ХАЙБЕРНИНЪ ФЕТХИ
Нурлу Мединеде корюниште мусульман, акъикъатте мунафыкъ олгъан еудийлер бар эди. Ресулуллах (саллаллаху алейхи ве селлем) Мединеге иджрет этмезден эвель Медине халкъы Абдуллах бин Убей бин Селюльни озьлерине баш сайлагъан эдилер. Онъа джевхерлернен сюсленген бир тадж да берген эдилер. Ресулуллах (саллаллаху алейхи ве селлем) Мединени шерефлендиргенде, Медине халкъы тамамен севимли Пейгъамбер Эфендимизге урьмет ве алякъа косьтермеге башлап, Онъа табий олдылар. Ибн Селюль бир кошеде къыйметсиз бир алда къалды. Ибн Селюльге алякъа косьтермез олдылар. Бунынъ узерине Ибн Селюль Ресулуллахны (саллаллаху алейхи ве селлем) ольдюрмек я да онъа бир сыкъынты бермек ичюн арекетке кечти. Бир кунь еудийлер онынъ янына топландылар. Бу хусуста базы планлар яптылар. Лебид бин Асымдан ярдым истедилер. Лебид: «Фелян маалледе Хайре адлы бир къарт къадын бар. Сихир япмакъта пек илериде. Оны тапынъыз» деди. О мелун къадынны тапып, бинъ дирхем алтын ве он топ кумаш бердилер. «Эгер Муhаммедни эляк этсенъ, санъа даа чокъ шейлер береджекмиз» дедилер! Къарт къадын бир гувердже балачыгъына ийнелер батырып, йиплерни тюйюнлеп, гувердже балачыгъынынъ усьтюне сарды. Мединенинъ тышында харап бир къуюнынъ ичине къойып, агъзыны къапатты. Ресулуллах (саллаллаху алейхи ве селлем) хасталанды. Азалары арекетсиз къалды. Тюрлю иляджлар бердилер, амма файда бермеди. Бу ал докъуз кунь девам этти.
Сонъра Джебраил алейхисселям кельди, вазиетни хабер берди. Ресулуллахны (саллаллаху алейхи ве селлем) о ерге алып бардылар. Къуюны ачып, гуверджени чыкъарды. Лякин йиплердеки тюйюнлерни чезмек мумкюн олмады. Джебраил алейхисселям Муаввизетейн (Фелякъ ве Нас) сурелерини кетирди. «Я Муhаммед алейхисселям! Бу сурелерни о тюйюнлернинъ усьтюне окъу» деди. Ресулуллах (саллаллаху алейхи ве селлем) о сурелерни окъумагъа башлады. Эр аетни окъугъан сайын тюйюнлерден бири чезильмеге ве ийнелерден бири чыкъмагъа башлады. Сурелерни (эки суредеки 11 аетни) тамамен окъугъанда, тюйюнлернинъ де эписи чезильди. Ресулуллах (саллаллаху алейхи ве селлем) хасталыкътан тамамен къуртулып, сагълыкъкъа къавушты. Сонъра о мелун кимселерни чагъырып, азарлады. Медине халкъы оларгъа ойле джезалар бердилер ки, эляк олдылар. Еудий Лебид де тутулып, Ресулуллах Эфендимизнинъ узурына кетирильди. Пейгъамбер Эфендимиз онъа: «Буны неге яптырдынъ?» буюргъанда, «Алтынгъа олгъан мухаббетимден» деп джевап берди. Асхаб-ы кирамдан базылары: «Я Ресулаллах! Изин берсенъ, шу еудийнинъ бойнуны урайыкъ!» дегенлеринде, озь шахсы ичюн ич кимсеге джеза бермеген севимли Пейгъамберимиз: «Онынъ сонъунда кореджек иляхий азабы даа шиддетлидир» буюраракъ, оны ольдюрмеге изин бермеди.1 Еудийлер Мединеден сюрюльгенде, Арабистаннынъ шималь тарафларына кеткен эдилер. Олардан бир къысмы Хайберде къалып ерлешти. Бир къысмы исе шимальде олгъан Шамгъа кетти. Ресулуллах Эфендимизге суикъаст тертип эткенлери ичюн юртларындан чыкъарылгъан эдилер. Лякин мусульманларгъа къаршы ичлериндеки кин, хырс ве интикъам дуйгъулары ич бир вакъыт сёнмеди. Атта куньден-куньге шиддетленди. Тезден кяинатнынъ султаны олгъан Аллаh Таалянынъ Хабибининъ аятына сонъ бермек, дин-и Ислямны ортадан къалдырмакъ истей эдилер.
