Селман-ы Фарисининъ мусульман олмасы
Кунь кечкен сайын Ислямнынъ нуру яйылмагъа, Ресулуллах Эфендимизнинъ мубарек ады эшитильгенде юреклерде ер тутмагъа башлады. Онынъ кельмесини асретнен беклеген ильм эхли кимселер къыдырып, эеджаннен Мединеге чапа ве иман этмекнен шерефлене эдилер. Олардан бири де Азрети Селман-ы Фариси эди. О, мусульман олгъаныны шойле анълаткъан: «Мен Фарснынъ (Иран) Исфахан шеэрине багълы Джей коюнденим. Бабам койнинъ энъ зенгини эди, ерлеримиз ве малымыз чокъ эди. Эвнинъ ялынъыз баласы ве бабамнынъ бирден-бир севгилиси эдим. Шунынъ ичюн мени къыз киби осьтюре эди. Эвден чыкъмагъа изин бермей эди. Меджусий олгъаны ичюн, манъа меджусийликни истегени киби эксиксиз огретти. Эвде даима бир атеш яна эди, биз де онъа табына, седжде эте эдик.
Бабамнынъ малы ве мульки чокъ олгъаны ичюн, бир вакъыт мени тышарыгъа чыкъарды ве: „Балам! Мен ольгенимде бу малларнынъ саиби сен оладжакъсынъ; шунынъ ичюн бар, малларынъны ве ерлеринъни таны“ деди. Мен де „Яхшы“ дедим ве багъчаларымызны кезип чыкътым.
Бир кунь тарлаларгъа бакъмагъа кеткенимде, бир килисеге расткельдим. Христианларнынъ сеслерини эшиттим; янларына баргъанда, ичериде ибадет эткенлерини корьдим. Мен даа эвель ойле бир шей корьмегеним ичюн шашып къалдым. Чюнки бизим ибадетимиз атеш якъып, онъа седжде этмектен башкъа бир шей дегиль эди. Олар исе корюнмеген бир Аллаhкъа ибадет эте эдилер. Ичимден: „Валлахи, буларнынъ дини хакъ, бизимки исе батылдыр“ дедим. Акъшамгъа къадар оларны меракънен сейир эттим. Даа тарлаларымызгъа бармадан къаранлыкъ тюшмеге башлады. Оларгъа: „Бу диннинъ аслы къайда?“ дегенимде: „Шамда“ дедилер. Сонъра: „Шамгъа барсам, мени де къабул этерлерми?“ деп сорадым. „Эбет, къабул этерлер“ деп джевап бердилер. „Сизлерден якъында Шамгъа бараджакъ кимселер бармы?“ дегенимде, бир муддеттен сонъ бир керваннынъ кетеджегинден лаф эттилер. Мен лаф эткен кимселер аз эди, Шамдан Исфахангъа кельген эдилер. Мен булар иле мешгъуль экенде эвге къайтмагъа кечиктим. Къайтмагъанымны корьген бабам мени къыдырмагъа башлагъан ве адам ёллагъан.
Къыдыргъанлар, амма тапалмагъанлар. Олар раатсызланып тургъанда эвге къайттым. Бабам: „Бу вакъыткъа къадар къайда эдинъ? Сени къыдырмагъан еримиз къалмады“ деди. Мен де: „Бабачыгъым! Бугунь тарлаларны айланмагъа чыкъкъан эдим. Амма ёлда бир христиан килисесине расткельдим. Ичери кирдим. Бакъсам, озьлери корьмеген, эр шейге аким ве къадир олгъан бир Аллаhкъа иман этелер. Оларнынъ ибадетлерине шашып къалдым. Акъшамгъа къадар оларны сейир эттим. Оларнынъ дини хакъ олгъаныны анъладым“ дедим. Буны эшиткен бабам: „Эй огълум! Янълыш тюшюнесинъ, бабаларынънынъ ве къартбабаларынънынъ дини оларнынъ дининден даа догърудыр. Оларнынъ дини бозукътыр. Сакъын алданма ве инанма!“ деди. Мен де: „Ёкъ, оларнынъ дини бизимкинден даа хайырлыдыр; оларнынъ дини хакъ, бизимки исе батылдыр“ дедим. Бабам бунъа пек ачувланды ве къолларымдан, аякъларымдан багълап, эвге къапатты.
Бу алда экенде, Шамгъа кетеджек кервандан даима хабер бекле эдим. Ниает христиан рахиплерининъ керванны азырлагъанларыны огрендим.
Иплеримни чезип къачтым ве керван булунгъан килисеге бардым. Бу ерлерде туралмайджагъымны айттым ве кервангъа къошулып, Шам ёлуны туттым. Шамда христиан дининнинъ энъ буюк алимини сорадым. Манъа бирини тариф эттилер; онынъ янына барып алымны анълаттым. Янында къалмакъ истегенимни, онъа хызмет этеджегимни айтып, манъа христианлыкъны огретмесини, Аллаh Тааляны танытмасыны риджа эттим. Къабул эткен эди. Артыкъ онъа хызмет этмеге, килисенинъ ишлерини япмагъа башлагъан эдим. О да манъа христианлыкъны огрете эди.
