Севимли Пейгъамберим

РЕДЖИ’ ВАКЪИАСЫ

Ухуд гъазвасынынъ сечильген окъчыларындан Азрети Асым бин Сабит бу гъазвада мушриклерден Мусафи’ бин Талха иле къардашы Харисни ольдюрген эди. Пек кин тутмакънен мешур олгъан аналары Сулафе бинт Са’д эки огълуны ольдюрген Азрети Асым бин Сабитнинъ башыны кетиргенге юз деве береджегини ваде этти. Азрети Асымнынъ баш къафасында шарап ичмеге ант этти. Бундан гъайры Ресулуллах Эфендимизнинъ ёллагъан бир сериесинде Абдуллах бин Унейс Лихьян огъулларындан Халид бин Суфьянны ольдюргени ичюн, Лихьян огъуллары Адель ве Къаре къабилелеринен анълашты. Мекке этрафында яшагъан бу эки къабиле бир план къурып, эльчилер азырлады. Оларгъа: «Мусульман олгъанынъызны айтарсынъыз. „Зекят береджекмиз, оны алмакъ ве бизге Ислямны огретмек ичюн муаллимлер истеймиз“ дерсинъиз. Кельгенлернинъ бир къысмыны ольдюрип, оджумызны аламыз. Бир къысмыны да Меккеге алып барып, Къурейшке сатармыз» дедилер.

Иджретнинъ дёртюнджи йылынынъ Сафер айында бу эки къабиледен алты я да еди кишилик бир эйет Пейгъамбер Эфендимизге келип: «Мусульман олдыкъ, бизге Къур’ан-ы Керимни ве динни огретеджек муаллимлер ёлла» дедилер.

Бу вакъыт севимли Пейгъамберимиз меккели мушриклернинъ дженк азырлыгъында олып-олмагъанларыны тешкермек ичюн он кишиден ибарет бир серие азырлагъан эди. Адель ве Къаре къабилелеринден де бойле бир эйет келип, муаллим истегенинен, алны араштырып, огренип бильдирмек ичюн бу он кишилик козетиджи болюкни кельгенлернен берабер ёллады.

Бу сериеде Асхаб-ы кирамдан Мерсед бин Эби Мерсед, Халид бин Эби Букейр, Асым бин Сабит, Хубейб бин Адий, Зейд бин Десинне, Абдуллах бин Тарикъ, Муаттиб (Мугъир) бин Убейд ве адлары билинмеген даа учь сахаби (радыяллаху анхум) бар эди.

Бу козетиджи болюк куньдюзлери гизленип, геджелери юрип, бир саар вакъты Реджи’ сувынынъ башына кельди. Анда бир муддет раатланып, Аджве деген яхшы джынс Медине хурмасындан ашадылар. Сонъра андан айрылып, якъындаки бир дагъгъа чыкътылар ве гизлендилер.

Хузейль къабилесинден къоюн бакъкъан бир къадын да Реджи’ сувынынъ башына кельген эди. Хурма чегирдеклерини корьгенде, Медине хурмасы ашалгъаныны анълады. «Мында Мединеден кельгенлер олгъан!» деп багъырып, къабилесине хабер берди.

Бу вакъыт Асхаб-ы кирамдан бу он кишилик сериенинъ янында булунгъан Адель ве Къаре къабилелерининъ эйетинден бири бир себеп огге сюрип, олардан айрылды. Тез Лихьян огъулларына барып, хабер берди.

Бу хаберни алгъан Лихьян огъуллары ёлгъа чыкътылар. Юзю окъчы олгъан эки юз кишилик бир кучьни бу кучюк сериенинъ усьтюне ёлладылар. Кельген бу мушрик сюрюси Азрети Асым бин Сабит ве аркъадашларыны дагънынъ тёпесинде тапып, къушатты. Бу арада он сахабининъ алыны мушриклерге хабер берген киши де оларгъа къошулды. Асхаб-ы кирам шу аньде алдатылгъанларыны анъладылар ве дженклешмеге къарар берип, къылычларыны чектилер. Буны анълагъан мушриклер оларны алдатмагъа тырышып: «Эгер янымызгъа тюшсенъиз, ич биринъизни ольдюрмейджекмиз. Къатий сёз беремиз. Валлахи, сизни ольдюрмек истемеймиз. Факъат сизинъ ичюн меккелилерден фидье алмакъ истеймиз» дедилер.

