къурейш! Мени динъленъиз! Джаным Онынъ къудрет элинде олгъан Аллаh Таалягъа ант этем ки, сизинъ перишан оладжагъынъыз манъа бильдирильди!»
Анда булунгъан мушриклер не япаджакъларыны шашырып, къатып къалдылар. Бир сёз биле айталмадылар. Тек Эбу Джехиль Ресулуллахнынъ огюне келип ялвармагъа башлады: «Эй Эбу’ль-Къасым! Сен ят дегильсинъ. Бизим къаба арекетимизге бакъма, ибадетинъде девам эт. Бизге уяджакъ къадар джаиль дегильсинъ.» Шундан сонъ Муhаммед алейхисселям о ерден кетти. Эртеси куню мушриклер айны ерде топлангъан эдилер. Пейгъамбер Эфендимизнинъ алейхине агъызларына кельгенни айтмагъа башладылар. Шу вакъыт Ресулуллах Эфендимиз о ерге тешриф этти. Мушриклер аман Аллаh Таалянынъ Хабибининъ усьтюне атылдылар. Араларында энъ бахтсызларындан бири олгъан Укъбе бин Эби Муайт севимли Пейгъамберимизнинъ мубарек якъасына япышты. Мубарек бойнуны нефес алалмайджакъ дереджеде сыкъты. Тамам шу вакъыт о ерге кельген Азрети Эбу Бекир: «Раббим Аллаhтыр деген бир кимсени ольдюреджексинъизми? О сизге Алемлернинъ Раббинден ает кетирди!…» деп багъырып, Ресулуллахны къорчаламакъ ичюн араларына кирди. Мушриклер Хабибуллахны быракъып, Эбу Бекир-и Сыддыкъкъа атылдылар. Онынъ мубарек башына юмрукъ ве текме уралар эди. Утбе бин Ребиа деген бир бахтсыз Азрети Эбу Бекирнинъ мубарек юзюне аякъкъапларынен урды ве оны къан ичинде къалдырды. Таныладжакъ алы къалмады. Тейм огъуллары етишип айырмасалар эди, ольгенге къадар ураджакъ эдилер. Къабилесинден олгъанлар такъатсыз ве перишан алгъа кельген Азрети Эбу Бекирни бир чаршафкъа къойып эвине алып кеттилер. Сонъ аман Кябеге къайтып: «Эгер Эбу Бекир ольсе, ант олсун ки, биз де Утбени ольдюрирмиз!» дедилер. Ондан сонъ Азрети Эбу Бекирнинъ янына бардылар.1 Азрети Эбу Бекир узун вакъыт озюне келалмады.
Бабасы ве Бени Тейм адамлары озюне кельсин деп пек тырыштылар. Анджакъ акъшамгъа якъын озюне кельди. Козьлерини ачар-ачмаз зайыф бир сеснен: «Ресулуллах не япа? О не алда? Онъа да тиль узаткъан, акъарет эткен эдилер» деп айталды. Анасы Умму’ль-Хайргъа: «Бир сора бакъ, бир шей ашармы я да ичерми?» дедилер. Эбу Бекир-и Сыддыкънынъ ич такъаты ёкъ эди. Бир шей ашамакъ ве ичмек де истемей эди. Эвде кимсе къалмагъанда, анасы: «Не ашайсынъ, не ичесинъ?» деп сорагъанда, козьлерини ачкъан ве озь агърыларыны ве сызыларыны дегиль, джанындан зияде Севгенининъ алыны сорагъан эди: «Ресулуллах не алда, не япа?»
«Эй Къурейш! Мени динъленъиз! Джаным Онынъ къудрет элинде олгъан Аллаh Таалягъа ант этем ки, сизинъ перишан оладжагъынъыз манъа бильдирильди» Севимли Пейгъамберимиз Муhаммед алейхисселям
Анасы: «Валлахи, аркъадашынъ акъкъында ич бир шей бильмейим!» деп джевап берди. Азрети Эбу Бекир де: «Хаттабнынъ къызы Умму Джемильге бар, Ресулуллахны ондан сора!» деди.
Умму Джемиль Азрети Умернинъ къыз къардашы эди ве мусульман олгъан эди. Анасы Умму’ль-Хайр турып, Умму Джемильнинъ янына барды ве: «Огълум Эбу Бекир сенден Муhаммед алейхисселямны сорай. Не алда экен?» деди. Умму Джемиль де: «Мен не Муhаммед алейхисселям, не де Эбу Бекир акъкъында бир шей бильмейим! Истесенъ, сеннен берабер барайыкъ?» деди. Умму’ль-Хайр: «Олур» дегенде, турып, Азрети Эбу Бекирнинъ янына кельдилер. Умму Джемиль Эбу Бекир-и Сыддыкъны бойле перишан бир алда, яралар ве шишлер ичинде корьгенде, озюни тутып оламай, багъырып йиберди ве: «Санъа буны япкъан къавм, шубесиз, азгъын ве ёлдан чыкъкъан бир къавмдыр. Аллаh Таалядан тилегим – япкъанларынынъ джезасыны тапсынлар!» деди. Азрети Эбу Бекир Умму Джемильден: «Ресулуллах не япа, не алда?» деп сорады. Умму Джемиль онъа: «Мында ананъ бар, айткъанымны эшитир» дегенде, Азрети Эбу Бекир: «Ондан санъа бир зарар кельмез, сырынъны яймаз» буюрды. Умму Джемиль: «Сагъдыр, алы яхшыдыр» деди. Кене: «Шимди О къайда?» деп сорады. Умму Джемиль: «Эркъамнынъ эвинде» деп джевап берди. Азрети Эбу Бекир: «Валлахи, барып Ресулуллахны корьмегендже, не аш ашарым, не де бир шей ичерим!» деди. Анасы: «Сен шимди бираз сабыр эт! Эр кес юкълап къалсын, о вакъыт барырмыз» деди.
Эр кес юкълап, ортада кимсе къалмагъанда, Азрети Эбу Бекир анасына ве Умму Джемильге таянып, яваш-яваш Ресулуллахнынъ янына барды. Онъа сарылып опти. Мусульман къардашларынен къучакълашты. Азрети Эбу Бекирнинъ бу алы Пейгъамбер Эфендимизни пек кедерлендирди. Азрети Эбу Бекир шойле арз этти: «Я Ресулаллах! Бабам-анам санъа феда олсун! О азгъын адамнынъ юзюмни-козюмни ерлерге сюртип, мени танылмаз алгъа кетиргенинден гъайры ич бир кедерим ёкъ! Бу янымдаки де мени дюньягъа кетирген анам Сельмадыр. Онъа дуа буюрмагъынъызны риджа этем. Бельки Аллаh Тааля сенинъ урьметинъе оны джеэннем атешинден къуртарыр.» Бунынъ узерине севимли Пейгъамберимиз Сельма мусульман олсун деп Аллаh Таалягъа ялварды. Ресулуллах Эфендимизнинъ дуасы къабул олгъан эди. Бойлеликнен Умму’ль-Хайр да хидаетке иришип мусульман олды ве ильк мусульманлар арасында олмакъ шерефине иришти.
Эбу Леhебнинъ эллери къурусын
Пейгъамбер Эфендимизнинъ эви Эбу Леhеб ве Укъбе бин Эби Муайт деген эки азгъын мушрикнинъ эвлери арасында эди. Булар эр фырсатта севимли Пейгъамберимизге эзиет этмеге тырыша эдилер. Атта геджелери айван ишкембелерини Ресулуллах Эфендимизнинъ къапысынынъ огюне ата эдилер. Эмджеси Эбу Леhеб бунынънен де къанаатленмей, къомшусы Адийнинъ эвинден Онъа таш атып эзиет эте эди.
Къадыны Умму Джемиль де ондан кери къалмаз эди: топлагъан тикенли терек далларыны Ресулуллахнынъ мубарек аякъларына батсын деп, кечеджек ёлларына тёге эди. Бир кунь Эбу Леhеб кетирген писликни Пейгъамбер Эфендимизнинъ къапысы огюне тёккенде, оны Азрети Хамза корьди. Аман чапып, къардашы Эбу Леhебни якъалады ве кетирген писликни озюнинъ башына тёкти.
Эбу Леhеб ве къадынынынъ бу эзиетлеринден сонъ, олар акъкъында «Эбу Леhебнинъ эллери къурусын, эсасен къуруды да…» деп башлагъан Теббет суреси эндирильди. Эбу Леhебнинъ къадыны Умму Джемиль озьлери акъкъында суре эндирильгенини эшиткенде, Пейгъамбер Эфендимизни къыдырмагъа башлады. Кябеде олгъаныны огренгенде, элине буюк бир таш алып, о ерге барды. Азрети Эбу Бекир тамам шу вакъыт Пейгъамберимизнинъ субетинен шерефлене эди.
Умму Джемильнинъ элинде таш олгъаныны корьгенде: «Я Ресулаллах! Умму Джемиль келе. Пек шерли бир къадын, сизге зарар бермесинден къоркъам. Бир кошеге чекильсе эдинъиз де, онынъ эзиетине огърамаса эдинъиз!» деди. Ресулуллах Эфендимиз: «О мени коралмаз» буюрды. Умму Джемиль Азрети Эбу Бекирнинъ башына келип турып, алчакъ сёзлер айтты: «Эй Эбу Бекир! Тез айт, о аркъадашынъ къайда! Мени ве эримни шиирлеринде яманлагъан. Эгер О шаир олса, мен де, эрим де шаирмиз. Иште мен де Оны шиирлеримде яманлайым. Биз Онъа исьян этемиз, пейгъамберлигини къабул этмеймиз, динини де бегенмеймиз. Ант этем ки, Оны бир корьсем эди, шу ташны башына ураджакъ эдим…» Азрети Эбу Бекир: «Меним саибим шаир дегильдир ве сени шиирлеринде яманламагъандыр» буюргъанда, Умму Джемиль чекилип кетти. Азрети Эбу Бекир Пейгъамбер Эфендимизге айланып: «Я Ресулаллах! О сизни корьмедими?» деп сорагъанда, Эфендимиз шойле буюрды: «Мени корьмеди. Аллаh Тааля онынъ козюни мени коралмайджакъ алгъа кетирди.»2
Пейгъамбер Эфендимизнинъ мубарек къызларындан Азрети Умму Гульсум Эбу Леhебнинъ огълу Утейбеге, Азрети Рукъайе исе онынъ дигер огълу Утбеге нишанлы эдилер, амма даа эвленмеген эдилер.
Теббет суреси эндирильгенде, джеэннемлик Эбу Леhеб, къадыны ве Къурейшнинъ илери кельгенлери Утбе иле Утейбеге бойле теклиф эттилер: «Онынъ къызларыны алып, юкюни енгиллеттинъиз. Къызларыны бошанъыз ки, захметке тюшсин. Сизге Къурейштен истеген къызынъызны алып берейик.» Олар да: «Олсун, бошадыкъ» дедилер. Утейбе деген алчакъ даа да илери кетип, Пейгъамберимизнинъ (саллаллаху тааля алейхи ве селлем) узур-ы шерифине кельди ве бойле акъарет этти: «Эй Муhаммед! Мен сени де, дининъни де танымайым. Къызынъны да бошадым. Артыкъ не сен мени сев, не де мен сени! Не сен манъа кель, не де мен санъа келирим!…» Сонъ севимли Пейгъамберимизнинъ усьтюне атылып, мубарек якъасына япышты. Кольмегини йыртты ве акъарет этти. О вакъыт севимли Пейгъамберимиз шу къаргъышны буюрды: «Я Рабби! Онъа джанаварларынъдан бирини мусаллат эт!» Бахтсыз Утейбе бабасына барып олгъанларны анълаткъанда, Эбу Леhеб: «Муhаммеднинъ огълум акъкъындаки дуасындан къоркъам» деди. Бир къач кунь сонъ Эбу Леhеб огълу Утейбени тиджарет ичюн Шамгъа ёллады. Керван Зеркъа деген ерде гедже къалмакъ ичюн тюшкен эди. Бир арслан этрафта долашмагъа башлады. Утейбе буны корер-корьмез: «Вай башыма! Ант этем ки, Муhаммеднинъ (алейхисселям) къаргъышы къабул олды. Бу арслан мени ашайджакъ! О озю Меккеде олса да, меним къатилим одыр!» деди. Арслан бираздан гъайып олды. Утейбени юксекче бир ерге яткъыздылар. Гедже арслан кене кельди. Кервандакилерни бирер-бирер къокълап, Утейбенинъ янына барды. Усьтюне сычрап, къарныны ярды, башыны якъалады ве къоркъунчлы бир шекильде тишлеп, ишини битирди. Утейбе: «Мен сизге „Муhаммед инсанларнынъ энъ догъру сёзлюсидир“ демеген эдимми?» деп багъыра-багъыра джан берди. Огълуны бир арслан парчалагъаныны эшиткен Эбу Леhеб де: «Мен сизге „Муhаммеднинъ огълум акъкъындаки дуасындан къоркъам“ демеген эдимми?» деп агълады.3
«Эбу Леhебнинъ эллери къурусын (эляк олсун), эсасен къуруды да. Онъа не малы (бабасындан мирас къалгъан), не де къазангъаны файда бермеди. О ялынлы бир атешке киреджек, къадыны да одун ташыйыджы оларакъ. Бойнунда бурулгъан бир ип олгъаны алда» Теббет: 1–5
Севимли Пейгъамберимиз (саллаллаху алейхи ве селлем) инсанларны эбедий сеадетке чагъыра, Аллаh Таалянынъ варлыгъына ве бирлигине давет этип, джеэннемде янмасынлар деп тырыша эди. Мушриклер исе: «Бабаларымызнынъ дини будыр» деп путперестликте девам эте эдилер. Пейгъамбер Эфендимиз оларны инсанджа яшамагъа, намуслы ве шерефли олмагъа, къыйметсизликтен къуртулып юксек ве улвий макъамларгъа котерильмеге давет эте эди. Олар исе инатларында тиреп тура эдилер. Акъарет ве эзиет эткенлернинъ энъ огюнде Эбу Леhеб кете эди. Ресулуллахнынъ артындан даима юрип, инсанларны Оны динълемектен вазгечтирмеге, акъылларына шубе тюшюрмеге тырыша эди. Топлашув ерлеринде, панаирлерде Ресулуллах Эфендимиз эр сефер: «Эй инсанлар! „Ля иляхе иллаллах“ денъиз ки, къуртулырсынъыз!» деп буюргъанда, о аман артындан етишип: «Эй инсанлар! Бу лаф эткен меним къардашымнынъ огълудыр. Сакъын, Онынъ сёзюне инанманъыз. Ондан узакъ турунъыз!» дей эди.