«Менден эшиткенлеринъизни дин къардашларынъызгъа да анълатынъыз! Бир-биринъизге эшиттиринъиз!» Хадис-и шериф
Амма сонъра онынъ фена бир адам олгъаныны анъладым. Чюнки христианларнынъ фукъарелерге бермек ичюн кетирген садакъа, алтын ве кумюшлерини сакълай, мухтаджларгъа бермей эди. Там еди куп алтын ве кумюш топлагъан эди. Буны менден башкъа бильген ёкъ эди. Бир муддеттен сонъ ольди.
Христианлар дефн ичюн топландылар. Оларгъа: „Неге бунъа бу къадар урьмет этесинъиз? О бу урьметке ляйыкъ бир адам дегиль!“ дедим. „Буны къайдан алдынъ?“ дедилер ве манъа инанмадылар. Мен де топлагъан алтынларынынъ ерини косьтердим. Еди куп алтынны ве кумюшни чыкъардылар, сонъра: „Бу дефн ве теджхизге ляйыкъ бир кимсе дегиль“ деп, оны бир ерге ташладылар ве усьтюни ташнен орьттилер. Ерине башкъа бириси кечти.1
Бу зат акъикъатен ильм саиби, захид бир кимсе эди ве дюньягъа ич эмиет бермей эди. Ахиретке талип бир кимсе эди; эп ахирет ичюн чалыша, гедже-куньдюз даима ибадет эте эди. Оны пек севдим ве узун вакъыт янында къалдым. Хызметини севе-севе эте эдим. Бирликте ибадет эте эдик.
Бир кунь онъа: „Эй эфендим! Чокътан берли сизинъ янынъызда булунам ве сизни пек севдим. Чюнки Аллаh Таалянынъ эмирлерине итаат этесинъиз ве ясакъ эткенлеринден къачасынъыз. Вефат эткенинъизде мен не япайым, манъа не тевсие этесинъиз?“ деп сорадым. Джевап оларакъ: „Огълум, Шамда инсанларны ислях этеджек бир кимсе къалмады. Кимге барсанъ, сени бозар. Амма Мусулда бир зат бар, оны тапмагъынъны тевсие этем“ деди.
Вефат эткенде Мусулгъа кечтим, тариф эткен затны таптым ве башымдан кечкенлерни анълаттым. Мени хызметине къабул этти. О да дигер зат киби пек къыйметли, дюньягъа тюшкюн олмагъан ве даима ибадет эткен бир кимсе эди. Онъа да узун вакъыт хызмет эттим. Амма бир кунь хасталанды. Вефат вакъты кельгенде, айны суаллерни онъа да сорадым. Манъа Нусайбинде олгъан бир затны тевсие этти. Вефаты узерине дерал Нусайбинге кеттим. Айткъан кимсесини тапып, янында къалмакъ истегенимни бильдирдим. Къабул этти, бир муддет онынъ хызметинде де булундым. Хасталангъанда, мени башкъа бирине ёлламасыны айттым. Бу сефер манъа Амурие адлы Рум шеэринде булунгъан башкъа бир затны тариф этти. Вефатындан сонъ Амурие ёлуны туттым. Айткъан бу адамны да тапып, хызметине кирдим ве узун вакъыт къалдым.
Онынъ да вефаты якъынлашты. Мени бирине тапшырмасыны риджа эткенимде: „Валлахи, шимди бойле бир кимсени бильмейим. Амма ахыр заман пейгъамберининъ кельмеси якъынлашты. О, араплар арасындан чыкъаджакъ, ватанындан иджрет этип, ташлыкъ ичинде хурмасы чокъ бир шеэрге ерлешеджек.
Эдиени къабул этер, садакъаны къабул этмез. Эки омузы арасында нубувват муурю бардыр“ деп, аляметлерини сайды. Бу зат да вефат эткенде, айткъанларына уйып, арап юртуна кетмеге къарар бердим. Амуриеде чалышып, бир къач окюз ве бираз къоюн саиби олгъан эдим. Бени Кельб къабилесинден бир керван арап юртуна кетеджек эди. Оларгъа: „Бу сыгъырлар ве къоюнлар сизинъ олсун, мени арап вилаетине алып барынъыз!“ дегенимде, теклифимни къабул этип, мени янларына алдылар. Вади’ль-Къура денильген ерге кельгенде, хаинлик этип, „къулдыр“ деп мени бир еудийге саттылар. Еудий булунгъан ерде хурма багъчалары корьдим. „Ахыр заман пейгъамберининъ иджрет этеджеги ер, гъалиба, шу ердир“ деп тюшюндим. Амма гонълюм бир тюрлю онъа багъланмады. Бу еудийге бир муддет хызмет эттим. Сонъра мени эмджесининъ огълуна сатты. О да алып Мединеге кетирди. Мединеге баргъанда, бу ерни эвельден корьген киби гонълюм онъа багъланды. Артыкъ куньлерим Мединеде кече эди; мени сатын алгъан еудийнинъ багъында, багъчасында чалышып, хызметини эте эдим. Бир тарафтан да асыл макъсадыма къавушмакъ ичюн сабырсызлыкъ ичинде эдим.