Огде кельгенлеринден базылары: «Гъатафанлыларгъа барып, ярдым истейик, мусульманларгъа къаршы оларнен берабер чарпышайыкъ!» дедилер. Базылары да: «Федек, Тейма ве Вади’ль-Къура еудийлерини де ярдымгъа чагъырып, мусульманлар бизим усьтюмизге уджюм этмезден эвель, биз оларнынъ шеэрине уджюм этейик, олып кечкен бутюн интикъамымызны алайыкъ!…» дедилер. Хайбер еудийлери бу сёзни къабул этип, этрафтаки еудий къабилелерини ве гъатафанлыларны ярдымгъа чагъырдылар. Тек гъатафанлылардан чокъ сайыда сечильген дженкчи келип, Хайберде азырлыкъларгъа башлады. Олар бу азырлыкъларны япкъанда, Алемлернинъ Эфендиси (саллаллаху алейхи ве селлем) еудийлернинъ алындан хабердар олды. Азрети Абдуллах бин Реваханынъ янына учь сахаби берип, дерал Хайберде олып биткенлерни огренмек ичюн ёллады. Абдуллах бин Реваха ве учь аркъадашы тезден Хайберге кельдилер. Бу ер секиз мукем къалеси, уфакъ-тефек даа башкъа къалелери, берекетли топракълары, бол мыкъдарда юзюм ве мейва багъчалары олгъан зенгин бир шеэр эди. Азрети Абдуллах аркъадашларындан бирини Шыкъкъ, бирини Кетибе, дигерини Натат къалесине ёллады. Озю де башкъа бир къалеге кирип, учь кунь еудийлернинъ алларыны, дженкке азырлыкъларыны якъындан тешкердилер. Учь куньден сонъ корюшюв еринде бирлешип, тезден Мединеге еттилер ве еудийлернинъ япкъан азырлыкъларыны Пейгъамбер Эфендимизге бир-бирер анълаттылар.
Севимли Пейгъамберимиз асхабынынъ тезден азырланмасыны эмир этти. Еудийлернинъ Медине-и мунаввереге уджюм этмелерине мани олмакъ ичюн Хайбер усьтюне бармагъа къарар берди. Бу къарарны эшиткен Мединедеки еудийлер раатсызландылар. Мусульманларнынъ маневиятыны бозмакъ ичюн: «Ант этемиз ки, эгер сиз Хайбердеки къалелерни, анда топлангъан йигит дженкчилерни корьген олса эдинъиз, ич бир вакъыт о ерге адым атмаз эдинъиз!… Дагъларнынъ тёпесиндеки юксек бурджлу къалелерни зырхлы йигитлер къорчалайлар. Этрафтан бинълердже аскер оларгъа ярдымгъа кельген!… Сизинъ Хайберни фетх этменъиз мумкюнми?!…» дей эдилер. Буларгъа къаршы къараман сахабелер: «Аллаh Тааля Хабибине Хайберни фетх этеджегини ваде буюргъан» деп, еудийлерден ич бир вакъыт къоркъмайджакъларыны бильдире эдилер. Асхабнынъ бу къатий алы еудийлерни даа зияде кедерлендире, раатсызландыра эди. Мунафыкъларнынъ башы Абдуллах бин Убей: «Муhаммед аз бир кучьнен усьтюнъизге келе. Къоркъаджакъ бир шей ёкъ, лякин тедбирли олып, малларынъызны къалелеринъизге толдурынъыз. Оларны къаледен чыкъып къаршыланъыз!» деп, Хайберге тез хабер ёллады. Асхаб-ы кирам азырлыкъларыны тамамлады, эвдекилернен аляллашып, Пейгъамбер Эфендимизнинъ этрафында топланды. Эки юз атлы ве бинъ дёрт юз пияде олдылар. Аллаh Таалянынъ динини яймакъ, джихад этмек ве шеитлик мертебесине къавушмакъ ичюн севимли Пейгъамберлерининъ эмрине азыр олдылар. Шу вакъыт базы къадынларнынъ дженкте Асхаб-ы кирамнынъ ашларыны азырламакъ, яралыларгъа ве хасталаргъа бакъмакъ, яраларны сармакъ, илядж азырламакъ ве даа башкъа япып оладжакъ ишлерини япмакъ ичюн Пейгъамбер Эфендимизден вазифе истегенлери корюнди. Ресулуллах Эфендимиз мерхамет этип, оларны бу севаптан махрум этмеди. Бойлеликнен муджахидлерге энъ эвеля севимли Пейгъамберимизнинъ мубарек зевджеси Азрети Умму Селеме олып, йигирми къадын муджахиде де къошулгъан олды.2
Ресул-ы Экрем (саллаллаху алейхи ве селлем) Мединеде ерине векиль оларакъ Гъыфар къабилесинден Азрети Сиба’ны къалдырды ве Хайберге ёлгъа чыкъмакъ эмрини берди. (Нумейле бин Абдуллахнынъ къалдырылгъаны да бильдирильген.) Ёлджулыкъ текбирлернен башлады. Узюрлери себебинден дженкке къатылалмагъан, яшлары кучюк олгъаны ичюн изин берильмеген сахабелер Пейгъамбер Эфендимизге ве къараман бабаларына, къартбабаларына, эмджелерине, дайыларына ве агъаларына гъыптанен бакъа, оларны текбир ве дуаларнен ёлгъа озгъара эдилер.