Муhаммед алейхисселям бир кунь Кябе-и шерифте намаз къыла эди. Къурейшнинъ илери кельгенлеринден Эбу Джехиль, Шейбе бин Ребиа, Утбе бин Ребиа, Укъбе бин Эби Муайт олгъан еди кишилик бир мушрик джемааты келип, Ресулуллахкъа якъын бир ерге отурды. О этрафта бир кунь эвель кесильген бир девенинъ ишкембеси ве артыкълары бар эди. Алчакъ Эбу Джехиль янындакилерге айланып, чиркин бир теклиф япты: «Ичинъизден ким шу деве ишкембесини алып, Муhаммед седжде эткенде, эки омузы арасына къояджакъ?» Анда булунгъанларнынъ энъ залыми, энъ гъаддары, энъ мерхаметсизи, энъ бахтсызы олгъан Укъбе бин Эби Муайт: «Мен япарым» деп аман турды. Ишкембени ичиндекилернен берабер Пейгъамберимиз седжде алында экенде, мубарек омузларына къойды. Буны сейир эткен мушриклер къатыла-къатыла кульмеге башладылар. Пейгъамбер Эфендимиз седждесини узата, мубарек башыны котермей эди. Шу вакъыт Асхаб-ы кирамдан Абдуллах бин Месуд вазиетни корьди. О бу вакъианы шойле анълатты:
«Ресулуллахны о алда корьгенде, къаным башыма урды. Амма мени мушриклернинъ элинден къорчалайджакъ бир къавмым, къабилем ёкъ эди. Кимсесиз эдим, зайыф эдим. О ань лаф этмеге биле кучюм етмей эди. Аякъ усьтюнде беклеп тура, Ресулуллахкъа буюк бир кедер ичинде бакъып тура эдим.
Не олур эди, о вакъыт озюмни мушриклерден къорчалап оладжакъ бир кучюм я да къорчалайыджым олса эди де, Ресул алейхисселямнынъ мубарек омузына къойгъанларыны алып атсам эди! Мен бойле беклеп тургъанда, Ресулуллахнынъ къызы Азрети Фатымагъа хабер бердилер. О вакъыт Фатыма кучюк эди. Чапып кельди, бабасынынъ усьтюндекилерни атты. Буны япкъанларгъа къаргъыш этти, агъыр сёзлер айтты. Ресулуллах Эфендимиз исе ич бир шей олмагъан киби намазыны битиргенден сонъ, учь кере шойле буюрды:
„Аллаhым! Къурейштен шу джемаатны Санъа тапшырам! Аллаhым! Эбу Джехиль Амр бин Хишамны Санъа тапшырам! Аллаhым! Утбе бин Ребианы Санъа тапшырам! Аллаhым! Шейбе бин Ребианы Санъа тапшырам! Аллаhым! Укъбе бин Эби Муайтны Санъа тапшырам! Аллаhым! Умейе бин Халефни Санъа тапшырам! Аллаhым! Велид бин Утбени Санъа тапшырам! Аллаhым! Умаре бин Велидни Санъа тапшырам!“
Бу къаргъышны эшиткен мушриклер кульмекни быракътылар. Къоркъмагъа башладылар. Чюнки Бейтуллахта япылгъан дуанынъ къабул оладжагъына инана эдилер. Ресулуллах Эфендимиз Эбу Джехильге: „Валлахи, сен я бундан вазгечерсинъ, я да Аллаh Тааля башынъа бир фелякет эндиреджек!“ буюрды. Аллаh Таалягъа ант этем ки, Ресулуллах адларыны айткъан бу кимселернинъ эр бири Бедир дженкинде ольдюрилип ерлерге серильгенини, сыджакътан къокъып кеткен лешлер алында Бедир чукъурына толдурылгъаныны корьдим.»
Бир кунь Эбу Джехиль Бейтуллахта къурейшли мушриклерге шойле деди: «Эй Къурейш джемааты! Корьгенинъиз киби, Муhаммед динимизни айыпламакътан, путларымызгъа ве оларгъа табынгъан бабаларымызгъа тиль узатмакътан ве бизлерге акъылсыз козюнен бакъмакътан кери турмай. Огюнъизде ант этип айтам ки, ярын анджакъ-анджакъ котерип оладжагъым бир ташны, бу ерге келип намаз къылгъанда седждеге къапангъан вакъытта, башына бутюн кучюмнен ураджагъым. О вакъыт сиз мени Абдулмутталиб огъулларына къаршы истесенъиз къорчаланъыз, истесенъиз къорчаламанъыз. Мен Оны ольдюргенден сонъ, акърабалары манъа истегенини япсын…» Анда булунгъан мушриклер: «Ант этемиз ки, биз сени эм къорчаларыз, эм де ич кимсеге теслим этмезмиз. Тек сен Оны ольдюр!» деп оны къызыштырдылар. Саба Эбу Джехиль элинде буюк бир таш олгъаны алда Кябеге кельди. Мушриклернинъ янына отурып беклемеге башлады. Севимли Пейгъамберимиз (саллаллаху алейхи ве селлем) эр вакъыттаки киби Бейтуллахкъа келип, намаз къылмагъа башлады. Эбу Джехиль еринден турып, элиндеки буюк ташны урмакъ ичюн Ресулуллахкъа догъру юрди. Бутюн мушриклер олып кечкенни эеджаннен бакъып тура эдилер. Эбу Джехиль Ресулуллахкъа якъынлашкъанда, бирден титремеге башлады. Буюк таш элинден ерге тюшти, бети куль киби олып, буюк бир къоркъунен кери чекильди. Мушриклер шашып, Эбу Джехильнинъ янына бардылар: «Эй Амр бин Хишам! Айт, не олды?» деп сорадылар. Эбу Джехиль де: «Тамам Оны ольдюрмек ичюн ташны котергенимде, огюме ачувлы бир деве чыкъты. Ант этем ки, омюримде ойле юксек аякълы, кескин тишли, къоркъунчлы бир девени не корьдим, не де эшиттим. Эгер бираз даа якъынлашсам эди, шубесиз мени ольдюрир эди» деди. Кене бир кунь Эбу Джехиль мушриклерни топлап: «Абдуллахнынъ етими мында намаз къылып, юзюни топракъкъа сюртеми?» деп сорады. Олар да: «Эбет» дедилер. Эсасен бу сёзни беклеген Эбу Джехиль: «Эгер Оны ойле корьсем, башыны аягъымнен эзеджегим» деди. Бир кунь пейгъамберлернинъ Эфендиси Кябеде намазгъа тургъан эди. Эбу Джехиль де аркъадашларынен отура эди. Еринден турып, Ресулуллахкъа (саллаллаху алейхи ве селлем) догъру юрди. Пек якъынлашты. Амма бирден эли иле юзюни сыйпап, къачмагъа башлады. Мушриклер янына барып: «Не олды, не бу алынъ?» дедилер. Эбу Джехиль: «Арамызда атешли бир чукъур пейда олды. Базы кимселернинъ усьтюме уджюм эткенини корьгенде, кери къайттым» деп джевап берди. Велид бин Мугъире, Эбу Джехиль (Амр бин Хишам), Эсвед бин Мутталиб, Умейе бин Халеф, Эсвед бин Абдиягъвес, Ас бин Ваиль, Харис бин Къайс киби мушриклернинъ илери кельгенлери Ресулуллахны эр корьгенде: «Бу да пейгъамбер олгъаныны ве янына Джебраил кельгенини зан эте» деп алай эте эдилер. Бунынъ узерине Хабиб-и Экрем пек кедерленген бир кунь Джебраил алейхисселям кельди ве базы ает-и керимелер кетирди. Меален шойле буюрылды:
«Ант олсун ки, (эй Ресулым) сенден эвель ёллангъан пейгъамберлернен де алай этильди. Оларнен (пейгъамберлернен) мыскъыллап алай эткенлерни алайларынынъ джезасы оларакъ беля ве азап дёрт тарафтан сарып алды.»4 «Шубесиз, биз сеннен алай эткенлерге къаршы етерлимиз. Олар шу кимселердир ки, Аллаh Тааля иле берабер башкъа бир иляхны танырлар. Олар якъында (башларына келеджек акъыбетни) биледжеклер. Акъикъатен билемиз ки, оларнынъ сёзлеринден (ширк къошмаларындан, Къур’ан-ы Керимге тиль узатмаларындан ве санъа къаршы алайлы сёз сёйлемелеринден) кокюсинъ тарлаша, ичинъ сыкъыла.»5
«Эй Эбу Джехиль! Валлахи, сен я бундан вазгечерсинъ, я да Аллаh Тааля башынъа бир фелякет эндиреджек» Севимли Пейгъамберимиз Муhаммед алейхисселям
Кяинатнынъ Султаны бир кунь Кябе-и муаззаманы таваф этеяткъанда, Джебраил алейхисселям кельди ве: «Мен оларнынъ (алай эткенлернинъ) акъкъындан кельмек ичюн эмир алдым» деди. Бираздан Велид бин Мугъире оларнынъ огюнден кечти. Джебраил алейхисселям: «Бу кечкен насыл бир кимсе?» деп сорады. Пейгъамбер Эфендимиз: «О, Аллаh Таалянынъ энъ фена къулларындан биридир» деп буюрды. Шу вакъыт Джебраил алейхисселям Велиднинъ аягъына ишарет этти ве: «Акъкъындан кельдим!» деди. Бираздан Ас бин Ваиль кече эди. Оны да сорап, айны джевапны алгъанда, къарнына ишарет этти ве: «Онъа да аддини бильдирдим!» деди. Эсвед бин Мутталиб кечкенде онынъ козюне, Абдиягъвесни корьгенде онынъ башына ишарет этти. Харис бин Къайс кечкенде де къарнына ишарет этип: «Я Муhаммед! Аллаh Тааля буларнынъ шеринден сени къуртарды. Якъында буларнынъ эр бири бир белягъа огърар» деди.
Булардан Ас бин Ваильнинъ аягъына тикен батты. Не къадар илядж япсалар да, дердине чаре тапалмадылар. Ниает аягъы деве бойну киби шишип: «Муhаммеднинъ Аллаhы мени ольдюрди!» деп багъыра-багъыра джан берди.
Эсвед бин Мутталибнинъ козьлери сокъур олды. Джебраил алейхисселям онынъ башыны терекке урып, оны эляк этти.
Эсвед бин Абдиягъвес Бад-ы семум деген ерде экенде, юзю ве вуджуды къапкъара олды. Эвине кельгенде, оны танымадылар ве къапыдан къувдылар. Ачувындан башыны эвининъ къапысына ура-ура ольди.
Харис бин Къайс исе тузлу балыкъ ашагъан эди. Ичиндеки сыджакълыкъ арткъандан-артты. Не къадар сув ичсе де, сувсызлыгъы кечмеди. Сонъунда чатлады. Велид бин Мугъиренинъ де аягъынынъ балдырына бир демир парчасы батты. Ярасы эйилешмеди, пек чокъ къан гъайып этти ве о да: «Муhаммеднинъ Аллаhы мени ольдюрди!» деп багъыра-багъыра джан берди.
Бойлеликнен эр бири япкъанларынынъ джезасыны корьген олды. Бундан гъайры, мушриклернинъ эбедий оларакъ джеэннемде къаладжакълары ает-и керимелернен бильдирильди. Севимли Пейгъамберимиз (саллаллаху алейхи ве селлем) бир кунь Хакем бин Эбу’ль-Аскъа расткельди. Янындан айрылгъандан сонъ, Хакем Ресулуллах Эфендимизнинъ артындан алай этип, агъзыны, юзюни ве вуджудыны ойнатты.
Ресул-ы Экрем (саллаллаху алейхи ве селлем) Хакемнинъ япкъанларыны нубувват нурунен корьди ве ойле къалсын деп дуа буюргъанда, Хакемнинъ вуджудыны бир титрев алды ве о омрюнинъ сонъуна къадар ойле къалды.
Асхаб-ы кирамгъа япылгъан эскенджелер
Мушриклер тек Пейгъамбер Эфендимизге эзиет этмей эдилер. Онынъ шанлы асхабына да (радыяллаху анхум) эскендже эте эдилер. Хусусан факъыр ве кимсесиз олгъанларны сайлай, эллеринден кельген, акъылгъа-хаялгъа сыгъмагъан баскъы ве зулумны ич чекинмеден япа эдилер. Энъ чокъ эскенджеге огърагъанлар Билял-и Хабеши, Зиннире Хатун, Хаббаб бин Эрет, Аммар бин Ясир ве аилеси (радыяллаху анхум эджмаин) эди. Олардан кимини кунеш сыджагъында къызгъан ташларнен дагълай, кимини ач-сувсыз тутып: «Муhаммеднинъ дининден къайт!» деп эскендже эте эдилер. Олар исе бу чыдап олмаз джефаларгъа сабыр эте ве Ислям дининден асла къайтмай эдилер.