Бир кунь бир хурма терегине чыкъып чалыша эдим. Саибим бир терекнинъ тюбюнде бириси иле лаф эте эди. Бир вакъыт: „Эвс ве Хазредж къабилелери эляк олсунлар! Меккеден бир кимсе Къубагъа кельди. Пейгъамбер олгъаныны айта. Бу къабилелер де Оны къабул этип, динине кирелер…“ деп лаф эттилер. Мен бу сёзлерни эшиткенде, озюмден кечеджек киби олдым. Тез ашагъы тюштим ве о адамгъа: „Не дейсинъ?“ дедим. Саибим манъа: „Санъа не керек, неге сорайсынъ, сен ишинъе бакъ!“ деп, бир шамар урды. О кунь акъшам олгъанда бираз хурма алдым да, тез Къубагъа бардым. Ресулуллах саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимизнинъ янына кирип: „Сен салих бир кимсесинъ, янынъда да фукъарелер бар. Бу хурмаларны садакъа оларакъ кетирдим“ дедим.
Ресулуллах янында булунгъан асхабына: „Келинъиз, хурма ашанъыз“ буюрды. Олар ашадылар. Амма озю ич ашамады. Ичимден: „Иште аляметлерден бири будыр. Садакъа къабул этмей“ дедим. Ресулуллах Эфендимиз Мединени шерефлендирген сонъ, даа бираз хурма алып, Ресулуллахкъа кетирдим. „Бу эдиедир“ дедим. Бу сефер янындаки асхабынен бирликте ашадылар. „Иште экинджи алямет де чыкъты“ дедим. Алып баргъан хурмам йигирми бешке якъын эди. Албуки ашалгъан хурмаларнынъ чегирдеклери бинъ къадар эди. Ресулуллах Эфендимизнинъ муджизесинен хурма чокъалгъан эди. Ичимден: „Даа бир алямет корьдим“ дедим. Ресулуллахнынъ янына кене баргъан эдим. Дженазе коме эдилер. Нубувват муурюни корьмек истегеним ичюн пек якъын бардым. Мурадымны анълап, кольмегини котерди. Мубарек аркъасы ачылгъанда, нубувват муурюни корьдим; тез оптим ве агъладым. Шу ань Келиме-и шеадетни айтып, мусульман олдым.
Сонъра Ресулуллахкъа башымдан кечкен вакъиаларны бирер-бирер анълаттым. Бегенди. Буларны Асхаб-ы кирамгъа да анълатмамны эмир этти. Асхаб-ы кирам топланды, мен де башымдан кечкенлерни энъ индже тафсилятына къадар анълаттым…»2
Селман-ы Фариси иман эткенде, арап тилини бильмегени ичюн терджиман истеген эди. Кельген еудий терджиман онынъ севимли Пейгъамберимизни макътагъаныны терсине айта эди. Шу арада Джебраил алейхисселям кельди ве Азрети Селманнынъ сёзлерини догъру оларакъ Ресулуллахкъа бильдирди. Еудий алны анълагъанда, Келиме-и шеадет кетирип мусульман олды.
Селман-ы Фариси мусульман олгъандан сонъ даа бир муддет къуллыкъта къалды. Севимли Пейгъамберимиз: «Озюнъни къуллыкътан къуртар, я Селман!» буюргъанында, саибине барып, азат олмакъ истегенини айтты. Бунъа истемей-истемей разы олгъан еудий учь юз хурма фиданы тикип осьтюрмеси, хурма берир алгъа кетирмеси ве бинъ алты юз дирхем алтын (бир риваетте дёрт бинъ дирхем къадар кумюш) бермеси шартынен къабул этти.
Селман буны Ресулуллах Эфендимизге хабер берди. О да асхабына: «Къардашынъызгъа ярдым этинъиз» буюрды. Онынъ ичюн учь юз хурма фиданы топладылар. Ресулуллах Эфендимиз: «Буларнынъ чукъурларыны азырла, тамам олгъанда манъа хабер бер» буюрды. Селман чукъурларны азырлап хабер бергенде, Ресулуллах тешриф этип, фиданларны озь мубарек эллеринен тикти. Бир данесини де Азрети Умер тиккен эди. Азрети Умернинъ тиккенинден гъайры эписи Аллаh Таалянынъ изнинен о сене хурма берди. Ресулуллах Эфендимиз о бир данесини де сёкип, озь мубарек элинен янъыдан тикти ве тиккен анда хурма берди.
«Ахыр заман пейгъамберининъ кельмеси якъынлашты. О, араплар арасындан чыкъаджакъ, ватанындан иджрет этип, ташлыкъ ичинде хурмасы чокъ бир шеэрге ерлешеджек. Эдиени къабул этер, садакъаны къабул этмез. Эки омузы арасында нубувват муурю бардыр» Амуриели рахип
Азрети Селман-ы Фариси анълатты: «Бир кунь бир зат мени къыдыра ве: „Селман-ы Фариси-и мукятеб-и факъир (эфендисинен азатлыгъына къавушмакъ ичюн белли бир микъдаргъа анълашкъан къул) къайда?“ деп сорай эди. Мени тапты ве элиндеки йымырта буюклигиндеки алтынны манъа берди. Буны алып Пейгъамберимизге бардым ве алны арз эттим.
