Севимли Пейгъамберим

МУХАСАРА

Мухасаранынъ башланмасы

Бисетнинъ единджи сенеси… Мушриклер Ислямнынъ юреклерге кирмесини ве яйылмасыны токътатмакъ ичюн даима тырыша эдилер. Бунъа бакъмадан, эр кечкен кунь мусульманлар бираз даа чокълаша эди. Мусульманларгъа япылгъан эскенджелер ве зулумлар оларны ёлларындан къайтармай, акси алда бир-бирлерине даа сыкъ сарылмаларына, кучь бирлештирмелерине себеп ола эди. Ич бири дининден къайтмай, Ресулуллах Эфендимиз огърунда джанларыны феда этмектен чекинмей эди. Буны эшиткен Меккенинъ тышындаки къабилелернинъ меракъы арта ве Ислямнынъ ярыгъы даа узакъ ерлерге ете эди. Мушриклер Хабешистангъа ёллагъан адамларынынъ истеклерине иришалмагъаныны, атта Неджаши Асхаменинъ мусульман олгъаныны ве мусульманларны къорчалап, оларгъа гузель муамеле эткенини огренгенде, делиге дёндилер. Буларнынъ аджысыны зиядесинен чыкъармакъ, Ислямнынъ тамырыны къурутмакъ ичюн топланып, шу дешетли къарарны алдылар: «Къайда олса олсун, къайда корюльсе корюльсин, Муhаммед мытлакъа ольдюриледжек!…»

Кяфирлер бунынъ ичюн ант усьтюне ант эттилер.

Мушриклернинъ бу къарарыны огренген Эбу Талиб пек кедерленди. Джигер-парчасы, мубарек къардашынынъ огълунынъ аяты ичюн эндишеге тюшти. Къабилесини топлап, оларгъа Кяинатнынъ Султаныны къурейшли мушриклерге къаршы къорчаламаларыны эмир этти. Хашим огъуллары акърабалыкъ гъайретинен бу эмирни ерине кетирмек ичюн бирлештилер. Бунынъ ичюн Пейгъамбер Эфендимизни ве Онъа инангъан бутюн асхабыны Меккенинъ шималь тарафында, Бейтуллахтан учь километр къадар узакълыкъта олгъан тёпе усьтюндеки Шы’б-ы Эбу Талибке, яни Эбу Талиб маалесине давет эттилер. Ресулуллах Эфендимиз (саллаллаху алейхи ве селлем) асхабыны топлап, Шы’бда яшамагъа башлады. Хашим огъулларындан ялынъыз Эбу Леhеб Пейгъамбер Эфендимизни къорчаламакъ къарарына къаршы чыкъты, Шы’бгъа бармады. О да ичинде олып, мушриклер бирлешип, Пейгъамберимизни ольдюрмек ичюн фырсат козетмеге башладылар.1

Мушриклер Пейгъамбер Эфендимизнинъ ве асхабынынъ Эбу Талиб маалесинде топлангъанларыны корьгенде, кене бир ерге кельдилер. Сонъ шу къарарны алдылар: «Муhаммед алейхисселям ольдюрильмек ичюн къурейшлилерге теслим этильгендже, Хашим огъулларындан къыз алынмайджакъ!… Оларгъа къыз берильмейджек!… Оларгъа ич бир шей сатылмайджакъ!… Олардан ич бир шей сатын алынмайджакъ!… Оларнен бир ерге келип лаф этильмейджек, корюшильмейджек!… Оларнынъ эвлерине, маалелерине кирильмейджек!… Олардан келеджек бир барышыкъ истеги асла къабул этильмейджек!… Ич бир вакъыт оларгъа аджынылмайджакъ!…»

Мансур бин Икриме адлы мушрикнинъ бир кягъыткъа язгъан бу къарарыны муурьледилер. Эр кес корип уйсун деп, Кябе-и муаззаманынъ диварына астылар.