«Хайбер къалеси Али бин Эби Талибнен фетх олуныр» Хадис-и шериф
Такъвим иджретнинъ единджи йылынынъ Мухаррем айыны косьтере эди. Пейгъамбер Эфендимизнинъ мукъаддес байрагъыны Азрети Али ташый, сагъ къанат къоманданлыгъыны да Азрети Умер япа эди.3 Сол къанаткъа да башкъа бир сахабени тайин этти. Ёлджулыкъ шенъ кече эди. Шаирлер шиирлеринен Аллаh Таалягъа берген ниметлери ичюн хамд эте, севимли Пейгъамберимизге салават окъуй ве шанлы асхабыны макътай эдилер. Сахабелер де байрамгъа баргъан киби эписи бирден «Аллаhу экбер! Аллаhу экбер! Ля иляхе иллаллаху ве Аллаhу экбер!» деп, эр тарафны инълете эдилер.
Эр къонакъ еринде Кяинатнынъ Султаны бу дуаны эте эди: «Аллаhым! Келеджекке къасевет этмектен, кечмишке кедерленмектен, кучьсизлик ве бошлукътан, хасислик, къоркъакълыкъ ве бель бюккен борджтан, залым ве акъсыз кимселернинъ зулумындан Санъа сыгъынам!»
Хайберге якъынлашылгъанда, севимли Пейгъамберимизнинъ асхабыны токътаткъаны корюнди. Эллерини ачып, бойле мунаджаткъа башлады: «Эй коклернинъ ве оларнынъ кольгелегенлерининъ Рабби олгъан Аллаhым! Эй ерлернинъ ве оларнынъ усьтюндекилернинъ Рабби олгъан Аллаhым! Эй шейтанларнынъ ве оларнынъ азгъынлаткъанларынынъ Рабби олгъан Аллаhым! Эй рузгярларнынъ ве оларнынъ савургъанларынынъ Рабби олгъан Аллаhым! Биз Сенден бу шеэрнинъ хайырыны ве яхшылыгъыны, бу шеэрде яшагъан инсанларнынъ хайырыны ве яхшылыгъыны, кене бу шеэрде олгъан эр шейнинъ хайырыны ве яхшылыгъыны тилеймиз. Бу шеэрнинъ шеринден, инсанларнынъ шеринден ве ичиндеки эр шейнинъ шеринден де Санъа сыгъынамыз!»
Сахабелернинъ дудакъларындан «Амин, амин» сеслери тёкюле эди. Бундан сонъ Эфендимиз асхабына: «„Бисмиллаhирраhманирраhим“ деп илерленъиз» буюрды.
Асхаб-ы кирам Ресул-ы Экрем Эфендимизнинъ этрафында кене ёлгъа девам эттилер. Хайбернинъ энъ кучьлю къалелеринден Натат къалесининъ якъынына кельдилер.
Анда къараргяхларыны къурдылар. Акъшам вакъты эди. Ресулуллах Эфендимизнинъ адет-и шерифеси саба олмагъандже уджюм этмемек ве эвеля Ислямгъа давет этмек эди. Теклифлерини къабул этмеселер, дженкке башлай эдилер. Шунынъ ичюн Асхаб-ы кирам сабаны бекледилер. Еудийлернинъ ич бири Ислям ордусынынъ кельгенини анъламагъан эди. Кяинатнынъ Эфендиси саба намазыны къылдыргъандан сонъ азырлыкъларыны битирди ве муджахидлерни арекетке кетирди. Эки юз атлы ве бинъ дёрт юз пияде дюзгюн арекетлернен Натат къалесининъ огюне якъынлаштылар. Шу вакъыт юзюм, багъча, тарла ишлеринен огърашмакъ ичюн къаледен чыкъкъан еудийлер бирден Ислям аскерлеринен къаршылашып, шашып къалдылар.
«Ант этемиз ки, булар Муhаммед ве онынъ тертипли ордусыдыр!…» деп, кери къачмагъа башладылар. Оларнынъ бу алыны корьген севимли Пейгъамберимиз: «Аллаhу экбер! Аллаhу экбер! Хайбер харап олып кетти» буюрды ве бу мубарек сёзюни учь кере текрарлады. Пейгъамбер Эфендимиз (саллаллаху алейхи ве селлем) еудийлерге «я мусульман олмаларыны, я да теслим олып харадж ве джизье бермелерини, ёкъса дженк этилип, къан тёкюледжегини» бильдирди. Еудийлер де огде кельгенлеринден Селлям бин Мишкемге барып, вазиетни еткиздилер. Селлям: «Даа эвель „Муhаммеднинъ усьтюне юринъиз“ деген эдим, къабул этмеген эдинъиз. Ич олмаса шимди онынънен чарпышмакъта бош давранманъыз. Мусульманларнен чарпыша-чарпыша ольменъиз аятта кимсесиз къалманъыздан даа хайырлыдыр!…» деп, оларны дженкке тешвикъ этти. Еудийлер тезден балаларыны ве къадынларыны Кетибе къалесине, азыкъларыны Наимге, аскерлерини де Натат къалесине йыгъдылар.