Аллаh бирдир, Аллаh бирдир
Умейе бин Халеф адлы бир мушрикнинъ къулу олгъан Азрети Билял Эбу Бекир-и Сыддыкънынъ весилесинен мусульман олгъан эди. Умейе он эки къулундан энъ зияде Билялны севгени ичюн, оны путханеге бекчи япкъан эди. Азрети Билял мусульман олгъанда, путханедеки бутюн путларны седжде алына кетирди. Бу хабер Умейеге еткенде, оны буюк бир дешет алды. Оны чагъыртып: «Сен мусульман олгъансынъ. Муhаммеднинъ Раббине седжде эте экенсинъ, ойлеми?» деп сорады. Азрети Билял де: «Эбет. Буюк ве юдже олгъан Аллаh Таалягъа седжде этерим» деди. Умейе бегенмеген бу джевапны алгъанда, аман эзиет ве эскенджелерине башлады. Уйле вакъты кунеш тамам тёпеге кельгенде, урбаларыны чыкъарыр, сыджакътан къызгъан ташларны чыплакъ вуджудына къойып, оны дагълар эди. Атеш киби янгъан ташларнынъ бир къысмыны сыртына, базысыны да къарнынынъ усьтюне топлагъандан сонъ: «Ислям дининден къайт!… Лят ве Узза путларына иман кетир!» дей эди. Азрети Билял исе: «Аллаh Тааля бирдир! Аллаh Тааля бирдир!» деп иманыны бильдире эди.
Умейе бин Халеф онынъ бу сабрыны корьген сайын делиге дёне, оны тикенлер усьтюнде сюйреп вуджудыны яралай ве эскендже эте эди. Азрети Билял исе вуджудындан арыкъ киби акъкъан къанларгъа бакъмадан: «Аллаhым! Сенден кельгенге разым. Аллаhым! Сенден кельгенге разым» дей ве иманында сабит тура эди. Азрети Билял бу алыны шойле анълатты:
«О хабис Умейе мени куньнинъ сыджагъында багълап, гедже де азап эте эди. Сыджакъ бир кунь эди. Эр вакъыттаки киби кене эскенджеге башлады. Мени Ислямдан къайтармакъ ичюн: „Путларымызгъа табын! Муhаммеднинъ Аллаhыны инкяр эт, инкяр эт, инкяр эт!“ деген сайын, мен: „Аллаh бирдир! Аллаh бирдир!“ дей эдим. Ачувыны алмакъ ичюн, о кунь пек буюк бир къаяны кокюсимнинъ усьтюне къойды. О ань байылгъанман. Озюме кельгенимде, усьтюмдеки къаянынъ алынгъаныны ве кунешнинъ булуткъа киргенини корьдим. Аллаh Таалягъа шукюр эттим ве озь-озюме: „Эй Билял! Дженаб-ы Хакътан кельген эр шей гузельдир, хоштыр“ дедим.»
Умейе бин Халеф кене бир кунь Билял-и Хабешиге эскендже этмек ичюн тышарыгъа чыкъаргъан эди. Урбаларыны чыкъарып, оны ялынъыз бир дон иле якъыджы сыджакъта къызгъан къумларгъа яткъызгъан ве усьтюне ташлар топлагъан эди. Мушриклер топланып агъыр эскенджелер япа: «Дининъден къайтмасанъ, сени ольдюреджекмиз» дей эдилер. Билял-и Хабеши исе бу чыдап олмаз эскенджелер алтында: «Аллаh бирдир! Аллаh бирдир!» дей эди. Шу вакъыт севимли Пейгъамберимиз (саллаллаху алейхи ве селлем) о ерден кече эди. Азрети Билял-и Хабешининъ бу алыны корьгенде пек кедерленди ве: «Аллаh Таалянынъ адыны анъмакъ сени къуртарыр» буюрды.
Эвине къайткъандан бираз сонъ янына Азрети Эбу Бекир кельди. Билял-и Хабешининъ чеккен эскенджесини Эбу Бекир-и Сыддыкъкъа анълатып: «Пек кедерлендим» буюрды. Азрети Эбу Бекир аман о ерге кетти. Мушриклерге: «Билялгъа бойле япмакънен элинъизге не кече? Оны манъа сатынъыз» деди. Олар: «Дюнья толусы алтын берсенъ де сатмаймыз. Амма сенинъ къулунъ Амирнен денъиширмиз» дедилер. Азрети Эбу Бекирнинъ къулу Амир онынъ тиджарет ишлерини япа ве пек чокъ пара къазана эди. Янында шахсий малындан гъайры он бинъ алтыны бар эди. Азрети Эбу Бекирнинъ ярдымджысы эди, онынъ эр ишини юрсете эди. Амма кяфир эди ве куфюринде исрар эте эди. Азрети Эбу Бекир: «Амирни бутюн малы ве параларынен берабер Билял ичюн сизге бердим» буюрды. Умейе бин Халеф ве дигер мушриклер пек къуванып: «Эбу Бекирни алдаттыкъ» дедилер.
«Ант олсун ки, (эй Ресулым) сенден эвель ёллангъан пейгъамберлернен де алай этильди. Оларнен (пейгъамберлернен) мыскъыллап алай эткенлерни алайларынынъ джезасы оларакъ беля ве азап дёрт тарафтан сарып алды» Эн’ам: 10
Азрети Эбу Бекир аман Билял-и Хабешининъ усьтюндеки агъыр ташларны атып, оны аякъкъа турсатты. Билял-и Хабеши агъыр эскенджелер себебинден пек алсызлангъан эди. Элинден тутып, догъру севимли Пейгъамберимизнинъ узурына кетирди ве: «Я Ресулаллах! Билялны бугунь Аллаh ризасы ичюн азат эттим» деди. Ресулуллах Эфендимиз пек къуванды. Азрети Эбу Бекирге чокъ дуа буюрды. Шу вакъыт Джебраил алейхисселям Эбу Бекирнинъ джеэннемден узакъ олгъаныны мужделеген Лейль суресининъ 17-нджи ве 18-нджи ает-и керимелерини кетирди. Ает-и керимелерде меален шойле буюрылды: «(Азрети Эбу Бекир киби) зияде такъва саиби олып, (ширк ве гунахтан сакъынып) малыны Аллаh Таалянынъ къатында пак олмакъ (ве иляхий вадеге иришмек) ичюн хайыр ёлунда сарф эткен кимсе ондан (джеэннемден) узакълаштырылгъандыр.»
Корюльмеген эскендже
Азрети Хаббаб бин Эрет де дининден къайтарылмакъ ичюн зулум этильгенлерден эди. Азрети Хаббаб да кимсесиз эди ве Умму Энмар адлы мушрик бир къадыннынъ къулу эди.
Оны къорчалайджакъ бир акърабасы олмагъаны ичюн, мушриклер топланып, мубарек вуджудындан урбаларыны чыкъарып, усьтюни тикенлернен тарай эдилер. Базыда да чыплакъ вуджудына демирден кольмек кийдирип, кунеш алтында беклете эдилер. Кунеште я да атеште къыздыргъан ташларны чыплакъ вуджудына басып: «Дининъден къайт! Лят ве Уззагъа табын!» дей эдилер. Хаббаб исе иманында исрар этип: «Ля иляхе иллаллах, Муhаммедун Ресулуллах» деп оларгъа къаршы тура эди.
Мушриклер бир кунь топланып, бир мейданда атеш якътылар. Азрети Хаббабны багълап кетирдилер. Урбаларыны чыкъарып, атешнинъ усьтюне яткъыздылар. Я оны дининден къайтараджакъ, я да атеште якъаджакъ эдилер. Атешнинъ ортасына сырты усьтю яткъызылгъан Азрети Хаббаб: «Аллаhым! Алымны коресинъ, вазиетимни билесинъ. Юрегимдеки иманны сабит эт, буюк бир сабыр ихсан эйле!» деп дуа эте эди. Мушриклерден бири аягъынен Азрети Хаббабнынъ кокюсине басты. Амма олар Аллаh Тааля инангъанларны къорчалагъаныны бильмей эдилер.
Йыллар сонъ бу вакъианы Хаббабдан сорагъанларында, о сыртыны ачып, янып къалгъан ерлерининъ излерини косьтерди ве: «Мен ичюн бир атеш якътылар, сонъ сюйреп ичине аттылар. О атешни анджакъ меним этим сёндюрген эди» деди.
Азрети Хаббабгъа тышарыда бойле эскендже эткенде, саибеси Умму Энмар да оны дининден къайтармакъ ичюн атеште демирни къыздыра ве башына басып дагълай эди. О исе дини ичюн бутюн бу агърыларгъа чыдай, теклиф эткенлерини ерине кетирмей ве иманындан къайтмай эди.
Бир кунь Азрети Хаббаб севимли Пейгъамберимизнинъ узурына чыкъты ве: «Я Ресулаллах! Мушриклер тышарыда мени корьген ерде атеште якъалар. Эвде исе саибем Умму Энмар къыздырылгъан демирнен башымны дагълай. Дуанъызны риджа этем!» деди. Сонъ сыртындаки ве башындаки янгъан ерлерни косьтерди. Пейгъамберимиз онынъ бу алына пек аджыды. Дининден къайтмамакъ ичюн чеккен ызтырабына, онъа япылгъан зулумгъа чыдап оламады ве: «Я Рабби! Хаббабгъа ярдым эт!» деп дуа этти. Дженаб-ы Хакъ Ресулынынъ дуасыны шу ань къабул буюрды ве Умму Энмарнынъ башына шиддетли бир агъры берди. Умму Энмар башынынъ агърысындан сабаларгъа къадар инълей эди. Чаре оларакъ, атеште къыздырылгъан бир демирнен башыны дагъламакъны айттылар. Сонъунда Хаббабны чагъырып, демир таякъны атеште къыздырмасыны ве башыны дагъламасыны эмир этти… Азрети Хаббаб да демирнен онынъ башыны дагълай эди…
Ислямнынъ ильк куньлеринде мушриклер Хаббаб бин Эретнинъ алына пек эмиет бермей эдилер. Амма эр кечкен кунь иман эткенлернинъ сайысы арта эди. Сонъунда истер-истемез бу ишни джиддиетнен къабул этмеге меджбур олдылар. Ниает Азрети Хаббабгъа олгъан эскенджелерини арттырдылар. Зияде урдылар, дёгдилер, яраладылар, эскендже усьтюне эскендже яптылар…
Бунъа бакъмадан, Азрети Хаббаб иманындан зерре къадар бир шей бермеди. Амма эзиет ве эскенджелер де чыдап олмаз алгъа кельген эди. Олып кечкенлерни Кяинатнынъ Эфендисине арз этип: «Я Ресулаллах! Чеккен эскенджелеримизден къуртулмамыз ичюн дуа буюрырсынъызмы?» деди.
Бунынъ узерине Ресулуллах Эфендимиз шойле буюрды: «Сизден эвельки умметлер ичинде ойле кимселер бар эди ки, демир таракънен терилери, этлери союлып къазына эди де, бу эскендже кене оларны дининден къайтаралмай эди. Бычкъынен тёпесинден экиге болюне эди де, кене бу эскенджелер оларны дининден кери чевиралмай эди. Аллаh Тааля эльбетте бу ишни (Ислямиетни) тамамлайджакъ. Оны бутюн динлерден усьтюн къыладжакъ. Ойле ки, айванына минип Сан’адан Хадрамевткъа къадар тек башына кеткен кимсе Аллаh Таалядан башкъасындан къоркъмайджакъ, къоюнлары акъкъында да къурт уджюм этер деген къоркъудан башкъа бир эндише чекмейджек. Амма сиз ашыкъасынъыз.» Сонъ онынъ сыртыны сыйпап дуа этти. Ресулуллахнынъ рухларгъа гъыда ве шифа олгъан бу латиф сёзлери Хаббабнынъ агърыларыны басты.
Азрети Хаббабнынъ хусусан азгъын мушрик олгъан Ас бин Ваильде хайли аладжагъы бар эди. Оны истемек ичюн янына барды. Ас бин Ваиль Хаббабгъа: «Муhаммедни инкяр этмегендже, аладжагъынъны бермем» дегенде, Азрети Хаббаб шойле джевап берди: «Валлахи, мен аятта олгъаным киби, ольгенимден сонъ къабримден тургъанда да пейгъамберимни асла ред ве инкяр этип оламам. Эр шейден вазгечерим, амма бу инкярны япалмам.» Шу вакъыт Ас бин Ваиль: «Ольгенден сонъ тириледжекмизми? Ойле бир шей бар олса, о вакъыт малым да, эвлядым да оладжакъ. Борджумны санъа о кунь одерим» деди.
Ас бин Ваильнинъ бу сёзлери узерине Аллаh Тааля Къур’ан-ы Керимде Мерьем суресининъ 77–79-нджы ает-и керимелеринде меален шойле буюрды: «(Эй Хабибим!) Шимди шу аетлеримизни инкяр эткен ве „Эльбетте манъа (къыямет куню) мал ве эвлят бериледжек“ деген адамны (Ас бин Ваильни) корьдинъми? О гъайыпкъа муттали олгъанмы, ёкъса Рахманнынъ узурында бир сёз алгъанмы? Ёкъ, ойле дегиль! Биз онынъ айткъаныны язаджакъмыз (къыямет куню онынъ ичюн оны эсапкъа чекеджекмиз) ве азабыны да арттыргъандан-арттыраджакъмыз.»