Бу хабер севимли Пейгъамберимизге кельгенде, пек кедерленди ве дуа буюрды. Дуасы аман къабул олып, бахтсыз Мансурнынъ эллери бир ань ичинде къуруды. Мушриклер шашып къалдылар ве: «Бакъынъыз! Хашим огъулларына япкъан зулумымызнынъ къаршылыгъында Мансурнынъ эллери къурып, мусибетке огърады» дедилер. Акъыллары башларына келеджек ерде, даа да азгъынлаштылар. Шы’бгъа кеткен ёлларнынъ башына бекчилер къойдылар. О ерге ашайджакъ ве киеджек кирсетильмесине мани олдылар. Меккеге кельген сатыджыларгъа Шы’бгъа кирмемелерини, малларыны анда алып бармамаларыны, керек олса юксек фиятнен озьлери аладжакъларыны айттылар. Бойлеликнен Шы’бда булунгъанларны ачлыкътан ольдюреджеклерини я да Хашим огъуллары пешман олып, Пейгъамбер Эфендимизни озьлерине теслим этеджеклерини сандылар. Бу ал эр сене Кябени зиярет вакътына къадар девам эте эди.

«Эй Пейгъамберим! Санъа Аллаh ве му’минлерден сенинъ изинъден кеткенлер етер!» Энфаль: 64

Адетлерге коре, бу вакъытта къан тёкюльмез эди. Бу себептен Хашим огъуллары сербест Меккеге бара, алыш-вериш этип, бир сенелик ихтияджларыны къаршыламагъа тырыша эдилер. Олардан бириси бир тюджджарнынъ янына мал алмагъа кельсе, мушриклернинъ илери кельгенлеринден Эбу Леhеб ве Эбу Джехиль киби мушриклер аман етишип, тюджджарларгъа: «Эй тюджджарлар! Муhаммеднинъ асхабына къаршы фиятларынъызны пек юкселтинъиз. Ойле ки, паалы олгъаны ичюн кимсе бир шей сатын алып оламасын! Бундан толайы малларынъыз сатылмай, элинъизде къалса, биз эписини алмагъа азырмыз» дей эдилер. Олар да малларына юксек фият айта, мусульманлар исе бир шей алмадан кери къайта эдилер…

Бу ёлда севимли Пейгъамберимиз, анамыз Азрети Хатидже, Эбу Бекир-и Сыддыкъ эфендимиз бутюн малларыны сарф эттилер, балаларнынъ ачлыкътан коклерге чыкъкъан багъырышларыны токътатмагъа тырыштылар. Терек къабукъларыны, от тамырларыны ве атта къуругъан тери парчаларыны ашаттылар. Аналар, бабалар чаресизликтен бир тери, бир кемик къалгъан эдилер. Энъ эвеля Пейгъамбер Эфендимиз, эм де дигер Асхаб-ы кирам эфендилеримиз ачлыкътан мубарек къарынларына таш багъладылар. Мушриклерден бири аджынып да гизлиден бир шей кетирсе, оны урар, пек акъарет этер эдилер. Велхасыл, кельмек-кетмек кесильген, му’минлер агъыр алгъа тюшкен эдилер.

Мушриклер япкъан бу шиддетли зулумнен Хашим огъулларынынъ ёлгъа келип, Эбу Талибнинъ Пейгъамбер Эфендимизни озьлерине теслим этмесини беклеп турдылар. Эбу Талиб маалесиндеки мусульманлар исе оларнынъ бу тюшюнджелерининъ тамам терсине Пейгъамбер Эфендимизни къорчалай ве Онъа зарар кельмесин деп эр тедбирге баш ура эдилер. Эбу Талиб олмасы мумкюн олгъан бир суикъастнынъ огюни алмакъ ичюн Ресулуллах Эфендимизнинъ яткъан ерине нёбетнен мухафызлар къоя, эвинде раат юкъламасыны темин эте эди. Пейгъамбер Эфендимиз исе ич чекинмеден, Аллаh Таалянынъ эмрини ерине кетирмек, Ислямиетни яймакъ ичюн бир саниесини биле бошкъа сарф этмей, инсанларны динге давет этип, оларнынъ джеэннемден къуртулмаларына себеп олмакъ ичюн тырыша, бу ёлда сабырнен насиатларына девам эте эди. Онъа яланджы деген къурейшли мушриклер де ачлыкънынъ не демек олгъаныны анъласынлар деп, бир кунь Ресулуллах Эфендимиз: «Эй Аллаhым! Буларгъа да Юсуфнынъ (алейхисселям) заманындаки еди къытлыкъ йылы киби еди къытлыкъ азабыны берип, манъа ярдым эйле» деп дуа буюрды. Ондан сонъки куньлерде коктен бир тамчы ягъмур ягъмады. Топракъ сувсызлыкътан къавурулды. Ерде ешиль бир осюмликке расткельмез олдылар. Къурейшли мушриклер неге огърагъанларыны шашырдылар. Ачлыкътан ольген айван лешлерини, къокъып кеткен копек терилерини ашап, олюмден къуртулмагъа тырыштылар.