«Яралангъандан сонъ кене Аллаh Таалянынъ ве Пейгъамберининъ давети узерине чапып кельгенлер ве хусусан олардан эйилик этип, феналыкътан сакъынгъанлар ичюн пек буюк бир мукяфат бар» Ал-и Имран: 172

Реджи’ вакъиасы

Асым бин Сабит, Мерсед бин Эби Мерсед ве Халид бин Эби Букейр (радыяллаху анхум): «Мушриклернинъ сёзлерини ве ахтларыны ич бир вакъыт къабул этмеймиз» деп, бутюн теклифлерини ред эттилер. Азрети Асым бин Сабит: «Ич бир вакъыт мушриклернинъ къорчалавыны къабул этмемеге ант эттим. Валлахи, оларнынъ къорчалавына ве сёзлерине алданып, ашагъы тюшип теслим олмам» деди. Эллерини ачып: «Аллаhым! Пейгъамберинъни алымыздан хабердар эт» деп дуа этти. Аллаh Тааля Азрети Асымнынъ дуасыны къабул буюрды ве Ресулуллах Эфендимизни олардан хабердар этти.

Азрети Асым мушриклерге: «Биз ольмектен къоркъмаймыз. Чюнки динимизде басиретлимиз (ольсек, шеит олып дженнетке кетермиз)» буюрды. Мушриклернинъ башы: «Эй Асым! Озюнъни ве аркъадашларынъны зая этме, теслим ол!» дегенде, Асым бин Сабит окънен джевап берди. Окъ аткъанда шу мысраларны окъуй эди:

Мен кучьлюм, ич эксигим ёкъ.
Яйымнынъ къалын кириши керильгендир.
Олюм хакътыр, аят бош ве кечиджидир.
Такъдир этильгенлернинъ эписи башкъа келеджектир.
Инсанлар эрте-кеч Аллаhкъа къайтаджакътыр.
Эгер мен сизнен дженклешмесем,
Анам (кедеринден) акълыны гъайып этер.

Асымнынъ садагъында еди окъ бар эди. Аткъан эр окънен бир мушрикни ольдюрди. Окълары биткенде, бир чокъуны да мызрагъынен тешик-тешик этти. Факъат мызрагъы да сынды. Тез къылычыны чекти, къыныны сындырып атты. (Бу, «ольгендже дженклешеджегим, теслим олмайджагъым» демек эди.) Сонъра да: «Эй Аллаhым! Мен бугуньге къадар Сенинъ дининъни къорчаладым. Сенден бугуньнинъ сонъунда меним беденимни сакълап къорчаламанъны ниаз этем» деп дуа этти. Азрети Асым бин Сабитнинъ ве дигер сахабелернинъ «Аллаhу экбер!» сеслери дагъларны инълете эди. Эки юз кишиге къаршы он муджахид ольгендже дженклеше, янларына якъынлашкъанлар япкъанларынынъ джезасыны коре эдилер. Асым (радыяллаху анху) энъ сонъунда эки аягъындан яраланып ерге тюшти. Кяфирлер ондан пек къоркъкъанлары ичюн ерге тюшкенде биле янына якъынлашалмадылар ве узакътан окъ атып, оны шеит эттилер. О кунь андаки он сахабиден едиси шеит олды, учю де эсир этильди.

Лихьян огъуллары Сулафе бинт Са’дкъа сатмакъ ичюн Асым бин Сабитнинъ мубарек башыны кесмек истедилер. Факъат Аллаh Тааля Азрети Асым бин Сабитнинъ дуасыны къабул буюргъаны ичюн, о ерге бир топ ары ёллады. Арылар булут киби Асым бин Сабитнинъ усьтюнде турдылар. Мушриклер янына якъынлашалмадылар. Сонъунда: «Быракъынъыз, акъшам олгъанда арылар дагъылыр, биз де башыны кесип алып кетермиз» дедилер.