Ислям ордусынынъ мусульман олмакъ теклифине еудийлер окъ атып джевап бердилер. Муджахидлер окъларны къалкъанларынен къаршыладылар. Севимли Пейгъамберимизнинъ эмринен яйлар керильди, эписи бирден къале бурджларында булунгъан еудийлернинъ усьтюне «Аллаhу экбер!…» седалары арасында окълар атылды. Артыкъ дженк башлагъан эди. Бир тарафта Кяинатнынъ Султаны ве къараман асхабы Ислямиетни яймакъ, оларнынъ мусульман олып, джеэннемден къуртулмаларына себеп олмакъ ичюн чарпыша эдилер. Дигер тарафта исе насиаттан анъламагъан, эр фырсатта мусульманларны аркъадан урмакъ истеген, акъикъатны корьмемекте инат эткен еудийлер бар эди. Хатему’ль-энбия Эфендимизнинъ озь къавмларындан кельмегенини корьгенде, къыскъанчлыкъларындан Оны къабул этмеген, Пейгъамбер Эфендимизни балалыгъындан берли ортадан къалдырмакъ ичюн акъылларына кельген эр ийлеге мураджаат эткен, лякин Аллаh Таалянынъ къорчалавынен ич бир шей япалмагъан эдилер.
Бинъ алты юз шанлы муджахидге он бинъден зияде еудий аскери окъ ата эди. Асхаб-ы кирам бир-бири артындан кельген бу окъларгъа къаршы къалкъанларынен къорчалана, фырсат тапкъан сайын да ерге тюшкен окъларны еудийлернинъ усьтюне ата эдилер. Лякин базы сахабелер яралангъан эдилер.
Бир вакъыт Хабибуллах Эфендимизнинъ узурына Азрети Хаббаб бин Мунзирнинъ буюк бир эдеп иле якъынлашкъаны корюнди ве: «Джаным санъа феда олсун, я Ресулаллах! Къараргяхымызны башкъа бир ерге къурсакъ олмазмы?» деп сорагъанда, Пейгъамбер Эфендимиз: «Инша Аллаhу тааля акъшам олгъанда денъиштирирмиз!» буюрды. Муджахидлер окъ мензили ичине кирген эдилер. Еудийлернинъ къаледен аткъан окълары Ислям къараргяхынынъ арт тарафларына къадар ете эди.4 О куню акъшамгъа къадар чарпышув окънен девам этти. Элли къадар сахаби атылгъан окъларнен яралангъан эди. Акъшам олгъанда, янъы бир къараргях ери тапмакъ ичюн Азрети Муhаммед бин Меслемеге вазифе берильди. О да Реджи’ деген ернинъ мунасип олгъаныны бильдиргенде, Ислям къараргяхы о ерге кочюрильди.
«Биз пейгъамберлер мирас къалдырмаймыз. Къалдыргъанларымыз фукъарелерге садакъа олур» Хадис-и шериф
Хайбер гъазвасы
Яралылар да тедавий олунмагъа башлады.5 Эртеси куню Натат къалесининъ огюне кельген къараман асхаб акъшамгъа къадар дженклешти. Учюнджи, дёртюнджи ве бешинджи куньлери де къушатув девам этти. Еудийлер эп мудафаада къалдылар. О куньлерде севимли Пейгъамберимиз шиддетли бир баш агърысына тутулгъаны ичюн эки кунь муджахидлер арасында булуналмады. Биринджи куню байракъны Азрети Эбу Бекирге, экинджи куню Азрети Умерге берди. Экиси де Асхаб-ы кирамнынъ башында еудийлерге къаршы пек шиддетли дженклештилер, амма къалени фетх этмек мумкюн олмады. Бу арада джесаретлери арткъан еудийлернинъ къале къапыларыны ачып, уджюмге кечкенлери корюльди. Артыкъ кокюс-кокюске урушмагъа башлагъан эдилер. Дженк пек къызышкъан эди. Пейгъамбер Эфендимиз асхабына: «„Аллаhу экбер! Аллаhу экбер!…“ деп текбир кетиринъиз» буюргъан сайын, олар текбир сеслери арасында ашкъ ве шевкънен душмангъа къылыч ура эдилер. Бир вакъыт Муhаммед бин Меслеменинъ къардашы Махмуд шеит этильди. Дженк шиддетнен акъшамгъа къадар девам этти.