Оларнынъ да балалары ачлыкътан багъырып-чагъырмагъа башладылар. Пек чокъусы ачлыкътан ольди. Ачлыкътан кокке бакъкъанларында, эр тарафны тютюн къаплагъан киби коре эдилер. Акъыллары башларына келип, япкъан зулумларынынъ буюклигини анълагъан киби олдылар. Ичлеринден Эбу Суфьянны Пейгъамбер Эфендимизнинъ узур-ы шерифине ёлладылар. Эбу Суфьян келип: «Эй Муhаммед! Сен озюнънинъ алемлерге рахмет оларакъ ёллангъаныны айтасынъ, Аллаhкъа инанмакъны, акърабалыкъ акъларына дикъкъат этмекни бизге эмир этесинъ. Албуки къавмынъ къуракълыкътан ве ачлыкътан къырылып ольмекте. Бу фелякет усьтюмизден къалкъсын деп Раббинъе бир дуа эт; Аллаh сенинъ дуанъны къабул этер. Эгер бойле бир дуа этсенъ, эпимиз иман этеджекмиз!…» деп ант этти.

Бойлеликнен япкъан зулумларыны ве эскенджелерини бир четке быракъып, сыкъынтыгъа тюшкен ве Ресулуллах Эфендимизге ялвармагъа башлагъан эдилер. Пейгъамбер Эфендимиз оларнынъ япкъанларыны юзьлерине урмагъан, «иман этеджекмиз» деген сёзлери узерине мубарек эллерини котерип, Дженаб-ы Хакъкъа дуа эткен эди. Аллаh Тааля Хабибининъ дуасыны къабул этип, Меккенинъ усьтюне бол-бол ягъмур ёллагъан, топракълар сувгъа къангъан ве осюмликлер ешермеге башлагъан эди. Мушриклер къуракълыкътан ве къытлыкътан къуртулгъанларына бакъмадан, берген сёзлерини унутып, куфюрде исрар эттилер…

Аллаh Тааля оларгъа джевап оларакъ эндирген ает-и керимелерде меален шойле буюрды: «Билякис олар (Аллаh Таалягъа ве Муhаммед алейхисселямгъа инанмайлар; Къур’ан-ы Керим, ахирет ве текрар тирилюв хусусында…) шубе ичинде оялап туралар. О алда (эй Хабибим!) семанынъ ап-ачыкъ бир тютюн кетиреджек куньни козет. О тютюн бутюн инсанларнынъ усьтюни тамамынен орьтер. Бу пек къоркъунчлы бир азаптыр! (Инсанлар:) „Эй Раббимиз! Бизден бу азапны къалдыр ки, биз иман этейик“ дейджеклер. Озьлерине акъикъатларны ачыкълагъан бир пейгъамбер кельгени алда, олар ичюн тюшюнип ибрет алмакъ къайда? Сонъ Ондан юзь чевирдилер ве: „Онъа огретильген бир меджнундыр“ дедилер. Биз бу азапны бираз къалдыргъанда, сиз кене эски алынъызгъа къайтырсынъыз. Буюк бир шиддетнен (къысып-къыврып) якъаланаджакълары кунь (Бедир куню), шубесиз ки биз (олардан) интикъам аладжакъмыз. Джелялим акъкъы ичюн, шубесиз ки биз булардан (Къурейш мушриклеринден) эвель Фыравун къавмыны да имтиан эткен эдик. Оларгъа тарафымыздан шерефли бир пейгъамбер кельди (ки, о Муса алейхисселямдыр). О оларгъа шойле деди: „Аллаhнынъ къулларыны (Исраил огъулларыны) манъа беринъиз. (Оларны меннен ёлланъыз. Якъаларыны быракъынъыз, оларгъа азап этменъиз.) Шубесиз ки мен, Аллаh Тааля тарафындан сизге вахийнен ёллангъан эмин бир пейгъамберим. Аллаh Таалягъа къаршы текеббюр этменъиз. Зира мен сизге давамнынъ догъру олгъаныны ачыкълагъан делильнен, ачыкъ муджизенен кельдим. Билинъиз ки, мен мени ташнен урманъыздан, ольдюрменъизден меним ве сизинъ Раббинъиз олгъан Аллаh Таалягъа сыгъынам ки, О мени муафаза этер. Эгер мени тасдикъ этмесенъиз ве иман кетирмесенъиз, мени озь алыма быракъынъыз.“ (Мен хайырынъыздан кечтим. Ич олмаса, шеринъиз тиймесин.) (Олар иман этмегенлери, оны ялангъа чыкъаргъанлары киби, билякис бир сыра эзиет ве джефагъа башлагъанда) Муса (алейхисселям) Аллаh Таалягъа дуа этип: „Я Рабби! Булар куфюр узеринде исрар эткен бир къавмдыр“ деди. Аллаh Тааля Мусагъа (алейхисселям) вахий этип буюрды ки: „Къулларым (Исраил огъуллары) иле гедже (Мысырдан) чыкъып кет! Фыравун ве онынъ адамлары сизинъ чыкъкъанынъызны хабер алгъанда, шубесиз, сизни такъип этеджеклер. Къавмынънен денъизни кечкенден сонъ, оны олгъаны киби быракъ (асанъны кене урып, ачылгъан ёлларны къапатма. Ачыкъ быракъ). Зира Фыравун ве аскери о ёлларгъа кирип гъаркъ оладжакълар, богъуладжакълар.“»2