Байылгъандже эскендже
Мушриклер эскендже эткенде къадын-эркек сайламай эдилер. Ильк мусульманлардан олгъан ве кимсеси олмагъан Зиннире Хатун да бир джарие эди. Онынъ мусульман олгъаныны огренген мушриклер онъа да эскендже этмектен ич чекинмедилер. Зиннире Хатунны Лят ве Узза путларына табынсын деп зорлай, богъазыны сыкъа, нефес алалмай байылгъандже эскендже эте эдилер. Бунъа бакъмадан, о дининден асла къайтмай, оларнынъ айткъанларыны тутмай эди. Хусусан Эбу Джехиль онъа пек чокъ эскендже эте эди. Бу себептен Зинниренинъ козьлери корьмез олгъан эди. Бир вакъыт Эбу Джехиль: «Корьдинъми? Лят ве Узза сенинъ козюнъни сокъур этти!» дегенде, Зиннире Хатун иманынынъ ишарети оларакъ: «Эй Эбу Джехиль! Валлахи, о сен айткъан киби дегильдир. Лят ве Узза деген путларынъ ич бир ишке ярамаз, озьлерине табынгъанлардан да, табынмагъанлардан да хаберлери ёкътыр. Меним Раббим козюмнинъ нуруны бермеге ве мени эвельки алыма къайтармагъа эльбетте къадирдир» деди.
«(Эй Билял!) Аллаh Таалянынъ адыны анъмакъ сени къуртарыр» Хадис-и шериф
Эбу Джехиль Азрети Зинниренинъ сарсылмаз иманы къаршысында шашып къалды. Аллаh Тааля Зинниренинъ дуасыны къабул эткен, козю эвелькинден даа яхшы корер олгъан эди. Эбу Джехиль ве Къурейш мушриклери бу алны корьселер де, инат этип иман этмедилер. Бундан да гъайры: «Бу да пейгъамберлерининъ бир сихиридир! Муhаммеднинъ ёлундан кеткен акъылсызларгъа шашмайсынъызмы? Эгер оларнынъ кеткен ёлу хайырлы ве догъру олса эди, эвеля биз онъа уяр эдик. Демек, бизден эвель бир джарие догърусыны таптымы?» дедилер.
Бунынъ узерине Аллаh Тааля Аhкъаф суресининъ 11-нджи ает-и керимесини эндирди. Меален шойле буюрылды: «О кяфирлер иман эткенлер ичюн: „Эгер онда (Ислямиетте) бир хайыр олса эди, бу хусуста олар (факъырлар, чаресизлер) бизим огюмизге кечалмаз, бизден эвель онъа чапалмаз эдилер“ дедилер. Албуки олар онынънен (Къур’ан-ы Керимнен, му’минлер киби) хидаетке иришмегенлери ичюн, (Къур’ан-ы Керимни инкяр этмек ичюн) „Бу Къур’ан-ы Керим (Муhаммед ортагъа чыкъаргъан) эски бир яландыр“ дейджеклер.»
Дару’ль-Эркъам
Севимли Пейгъамберимиз (саллаллаху алейхи ве селлем) мушриклернинъ асхабына япкъан зулумлары ве эскенджелери себебинден пек кедерлене эди. Ислямиетнинъ яйылмасы ве огренильмеси ичюн эмин бир ер лязим эди. Эфендимиз бу мукъаддес вазифе ичюн Азрети Эркъамнынъ эвини сайлады.6 Бу эв Сафа тёпесининъ шаркъында, тар бир сокъакъ ичинде ве юксекче бир ерде эди. Мындан Кябе-и муаззама раат корюне эди. Эвнинъ кириш ве чыкъышы кельген-кеткенлерни козетмек джеэтинден пек къолай эди. Бундан гъайры, Азрети Эркъам Меккенинъ илери кельгенлеринден, итибары юксек бир зат эди. Хабиб-и Экрем Эфендимиз бу эвде асхабына Ислямиетни анълата эди. Янъы мусульман оладжакълар мында келип Ислямиетнен шерефлене, Ресулуллах Эфендимизнинъ гонъюллерге дева олгъан мубарек сёзлерини динълеп берекетлене эдилер. Пейгъамбер Эфендимизни гуя башларына къуш къонгъан да, лаф этселер учып кетеджек киби, нефес алмадан динълей эдилер. Мубарек сёзлерини адета ютар киби, бир сёзюни биле къачырмадан эзберлей эдилер. Пейгъамберимиз (саллаллаху алейхи ве селлем) куньдюзлерини Эркъамнынъ эвине айыра ве сабадан акъшамгъа къадар асхабыны етиштирмекнен мешгъуль ола эди. Бу ер мусульманларнынъ ильк къаргяхы, «Дару’ль-Ислям» эди. Ильк мусульманлар мында топлана ве бойлеликнен мушриклернинъ эр тюрлю яманлыкъларындан къорчалангъан ола эдилер.
Ольдюргендже эскендже
Аммар бин Ясир анълата: «Дару’ль-Эркъамгъа барып, Ресулуллахны корип мусульман олмакъ истей эдим. Къапыда Азрети Сухейбке расткельдим. „Мында не япасынъ?“ деп сорагъанымда, о да манъа айны суальни берди. Мен: „Азрети Муhаммеднинъ узурына барып, сёзлерини динълеп мусульман олмакъ истейим“ дедим. О да: „Мен де бунынъ ичюн кельген эдим“ деди. Берабер юксек ве шерефли узурына кирдик. Бизге Ислямны арз этти. Севип мусульман олдыкъ.»7
Аммар мусульманлыгъыны ачыкъламакътан чекинмеген муджахидлерден бири эди. Дининден къайтмамакъ ичюн энъ агъыр эскенджелерге чыдай эди. Мушриклер оны ялынъыз тапкъан вакъытта, Рамда деген ерге, Мекке къаялыкъларына алып бара, урбаларыны чыкъарып, демир кольмек кийдире эдилер.
Бойле этип оны якъыджы кунеш алтында беклете ве эскендже эте эдилер. Базыда да сыртыны атешнен дагълай, битмез-тюкенмез эскенджелерге огърата эдилер. Эр сефер: «Инкяр эт!… Инкяр эт!… Лят ве Уззагъа табын да къуртул!…» дей эдилер. Азрети Аммар исе бу чыдап олмаз эскенджелерге буюк бир сабырнен: «Раббим Аллаh, пейгъамберим Муhаммед алейхисселямдыр» деп джевап бере эди. Мушриклер бунъа даа зияде ачувлана, онынъ кокюси усьтюне сыджакътан къызгъан къаяларны къоя, базыда да къую ичине атып, сувда богъмагъа тырыша эдилер. Аммар бин Ясир бир кунь севимли Пейгъамберимизнинъ узурынен шерефленгенде: «Я Ресулаллах! Мушриклернинъ бизге япкъан эскенджелери сонъки аддине етти» дегенде, Пейгъамберимиз (саллаллаху алейхи ве селлем) Азрети Аммарнынъ алына аджыды ве: «Сабыр этинъиз, эй Яхзаннынъ бабасы!» буюргъандан сонъ: «Я Рабби! Аммарнынъ аилесинден ич кимсеге джеэннем азабыны таттырма!» деп дуа этти.
Ильк шеит, ильк къан
Азрети Аммарнынъ бабасы Ясир, анасы Сумейе, къардашы Абдуллах аилеси иле мусульман олгъан эдилер. Мушриклер Азрети Аммаргъа япкъан эскенджелеринден даа зиядесини онынъ анасына, бабасына ве къардашына япа эдилер. Эскендже вакътында куфюр олгъан сёзлерни оларгъа айттырмакъ истей эдилер, олар исе: «Терилеримизни сойсанъыз, этлеримизни парча-парча кессенъиз де, сизни динълемеймиз» деп джевап бере ве: «Ля иляхе иллаллах, Муhаммедун Ресулуллах» дей эдилер. Кене бир кунь Батха деген ерде Ясирнинъ аилесине топлу алда эскендже эткенде, Пейгъамберимиз (саллаллаху алейхи ве селлем) о ерден кече эди. Асхабынынъ бу чыдап олмаз эскенджелерини корьгенде пек кедерленди. Азрети Ясир: «Я Ресулаллах! Заманымыз эп бойле эскендже иле кечеджекми?» деп сорагъанда, Эфендимиз шойле буюрды: «Сабыр этинъиз, эй Ясирнинъ аилеси! Къуванынъыз, эй Аммарнынъ аилеси! Ич шубесиз, сизинъ мукяфат еринъиз дженнеттир.» Кене бир кунь Мекке мушриклери Аммаргъа атешнен эзиет ве эскендже эте эдилер. Ресулуллах Эфендимиз о ерге тешриф этип: «Эй атеш! Ибрахимге (алейхисселям) олгъанынъ киби, Аммаргъа да салкъын ве селямет ол!» буюрды. Даа сонъ Аммар сыртыны ачкъанда, атешнинъ изи корюне эди. Бу из Ресулуллахнынъ дуасындан эвель эди. Кене Ясирнинъ аилесини эскенджеге алгъан бир куню Азрети Ясирни ве огълу Азрети Абдуллахны окънен шеит эттилер. Эбу Джехиль Азрети Сумейенинъ мубарек аякъларыны ипнен багълатты. Иплернинъ уджларына да эки девени багълатып, оларны айры тарафларгъа айдап, Азрети Сумейени парчалатты ве шеит этти. Пейгъамбер Эфендимиз ве Асхаб-ы кирам (алейхимуррыдван) мерхаметсиз, гъаддар, залым Эбу Джехильнинъ ве дигер мушриклернинъ эскенджелер иле Ясирнинъ аилесини шеит эткенлери хаберини эшиткенде, пек зияде кедерлендилер. Бу вакъиа асхабнынъ бир-бирлерине даа зияде багъланмасына ве сыкъ бирлешмесине себеп олды.8 Асхаб-ы кирам намаз къыладжакъ вакъытта кимсе олмагъан ерлерге бара ве анда ибадетлерини гизли япа эдилер. Кене бойле бир кунь Са’д бин Эби Ваккъас, Саид бин Зейд, Абдуллах бин Месуд, Аммар бин Ясир ве Хаббаб бин Эрет Мекке вадийлеринден Эбу Дуб деген ерде намаз къыла эдилер. Шу вакъыт оларнынъ артындан кельген Ахнес бин Шерикъ ве базы мушриклер янларына келип, ибадетлеринен алай этмеге, оны яманламагъа башладылар. Бунъа чыдап оламагъан Азрети Са’д бин Эби Ваккъас ве аркъадашлары мушриклерге уджюм эттилер. Азрети Са’д элине кечирген бир деве кемигини кяфирлерден бирининъ башына урып ярды. Мушриклер къоркъып къачтылар. Бойлеликнен мусульманлар ильк кере кяфир къаныны тёккен олдылар.
«Эй Эбу Джехиль! Валлахи, о сен айткъан киби дегильдир. Лят ве Узза деген путларынъ ич бир ишке ярамаз, озьлерине табынгъанлардан да, табынмагъанлардан да хаберлери ёкътыр. Меним Раббим козюмнинъ нуруны бермеге ве мени эвельки алыма къайтармагъа эльбетте къадирдир» Зиннире Хатун (радыяллаху анха)
Азрети Эбу Зер-и Гъыфарийнинъ мусульман олмасы
Инсанлар бирер-экишер хидаетке ирише ве Ислямнынъ нуру Меккенинъ тышында да яйылып, алемни айдынлатмагъа башлай эди. Ислямнынъ догъгъаны ве яйылгъаны хаберине къаршы мушриклер оны токътатмакъ ёлларына баш ура эдилер. Ниает бу хабер Бени Гъыфар къабилесине де етти. Эбу Зер-и Гъыфари бу хаберни эшитер-эшитмез, къардашы Унейсни Меккеге ёллап, ишнинъ аслыны огренмесини истеди. Унейс Меккеге барып, Пейгъамбер Эфендимизнинъ меджлисинде булунды. Буюк айретте къалып кери къайтты. Къардашы Азрети Эбу Зер: «Не хабер кетирдинъ?» деп сорагъанда: «Эфендим! Валлахи, даима хайырны, эйиликни эмир эткен ве яманлыкълардан сакъындыргъан пек юдже бир зат корьдим» деди. Эбу Зер-и Гъыфари: «Яхшы, инсанлар Онынъ акъкъында не дейлер?» дегенде, заманнынъ мешур шаирлеринден олгъан къардашы Унейс шойле джевап берди: «Шаир, кяхин, сихирбаз дейлер. Амма Онынъ сёзлери кяхинлернинъ, сихирбазларнынъ сёзлерине бенъземей. Бундан гъайры, айткъанларыны шаирлернинъ эр тюрлю шиирлеринен къыясладым. Оларгъа да бенъземей. Бенъзери олмагъан бу сёзлер ич кимсенинъ сёзюнен де ольчюнмез. Валлахи, о зат хакъны бильдире, догърусыны айта. Онъа инанмагъанлар ялан ве сапкъынлыкъ ичиндедирлер.» Бу хабер узерине Эбу Зер-и Гъыфари Меккеге барып, Пейгъамбер Эфендимизни корип мусульман олмагъа къарар берди. Элине бир таякъ ве бираз азыкъ алып, шевкънен Мекке ёлуны тутты. Меккеге баргъанда, алыны кимсеге анълатмады. Чюнки мушриклер Пейгъамбер Эфендимизге ве янъы мусульман олгъанларгъа шиддетли душманлыкъ эте, эзиетлерини де куньден-куньге арттыра эдилер. Хусусан мусульман олгъан кимсесиз ве гъарип кимселерге пек зияде эскендже эте эдилер. Эбу Зер Меккеде кимсени танымай эди. Гъарип ве ят бир адам эди. Шунынъ ичюн кимседен бир шей сорамады. Кябенинъ янында Ресулуллахны корьмек ичюн фырсат козете, къайда олгъаныны огренмек ичюн бир ишарет къыдыра эди. Акъшамгъа якъын бир сокъакъ кошесине чекильди. Азрети Али Эбу Зерни корьди. Гъарип олгъаныны анълап, эвине алып кетти. Алыны сорамагъанда, Эбу Зер де сырыны ачмады. Саба олгъанда кене Кябеге кетти. Акъшамгъа къадар долашса да, истегине иришалмады. Эвельки ерге барып отурды. Азрети Али о гедже кене о ерден кече эди. «Бу чаресиз даа эвини огренип оламагъан» деп, оны кене алып кетти. Саба кене Бейтуллахкъа барды ве отургъан кошесине чекильди. Азрети Али оны кене эвине давет этти. Бу сефер къайдан ве не ичюн кельгенини сорады. Азрети Эбу Зер: «Эгер манъа догъру бильги береджегинъе кесен сёз берсенъ, айтарым» деди. Азрети Али: «Айт, сырынъны кимсеге ачмам» дегенде, Эбу Зер-и Гъыфари: «Мында бир пейгъамбер чыкъкъаныны эшиттим. Онынънен корюшмек ве Онъа къавушмакъ ичюн кельдим» деди. Азрети Али эфендимиз: «Сен догърусыны таптынъ, акъыллыкъ эттинъ. Шимди мен о затнынъ янына кетем. Меним артымдан кель, мен кирген эвге сен де кир. Эгер ёлда санъа бир кимсенинъ зарар береджегини анъласам, аякъкъабымны тюзете экенмен киби япарым. О вакъыт мени беклемеден кечип кетерсинъ» деди. Эбу Зер-и Гъыфари Азрети Алининъ артындан кетти. Сонъунда Пейгъамберимизнинъ мубарек юзюни корьмекнен шерефленди ве: «Эсселяму алейкум» деп селям берди.