Эртеси куню Хайбернинъ энъ мешур къоманданларындан Мерхаб зырхларгъа бурюнип къаледен тышкъа чыкъты. Кучьлю-къуветли, дев киби бир адам эди. Шимдиге къадар къаршысына оны енъеджек бир пеливан чыкъмагъан эди. Муджахидлерге бакъып: «Мен джесарети ве къараманлыгъынен танылгъан Мерхабым!» деп макътанмагъа башлады. О бойле макътангъанда, сахабелер арасындан бир муджахиднинъ огге атылгъаны корюльди. Мерхабгъа къаршы: «Мен де къоркъунчлы ве шиддетли дженклернинъ ортасына атылмакътан къоркъмагъан Амирим!» деп багъырды ве дерал къаршысына дикильди. Дев Мерхаб усьтюнде «Кимге тийсе, эляк этер!…» язылгъан къылычынен Азрети Амирге бутюн кучюнен урды. Къараман Амир шу ань къалкъаныны котерди. Кенъ къылыч къалкъангъа тийгенде, шиддетли бир сес этрафны янъгъыратты ве къылыч къалкъангъа сапланды.
Азрети Амир Яраткъангъа сыгъынып: «Я Аллаh!» деди ве къылычынен Мерхабнынъ зырхлы аякъларына урды. Къылыч челик зырхкъа тийер-тиймез кери тепти ве бирден сахабининъ озь аягъына тийди. Къылычнынъ шиддетнен кери тепмеси Азрети Амирнинъ аягъындаки буюк тамырнынъ кесильмесине себеп олды. Асхаб-ы кирам чапып кельдилер, Амирни къучакълап тедавий ичюн къараргяхкъа алып кеттилер. Амма Амир радыяллаху анху шу ерде шеадетке къавушып, Дженнет-и а’лягъа учты.6
Дженклер бутюн шиддетинен девам эте эди. Акъшамгъа якъын севимли Пейгъамберимиз еудийлерге дёрт бинъ аскернен ярдымгъа кельген ве дженкке къатылгъан мушрик гъатафанлыларгъа айрылып, юртларына къайтмагъа теклиф этти. Эгер бойле япсалар, Хайбернинъ бир йыллыкъ хурма махсулыны озьлерине береджегини де ваде этти. Амма гъатафанлылар бу теклифни ред эттилер. Бунынъ узерине Алемлернинъ Эфендиси саллаллаху алейхи ве селлем асхабына гъатафанлыларнынъ булунгъан къалесининъ этрафында сабагъа къадар турмагъа эмир этти. Гъатафанлылар гедже муджахидлер уджюм этер деп пек къоркътылар, бир тюрлю юкълаялмадылар. О гедже къайдан кельгени белли олмагъан бир сес «Гъатафан юртуна баскъын япылгъаныны, бала-чагъаларынынъ ве малларынынъ эльге кечирильгенини» бильдире эди. Бу сес учь кере текрарлангъан, бутюн гъатафанлылар да оны буюк бир къоркъу ичинде динълеген эдилер. Къоманданлары Уйейне де айны сесни учь кере эшиткен, танъ атмакъ узьре экенде аскерини алып, Хайберден аджеле узакълашкъан ве юртунынъ ёлуны тутып кеткен эди. Саба еудийлер гъатафанлыларнынъ бир себеп олмадан Хайберни ташлап кеткенлерине шашып къалдылар ве умютсизликке тюштилер. Оларны ярдымгъа чагъыргъанларына да пек пешман олдылар.
«Хайбер къалесини алгъанымыз куню Ресулуллах (саллаллаху алейхи ве селлем) эвде асралгъан эшекнинъ этини ашамагъа ве мут’а никяхынен къадын алмагъа ясакъ этти» Азрети Али (радыяллаху анху)
Азрети Алининъ къараманлыгъы
О кунь де Хайбернинъ огюнде шиддетли дженклер олды. Амма къале фетх этильмеди. Акъшам Кяинатнынъ Султаны: «Ярын байракъны ойле бир йигитке береджегим ки, о, Аллаh Тааляны ве Онынъ Ресулыны север. Аллаh Тааля ве Ресулы да оны север. Аллаh Тааля фетхни онынъ эли иле насип этеджек!» буюрып, мужде берди.
О гедже Асхаб-ы кирам эеджаннен сабаны бекледи. Эр бири байракъ озюне берилир деп умют эте ве бу ёлда Аллаh Таалягъа дуа эте эди. Азрети Билял-и Хабеши саба эзаныны юрек якъан гузель сесинен окъуды. Эзан окъулгъанда эр кесте айры бир эеджан, айры бир зевкъ пейда ола, о иляхий зевкънинъ тадына тоймакъ ола бильмей эди. Севимли Пейгъамберимиз асхабына саба намазыны къылдыргъандан сонъ аякъкъа турды. Мубарек Ислям байрагъыны кетирмелерини эмир этти. Мукъаддес байракъ кетирильгенде, Асхаб-ы кирам аякъ усьтюнде бекле, Ресул-ы Экрем Эфендимизнинъ мубарек дудакъларындан чыкъаджакъ сёзлерни меракънен динълемек ичюн бутюн дикъкъатыны топлай эди.