Ресулуллах алтынны манъа кене берип: „Бу алтынны ал, борджунъны оде!“ буюрды. Мен: „Я Ресулаллах! Бу алтын еудийнинъ истеген агъырлыгъында дегиль“ дегенимде, Ресулуллах Эфендимиз о алтынны алды ве мубарек тилининъ усьтюне сюртти. „Ал буны! Аллаh Тааля бунынънен сенинъ борджунъны эда этер“ буюрды. Аллаh акъкъы ичюн, о алтынны тарттым, истенильген къадар эди. Оны да алып барып бердим. Бойлеликнен къуллыкътан къуртулдым.»3
Селман-ы Фариси о куньден сонъ Асхаб-ы Суффа арасына къошулды.
Мелеклер динълемек ичюн келе эдилер
Пейгъамберимиз саллаллаху алейхи ве селлем Къур’ан-ы Керимни ойле гузель, ойле татлы ве тесирли окъуй эди ки, Оны динълеген гъайры мусульманлар да айретте къала эдилер. Оны динълеп мусульман олгъанларнынъ сайысы чокъ эди.
Азрети Бера бин Азиб анълатты: «Бир ятсы намазындан сонъ Ресулуллах Эфендимизни Тин суресини окъугъанда динълеген эдим. Ойле гузель окъуй эди ки, сеси ве окъувы Ондан даа мукеммель олгъан бир кимсени динълемеген эдим.»
Асхаб-ы кирам арасында сеси пек гузель олгъан, Къур’ан-ы Керимни окъугъанда агълагъан ве агълаткъанлар пек чокъ эди. Олардан бири Усейд бин Худайр эди. Бир гедже атыны янына багълап, Бакъара суресини окъумагъа башлады. Окъугъанда ат бирден урькти. Азрети Усейд сусты, ат тынчланды. Окъумагъа башлады, ат кене урькти. Сускъанда тынчланды. Кене окъумагъа башлагъанда, кене урькти. Усейд бин Худайрнынъ огълу Яхъя атнынъ якъынында ята эди. Ат балагъа бир зарар кетирир деп къоркъып, окъувны быракъты.
Кокке бакъкъанда, беяз булут кольгесине бенъзеген бир думан ичинде къандиль киби парылдагъан шейлерни фаркъ этти. Окъувны кескенде, о парылдагъан шейлернинъ кокке догъру котерилип кеткенини корьди.
Саба олгъанда, севимли Пейгъамберимизнинъ узур-ы шерифине барып, башындан кечкенлерни анълатты.
Ресулуллах Эфендимиз: «Оларнынъ не олгъаныны билесинъми?» деп сорагъанда, Азрети Усейд: «Анам-бабам санъа феда олсун, я Ресулаллах! Бильмейим» деп джевап берди.
Пейгъамбер Эфендимиз буюрды: «Олар мелеклер эди. Сенинъ сесинъе якъынлашкъан эдилер. Эгер окъумагъа девам этсе эдинъ, сабагъа къадар сени динълер, инсанлар да оларны корип сейир этер эдилер. Олар халкънынъ козьлеринден гизленмез эдилер.»
Къур’ан-ы Керимни юрек якъып окъугъанлардан бири де Азрети Эбу Бекир-и Сыддыкъ эди. Намаз къылгъанда окъумагъа башласа, озюни туталмаз, мубарек козьлеринден яшлар акъа эди. Корьгенлер онынъ бу алына айрет эте эдилер. Бир кунь мушриклер топланып: «Бу кимсе пейгъамбернинъ кетиргенлерини юрек якъып окъуй ве агълай. Балаларымызнынъ ве къадынларымызнынъ онынъ бу алына мефтун олып, мусульман олмаларындан къоркъамыз» деген эдилер.
Абдуллах бин Селямнынъ мусульман олмасы
Севимли Пейгъамберимизнинъ мубарек джемалини корип Онъа ашыкъ олгъанлардан, мубарек сёзлерини ве окъугъан Къур’ан-ы Керимни динълеп, айретте къалып мусульман олгъанлардан бири де Азрети Абдуллах бин Селямдыр.
Теврат ве Инджильни яхшы бильген Абдуллах бин Селям иман этмеден эвель бир еудий алими эди. Озю мусульман олгъаныны шойле анълата: «Мен Тевратны ве онынъ изаатларыны бабамдан окъуп огренген эдим. Бир кунь бабам ахыр заманда келеджек пейгъамбернинъ сыфатларыны, аляметлерини ве япаджакъ ишлерини манъа анълатты ве: „Эгер О Харун эвлядындан кельсе, Онъа уярым; ёкъса уймам!“ деди ве Ресулуллахнынъ Мединеге кельмесинден эвель ольди.