Мухасаранынъ къалдырылмасы

Мушриклер «иман этеджекмиз» деген сёзлеринден къайтып, кене зулумгъа башладылар. Аллаh Тааля бир кунь Пейгъамбер Эфендимизге вахийнен «Кябеде асылгъан ахиднамеге бир терек къуртуны (куесини) мусаллат эткенини ве о къуртчыкъ Аллаh Таалянынъ адындан башкъа бутюн языларны ашагъаныны…» бильдирди. Пейгъамбер Эфендимиз де Эбу Талибке шойле буюрды: «Эй эмдже! Меним Раббим олгъан Аллаh Тааля къурейшлилернинъ ахиднамесине терек къуртуны мусаллат этти. Аллаh Таалянынъ адындан башкъа онда язылгъан зулум, акърабалыкъны кесмек, бухтан… киби шейлерден ич бирини къалдырмады, эписини ёкъ этти.»

«Эй Аллаhым! Буларгъа да Юсуфнынъ (алейхисселям) заманындаки еди къытлыкъ йылы киби еди къытлыкъ азабыны берип, манъа ярдым эйле!» Хадис-и шериф

Эбу Талиб: «Буны санъа Раббинъми хабер берди?» деп сорагъанда, Пейгъамбер Эфендимиз: «Эбет» буюрды. О вакъыт Эбу Талиб: «Мен шеадет этерим ки, сен анджакъ догърусыны айтасынъ» деди. Аман кийинип, Кябеге барды. Мушриклернинъ илери кельгенлери анда отура эдилер. Эбу Талибнинъ кельгенини корьгенде: «Гъалиба, Муhаммедни бизге теслим этмек ичюн келе!…» дедилер. Эбу Талиб янларына баргъанда: «Эй Къурейш джемааты! Эль-Эмин олгъан, ич бир вакъыт ялан айтмагъан къардашымнынъ огълу, язгъан саифенъиздеки Аллаh Таалянынъ адындан башкъа бутюн языларны бир терек къурту ашагъаныны хабер берди. Айды, алейхимизге язгъан кягъытынъызны кетиринъиз де корейик!… Эгер бу сёз догъру олса, ант этем ки, эпимиз ольгендже Оны къорчаламагъа девам этеджекмиз. Артыкъ сиз де бу зулум ве яман арекетинъизден вазгечинъиз…» деди. Мушриклер эеджаннен Кябенинъ диварындан саифени тюшюрип кетирдилер. Эбу Талиб: «Окъунъыз!» дегенде, ичлеринден бири окъумакъ ичюн саифени ачкъанда, «Бисмике Аллаhумме»ден гъайры бутюн язылар силинген олгъаныны корьди.3 Мушриклер не дейджеклерини ве не япаджакъларыны шашырдылар. Атта базыларынынъ вазгечмеси узерине, учь йылдан берли девам эткен унутылмаз аджыларны быракъып, гонъюллерде терен яралар ачкъан бу шиддетли мухасараны къалдырдылар. Амма душманлыкъларындан бир тюрлю вазгечмедилер, бундан да гъайры даа да къаттылыкъ косьтердилер. Ислямиетнинъ яйылмасына мани олмакъ ичюн бутюн ёлларны сынадылар. Бутюн бу гъайретлерине бакъмадан Ислямиет тез яйыла; севимли Пейгъамберимиз Муhаммед алейхисселям джахилие деврининъ зулметинден сыкъылгъан инсанларны къуртармагъа тырыша ве акъикъий сеадетке къавуштыра эди. Бу сеадетке къавушкъанлар къавушкъан буюк ниметлерине шукюр эте, мушриклернинъ акъаретлери ве эскенджелери къаршысында асла къоркъып кери чекильмей эдилер. Муhаммед алейхисселямнынъ муджизелерини ве мусульманларнынъ динлериндеки сабитлигини корьген не къадар гонъюллер Ислям нурунен айдынлана эди.