Ниает Алемлернинъ Эфендиси: «Муhаммеднинъ затыны пейгъамберликнен шерефлендирген Аллаh Таалягъа ант олсун ки, мен бу байракъны къачмакъ не олгъаныны бильмеген бир йигитке береджегим» буюрды. Сонъ мубарек козьлерини асхабы арасында долаштырып: «Али къайда?» буюрды. Сахабелер: «Я Ресулаллах! Онынъ козьлери агъыра» дегенде, Эфендимиз: «Оны манъа чагъырынъыз» буюрды. О куньлерде Азрети Али козь агърысына тутулгъан ве козьлерини ачалмаз алгъа кельген эди. Янына барып, вазиетни бильдирдилер ве мубарек къолундан тутып, Ресулуллах Эфендимизнинъ узурына кетирдилер. Кяинатнынъ Султаны Азрети Али шифа тапсын деп Аллаh Таалягъа дуа этти ве мубарек бармакъларыны агъзында ыслатып, онынъ козьлерине сюртти. Шу ань Азрети Алининъ козьлеринде ич бир агъры къалмады. Бундан гъайры: «Я Рабби! Сыджакънынъ ве сувукънынъ сыкъынтысыны ондан кеткиз» деп онынъ ичюн дуа буюрды. Сонъра мубарек эллеринен Азрети Алиге зырх кийдирди, белине озь къылычыны багълады, элине беяз Ислям байрагъыны берди ве: «Аллаh Тааля санъа зафер насип эткендже дженклеш. Сакъын артынъа дёнме!» буюрды. Азрети Али де: «Джаным санъа феда олсун, я Ресулаллах! Олар Ислям динине киргендже оларнен дженклешеджегим» деди. Севимли Пейгъамберимиз исе: «Валлахи, сенинъ себебинънен Аллаh Тааля олардан бир тек кишини хидаетке къавуштырса, бу сен ичюн бир чокъ къызыл девелерге саип олып, оларны Аллаh Таалянынъ ёлунда садакъа бергенинъден даа хайырлыдыр» буюрды.7
Азрети Али элинде байракъ еудий къалесине догъру юргенде, шанлы сахабелер де онынъ артындан юрдилер. Къалеге пек якъынлашып, байракъ бир ташнынъ тюбюне тикильген вакъытта, Натат къалесининъ къапысы ачылгъаны корюльди.
Еудийлернинъ уджюм бирликлери тышкъа чыкътылар. Булар Хайбернинъ энъ сечильген къараманлары эди. Эр бири чифт зырхкъа бурюнген, демир орьтюлерге сарылгъан эди. Ичлеринден бирининъ Азрети Алиге догъру юрип, дженклешмек ичюн къаршысына кечкени корюльди. Бу, джесаретте бенъзери олмагъан Мерхабнынъ къардашы Харис эди. Тез уджюм этти… Эки челикнинъ чыкъаргъан сеси мейданны толдургъанда, Зульфикъарнынъ йылдырым киби энгени ве Хариснинъ башыны беденинден айыргъаны корюльди. Шу ань «Аллаhу экбер! Аллаhу экбер!» сеслери коклерге котериле эди. Къардашы ольдюрильгенини эшиткен Мерхаб эмриндеки аскерлернен бар кучюнен мейдангъа юрди. Азрети Алининъ къаршысына дикильди. Онынъ усьтюнде де чифт зырх бар эди. Эки къылыч къушангъан алда, ири буюк беденинен гуя бир девни анъдыра эди. Бутюн ачувынен: «Мен ки, дженклернинъ энъ шиддетли вакъытларында ортагъа атылып, къараманджа дженклешкен Мерхабым! Мен акъырып кельген арсланларны биле мызракъ я да къылычымнен делик-тешик этерим!…» деп озюни макътамагъа башлады.
Азрети Али (керремаллаху веджхех ве радыяллаху анху) Эфендимиз исе: «Мен ки, анам манъа Хайдар (Арслан) адыны бергендир. Мен эйбетли бир арслан кибимдир! Сени бир уджюмде ерге середжек йигит бир кишимдир!…» деп джевап берди.