Ресулуллахнынъ Меккеде пейгъамберлигини илян эткенини эшиткен вакъытта, Онынъ сыфатларыны, адыны ве келеджек вакътыны биле эдим. Шунынъ ичюн Оны беклеп турдым. Ресулуллахнынъ Медине якъынындаки Къуба деген ерде Амр бин Авф огъулларынынъ эвинде мусафир олгъаныны бирисинден огренгендже, бу алымны еудийлерден сакълап сусып турдым.
Бир кунь багъчамда хурма терегинден тазе хурма топлагъанда, Надир огъулларындан бириси: „Бугунь арапларнынъ адамы кельди!“ деп багъырды. Мени бир титрев алгъан эди. Тез: „Аллаhу экбер“ деп текбир кетирдим. Шу ань алам Халиде бинт Харис терекнинъ тюбюнде отура эди. Пек къарт бир къадын эди. Текбиримни эшиткенде: „Аллаh элинъни бош чыкъарсын ве сени умют эткенинъе къавуштырмасын! Валлахи, сен Муса бин Имраннынъ4 келеджегини эшитсе эдинъ, бундан зияде къуванмаз эдинъ!“ деп мени азарлады. Онъа: „Эй алам! О, валлахи, Муса бин Имраннынъ къардашыдыр ве онынъ киби бир пейгъамбердир. Мусанынъ ёлундадыр ве онынъ ёлланылгъан тевхидинен ёлланылгъандыр“ дедим.
Бунынъ узерине манъа: „Эй къардашымнынъ огълу! Ёкъса О, къыяметке якъын ёлланаджагъы бизге бильдирильген пейгъамбермидир?“ деди. „Эбет“ дедим. „Ойле исе акълысынъ“ деди.5
Ресулуллах Мединеге иджрет эткенде, Оны корьмек ичюн тез халкънынъ арасына къарыштым. Мубарек джемалини, нурлу юзюни корер-корьмез: „Онынъ юзю яланджы бир юз олалмаз!“ дедим. Ресулуллах топлангъан инсанларгъа Ислямиетни анълата, насиатлер бере эди. Мында Ресулуллахтан эшиткен ильк хадис-и шерифим будыр: „Селямны аранъызда яйынъыз, ач кимселерни тойдурынъыз, сыла-и рахм япынъыз (якъын акърабаларны зиярет этинъиз), инсанлар юкъуда экенде намаз къылынъыз. Бойлеликнен дженнетке селяметнен кирерсинъиз.“
Фахр-и алем саллаллаху алейхи ве селлем мени нубувват нурунен танып: „Сен Медине алими Ибн Селяммысынъ?“ буюрды. Мен де „Эбет“ дегенимде, севимли Пейгъамберимиз: „Якъын кель“ буюрып, шу суальни сорады: „Эй Абдуллах! Аллаh Тааля ичюн айт! Тевратта меним васыфларымны окъуп огренмединъми?“ Мен де: „Аллаh Таалянынъ сыфатлары нелердир, айтырсынъызмы?“ дедим.
Бу суальге къаршы Ресулуллах бираз бекледи ве Джебраил алейхисселям Ихлас суресини эндирди. Ресулуллах Эфендимизнинъ окъугъан бу сурени эшиткенде, Пейгъамберимизге дерал: „Эбет, я Ресулаллах! Догъру айтасынъ. Шеадет этем ки, Аллаh Таалядан башкъа илях ёкътыр. Сен Онынъ къулу ве Ресулысынъ“ деп, Келиме-и шеадет кетирдим ве мусульман олдым. Сонъра: „Я Ресулаллах! Еудийлер инсанны айретте къалдыраджакъ къадар ялан айткъан, асылсыз иснат ве ифтиралар эткен залым бир миллеттир. Эгер сен меним табиатымны ве эр алымны олардан сорап огренмеден эвель, олар меним мусульман олгъанымны эшитип огренселер, шубесиз сизинъ янынъызда манъа акългъа кельмеген ифтиралар этерлер. Сиз эвеля мени олардан соранъыз!“ дедим ве эвнинъ бир тарафына сакъландым. Артымдан еудийлернинъ илери кельгенлеринден бир джемаат ичери кирди. Ресулуллах Эфендимиз еудийлерге: „Аранъыздаки Абдуллах бин Селям насыл бир кимседир?“ деп сорады. Еудийлер де: „О бизим энъ юксек алимимиз ве энъ буюк алимимизнинъ де огълудыр! Ибн Селям бизим энъ хайырлымыз ве энъ хайырлымызнынъ да огълудыр!“ дедилер. Бунынъ узерине Ресулуллах Эфендимиз еудийлерге: „Эгер о мусульман олгъан олса, сиз бунъа не дерсинъиз?“ деп сорады.
«Аллаh Тааля дёрт кишини севгенини манъа бильдирди. Бу дёртюни севмегими манъа эмир этти. Олар: Али, Эбу Зер, Микъдад ве Селмандыр» Хадис-и шериф
Еудийлер: „Аллаh оны бойле бир шейден сакъласын!“ деп джевап бердилер.