Акъшам Аллаh Тааля шиддетли бир ягъмур ягъдырды. Дерелерден сельлер акъты ве Азрети Асым бин Сабитнинъ мубарек джеседини билинмеген бир ерге алып кетти. Не къадар къыдырсалар да, тапалмадылар. Шунынъ ичюн мушриклер Азрети Асым бин Сабитнинъ ич бир ерини кесалмадылар.

«Эй Аллаhым! Мен бугуньге къадар Сенинъ дининъни къорчаладым. Сенден бугуньнинъ сонъунда меним беденимни сакълап къорчаламанъны ниаз этем» Асым бин Сабит (радыяллаху анху)

Арыларнынъ Азрети Асымны къорчалагъаны вакъиасы анылгъанда, Азрети Умер: «Аллаh Тааля эльбетте му’мин къулуны къорчалар. Асым бин Сабит сагълыгъында мушриклерден насыл къорчалангъан олса, Аллаh Тааля да олюминден сонъ онынъ джеседини къорчалап, мушриклерге токъундырмады» буюрды. Шунынъ ичюн Асым бин Сабит анылгъанда, «Арыларнынъ къорчалагъан кимсеси» деп аныла эди.1

Эсир этильген учь сахаби Хубейб бин Адий, Зейд бин Десинне ве Абдуллах бин Тарикъ (радыяллаху анхум) эди. Лихьян огъуллары учюни де яй киришлеринен багъладылар. Олардан Абдуллах бин Тарикъ меккели мушриклерге алып барылмагъа разы олмады. Кетмемек ичюн къаршылыкъ косьтерди. «Шеит этильген аркъадашларым дженнетнен шерефлендилер!» деп багъырды. Эллериндеки багъны къопарды, факъат Лихьян огъуллары ташкъа тутып, оны да шеит эттилер. Азрети Хубейб бин Адий ве Зейд бин Десинне: «Ресулуллахнынъ берген козетюв вазифесини ерине кетирмеге бельки имкян тапармыз» деген тюшюндженен сабыр эттилер.

Лихьян огъуллары экисини де Меккеге алып кеттилер. Бедир ве Ухуд дженклеринде якъынлары ольдюрильген мушриклер кин ве интикъам хырсынен янып-тутуша ве фырсат къыдыра эдилер. Азрети Хубейбни мушриклерден Худжейр бин Эби Ихаб-ы Темимий Бедир гъазвасында ольдюрильген къардашынынъ, Азрети Зейд бин Десиннени исе Сафван бин Умейе Бедир гъазвасында ольдюрильген бабасы Умейе бин Халефнинъ интикъамыны алмакъ ичюн сатын алдылар. Мушриклернинъ ниети экисини де ольдюрмек эди. Факъат дженк этмекни ясакъ сайгъан айларда булунгъанлары ичюн, оларны апс этип, вакъытнынъ кечмесини бекледилер. Айры-айры ерлерде апс эттилер. Эки сахаби де бу эсирликке къаршы буюк бир сабыр, такъат ве асалет косьтердилер.

Азрети Хубейб бин Адий апс этильген эвде булунгъан ве азат этильген бир джарие олгъан Мавие (бу къадын сонъра мусульман олгъандыр) шойле анълаткъан:

«Хубейб мен булунгъан эвде бир одагъа апс этильген эди. Мен ондан даа хайырлы бир эсир корьмедим. Бир кунь бакъсам, элинде ибрик киби буюк бир юзюм салкъымы бар эди. Ондан ашай эди. Эр кунь бойле юзюм салкъымы элинде корюле эди. О мевсимде, эм де Меккеде юзюм тапмакъ асла мумкюн дегиль эди. Аллаh Тааля онъа рызыкъ бере эди. Апс этильген одада намаз къыла, Къур’ан-ы Керим окъуй эди. Окъугъан Къур’ан-ы Керимни динълеген къадынлар агълаша ве онъа аджына эдилер. Базан: „Бир истегинъ бармы?“ деп сорагъанымда: „Манъа татлы сув бер, путлар ичюн кесильген айванларнынъ этинден кетирме, бир де мени ольдюреджеклери вакъытны эвельден хабер бер, башкъа бир шей истемейим“ дей эди. Ольдюриледжеги кунь бельгиленгенде, барып онъа айттым. Огренгенде, энъ кучюк бир денъишиклик ве зерре къадар кедер изи косьтермеди.