Мерхаб Азрети Алиден «Хайдар» сёзюни эшиткенде, юрегине бир къоркъу тюшти. Чюнки гедже тюшюнде бир арслан оны парчалагъан эди. Тюшюнде корьген арслан бельки шу эди? Шу вакъыт дев Мерхабнынъ уджюм эткени ве Азрети Алининъ оны къалкъанынен къаршылагъаны корюльди. Сонъ Аллаh Таалягъа сыгъынып, «Я Аллаh!…» деди ве Зульфикъарны кяфирнинъ башына ойле бир эндирди ки, дев Мерхабнынъ Зульфикъаргъа къаршы тутып тургъан къалын челик къалкъаныны ве челиктен япылгъан мигъферини экиге болип, башыны тёпесинден энсесине къадар ярып айыргъаны, бойнундан олукъ киби къан фышкъыргъаны, дев киби беденининъ ерге серильгени корюльди. Зульфикъарнынъ чыкъаргъан къоркъунчлы сеси Хайбернинъ эр тарафында эшитильген эди. Пейгъамбер Эфендимиз: «Къуванынъыз! Хайбернинъ фетхи артыкъ раатлашты, къолайлашты» буюрды. Асхаб-ы кирам Азрети Алининъ бу къараманлыгъына сукълангъан, «Аллаhу экбер! Аллаhу экбер!…» сеслеринен кокни янъгъыраткъан эдилер.
Дженк бутюн шиддетинен девам эте эди. Асхаб-ы кирам дженклеше-дженклеше къале къапысынынъ янына кельгенде, бир еудий къылычынен Азрети Алининъ къалкъанына урды. Къалкъан ерге тюшти. Амма эгилип алмагъа вакъыт ёкъ эди. Фырсатны къачырмакъ истемеген еудий къалкъанны къапкъан киби кериге къачты. Бунъа пек кедерленген Аллаh Таалянынъ Арсланы этрафындаки душманларны Зульфикъарнен дагъыткъандан сонъ, къаленинъ къапысыны къалкъан япмагъа ниет этти. «Бисмиллаhирраhманирраhим» деп, пек буюк демир къапынынъ алкъаларына асылды. Илмеклерини диварындан силькип чыкъарды… Азрети Али къапыны сёкип алгъанда, къале еринден сарсылды. Секиз-он пеливаннынъ еринден къыбырдаталмайджагъы бу къапыны бир элинен къалкъан этип, дженклешмеге башлады. Бу инанылмаз вакъиа севимли Пейгъамберимизнинъ бир муджизеси ве Азрети Али Эфендимизнинъ бир керамети эди…8
Къаршысына бир-биринден сонъ еудийлернинъ энъ йигит алты пеливаны даа чыкъты. Оларны да Аллаh Таалянынъ изнинен енъген Азрети Али къараман аркъадашларынен къалеге кирди. Артыкъ дженк къаленинъ ичинде кете эди. Къыскъа вакъытта къаршыларына чыкъаджакъ кимсе къалмады. Ислям байрагъыны къалеге тиктилер. Бойлеликнен энъ мукем къалелери олгъан Натат фетх этильди. Севимли Пейгъамберимиз Азрети Алининъ козьлеринден опкенден сонъ: «Косьтерген къараманлыгъынъ ичюн Аллаh Тааля ве Ресулы сенден разы олды» буюрды. Бу мубарек кялямны эшиткен Али севинчинден агълады. Пейгъамбер Эфендимиз: «Неге агълайсынъ?» буюргъанда: «Джаным санъа феда олсун, я Ресулаллах! Севинчимден агълайым. Зира Аллаh Тааля ве Ресулы менден разы олды» деди. Бунынъ узерине севимли Пейгъамберимиз: «Ялынъыз мен дегиль, Джебраил, Микаил ве бутюн мелеклер сенден разы олдылар» буюрды. Бу вакъыт Девс къабилесинден дёрт юз мусульман Пейгъамбер Эфендимизге ярдымгъа кельди.9 Бундан сонъ башкъа къалелерни фетх этмек ичюн дженклер шиддетнен девам этти. Хайбернинъ къалгъан еди мукем къалеси де бирер-бирер тюшкенде, чаресиз къалгъан еудийлер эльчилер ёллап, сульх истедилер. Пейгъамберимиз саллаллаху алейхи ве селлем бу теклифни къабул этти ве шу мадделерде анълаштылар: 1. Бу гъазвада мусульманларнен дженклешкен еудийлернинъ къаны тёкюльмейджек. 2. Хайберни ташлагъан еудийлер янларына тек балаларыны ве бир деве юкю керекли эв эшьясыны алып кетип оладжакълар. 3. Къалгъан ташынгъан ве ташынмагъан малларнынъ эписи – зырх, къылыч, къалкъан, яй, окъ киби бутюн силялар, усьтлериндеки урбадан гъайры кийимлернинъ эписи, кумашлар, алтынлар ве бундан гъайры хазинелер, ат, деве, къоюн киби бутюн айванлар… не бар олса, эписи мусульманларгъа къаладжакъ. 4. Мусульманларгъа къалдырылмасы керек олгъан ич бир шей ич бир суретте гизленмейджек. Гизлегенлер Аллаh Таалянынъ ве Ресулынынъ аманындан ве химаесинден тышта къалдырыладжакъ…