Шу вакъыт сакълангъан еримден чыкътым ве: „Эй еудийлер джемааты! Аллаh Таалядан къоркъунъыз! Сизге кельгенни къабул этинъиз. Аллаh Таалягъа ант этем, сиз де билесинъиз ки, элинъиздеки Тевратта адынынъ ве сыфатларынынъ язылы олгъаныны корьгенинъиз Аллаh Таалянынъ ресулы будыр. Мен шеадет этем ки, Аллаh Таалядан башкъа илях ёкътыр. Кене шеадет этем ки, Муhаммед алейхисселям Онынъ къулу ве ресулыдыр“ деп, Оны тасдикъ эттим. Бунынъ узерине еудийлер: „О бизим энъ яманымыз ве энъ яманымызнынъ да огълудыр!“ деп, тюрлю къусурлар ве ифтиралар уйдурып, мени яманладылар. Мен: „Эсасен къоркъкъаным бу эди. Я Ресулаллах! Мен оларнынъ залым, яланджы, яманлыкътан чекинмеген, ифтираджы бир миллет олгъаныны сизге хабер бермеген эдимми? Иште эписи ортагъа чыкъты!“ дедим. Ресулуллах еудийлерге: „Биринджи шеадетинъиз бизге етер, экинджиси исе керексиздир“ буюрды. Бунынъ узерине дерал эвиме къайттым.
Аилемни ве акърабаларымны Ислямиетке давет эттим. Алам да ичинде олып, эписи мусульман олдылар.
Меним иман этмем еудийлерни пек ачувландырды. Шунынъ ичюн мени сыкъыштырмагъа башладылар. Атта еудий алимлеринден базылары: „Араплардан пейгъамбер чыкъмаз, сенинъ адамынъ укюмдардыр“ деп, мени Ислямиеттен вазгечирмеге тырыштылар, амма муваффакъ олалмадылар.»
Онынънен берабер Са’лебе бин Са’йе, Усейд бин Са’йе, Эсед бин Убейд ве базы еудийлер самимий оларакъ мусульман олдылар. Лякин базы еудий алимлери: «Муhаммедке ялынъыз бизим шерлилеримиз инанды. Эгер олар хайырлыларымыздан олса эдилер, аталарынынъ динини ташламаз эдилер» дедилер. Бунынъ узерине Аллаh Тааля оларгъа джевап оларакъ ает-и кериме эндирип, меален буюрды ки: «Оларнынъ (эхл-и китапнынъ) эписи бир дегиль. Эхл-и китапнынъ ичинде ибадет ве таат эткен бир джемаат бар ки, олар гедже вакъытларында седждеге къапанып, Аллаh Таалянынъ аетлерини окъурлар.»6
Кунь-куньден беттердир алым, пек зияде, я Ресулаллах!
Тюзельсин артыкъ амеллерим, инает, я Ресулаллах!
Азды бу дений нефсим, мени шейтангъа уйдурды.
Бу къадар исьяннен насыл сыгъынайым, я Ресулаллах!
Нефс арзуларындан ве шейтандан къуртулмакъ мумкюнми экен,
Эгер сенден етишмесе хидает, я Ресулаллах?
Фейзинъ ве ихсанынъ бир ань гунахкяр кимсеге кельгенде,
Онынъ ёлу эки алемде селяметтир, я Ресулаллах!
Эмирге, ясакъкъа урьмет эттим, арамгъа аляль демедим.
Эр гунахнынъ сонъу пешманлыкъ олды, я Ресулаллах!
Эй инсанларнынъ ве джинлернинъ Ресулы, инсанларнынъ энъ усьтюни,
Ихлясыма багъышла, шефаат эт, я Ресулаллах!
«Селямны аранъызда яйынъыз, ач кимселерни тойдурынъыз, сыла-и рахм япынъыз, инсанлар юкъуда экенде намаз къылынъыз. Бойлеликнен дженнетке селяметнен кирерсинъиз» Хадис-и шериф
Медине-и мунаввереден эски бир манзара (1890)
Иджретнинъ биринджи йылында олгъан базы вакъиалар
Иджретнинъ биринджи йылында энсардан Эс’ад бин Зураре, Бера бин Ма’рур, Кульсум бин Хидм, мухаджирлерден исе Осман бин Маз’ун вефат эттилер. Бундан гъайры Мединенинъ авасынынъ ве сувынынъ тесирине даяналмагъан Азрети Эбу Бекир иле Билял-и Хабеши (радыяллаху анхума) сытма хасталыгъына тутулдылар. Бунынъ узерине Ресулуллах (саллаллаху алейхи ве селлем): «Я Рабби! Меккени севдиргенинъ киби Мединени де бизге севдир ве мында бизге берекет ве рызыкъ боллугъы бер» деп дуа этти. Дженаб-ы Хакъ да дуасыны къабул буюрып, мухаджирлерге Мединени севдирди.