О кунь якъынлашкъанда, ольмезден эвель беден темизлиги япмакъ истегенини айтты ве бир устура истеди. Мен де баламнынъ элине бир устура берип ёлладым. Бала онынъ янына киргенде, бирден къоркътым. „Вай! Бу адам баланы устуранен кесер. Оны насыл олса да ольдюреджеклер“ дедим. Чапып балагъа бакътым. Хубейб мен ёллагъан устураны баланынъ элинден алып, баланы севмек ичюн тизине отуртып алгъан эди. Мен бу алны корьгенде пек къоркътым ве багъырмагъа башладым. Алны анълагъанда: „Бу баланы ольдюреджегимни санасынъмы? Бизим динимизде бойле шей ёкъ. Акъсыз ерге джан алмакъ бизим алымыздан ве шанымыздан дегильдир“ деди.»

Хубейб бин Адийни ве Зейд бин Десиннени ольдюрмек ичюн мушриклернинъ къарарлаштыргъан куню кельген эди. О кунь саба эрте оларнынъ зынджырларыны чезип, Мекке тышындаки Тен’им деген ерге алып бардылар. (Тен’им Кябеден 5–8 км месафеде булуна. Мындаки дагънынъ ады да Тен’им дагъыдыр.) Мекке халкъы ве мушриклернинъ илери кельгенлери оларнынъ ольдюрильмесини сейир этмек ичюн топлангъан эди. Этрафта буюк бир къалабалыкъ бар эди.

Мушриклер эсирлерни ольдюреджек ерде эки дар агъачы къургъан эдилер. Азрети Хубейбни дар агъачына котерип багъламакъ истегенлеринде: «Мени быракъынъыз, эки рекят намаз къылайым» деди. Быракътылар: «Къыл анда» дедилер. Хубейб тез намазгъа турып, хушу иле эки рекят намаз къылды. Топлангъан мушриклер, къадынлар, балалар джошкъунлыкънен оны сейир эте эдилер. Намазыны битиргенден сонъ: «Валлахи, эгер олюмден къоркъып намазны узаткъанымны санмайджакъ олса эдинъиз, намазны узатыр ве даа чокъ къылар эдим» деди. Бойле ольдюрильгенде эки рекят намазны ильк къылгъан ве онынъ адет ве суннет олмасына себеп олгъан Азрети Хубейб бин Адийдир. Пейгъамбер Эфендимиз (саллаллаху алейхи ве селлем) онынъ ольдюрильгенде эки рекят намаз къылгъаныны эшиткенде, бу арекетини ерли-еринде ве уйгъун тапты.2

Намазыны къылгъандан сонъ, Азрети Хубейбни дар агъачына котерип багъладылар. Юзюни къыбледен Мединеге догъру чевирдилер. Сонъра: «Айды, дининъден дён! Сени сербест быракъайыкъ» дедилер. О шойле джевап берди: «Валлахи, дёнмем! Бутюн дюнья меним олса, манъа берильсе, кене Ислямиеттен дёнмем!»

Бу джевапны алгъан мушриклер: «Шимди сенинъ еринъе Муhаммеднинъ олмасыны, онынъ ольдюрильмесини истейсинъми? „Эбет“ десенъ, къуртулырсынъ, эвинъде раат-раат отурарсынъ!» дедилер. Хубейб: «Мен Муhаммед алейхисселямнынъ аягъына бир тикеннинъ батмасына биле асла разы олмам!» деди.

Мушриклер алай этип, кулюшип: «Эй Хубейб! Ислям дининден дён! Эгер дёнмесенъ, сени муакъкъакъ ольдюреджекмиз!» дедилер. Хубейб: «Аллаh Тааля ёлунда олгъандан сонъ, меним ичюн ольдюрильмемнинъ ич эмиети ёкътыр» деп джевап берди.