«Сабыр этинъиз, эй Ясирнинъ аилеси! Къуванынъыз, эй Аммарнынъ аилеси! Ич шубесиз, сизинъ мукяфат еринъиз дженнеттир» Хадис-и шериф
Бу селям Ислямда берильген ильк селям, Эбу Зер-и Гъыфари де ильк селям берген кимсе олды. Пейгъамбер Эфендимиз селямына джевап берип: «Аллаh Таалянынъ рахмети сенинъ усьтюнъе олсун» буюрды. Сонъ Пейгъамбер Эфендимиз: «Сен кимсинъ?» деп сорагъанда: «Мен Гъыфар къабилесинденим» деди. «Не вакъыттан берли мында турасынъ?» деп буюрды. «Учь кунь, учь геджедир мында турам.» «Сени ким тойдурды?» деп буюргъанда: «Земземден башкъа бир ашайджакъ, ичеджек тапалмадым. Земзем ичкен сайын ич бир ачлыкъ ве сувсызлыкъ дуймадым» деди. Пейгъамберимиз: «Земзем мубаректир. Ач олгъанны тойдурыр» буюрды. Бундан сонъ Эбу Зер-и Гъыфари Пейгъамбер Эфендимизге: «Манъа Ислямны бильдир» деди. Пейгъамберимиз онъа Келиме-и шеадетни окъуды, о да оны текрарлап, Ислямиетнен шерефленди ве ильк мусульманлар арасына къарышты.9 Азрети Эбу Зер-и Гъыфари мусульман олгъандан сонъ Пейгъамберимизге: «Я Ресулаллах! Сени хакъ пейгъамбер оларакъ ёллагъан Дженаб-ы Хакъкъа ант этем ки, мен буны мушриклернинъ арасында ачыкътан айтаджагъым» деди. Кябенинъ янына барып, юксек сеснен: «Эй Къурейш джемааты! Эшхеду эн ля иляхе иллаллах ве эшхеду энне Муhаммеден абдуху ве ресулюху – Мен шеадет этерим ки, Аллаh Таалядан башкъа илях ёкътыр. Муhаммед алейхисселям Онынъ къулу ве ресулыдыр» деди. Буны эшиткен мушриклер аман онынъ усьтюне уджюм эттилер. Таш, таякъ ве кемик парчаларынен урып, оны къан ичинде къалдырдылар. Бу алны корьген Азрети Аббас: «Бу адамны быракъынъыз, ольдюреджексинъиз! О, сизинъ тиджарет керванынъыз кечкен ёл усьтюнде отургъан бир къабиледендир. Бир даа о ерден насыл кечеджексинъиз?» деди. Азрети Эбу Зерни мушриклернинъ элинден къуртарды. Эбу Зер мусульман олмакънен шерефленгенининъ севинчинден еринде тураламай эди. Эртеси куню кене Кябенинъ янында Келиме-и шеадетни юксек сеснен, багъыра-багъыра айтты. Мушриклер бу сефер де оны дёгдилер. Ерге йыкъылды. Кене Азрети Аббас етишип, оны эллеринден къуртарды. Пейгъамбер Эфендимиз (саллаллаху алейхи ве селлем) Азрети Эбу Зер-и Гъыфарийге озь мемлекетине къайтмасыны ве анда Ислямиетни яймасыны эмир буюрды. Бу эмир узерине къабилесининъ арасына къайтып, оларгъа Аллаh Таалянынъ бирлигини, Муhаммед алейхисселямнынъ Онынъ ресулы олгъаныны анълатты. Онынъ бильдиргенлерининъ хакъ ве догъру олгъаныны, табынгъан путларынынъ батыл, бош ве манасыз олгъаныны айтты. Оны динълеген къалабалыкътан бир къысмы итираз этмеге башлады. Шу вакъыт къабиленинъ реиси Хаффаф багъыргъанларны сустурды ве: «Токътанъыз, динълейик, бакъайыкъ не анълатаджакъ» деди. Бунынъ узерине Азрети Эбу Зер сёзюни шойле девам этти: «Мен мусульман олмаздан эвель бир кунь Нухем путунынъ янына барып, огюне сют къойгъан эдим. Бир копекнинъ якъынлашып, сютни ичкенини ве путнынъ усьтюне пислегенини корьдим. Путнынъ бунъа мани оладжакъ кучю олмагъаныны анълап, шубесиз бильдим. Копек биле акъарет эткен путкъа табынмакъ насыл хошунъызгъа келе? Бу делилик дегильми? Иште сизинъ табынгъанынъыз будыр.» Эр кес башыны эгип тура эди. Ичлеринден бири: «Яхшы, сен айткъан Пейгъамбер нени бильдире? Онынъ догъру айткъаныны насыл анъладынъ?» дегенде, Азрети Эбу Зер юксек сеснен шойле деди: «О, Аллаh Таалянынъ бир олгъаныны, Ондан башкъа илях олмагъаныны, Онынъ эр шейни яраткъан ве эр шейнинъ малики, саиби олгъаныны бильдире… Инсанларны Онъа иман этмеге чагъыра… Эйиликке, гузель ахлякъкъа ве ярдымлашувгъа давет эте. Къыз балаларны тири-тири коммекнинъ ве япкъанынъыз дигер эр тюрлю яманлыкънынъ, акъсызлыкънынъ, зулумнынъ чиркинлигини ве булардан сакъынмакъ кереклигини бильдире.» Ислямиетни узун-узун анълатты. Къабилеси ичинде булунгъан сапкъынлыкъларны бирер-бирер сайып тёкти. Сонъ буларнынъ зарарларыны ве чиркинлигини анълатты.
Оны динълегенлер арасындан энъ эвеля къабиле реиси Хаффаф ве озь къардашы Унейс олып, пек чокъ кимсе мусульман олды.10
Кябеде Къур’ан-ы Керимнинъ ачыкътан окъулмасы
Асхаб-ы кирам бир кунь тенха бир ерде топланып, бойле лаф эте эдилер: «Валлахи, Ресулуллахтан гъайры шу къурейшли мушриклерге Къур’ан-ы Керимни ачыкътан динълеттирип оладжакъ бир кимсе чыкъмады. Оларгъа Къур’ан-ы Керимни ачыкътан окъуп динълеттиреджек бир кимсе бармы?» Анда Азрети Абдуллах бин Месуд да бар эди. «Мен динълеттиририм» буюрды. Асхабнынъ базылары: «Эй Абдуллах! Мушриклернинъ санъа бир зарар бермесинден къоркъамыз. Биз ойле бир кимсе истеймиз ки, керек олгъан вакъытта оны мушриклерден къорчалап оладжакъ бир къавмы ве къабилеси олсун» дегенде, о: «Сиз манъа изин беринъиз, барайым. Дженаб-ы Хакъ мени муафаза этер» деп исрар этти. Эртеси куню къушлукъ вакъты Макъам-ы Ибрахимге барды. Мушриклер анда топлангъан эдилер. Ибн Месуд аякъ усьтюнде Бесмеле-и шерифни окъуды ве Рахман суресини окъумагъа башлады. Мушриклер бир-бирлерине: «Умму Абднынъ огълу не айта? Гъалиба, Муhаммеднинъ кетирген шейлерини окъуй» деп, онынъ усьтюне юрдилер. Юмрукъ, текме ве шамарларнен юзюни-козюни яралап, оны танылмаз алгъа кетирдилер. Амма о, шамар ве юмрукълар алтында окъумагъа девам эте эди. Юзю-козю яра-бере ичинде Асхаб-ы кирамнынъ янына къайтты. Асхаб-ы кирам бунъа пек кедерлендилер: «Эсасен биз сенинъ бу акъыбетке огъраджагъынъдан къоркъкъан эдик. Ниает къоркъкъанымыз башынъа кельди» дедилер. Амма Абдуллах бин Месуд ич кедерли дегиль эди: «Аллаh Таалянынъ душманларыны мен бугунькиси къадар зайыф корьмедим. Истесенъиз, ярын саба оларгъа бир о къадар даа динълеттирип олурым» буюрды. Асхаб-ы кирам: «Ёкъ, санъа бу къадары етер. О азгъын кяфирлерге бегенмеген шейлерини динълеттинъ» дедилер.11
Туфейль бин Амрнынъ мусульман олмасы
Пейгъамберимиз (саллаллаху алейхи ве селлем) Меккеде Ислямиетни ачыкътан яймагъа башлагъан йылларда, гедже-куньдюз инсанларгъа насиат бере, оларны Ислям динине давет эте эди. Меккели мушриклер Ресулуллах Эфендимизнинъ бу гъайретлерини бошкъа чыкъармакъ ичюн тырыша эдилер. Онынъ анълаткъанларыны къабул этип иман эткенлерге эр тюрлю ялан, ифтира ве эскенджени рева коре эдилер. Пейгъамбер Эфендимизнен корюшкен, лаф эткен бирисини корьселер, аман янына бара, Оны динълемесин ве анълаткъанларына инанмасын деп, эр тюрлю ийлеге, ялангъа баш ура эдилер. Тыштан Меккеге кельгенлерни Онынънен корюштирмемек ичюн эллеринден кельгенни япмакътан кери турмай эдилер. Мусульманлар сыкъынты ичинде олгъан ве кяфирлерден эзиет чеккен бир заманда, Туфейль бин Амр Девси Меккеге кельген эди. Буны корьген мушриклернинъ илери кельгенлери онынъ янына барып: «Эй Туфейль! Сен бизим мемлекетимизге кельдинъ. Арамызда ортагъа чыкъкъан Абдулмутталибнинъ етимининъ шашыладжакъ бир чокъ аллары бар. Айткъан сёзлери сихир кибидир. Огъулны бабасындан, къардашны къардаштан, эрни къадынындан айыра! Ортагъа аткъан фикирлеринен орталыкъны къарыштыра. Онынъ сёзюни эшиткен огъул бабасына бакъмай, Онъа табий ола. Артыкъ кимсе бир-бирини динълемей, мусульман ола. Къоркъамыз ки, бизим башымызгъа кельген бу айрылыкъ белясы сеннен къавмынъ башына да келир. Санъа насиатымыз олсун: Онынънен сакъын лаф этме. Не Онъа бир сёз айт, не де Онынъ сёзюни динъле. Анълаткъанларына къулакъ асма! Пек дикъкъатлы ол. Мында чокъ да къалма. Аман чекилип кет!» дедилер. Бундан сонъкисини Туфейль бин Амр шойле анълата:
«Валлахи, о зат хакъны бильдире, догърусыны айта. Онъа инанмагъанлар ялан ве сапкъынлыкъ ичиндедирлер» Азрети Унейс-и Гъыфари (радыяллаху анху)
«Ант этип айтам, бу сёзни о къадар чокъ айттылар ки, артыкъ Онынънен лаф этмемеге ве сёзюни асла динълемемеге къарар бердим. Атта Кябеге киргенимде, не олур, не олмаз, бельки сёзлерини эшитирим деген эндише иле къулакъларыма памукъ биле тыкъкъан эдим. Эртеси куню саба Кябеге бардым. Ресул алейхисселямнынъ анда намаз къылгъаныны корьдим. Онъа якъын бир ерде турдым. Дженаб-ы Хакънынъ икмети иле окъугъанларындан базысы къулагъыма чалынды. Эшиткен сёзлерим не къадар гузель эди! Озь-озюме: „Мен эйини ямандан айыралмайджакъ бир адам дегилим. Бундан гъайры, шаирим де. Бунынъ айткъанларыны неге динълемейим? Сёзлерини гузель тапсам, къабул этерим, гузель кельмесе, ташларым“ дедим. Бир тарафкъа гизленип, Ресулуллах намазыны къылып эвине кеткендже анда бекледим. Сонъ артындан кеттим. Эвине киргенде, мен де кирдим ве: „Я Муhаммед алейхисселям! Мен бу юрткъа кельгенимде, сенинъ къавмынъ манъа бойле-бойле дедилер… Сенден узакъ турмамны истедилер. Къоркъувымдан сёзюнъни эшитмейим деп къулакъларыма памукъ тыкътым. Амма Аллаh Тааля сенинъ окъугъанларынъдан бираз шейни манъа эшиттирди. Оларны пек гузель таптым. Шимди сен манъа не айтаджакъ олсанъ, бильдир! Къабул этмеге азырым“ дедим. Ресулуллах Эфендимиз манъа Ислямиетни анълатты ве Къур’ан-ы Керимден бираз окъуды. Ант этем ки, омюримде бундан даа гузель сёз эшитмеген эдим. Аман Келиме-и шеадет кетирип мусульман олдым. Шу ань: „Я Ресулаллах! Мен къавмым арасында сёзю динъленген, итибарлы бир кимсем. Ич бири сёзюмден чыкъмаз. Барып оларны да Ислям динине давет этейим. Дуа этинъиз де, Аллаh Тааля манъа бир алямет, бир керамет ихсан этсин! Бойлеликнен о алямет къавмымны Ислямиетке давет эткенимде манъа бир къолайлыкъ, бир ярдым олсун!“ дедим. Бу риджам узерине Ресулуллах Эфендимиз шойле дуа буюрды: „Эй Аллаhым! Онъа бир ает, бир алямет ихсан эйле!