Айнынъ экиге болюнмеси

Пейгъамбер Эфендимизнинъ буюк муджизелеринден бири де Айнынъ экиге болюнмесидир. Араларында Эбу Джехиль ве Велид бин Мугъире де олгъан бир мушрик джемааты Ресул-ы Экрем (саллаллаху алейхи ве селлем) Эфендимизге: «Эгер сен акъикъатен пейгъамбер олсанъ, Айны ярысы Къуайкъыан дагъы, ярысы да Эбу Къубейс дагъы усьтюнде корюнеджек киби экиге айыр!…» дедилер. Ресулуллах Эфендимиз: «Эгер буны япсам, иман этерсинъизми?» буюрды. Олар: «Эбет, иман этермиз» дедилер. Ресулуллах Эфендимиз Ай экиге айрылсын деп Аллаh Таалягъа дуа этти. Джебраил алейхисселям аман севимли Пейгъамберимизге кельди ве: «Эй Муhаммед! Бу гедже меккелилерге муджизени сейир этмелери ичюн хабер бер» деди. Пейгъамбер Эфендимиз айнынъ он дёртю, тамам бедир (толгъан ай), яни тамам тёгерек ве энъ парлакъ олгъан гедже Айнынъ экиге айрыладжагъыны, ибрет алмакъ истегенлернинъ сейир этмесини бильдирди. О гедже севимли Пейгъамберимиз мубарек пармагъынен ишарет эткенде, Ай экиге айрылды. Бири Эбу Къубейс, дигери де Къуайкъыан дагъы усьтюнде корюнди. Сонъ кене кокте бирлешти.

Ресулуллах: «Эй Эбу Селеме бин Абдулесед, Эркъам бин Эбу’ль-Эркъам! Шаат олунъыз!» буюргъандан сонъ, янында булунгъан дигер асхабына да: «Шаат олунъыз!» буюрды. Мушриклер исе козьлеринен ап-ачыкъ бир муджизени даа корьдилер. Амма сёзлеринде турып иман этмегенлери киби, башкъаларынынъ да иман этмесине мани олмакъ ичюн: «Бу анджакъ Муhаммеднинъ бизге бир сихиридир! Амма бутюн инсанларны да сихирлеп оламаз я!… Бир де башкъа шеэрлерден кельген инсанлардан сорайыкъ. Бакъайыкъ, олар да айны вакъиагъа шаат олгъанлармы? Эгер корьген олсалар, Муhаммеднинъ нубувват иддиасы догърудыр. Акси алда бу бир сихирдир» дедилер. Кельгенлерден сорадылар, атта башкъа ерлерге адам ёллап сораттылар. «Эбет, о гедже Айнынъ экиге айрылгъаныны корьдик!» деп эр кестен айны шейни эшиттилер. Кене инкяр эттилер. Инкярджыларнынъ башында Эбу Джехиль бар эди. Инсанлар иман ниметине къавушмасын деп: «Эбу Талибнинъ етимининъ сихири семагъа да тесир этти!…» деп, юреклерни ифсад эте эди.4 Онынъ бу инкяры узерине Аллаh Тааля ает-и керимелер эндирди. Меален:

«Саат (къыямет) якъынлашты ве Ай ярылды (экиге айрылды). Олар (Къурейш кяфирлери, Муhаммед алейхисселямнынъ пейгъамберлигине делялет эткен) бир муджизе корьселер, (оны тефеккюр этмектен ве иман этмектен) юзь чевирирлер ве: „Даимий (арты кесильмеген, шумуллы, къуветли) бир сихирдир“ дерлер. Олар (Пейгъамберни я да муджизени) ялангъа чыкъардылар, озь хевеслерине (нефслерининъ арзуларына ве истеклерине) табий олдылар, уйдылар. Албуки эр иш (озю ёнельген) нетиджесине ирише, ерини тапа. Ант олсун ки, оларгъа (Мекке мушриклерине) (оларны яманлыкътан) вазгечтиреджек не къадар муим хаберлер (укюмлер, ясакълар) кельгендир. (Бу эмирлер ве бильгилер) тамам бир икметтир. Ресуллер, тенбиелер ве къоркъутувлар асла (оларгъа) файда бермез. О алда (эй Хабибим! Инкярда исрар этселер) сен де олардан юзь чевир. О давет этиджи (Исрафил алейхисселям) корюльмеген ве билинмеген бир шейге (махшер ерине, эсапкъа) чагъыргъан кунь, козьлери зелиль ве хакъир оларакъ (къоркъу ве дешеттен къайда кетеджеклерини бильмеген бир алда) дагъылгъан чегирткелер киби къабирлеринден чыкъаджакълар. Кяфирлер (боюнларыны эгип) о давет этиджиге чапкъанда: „Бугунь бизге не къыйын ве агъыр бир кунь!“ дейджеклер.»5

Раббим сизге де хидает насип этсин

Мушриклернинъ мусульманларгъа япкъан учь сенелик мухасарасы биткенден сонъ, Неджрандан бир джемаат Ресулуллах Эфендимизнинъ янына кельди. Булар йигирми къадар киши эдилер, Хабешистангъа иджрет эткен Асхаб-ы кирамдан Ислямиетни эшиткенлер; Ислямиетни огренмек ве Пейгъамбер Эфендимизни корьмек сеадетине къавушмакъ ичюн Меккеге кельген эдилер. Кябе-и муаззаманынъ янында Ресулуллах Эфендимизнен корюштилер. Пек чокъ суаллер берип, истегенлеринден даа гузель ве мукеммель джеваплар алдылар. Къурейшли мушриклер де этрафтан оларны сейир эте эдилер. Алемлерге рахмет оларакъ ёллангъан севимли Пейгъамберимиз оларгъа Къур’ан-ы Керимден базы ает-и керимелер окъуды. Булардан пек тесирлендилер ве козь яшларыны тутып оламайып, агъладылар. Сонъ Эфендимизнинъ давети узерине пек мемнун олдылар ве буюк бир севинчнен Келиме-и шеадет кетирип, мусульман олмакънен шерефлендилер. Мемлекетлерине къайтмакъ ичюн изин истегенлеринде, Эбу Джехиль янларына келип: «Сизинъ къадар ахмакъ бир кимсе корьмедик!… Онынъ янында бир кере отурмакънен дининъизден айрылдынъыз ве не айтса, тасдикъ эттинъиз!…» деп, акъаретке толу сёзлер айтты. Даа янъы асхаб олмакънен шерефленген бу кимселер шойле джевап бердилер: «Аллаh Тааля сизге де хидает насип этсин деп тилеймиз. Бизге япкъан бу акъарет ве джаиллигинъизни биз сизге япмаймыз. Герчи биз сизинъ бир акъкъынъызгъа тиймедик. Амма шуны яхшы билинъиз ки, бир къач джаильнинъ сёзюнен къавушкъан бу буюк ниметимизни асла гъайып этмек истемеймиз, бу хакъ динден къайтмаймыз.»6

«Эй эмдже! Меним Раббим олгъан Аллаh Тааля къурейшлилернинъ ахиднамесине терек къуртуны мусаллат этти. Аллаh Таалянынъ адындан башкъа онда язылгъан зулум, акърабалыкъны кесмек, бухтан… киби шейлерден ич бирини къалдырмады, эписини ёкъ этти» Хадис-и шериф