Бундан сонъ Хубейб: «Аллаhым! Мында душман юзюнден башкъа юз корьмейим. Аллаhым! Менден Ресулынъа селям етиштир. Бизге япылгъан бу ишни Ресулынъа бильдир!» деп дуа этти ве: «Эсселяму алейке, я Ресулаллах» деди. Хубейб бу дуаны эткен вакъытта севимли Пейгъамберимиз Асхаб-ы кирамнен отура эди. Зейд бин Харисе шойле анълаткъан: «Бир кунь Ресулуллах асхабынен отургъанда: „Ве алейхисселям“ буюрды. Асхаб-ы кирам: „Я Ресулаллах! Бу кимнинъ селямына джевап?“ дедилер. „Къардашымыз Хубейбнинъ селямына джевап. Джебраил (алейхисселям) Хубейбнинъ селямыны манъа еткизди“ буюрды.»3

Хубейбнинъ этрафына топлангъан Къурейш мушриклери: «Иште, бабаларынъызны ольдюрген бу адамдыр» деп, генчлерни мызракъларынен онынъ усьтюне уджюм эттирдилер, олар да онынъ мубарек беденини яраламагъа башладылар. Шу вакъыт Хубейбнинъ юзю Кябеге догъру дёнди. Мушриклер оны Мединеге догъру чевирдилер. Азрети Хубейб: «Аллаhым! Эгер мен Сенинъ къатынъда макъбул бир къул олсам, юзюмни къыблеге чевир» деп дуа этти. Юзю кене къыблеге дёнди. Мушриклерден ич бири онынъ юзюни Кябеден башкъа бир тарафкъа чевиралмады. Бу арада Хубейб дар агъачынынъ усьтюнде, душманлар арасында гъарип бир алда шеит этильмекте олгъаныны анълаткъан бир шиир айтты. Мушриклер эллериндеки мызракъларны беденине саплап, эскендже этмеге башлагъанда: «Валлахи, мен мусульман оларакъ ольдюриледжек олгъандан сонъ, урулып къайсы янбашым усьтюне тюшсем тюшейим, гъам чекмем! Буларнынъ эписи Аллаh Таалянынъ ёлундадыр» деди.

«Мен Муhаммед алейхисселямнынъ аягъына бир тикеннинъ батмасына биле асла разы олмам!» Хубейб бин Адий (радыяллаху анху)

Хубейб бундан сонъ мушриклерге шойле беддуа этти: «Аллаhым! Къурейш мушриклерининъ эписини махв эт! Топлулыкъларыны дагъыт! Бирер-бирер джанларыны ал, оларны сагъ къалдырма!» Мушриклер бу беддуаны эшиткенде пек къоркътылар, бир къысмы андан къачып узакълашты. Къалгъанлардан бир къысмы мызракъларыны пеши-пешине сапламагъа башлады. Олардан бири кокюсине мызракъ саплады, мызракъ аркъасындан чыкъты. Хубейб беденинден къанлар фышкъырып, дар агъачында салланып сонъки нефесини бергенде: «Эшхеду эн ля иляхе иллаллах ве эшхеду энне Муhаммеден абдуху ве ресулюху» деп шеит олды.4

Хубейб бин Адийнинъ (радыяллаху анху) джеседи къыркъ кунь дар агъачында асылы къалды. Бедени чюрюмеди, къокъмады. Даима тазе къан акъты. Севимли Пейгъамберимиз онынъ джеседини кетирмек ичюн Асхаб-ы кирамдан Азрети Зубейр бин Аввам ве Микъдад бин Эсведни ёллады. Гедже гизлидже Меккеге кирдилер. Хубейбни асылгъан дар агъачындан тюшюрип, девеге юклеп, Мединеге догъру ёлгъа чыкътылар. Алны огренген мушриклер буюк бир къалабалыкънен усьтлерине юрдилер. Эки сахаби де озьлерини къорчаламакъ ичюн джеседни ерге къойдылар. Бир аздан джеседни къалдыргъан ерлерининъ ярылып, оны ичине алгъаныны ве къапангъаныны корьдилер ве Мединенинъ ёлуны туттылар.

Азрети Зейд бин Десиннени де тиккен агъачкъа багъладылар. Дининден дёндюрмек ичюн зорладылар. Факъат Зейднинъ иманыны къуветлендирмектен башкъа бир шей эльде эталмадылар. Бунынъ узерине Зейдни окъ ягъмурына туттылар. Сонъунда оны Сафван бин Умейенинъ азат эткен къулу Нистас шеит этти.