“ Бундан сонъ озь юртума къайттым. Къаранлыкъ бир геджеде къавмым отургъан сув башына бакъкъан тёпеге баргъанымда, алнымда къандиль киби бир нур пейда олды ве ярыкъ бермеге башлады. О вакъыт дуа этип: „Эй Аллаhым! Бу нурны алнымдан башкъа бир ерге кечир! Девс къабилесининъ джаиллери оны корип, дининден къайткъаны ичюн Аллаh онынъ алнында иляхий бир джеза оларакъ буны чыкъарды деп санмасынлар!“ дедим. О нур аман элимдеки къамчынынъ уджуна кечип, къандиль киби асылып къалды. Къабилемнинъ юртуна якъынлашып, ёкъуштан ашагъы тюшмеге башлагъанымда, анда булунгъанлар элимдеки къамчынынъ уджунда къандиль киби парылдагъан нурны бир-бирлерине косьтере эдилер. Бойле этип ёкъуштан ашагъы тюшип, эвиме кельдим. Яныма энъ эвеля бабам келип, мени бу алда корьди. Манъа олгъан севгисинден бойнума сарылды. Бабам пек къарт эди. Онъа: „Эй бабачыгъым! Эгер эвельки алынъда къалсанъ, не мен сенденим, не де сен менденсинъ!“ дедим. Бу сёзюмни эшиткенде, бабам шашып къалды ве: „Себеби не, эй огълум?“ деп сорады. Онъа джевап оларакъ: „Мен артыкъ Муhаммед алейхисселямнынъ динине кирип мусульман олдым“ дедим. Бабам да: „Огълум, мен де сен кирген динге кирдим. Сенинъ дининъ меним де диним олсун!“ деп, аман Келиме-и шеадет кетирип мусульман олды. Бундан сонъ Ислям дининден бильгенимни онъа огреттим. Сонъ ювунып, темиз урбалар кийди. Даа сонъ яныма къадыным кельди. Онъа да айны шейлерни айттым. О да къабул этип мусульман олды. Саба олгъанда Девс къабилесининъ ичине чыкътым. Ислямиетни анълатып, эписини Ислямгъа давет эттим. Амма къабул этмекте агъыр арекет эттилер. Чокъ вакъыт къаршы турдылар. Гунах ве яманлыкъ олгъан ишлеринден эль чекмедилер. Даа да илери кетип, козь-къаш ойнатып, меннен алай эттилер; фаиз ве къумаргъа берильгенликлеринден сёзлеримни динълемедилер. Ислямиетке уймакътан къачтылар. Аллаhкъа ве Онынъ Пейгъамберине исьян эттилер.
Бир муддет сонъ Меккеге келип, къавмымны Ресулуллахкъа шикяет эттим: „Я Ресулаллах! Девс къабилеси Аллаh Таалягъа исьян этти. Ислямгъа кирмелери ичюн япкъан даветимни къабул этмедилер. Олар ичюн дуа буюрынъыз!“ Эр кеске шефкъаты ве мерхамети чокъ олгъан севимли Пейгъамберимиз эллерини ачып, къыблеге айланып, шойле дуа этти: „Я Рабби! Девс халкъына догъру ёлны косьтер де, оларны Ислям динине кетир!“ Манъа да: „Къавмынъа къайт. Оларны кулер юзьнен ве татлы тильнен Ислямиетке давет этмеге девам эт! Оларгъа йымшакъ давран!“ буюрды. Аман юртума кельдим, Девс халкъыны Ислямгъа давет этмектен бир ань биле бош къалмадым.»12
Панаирлерде давет
Эр сене чешит шеэрлердеки инсанлар белли куньлерде Кябе-и муаззаманы зиярет этмек ичюн Меккеге келе эдилер. Ресул-ы Экрем (саллаллаху алейхи ве селлем) Эфендимиз де кельгенлерни къаршылап, эр джемааткъа Ислямиетни анълата, «Аллаh Таалянынъ бир олгъаныны, озюнинъ хакъ пейгъамбер олгъаныны ве къуртулышнынъ бунда олгъаныны» бильдире эди. Бир кунь Велид бин Мугъире мушриклерни топлап: «Эй Къурейш джемааты! Кене Кябени зиярет этюв мевсими кельди. Муhаммеднинъ сеси алемге яйылгъандыр. Арап къабилелери Онынъ янына келип, татлы сёзлерине мейль этелер ве динине кирелер. Бунъа бир тедбир тюшюнмек керек. Эпимиз анълашайыкъ, Онынъ акъкъында бир шей айтайыкъ да, бир-биримизни ялангъа чыкъармайыкъ» деди. Къурейшлилер: «Эй Абд-и Шемснинъ бабасы! Ичимизде энъ илери корюшли олгъан сенсинъ. Сен не айтайыкъ десенъ, биз де оны айтырмыз» дедилер. Велид: «Ёкъ, сиз айтынъыз, мен динълейим» дегенде, олар: «Кяхин дейик» дедилер. Велид аман итираз этти: «Ёкъ! Ант этем ки, О кяхин дегильдир. Биз чокъ кяхин корьдик. Олар догърусыны да, яланны да ич чекинмеден айталар. Муhаммеднинъ окъугъан шейлери кяхинлернинъ уйдургъан шейлерине ич бенъземей. Сонъ биз шимдиге къадар Муhаммедден бир ялан да эшитмедик. Эгер бойле айтсакъ, кимсе инанмаз.» Бу сефер: «Меджнундыр, делидир дейик» дедилер. Велид кене итираз этип: «Ёкъ! Ант этем ки, О меджнун ве дели де дегильдир. Биз делилерни ве меджнунларны билемиз, делилик аляметлеринден де анълаймыз. Онынъ не богъулмасы, не чырпынып титремеси, не де эвхамланмасы бар. Бойле айтсакъ, бизни ялангъа чыкъарырлар» деди. Къурейшлилер: «Шаирдир дейик…» дедилер. Велид кене итираз этти: «О шаир де дегильдир! Биз шиирнинъ эр тюрлюсини пек яхшы билемиз. Онынъ окъугъанлары шиирге ич бенъземез» деди. Бу сефер: «О сихирбаздыр дейик» дедилер. Велид: «О сихирбаз дегильдир. Биз сихирбазларны ве япкъан сихирлерини корьдик, оларны да билемиз. Онынъ сёзлеринде сихирден эсер ёкътыр. Муhаммеднинъ кялямы бутюн алемге гъалиптир. Билинмеген бир кимсе де дегиль. Халкъны Ондан айырып, лаф этмелерине мани оламаймыз. Бундан гъайры, фесахат ве белягъатта, гузель ве манали лаф этмекте тенъешлеринден усьтюндир. Велхасыл, Онынъ акъкъында не айтсакъ да, халкъ бизим сёзюмизнинъ ялан олгъаныны анълар» деди. Къурейшлилер айтаджакъ бир шей тапалмагъанда: «Ичимизде энъ яшлы ве теджрибели сенсинъ, сен не десенъ, биз онъа разымыз» дедилер.
«Пейгъамберимиз: „Я Рабби! Девс халкъына догъру ёлны косьтер де, оларны Ислям динине кетир!“ деп дуа буюрды. Манъа да: „Къавмынъа къайт! Оларны кулер юзьнен ве татлы тильнен Ислямиетке давет этмеге девам эт! Оларгъа йымшакъ давран!“ буюрды» Туфейль бин Амр (радыяллаху анху)
Бунынъ узерине Велид бин Мугъире бир муддет тюшюнгенден сонъ, этрафындакилерни ёлдан чыкъарып шойле деди: «Кене эписинден яхшысы – биз Онъа сихирбаз, тылсымджы дейик, акъылгъа энъ уйгъун кельгени будыр. Чюнки О, сёзлеринен халкъны къавмындан ве акърабасындан айыра. Къардашны къардаштан, эки достны бир-биринден сувута.» Къурейшлилер аман дагъылып, Меккеде башларына топлагъан инсанларгъа: «Муhаммед сихирбаздыр!…» дедилер ве буны халкъ арасына яйдылар. Кябени зиярет этмек ичюн къабилелер кельмеге башлагъанда, оларнынъ огюне чыкъып, Пейгъамбер Эфендимизнен корюшмектен сакъындырмагъан кимсе къалдырмадылар. Мушриклернинъ бу арекетлери себебинден Ислямиет бутюн Арап мемлекетлеринде меракъ этильмеге, акъылларда да путларгъа къаршы шубелер ве суаллер пейда олмагъа башлады. Аллаh Тааля кяфир Велид бин Мугъиреге аджы азаплар таттыраджагъы акъкъында ает-и керимелер эндирди. Муддессир суресининъ 11–29-нджы ает-и керимелеринде меален шойле буюрылды: «(Эй Ресулым!) Озюни тек башына (серветтен махрум бир алда) яраткъаным шахыснынъ (Велид бин Мугъире киби бир кяфирнинъ) ишини (джезасыны) манъа быракъынъыз (о кяфирге ляйыкъ ве мустехакъ олгъан джезасыны берейим). Онъа пек чокъ мал бердим (бир шейге малик олмагъан о нанкор шахыскъа не къадар багълар, бостанлар, маллар ихсан эттим, сонъра пек чокъ ниметлерге къавуштырдым). Онъа эр вакъыт янында азыр олгъан (оны корип козеткен, озюне япыладжакъ бир теджавузны шу ань токътатмагъа азыр, кучьлю-къуветли) балалар бердим. Онъа эр шейни къолайлаштырдым, пек буюк имкянлар багъышладым (эр шейни къолайлыкънен эльде этеджек алгъа кетирдим, онынъ ёлуны ачтым. Меккеде юксек бир башлыкъ макъамына иришти. Онъа «Рейханету’ль-Араб» лакъабы берильди. Озюни къавмына пек сечильген бир кимсе оларакъ таныта эди). Сонъ (о хырслы, нанкор шахыс) бутюн бу имкянлардан сонъ (малыны ве эвлядыны) даа да арттырмамызны (хырснен истей) арзу эте (иришкен ниметлерининъ къадрини билип, шукюрини япмагъа тырышмай). Ёкъ! Онынъ истеклери асла берильмейджек! (о мункирнинъ, о ачкозьнинъ арзусы ерине кетирильмейджек; онынъ малы ве эвлядлары арттырылмайджакъ). Чюнки о, бизим аетлеримизге къаршы пек инатчы кесильгендир. Оны джеэннемде тайгъакъ, аякъ тутмаз къая усьтюне шиддетнен сюреджегим (джеэннемнинъ шиддетли ве элим ызтырабы ичинде оны ляйыкъ олгъан джезагъа огъратаджагъым), оны сыкъынты ве мешакъкъат ичине сокъаджагъым! (Бир кунь Пейгъамбер Эфендимиз Кябеде сесли оларакъ Къур’ан-ы Керим окъугъанда, ает-и керимелернинъ тесири онда терен из къалдырды. Къурейшлилерге барып деди ки: „Муhаммеднинъ окъугъан бир кялямыны эшиттим. Бу бир инсан ве джин сёзю оламаз. Бу сёз шиир дегильдир, кяхин сёзю де дегильдир. Бу инсан ялан да айтмай. Мен не къадар къыскъа ве манали сёзлерни эшиткен бир инсаным. Мен оны ич бир шейге бенъзеталмадым. Онынъ ич ялан айткъаныны корьдинъизми?“ дегенде, къурейшлилер буюк бир эндишеге тюшип: „Вай! Бу акъыллы, бу зенгин, бу нуфузлы адамны да элимизден къачырдыкъ! Муhаммеднинъ (саллаллаху алейхи ве селлем) сёзлери бунъа да тесир этти“ дедилер. Онынъ янына аман Эбу Джехильни ёлладылар. Эбу Джехиль келип: „Не олды да, сени ойле кедерли, гъамлы корем? Муhаммеднинъ сихири санъа да тесир эттими, ёкъса Онынъ малындан, мулькинден арткъан бир шейлер санъа да тийдими? Биз арамызда къарарлаштырдыкъ. Эгер сен мал-мулькке тамах этсенъ, биз санъа истегенинъ къадар мал-мульк берейик. Сен бойле сапкъын ёлларгъа тюшме“ деди. Велид бин Мугъире де: „Къурейшнинъ энъ зенгини – мен. Манъа насыл бойле бир шей теклиф этесинъиз?“ деди. Эбу Джехиль де: „Яхшы! О вакъыт неге Онынъ окъугъан Къур’аны ичюн макътавгъа толу сёзлер айттынъ?“ деди.) (Бунынъ узерине о инкярджы шахыс Ресулуллахтан эшиткен Къур’ан-ы Керимге тиль узатмакъ ичюн) зиининде базы шейлерни джанландырды (тюшюнип-ташынды) ве артындан да ортагъа бир къыймет укюми (ольчю) къойды (тюшюнджесининъ нетиджесини беян этти). Джаны чыкъсын (эляк олсун), насыл да такъдир этти! (Тутарсыз, бир-бирине багълы олмагъан, бираз эвель айткъаныны бозгъан, ич олмайджакъ бир къыймет ортагъа къойды. Бу адам айткъан сёзлерини тевиль этмек кереклигини дуйды: Мен бу айткъан сёзлеримни оларгъа насыл анълатып олурым?)