Ильк язылы анълашма
Ресулуллах Эфендимизнинъ иджретинден эвель Мединедеки Хазредж къабилесининъ реиси Абдуллах бин Убей Мединеге укюмдар сайланаджакъ эди. Акъабе биатлары, сонъра да иджрет вакъиасынен Эвс ве Хазредж къабилелерининъ чокъусы мусульман олгъанда, Абдуллах бин Убейнинъ укюмдарлыгъы ерине кельмеди. Шунынъ ичюн Абдуллах бин Убей энъ эвеля Пейгъамбер Эфендимизге ве мухаджир олгъан Асхаб-ы кирамгъа, сонъра мединели сахабелерге кин бесле эди, амма душманлыгъыны ачыкътан косьтералмай эди. Озю киби бир къач кимсенен мунафыкълар зумресини тешкиль этти. Булар мусульманларнынъ янында Ислям динине киргенлерини айта, амма артларындан мыскъыл эте эдилер. Гизли-гизли нифакъ урлукъларыны экмеге ве фитне чыкъармагъа башладылар. Бу иште о къадар илери кеттилер ки, Фахр-и алем (саллаллаху алейхи ве селлем) Эфендимизнинъ мубарек сёзлерини терс накъиль этмеге ве денъиштирмеге тырыштылар.
Бу арада меккели мушриклер де бош турмай, Ресулуллах Эфендимизге Меккеде япалмагъанларыны Мединеде япмагъа тырыша эдилер. Мединели мушриклерге къоркъутув мектюплери ёллагъанлары киби, Мединедеки еудий къабилелерине де къоркъутувлар толу мектюплер ве хаберлер ёллай эдилер. Оларнынъ бу къоркъутувлары еудийлернинъ Ресулуллах Эфендимизге якъынлашмаларына себеп олды.
Шу вакъыт еудийлер Ресулуллах Эфендимизнинъ узурына келип: «Сизнен сульх япмагъа кельдик. Бир анълашма япайыкъ да, бир-биримизге зарарымыз олмасын» дедилер. Пейгъамберимиз де оларнен элли беш маддели бир анълашма япты. Алынгъан бу къарарларнынъ базылары шулардыр:
1. Бу анълашма Ресулуллах Муhаммед алейхисселям тарафындан меккели ве мединели мусульманлар, оларгъа табий олгъанлар, сонъундан къошулгъанлар ве оларнен берабер дженклешкенлер арасында язылгъан бир весикъадыр.
2. Шубесиз ки, булар дигер инсанлардан айры бир джемааттыр.
3. Эр къабиле эсирлерининъ къуртулув акъчасыны (мусульманлар арасындаки адалетке коре) бирликте одейджек.
4. Мусульманлар озь араларында къарышыкълыкъ чыкъаргъан кимселерге, эвлятлары олса биле, къаршы чыкъаджакълар.
5. Еудийлерден мусульманларгъа табий олгъанлар ич бир зулумгъа огърамайджакъ, оларгъа ярдым да этиледжек.
6. Еудийлер мусульманларнен берабер бир джемаат тешкиль этеджек, эр кес озь динининъ иджабларыны ерине кетиреджек.
7. Еудийлерден ич бири Муhаммед алейхисселямнынъ изни олмадан аскерий бир сеферге чыкъалмайджакъ.
8. Ич бир кимсе анълашкъан кимсесине яманлыкъ этмейджек, зулумгъа огърагъангъа мытлакъа ярдым этиледжек.
9. Медине вадийси бу анълашманы япкъанлар ичюн токъунылмаз, арам больгедир.
10. Меккели мушриклер ве оларгъа ярдым эткенлер ич бир суретте къорчаланмайджакъ.
11. Мединеге уджюм этеджек кимселерге къаршы мусульманлар иле еудийлер бир-бирине ярдым этеджеклер.