Аллаh Тааля бу вакъиа узерине ёллагъан ает-и керимелерде меален буюрды ки: «Бундан (Къур’ан-ы Керимден) эвель озьлерине китап бергенимиз не къадар кимселер бар ки, олар бунъа (Къур’ан-ы Керимге) инанырлар. Оларгъа (Къур’ан-ы Керим) окъулгъан вакъытта: „Бунъа инандыкъ. Шубе ёкъ ки, бу Раббимизден (кельген) бир хакътыр. Акъикъатен биз бундан эвель де Ислямны къабул эткен кимселер эдик“ дедилер. Иште буларгъа сабыр (ве сабитлик) эткенлери ичюн мукяфатлары эки кере бериледжек. Булар яманлыкъны эйиликнен къайтарырлар. Озьлерине рызыкъ олып бергенимиз шейлерден (хайыргъа) сарф этерлер. Булар чиркин сёз эшиткен вакъытта ондан юзь чевирирлер ве: „Бизим амеллеримиз бизге, сизинъ амеллеринъиз сизге аиттир. Сизге селям олсун (бизден эмин олунъыз), биз джаиллерни къыдырмаймыз (достлугъыны да истемеймиз)“ дерлер.»7

СУВ КЪАСИДЕСИ8
Сепме, эй козь, козь яшынъдан гонълюмдеки атешлерге сув,
Чюнки бойле тутушкъан атешлерге чаре этмез сув.
Айлангъан кок гумбезининъ ренги сувмы, бильмейим,
Я да козюмден айлангъан гумбезни сарып алгъан сув.
Къылычынънынъ завкъындан юрегим парча-парча олса, шашма,
Чюнки акъып кечкенде диварда ярыкълар къалдырыр сув.
Яралы юрек окъунънынъ уджундан9 къоркъунен лаф этер,
Яралы ким олса, эхтиятнен ичер, берильсе онъа сув.
Багъчеван гуль багъчасыны сувгъа берсин, захмет чекмесин,
Юзюнъ киби гуль ачылмаз, бинъ багъчагъа берсе сув.
Ич бир языджы гузель ресминъни чизип оламаз,
Къалем киби бакъса да, козюне инсе къара сув.
Юзюнъни анъгъанда кирпиклерим ыслакъ олса, не олур,
Гуль умюдинен бошуна кетмез тикенге берильген сув.
Гъам куню хаста юректен къылыч киби назарынъны аяма,
Хайырдыр къаранлыкъ геджеде хастагъа бермек сув.
Эй гонъюль, окъунънынъ уджуны исте, айрылыкъ атешимни басып,
Сувсызым, бу чёльде мен ичюн къыдыр сув.
Захидлер Кевсерни истер, мен исе сенинъ дудагъынъны,
Мест олгъангъа шарап хош келир, айыкъкъа исе сув.
Сокъагъынънынъ дженнет багъчасындан эр ань токътамай акъып кечер,
Гъалиба, о гузель юрюшли сервиге ашыкъ олгъан сув.
Топракъ олып, о сокъакътан сувнынъ ёлуны тутсам керек,
Чюнки рыкъибимдир, о сокъакъкъа бармасын бир даа сув.
Эй достлар, элини опмек арзусынен ольсем эгер,
Топрагъымдан кузе япып, онынънен Севгилиге беринъиз сув.

«Бундан эвель озьлерине китап бергенимиз не къадар кимселер бар ки, олар бунъа инанырлар. Оларгъа (Къур’ан-ы Керим) окъулгъан вакъытта: „Бунъа инандыкъ. Шубе ёкъ ки, бу Раббимизден (кельген) бир хакътыр. Акъикъатен биз бундан эвель де Ислямны къабул эткен кимселер эдик“ дедилер» Къасас: 52–53

Дженнету’ль-Муалля

Энъ эвеля анамыз Азрети Хатидже (радыяллаху анха) олып, Асхаб-ы кирамдан бир чокъларынынъ тюрбелери булунгъан мезарлыкъ. Бугунь бу тюрбелерни корьмек мумкюн дегиль. Языкъ ки, бу гузель тарихий эсерлернинъ эписи йыкътырылгъандыр.