«Ёкъ, кене барып окъуйджагъым. Мушриклерни ильк кере бойле перишан алда корьдим. Оларнынъ аджизлиги мени пек къувандыра. Манъа япылгъан эскенджелерден агъры дуймайым» Абдуллах бин Месуд (радыяллаху анху)
Сонъ джаны чыкъсын, насыл да (ойле къоркъунчлы) бир къыймет укюми ортагъа къойды! Сонъ бакъты (меселеге дикъкъат кесильди, мевзугъа текрар терен назарнен бакъты, оны тамамынен озь идареси алтына алмакъ ичюн меселени текрар тефеккюр этти). Сонъ къашларыны чатты ве юзюни экшитти. Сонъ о хакътан юзь чевирди ве кибирленди. „Бу инсанлардан мирас къалгъан (даима биринден дигерине кечкен) бир сихирден ибареттир“ деди. „Бу анджакъ инсан сёзюдир.“» (Албуки о шахыс Къур’ан-ы Керимнинъ февкъаляде бир кялям олгъаныны, инсан ве джин сёзлерине бенъземегенини эвельде къавмы арасында итираф эткен эди. Сонъра о инкярджы шахыс къавмыны мемнун этмек ичюн сёзюни денъиштирип, Къур’ан-ы Керим акъкъында онъа асла ляйыкъ олмагъан ифтиралар этти. Бойлеликнен озюни иляхий азапкъа мустехакъ этти. Аллаh Тааля буюрды ки:) «Оны джеэннемге (Секъаргъа, шиддетли бир атеш ичине) сокъаджагъым. Секъарнынъ не олгъаныны билесинъми? (Шиддетли атешнинъ не олгъаныны сен не билесинъ? Онынъ хусусиетлери акъкъында бильгинъ бармы?) О не къалдырыр, не де быракъыр! (Не сагъ къалдырыр, не де ёкъ этер! Яни инсанны не ольдюрир, не де тирильтир! Ичине киргенлерни не тышкъа чыкъарыр, не де азаптан вазгечер.) Инсаннынъ бутюн терилерини сояр (якъып къавурыр, къарарта), кемиклерини мейдангъа чыкъарыр.»
Мушриклернинъ Къур’ан-ы Керимни динълемеси
Мушриклернинъ илери кельгенлери тюрлю ийлелер ве зулумнен инсанларнынъ иман этмесине мани ола эдилер. Мекке халкъыны Муhаммед алейхисселямнынъ окъугъан ает-и керимелерини динълемектен мен эте эдилер. Озьлери исе геджелери гизлиден-гизли севимли Пейгъамберимиз Муhаммед алейхисселям булунгъан эвнинъ янына келип, бир кошеге сакъланып динълей эдилер. Саба олып, этраф ярыкъланмагъа башлагъанда, бир-биринден хабери олмадан гедже Къур’ан-ы Керимни динълемеге кельгенлерини корьген мушриклернинъ илери кельгенлери бир-бирлерини айыплай ве: «Бир даа бойле япмайыкъ» дей эдилер. Амма эртеси гедже кене бир-биринден хаберсиз барып, бир кошеге сакъланып, текрар динълей эдилер. Саба олгъанда бир-бирлерини корип шашып къала эдилер. Бир даа бойле япмамагъа ант этип айрыла, амма бундан вазгечип оламай эдилер. Лякин нефслерине уйып, озьлерини усьтюн тутып, дигер мушриклер бизни айыпламасын деп чекинип ве даа бир чокъ бош тюшюнджелерге берилип, иман этмедилер. Башкъаларына да мани олдылар. Бундан да гъайры, сокъакъларда: «Муhаммед сихирбаздыр» деп багъырдылар. Бир акъшам усьтю мушриклер Кябенинъ этрафында топланып: «Муhаммедни чагъыртып бу меселени корюшейик! Сонъунда бизни айыпламасынлар ве узюрлимиз десинлер» деп, Ресулуллах (саллаллаху алейхи ве селлем) Эфендимизге хабер ёлладылар. Бу давет узерине Пейгъамбер Эфендимиз Кябеге келип, мушриклернинъ къаршысына отурды. Мушриклер шойле дедилер: «Эй Муhаммед! Санъа хабер ёллавымызнынъ себеби сеннен анълашмакътыр. Ант этемиз ки, араплардан сенинъ киби къавмынынъ башыны белягъа сокъкъан бир кимсе корюльмеди! Сен динимизни айыпладынъ! Танърыларымызгъа тиль узаттынъ! Акъылларымызны бегенмединъ! Бирлигимизни бозып, бизни бир-биримизге душман эттинъ! Башымызгъа кетирмеген яман ишинъ къалмады! Эгер сен бу арекетлеринънен ве сёзлеринънен зенгин олмакъ истесенъ, истегенинъден зияде мал топлайыкъ. Шан ве шереф къазанмакъ истесенъ, сени башымызда эфенди оларакъ къабул этейик. Укюмдар олмакъ истесенъ, укюмдар олгъанынъны илян этип этрафынъда топланайыкъ. Эгер тесири алтында къалгъан бир шейинъ олса, сени ондан къуртарайыкъ. Джинлерден кельген бир хасталыкъ олса, бутюн варлыгъымызны тёкип, шифасыны къыдырайыкъ!…» Алемлернинъ Эфендиси оларны сабырнен динълегенден сонъ, шу азаметли джевапны берди: «Эй Къурейш джемааты! Бу айткъан шейлеринъизнинъ ич бири менде ёкъ. Мен сизге кетирген шейлеримнен не малларынъызны истемек, не ичинъизде буюк шереф ве шан къазанмакъ, не де сизге укюмдар олмакъ ичюн кельген дегилим. Амма Аллаh Тааля мени сизге пейгъамбер оларакъ ёллады ве манъа бир де Китап эндирди. Сизинъ (къабул эткенлеринъиз) ичюн (дженнетнен) муждеджи ве (къабул этмегенлеринъиз ичюн де джеэннемнен) къоркъутыджы олмамны манъа эмир этти.
Мен де Раббимнинъ бу эмрини сизге теблигъ эттим, сизге насиат эттим. Эгер кетирген шейимни къабул этсенъиз, о сизге дюньяда ве ахиретте насип ве азыкъ оладжакъ. Эгер къабул этмей, ред этсенъиз, Аллаh Тааля меним иле сизинъ аранъызда укюмини бергендже, манъа тюшкени – Дженаб-ы Хакънынъ эмрини ерине кетирмек ичюн эр къыйынлыкъкъа кокюс керип чыдамакътыр…» Эбу Джехиль, Умейе бин Халеф ве дигер мушриклер дедилер ки: «Я Муhаммед! Яшайыш джеэтинден бизден даа агъыр шартлар алтында олгъан бир кимсе олмагъаныны билесинъ. Мадем ки пейгъамберсинъ, Раббинъден тиле де, бизни сыкъкъан, яшайышымызны къыйынлаштыргъан шу дагъларны ортадан къалдырып узакълаштырсын! Юртумызны кенишлетип, онынъ усьтюнде Шам ве Иракъ озенлери киби озенлер акъызсын! Бундан гъайры, энъ эвеля Къусай бин Килябны, эм де кечкен къартбабаларымыздан базыларыны тирильтсин! Къусай бин Киляб догъру сёзлю, улу бир кимсе эди. Айткъанларынынъ хакъ я да батыл олгъаныны ондан сорайыкъ! Эгер о сени тасдикъ этсе ве биз истегенлерни япсанъ, сени тасдикъ этермиз. Бойлеликнен сенинъ Раббинъ къатындаки макъамынъны да огренген олурмыз. Эгер биз ичюн буларны япмасанъ, озюнъ ичюн Раббинъден бир шейлер эльде эт. Айткъанларынъны тасдикъ этеджек, бизни сенинъ усьтюнъден кери чевиреджек бир мелек ёлламасыны исте! Бундан гъайры, Раббинъ санъа багъчалар, кошклер, хазинелер берсин де, яшайыш сыкъынтысындан къуртул! Чюнки сен де биз киби чаршыларда долашасынъ, яшайыш ичюн чалышасынъ!…» Фахр-и алем Эфендимиз оларгъа шойле буюрды: «Мен сизге булар иле ёллангъан дегилим. Аллаh Тааля мени не иле ёллагъан олса, мен анджакъ Дженаб-ы Хакъ тарафындан сизге шуны кетирдим. Сизге оны теблигъ эттим. Мен (мал-мульк бермеси ичюн) Раббимден истейджек бир инсан дегилим… Аллаh Тааля мени (кетиргенлеримни къабул эткенлеринъиз ичюн дженнетнен) муждеджи ве (къабул этмей ред эткенлеринъиз ичюн де джеэннемнен) къоркъутыджы оларакъ ёллады.» Мушриклер бу сефер де: «Мадем ки Раббинъ истесе эр шейни шубесиз япар, исте бакъайыкъ, шу кокни парчалап усьтюмизге тюшюрсин!… Сен буны япмагъандже, биз санъа инанмаймыз!» дедилер. Пейгъамбер Эфендимиз: «Бу иш Аллаh Таалягъа аиттир. О, сизге буны япмакъ истесе, эльбетте япар» буюрды. Бунынъ узерине мушриклер даа да илери кетип: «Эй Муhаммед! Сенинъ Раббинъ бизим сеннен отураджагъымызны, санъа сораджакъларымызны, сенден истейджеклеримизни бильмей эдими ки, санъа даа эвельден хабер берип огретмеди? Сенинъ бизге теблигъ эткенлеринъни къабул этмесек, бизге не япаджагъыны неге бильдирмеди?… Сёзлеринънинъ догърулыгъына мелеклерни шаат оларакъ бизге кетирмегендже, санъа инанмаймыз… Артыкъ санъа къаршы бир месулиетимиз къалмады. Ант этемиз ки, артыкъ якъанъны быракъмаймыз! Я биз сени ёкъ этермиз, я да сен бизни…» дедилер. Озюне якъынлашаджакъ ерде бойле бутюнлей узакълашкъанларыны корьген севимли Пейгъамберимиз оларнынъ янындан кетти.13 Меккели мушриклер Кяинатнынъ Султаныны ред эткенлери узерине Аллаh Тааля Джебраил алейхисселям иле вахий ёллап, оларгъа ает-и керимелернен джевап берди. Тюшеджеклери аджы азапларны бильдирди. Эн’ам суресининъ 4-нджи ает-и керимесинден 11-нджи ает-и керимесине къадар меален шойле буюрылды: «Оларгъа Рабблерининъ аетлеринден кельген ич бир ает (Къур’ан-ы Керимнинъ аетлеринден бир ает, делиллерден бир делиль я да муджизелерден бир муджизе) ёкътыр ки, ондан юзь чевирмеген олсунлар.