Еудийлер бу анълашманен (корюниште) мусульманларнен дост оладжакъ, оларгъа кин тутмайджакъ ве душманлыкъ этмейджек эдилер.7
Эй Хабибим, махзун олма
Душманлыкъларыны ичлеринде сакълагъан еудийлер юкъарыдаки анълашманы имзалагъандан сонъ, Пейгъамбер Эфендимизнинъ янына джемаат-джемаат кельдилер. Озьлерине коре пек къыйын олгъан суаллер сорадылар. Алгъан джевапларындан Онынъ хакъ пейгъамбер олгъаныны анъладылар. Амма инатларындан ве къыскъанчлыкъларындан иман этмедилер. Бунынъ узерине севимли Пейгъамберимиз: «Манъа еудий алимлеринден он киши иман эткен олса эди, еудийлернинъ эписи иман этер эдилер» буюрды. Ресулуллах Эфендимизнинъ бойле махзун олмасыны Аллаh Тааля шу ает-и керимесинен теселли этти: «(Эй Хабибим!) Эй шанлы Ресул! Юреклеринен инанмагъан алда агъызларынен „инандыкъ“ дегенлернинъ (мунафыкъларнынъ) ве еудийлерден куфюр ичинде чапышкъанларнынъ (алы) сени махзун этмесин. Олар токътамадан ялан динълегенлер ве сенинъ узурынъа кельмеген башкъа бир къавм (Хайбер еудийлери) ичюн (Къурейза огъулларындан) джасуслыкъ эткенлердир. Олар эшиткен сёзлерининъ, акъикъатларнынъ ерлерини денъиштирелер, хакътан узакълаштыраджакъ шекильде анълаталар. Ве: „Эгер сизге шу (фетва) берильсе, оны къабул этинъиз, берильмесе, сакъынынъыз“ дейлер. Аллаh Тааля кимнинъ фитнеге тюшмесини тилесе, артыкъ сен Аллаh Таалянынъ ирадесининъ огюни алмагъа ич бир суретте къадир олалмазсынъ. Олар ойле кимселердир ки, Аллаh Тааля (оларнынъ) юреклерини темизлемек истемегендир. Оларгъа дюньяда хакъирлик ве перишанлыкъ, ахиретте де пек буюк бир азап бар.»8
Япылгъан анълашма себебинден сахабелерден базылары къомшулары олгъан еудийлернен достлукъ къургъан эдилер. Аллаh Тааля оларны да бундан ясакъ этип буюрды ки: «Эй иман эткенлер! Дин къардашларынъыздан башкъасыны (кяфир ве мунафыкъларны) дост эдинменъиз. Олар сизге яманлыкъ япмакъта, фесат чыкъармакъта къусур этмезлер ве сыкъынтыгъа тюшменъизни арзу этерлер. Оларнынъ сизге къаршы олгъан кин ве душманлыкълары агъызларындан тышкъа тёкюльгендир. Юреклеринде гизлеген душманлыкълары исе даа буюктир. Эгер тюшюнип анъласанъыз, оларнынъ душманлыкъларына даир аетлерни ачыкъладыкъ (дикъкъат этменъиз керек олгъан хусусларны пек ачыкъ шекильде косьтердик).»9
Меккели мушриклер Мединедеки мушриклерни, мунафыкъларны, еудийлерни ве Мединенинъ этрафындаки къабилелерни токътамадан тешвикъ этип, къоркъутмагъа девам эте эдилер. Бир ан эвель Ислямнынъ нуруны сёндюрмеге тырыша, севимли Пейгъамберимизнинъ мубарек вуджудыны ёкъ этмекнинъ ёлларыны къыдыра эдилер.
«Манъа еудий алимлеринден он киши иман эткен олса эди, еудийлернинъ эписи иман этер эдилер» Хадис-и шериф
Мунафыкъларнынъ ве мушриклернинъ бу шекильдеки арекетлерине къаршы Ресулуллах Эфендимиз эп сульх ёлуны тута эди. Асхаб-ы кирамдан базылары артыкъ душмангъа къаршы чыкъмакъ кереклигине инана ве: «Я Рабби! Бизим ичюн Сенинъ ёлунъда шу мушриклернен курешмектен даа къыйметли бир шей ёкътыр. Бу къурейшли мушриклер Хабибинънинъ пейгъамберлигини ялангъа чыкъардылар ве Оны Меккеден чыкъмагъа меджбур эттилер. Аллаhым! Эльбетте, оларнен дженклешмемизге изин берерсинъ!…» деп дуа эте эдилер. Ресулуллах Эфендимиз исе бу ёлда Аллаh Таалянынъ эмрини беклей, не буюрылса, онъа коре арекет эте эди. Артыкъ заманы кельген эди. Джебраил алейхисселямнынъ кетирген вахийинде шойле буюрыла эди: «Сизге къаршы дженк ачкъанларнен сиз де Аллаh Таалянынъ ёлунда дженклешинъиз. Лякин адден ашып, ашыры кетменъиз. Шубесиз ки, Аллаh Тааля ашыры кеткенлерни севмез. Оларны (кяфирлерни) къайда тапсанъыз, ольдюринъиз. Олар сизни (Меккеден) чыкъаргъанлары киби, сиз де оларны чыкъарынъыз. Оларнынъ ширк фитнелери адам ольдюрмектен даа ямандыр. Олар Месджид-и Харамда сизнен дженклешмегендже, сиз де анда оларнен дженк этменъиз. Амма олар сизни анда ольдюрселер, сиз де оларны анда ольдюринъиз. Кяфирлернинъ джезасы бойледир. Эгер олар Аллаh Тааляны инкяр этмектен ве дженктен вазгечселер, (сиз де быракъынъыз. Зира) шубесиз ки, Аллаh Тааля пек чокъ магъфирет ве мерхамет этиджидир.»10
Даа сонъра ёллангъан бир ает-и керимеде де шойле буюрылды: «Ширк фитнесинден из къалмагъандже ве дин де ялынъыз Аллаh Таалянынъ олгъандже (ялынъыз Аллаh Таалягъа ибадет этильгендже) о мушриклернен дженк этинъиз. (Ширктен) вазгечселер, (оларгъа зулум ёкътыр.) Артыкъ душманлыкъ (джеза) анджакъ залымлар узеринедир.»11
Ма медахту Муhаммеден би макъалати,
Лякин медахту макъалати би Муhаммедин.
(Муhаммед алейхисселямны медх этип оламайым,
Онынънен языларымны къыйметлендирем.)
Имам-ы Раббани (рахметуллахи алейх)