«Ваший, юреклери къатты джаиллер санъа инанмаз. Даа зияде мунафыкътырлар» Тёвбе: 97
Иште олар Хакъ (Къур’ан-ы Керим) озьлерине кельген вакъытта, оны ялангъа чыкъардылар, инкяр эттилер. Амма якъында оларгъа не иле мыскъыллап алай эткенлерининъ хабери (джезасы) келеджек. (Мекке халкъы) озьлеринден эвель не къадар несиллерни эляк эткенимизни корьмедилерми? Шубесиз бильмедилерми? Оларгъа сизге бермеген бутюн имкянларны берген эдик. Коктен усьтлерине бол-бол ягъмурлар ёллагъан эдик. (Бостанларынынъ, багъчаларынынъ ве кошклерининъ) тюбюнден акъкъан озенлер акъыздыкъ. Сонъ оларны (бу ниметлерге шукюр этмегенлери ве) гунахлары себебинден эляк эттик. Оларнынъ ерине башкъа-башкъа несиллер яраттыкъ. Эгер санъа кягъыт алында язылгъан бир китап эндирсек эди, озьлери де эллеринен оны туткъан олса эдилер, кене о кяфирлер инатларындан: „Бу ап-ачыкъ бир сихирден башкъа бир шей дегильдир“ дейджек эдилер. Бундан гъайры: „Не олур эди, Онъа (Муhаммед алейхисселямгъа, бизим де кореджегимиз) бир мелек ёлланса эди (да бизге Онынъ пейгъамбер олгъаныны айтса эди)!“ дедилер. Эгер биз бир мелек ёллагъан олсакъ эди (ве олар да иман кетирмеселер эди), эльбетте иш битирильген олур эди (эписининъ эляк олмасына укюм берильген олур эди). Сонъ оларгъа козь ачып-юмгъандже бир мухлет берильмез, назар олунмаз эди. Эгер Оны (Пейгъамберни) бир мелек япсакъ эди, эльбетте Оны кене бир эркек (суретинде) косьтерир ве оларны кене тюшкен шубелерине тюшюрир эдик. Ант олсун ки, сенден эвельки пейгъамберлернен де мыскъыллап алай этильди де, алай эткен шейлерининъ джезасы олгъан беля ве азап оларны дёрт тарафтан сарып алды. Де ки: „Ер юзюнде долашынъыз, сонъ да бакъынъыз. Пейгъамберлерни ялангъа чыкъаргъанларнынъ сонъу насыл олгъан?“» Фуркъан суресининъ 7–10-нджы ает-и керимелеринде де меален шойле буюрылды: «Кяфирлер: „Бу насыл пейгъамбер? Биз киби ашап-иче, сокъакъларда юре. Пейгъамбер олса эди, онъа мелек келир эди. Ярдымджылары олур, бизге олар да хабер берир, джеэннемнен къоркъутыр эдилер. Я да Рабби пара хазинелери ёллар, я да мейва багъчалары, чифтликлери олур, истегенини ашар эди“ дедилер. О залымлар бир-бирлерине дедилер ки: „Эгер сиз бунъа табий олсанъыз, сихирленген бир адамгъа табий олгъан олурсынъыз.“ (Эй Хабибим!) Бакъ, сенинъ акъкъынъда не яман мисаллер кетирип, хакъ ёлдан айрылдылар, далялетке тюштилер. Артыкъ далялеттен чыкъып хидаетке ёл тапалмазлар. Аллаh Таалянынъ шаны не юдже ки, О, истесе санъа (дюньяда) булардан даа хайырлы оларакъ тюбюнден озенлер акъкъан бостанлар, багъчалар берер, сенинъ ичюн сарайлар япар!» 21-нджи ает-и керимеде де меален: «Бизге къавушмагъа умют этмегенлер дедилер ки: „Не олур эди, бизге мелеклер эндирильсе эди (да Муhаммеднинъ догъру айткъаныны хабер берсе эди), я да Раббимизни корьсек эди!“ Ант олсун ки, олар озьлеринде бир буюклик корьген ве буюк бир азгъынлыкънен аддини ашкъандырлар…» деп буюрылды. Себе’ суресининъ 9-нджы ает-и керимесинде меален: «Эгер биз истесек, оларны (ачыкъ аетлеримизни корип де ялангъа чыкъаргъанлары себебинден, Къарун киби) ерге батырыр эдик я да (Эйке халкъына япкъанымыз киби) усьтлерине коктен парчалар тюшюрир эдик» буюрылды. Исра суресининъ 97-нджи ает-и керимесинде де меален: «…Биз оларны къыямет куню сокъурлар, тильсизлер, сагъырлар оларакъ юзюкъоюн хашр этеджекмиз! Оларнынъ бараджакъ ери джеэннемдир ки, атеши явашлагъан сайын, биз онынъ ялыныны арттырырмыз!» буюрылды. Мушриклер озьлери акъкъында кельген ает-и керимелер къаршысында душманлыкъларыны даа да арттырдылар.
Хусусан Убей бин Халеф ве къардашы Умейе Ресулуллах Эфендимизни пек кедерлендире эдилер. Бахтсыз Убей чюрюген бир кемикнен Пейгъамберимизнинъ юксек узурына кельди ве: «Эй Муhаммед! Шу кемикни чюрюгенден сонъ сенинъ Аллаhынъ тирильтеджек экен, ойлеми? Демек, сен буны чюрюгенден сонъ Раббинъ тирильтеджек деп зан этесинъ, а!» деди ве кемикни уфатты. Сонъ онынъ тозуны севимли Пейгъамберимизге догъру уфледи. Сёзюни девам этип: «Я Муhаммед! Буны бойле чюрюгенден сонъ ким тирильтип олур экен?» деди. Пейгъамбер Эфендимиз (саллаллаху алейхи ве селлем) шойле буюрды: «Эбет. Аллаh Тааля сени де ольдюреджек, оны да… Сонъ сени тирильтеджек ве джеэннемге сокъаджакъ.» Бу вакъиа узерине Дженаб-ы Хакъ шу ает-и керимелерни эндирди. Меален: «О (инкярджы) инсан оны бир нутфеден яраткъанымызны корьмедими, шубесиз бильмедими? Бойле олгъаны алда, ачыкъ бир чекишиджи кесильди. Яратылышыны унутып, бизге: „Чюрюп дагъылгъанда бу кемикни ким тирильтир?“ деп мисаль кетирди. (Эй Ресулым!) Де ки: „Оларны (ёкъ экенде) ильк кере яраткъан (Аллаh Тааля) тирильтир ве О, эр яратылгъанны акъкъынен билиджидир. О (Аллаh Тааля) ки, сизге ям-ешиль бир теректен атеш чыкъаргъандыр. Шимди де сиз ондан атеш якъасынъыз. Коклерни ве ерни яраткъаннынъ оларнынъ бенъзерини яратмагъа кучю етмезми? Эльбетте бунъа кучю етер. О, эр шейни яраткъандыр, эр шейни билиджидир…“»14
Халид бин Саиднинъ иманы
Ислямгъа даветнинъ ильк заманларында Халид бин Саид бир тюш корьген эди. Тюшюнде джеэннемнинъ кенарында тургъанда, бабасы оны тюртип тюшюрмек истеди. Тамам шу вакъыт Пейгъамберимизнинъ оны белинден якъалап, джеэннемге тюшмектен къуртаргъаныны корьди. Багъырып уянды ве: «Валлахи, бу тюш акъикъаттыр» деди. Тышарыгъа чыкъкъанда, Азрети Эбу Бекирге расткелип, тюшюни анълатты. Азрети Эбу Бекир онъа: «Тюшюнъ акътыр, бу зат Аллаh Таалянынъ пейгъамберидир. Аман бар, Онъа табий ол! Сен Онъа уяджакъ, кетирген динине киреджек ве Онынънен берабер оладжакъсынъ. О да сени тюшюнъде корьгенинъ киби джеэннемге тюшмектен къорчалайджакъ. Бабанъ исе джеэннемде къаладжакъ!» деди.
Азрети Халид бин Саид тюшнинъ тесири алтында эди. Вакъыт гъайып этмеден, аман Эджьяд деген ерге, Муhаммед алейхисселямнынъ узурына барды ве: «Я Муhаммед! Сен инсанларны неге давет этесинъ?» деп сорады.
Пейгъамбер Эфендимиз джевабында шойле буюрды: «Мен инсанны ортагъы ве бенъзери олмагъан бир Аллаhкъа ве Муhаммеднинъ (алейхисселям) Онынъ къулу ве пейгъамбери олгъанына инанмагъа, эшитмеген, корьмеген, ич бир зарар ве файда бермеген, озьлерине табынгъанларны да, табынмагъанларны да бильмеген бир сыра таш парчаларына табынмакътан вазгечмеге давет этем.»
Бунынъ узерине Халид бин Саид аман: «Мен де шеадет этерим ки, Аллаh Таалядан башкъа табыныладжакъ илях ёкътыр ве кене шеадет этерим ки, сен Аллаh Таалянынъ пейгъамберисинъ!» деп мусульман олды. Онынъ мусульман олмасы Пейгъамберимизни пек къувандырды. Артындан къадыны Умейе де мусульман олмакънен шерефленди. Азрети Халид бин Саид къардашларынынъ да мусульман олмасыны истей ве бунынъ ичюн чалыша эди. Олардан Умер бин Саид де мусульман олгъан эди.
«Биз оларны къыямет куню сокъурлар, тильсизлер, сагъырлар оларакъ юзюкъоюн хашр этеджекмиз! Оларнынъ бараджакъ ери джеэннемдир ки, атеши явашлагъан сайын, биз онынъ ялыныны арттырырмыз!» Исра: 97
Ислямнынъ шиддетли бир душманы олгъан бабалары Эбу Ухайха Халиднинъ ве Умернинъ мусульман олгъаныны ве Меккенинъ тенха бир еринде намаз къылгъанларыны огренгенде, балаларындан мусульман олмагъанларыны ёллап, оларны янына кетиртти. Сонъ оларгъа янъы кирген динлеринден айрылмаларыны айтты. Азарлап урмагъа башлады.
Сонъ Халид бин Саидге: «Сен Муhаммедге табий олдынъмы? Албуки сен Онынъ къавмына къаршы арекет эткенини ве кетирген шейинен путларымызгъа ве аталарымызгъа акъарет эткенини коресинъ!» деди.
Азрети Халид бин Саид: «Аллаhкъа ант этем ки, Муhаммед алейхисселям догъру айта. Онъа табий олдым. Ольсем де, динимден къайтмам!» дегенде, бабасынынъ ачувы даа зияде артты. Таякъ сынгъандже оны таякънен ургъандан сонъ: «Эй ярамаз огълум! Истеген еринъе кет. Ант олсун ки, санъа отьмек бермейджегим!» деди. Азрети Халид: «Сен меним нафакъамны кессенъ, Аллаh Тааля эльбетте рызкъымны ихсан этер» деди.
Бабасы дигер балаларыны: «Эгер сизден биринъиз онынънен лаф этеджек олса, онъа япмагъан шейимни сизге япарым» деп къоркъутты. Азрети Халидни исе эвнинъ ертёлесине къапаттырды, учь кунь оны Меккенинъ сыджагъында ач-сувсыз къалдырды.
Азрети Халид бин Саид бир къолайыны тапып, бабасынынъ элинден къуртулды. Бабасы шиддетли бир хасталыкъкъа огърады. Эбу Ухайха хаста яткъан еринде Ислямиетке олгъан душманлыгъындан шойле дей эди:
«Хасталыкътан къуртулып аякъкъа турсам, Меккеде булунгъан эр кес путларымызгъа табынаджакъ. Ич кимсе олардан башкъасына ибадет этип оламайджакъ!…» Азрети Халид бабасынынъ хакъ динге олгъан душманлыгъы битсин ве мусульман къардашларына бир зарар бермесин деп, эллерини котерип: «Эй алемлерни яраткъан Аллаhым! Бабамны бу хасталыкътан турсатма!» деп дуа этти. Дженаб-ы Хакъ онынъ дуасыны къабул буюрды, Эбу Ухайха хаста тёшегинден туралмай ольди.
Мус’аб бин Умейрнинъ мусульман олмасы
Мус’аб бин Умейр (радыяллаху анху) Къурейшнинъ асиль ве зенгин бир аилесинден эди. Пейгъамберимизнинъ мубарек сёзлерини эшиткенде, юрегинде буюк бир севги пейда олды. Онъа къавушмакъ арзусынен янып-тутуша эди. Сонъунда Дару’ль-Эркъамгъа барды ве мусульман олды. Буны эшиткен анасы ве бабасы оны эр шейден махрум быракъып, эскендже этмеге башладылар. Дининден къайтармакъ ичюн эвлериндеки ертёлеге къапап, куньлердже ач ве сувсыз къалдырдылар. Арабистаннынъ якъыджы кунеши алтында агъыр ве чыдамасы къыйын эскенджелер яптылар. Амма Азрети Мус’аб бин Умейр бу агъыр ве мерхаметсиз эскенджелерге сабыр этип, Ислямиеттен къайтмады.
Азрети Мус’аб мусульман олмаздан эвель аилесининъ зенгинлиги себебинден раатлыкъ ве боллукъ ичинде осьтюрильген эди. Эр кес онъа къызгъана эди. Мусульман олгъанда, аилеси оны эр шейден махрум быракъты ве эскенджелерге огъратты. Дини ичюн эр тюрлю сыкъынтыгъа чыдагъан Мус’аб бин Умейр бир кунь Ресулуллах Эфендимизнинъ узурына барды. Онынъ бу кельмесини Азрети Али шойле анълатты: «Ресулуллахнен отура эдик. Шу вакъыт Мус’аб бин Умейр кельди. Усьтюнде ямалы бир урба бар эди ве аджынаджакъ алда эди. Ресулуллах (саллаллаху алейхи ве селлем) онынъ бу алыны корьгенде, мубарек козьлери яшнен толды. Мус’абнынъ чеккен эскенджелерине ве фукъарелигине бакъмадан дининден къайтмагъаны узерине шойле буюрды: „Юрегини Аллаh Тааля нурландыргъан шу кимсеге бакъынъыз. Анасы ве бабасы оны энъ эйи ашайджакъ ве ичеджеклернен беслегенлерини корьдим. Аллаh Тааля ве Ресулынынъ севгиси оны корьгенинъиз алгъа кетирди.“»
«Аллаhым! Оларнынъ гунахларыны афу эт! Чюнки олар не япкъанларыны бильмейлер» Хадис-и шериф
Хакъны зикир эт яна-яна!
Къавушырсынъ чокъ ихсангъа,
Ачылыр эр къапы санъа,
Аян олур Джемалуллах.
Шемс-и Тебриз буны билир,
Алем къалмаз, фена тапар,
Джумле махлюкъ эп ёкъ олур,
Анджакъ бакъий къалыр Аллаh.
Салатуллах, селямуллах,
Алейке я Ресулаллах.
Хабешистангъа иджрет