«Мен ки, анам манъа Хайдар (Арслан) адыны бергендир. Мен эйбетли бир арслан кибимдир!» Азрети Али (радыяллаху анху)
Бу шартларгъа уймагъан, хазинелерини тулумларнен топракъкъа комьген Кинане бин Реби джезаландырылды. Эльге кечкен гъаниметнинъ саны-эсабы ёкъ эди. Хайбернинъ о берекетли ерлери, хурмалыкълары бутюнлей Ислям ордусына къалгъан эди.10 Бу арада юртларына къайткъан гъатафанлылар еудийлерге ярдым ичюн кене Хайберге кельген эдилер. Пейгъамбер Эфендимизнинъ Хайберни фетх этип, еудийлерни теслим алгъаныны корьгенде: «Эй Муhаммед! Биз Хайберни ташлап кетсек, бизге Хайбернинъ бир йыллыкъ хурмасыны береджегинъни ваде эткен эдинъ. Биз сёзюмизде турдыкъ. Айды, оларны бизге бер!» дедилер. Эфендимиз оларгъа: «Фелян дагъ сизинъ олсун» буюрды. Гъатафанлылар да: «Ойле исе биз сизнен дженклешермиз» деп къоркъутмагъа тырыштылар. Ресул-ы Экрем Эфендимиз исе: «Дженклешеджек еримиз Дженефа олсун» буюрды. Дженефа гъатафанлыларнынъ бир больгесининъ ады эди. Гъатафанлылар буны эшиткенде, къоркъуларындан чекилип кеттилер.
Севимли Пейгъамберимиз (саллаллаху алейхи ве селлем) Эфендимиз ве къараман асхабы Хайбернинъ фетхи вакътында пек ёрулгъан эдилер. Бир тарафтан яралылар тедавий олуна, дигер тарафтан раатлана эдилер.
Еудийлернинъ илери кельгенлеринден Селлям бин Мишкемнинъ къадыны Зейнеб Пейгъамбер Эфендимизни зеэрлеп ольдюрмек истеди. Бунынъ ичюн бир къоюн кесип пиширди ве этке бол мыкъдарда зеэр къатты. Сонъра Ресулуллах Эфендимизнинъ узурына чыкъып, эдие кетиргенини айтты. Ресул-ы Экрем Эфендимиз къабул этти ве асхабыны чагъырды. Эписи берабер ашамагъа отурдылар. Алемлернинъ Эфендиси къызартылгъан къоюн этинден бир парча къопарып, «Бисмиллаhирраhманирраhим» деп, мубарек агъзына алды. Бир къач кере чайнагъандан сонъ, тез мубарек агъзындан чыкъарды ве: «Эй асхабым! Бу аштан элинъизни чекинъиз! Зира бу курек эти манъа зеэрленгенини хабер берди» буюрды. Сахабелер дерал эллерини аштан чектилер. Амма эттен бир локъма ашагъан Азрети Бишр бин Беранынъ беденини тез мор тюс къаплады ве шеит олды. Севимли Пейгъамберимизге Джебраил алейхисселям кельди ве мубарек тюкюригине къарышкъан зеэрнинъ тесиринден къуртулмакъ ичюн мубарек омузлары арасындан хаджамат яптырып, къан алдырмасыны айтты. Ойле япылды. Сонъра зеэрли эт топракъкъа комюльди. Бу ишни япкъан Зейнебни тутып, узургъа кетирдилер.
Эфендимиз онъа: «Бу къызартылгъан къоюн этини сенми зеэрлединъ?» буюрды. О да япкъаныны тасдикъ этип: «Эбет! Мен зеэрледим!» деди. Пейгъамбер Эфендимиз: «Буны неге япмакъ истединъ?» деп сорагъанда: «Сен меним эримни, бабамны, эмджемни ольдюрдинъ. Озь-озюме: „Эгер О акъикъатен пейгъамбер исе, Аллаh Онъа бильдирир. Олмаса, бу зеэр Онъа тесир этер ве олюр. Бойлеликнен Ондан къуртулгъан олурмыз“ дедим» деди. Асхаб-ы кирам бу вакъиагъа пек кедерленген эди. «Джанларымыз санъа феда олсун, я Ресулаллах! Буны ольдюрейикми?» деп сорагъанда, озь шахсына япылгъан эр акъаретни афу эткен Алемлернинъ Эфендиси буны да афу этти. Бу буюк мерхаметни корьген Зейнеб Келиме-и шеадет кетирип мусульман олды.11 Хайберде эльге кечкен гъаниметлер ве эсирлер арасында Хуйей бин Ахтабнынъ къызы Сафие де бар эди. Баш къомандан акъкъы оларакъ Пейгъамбер Эфендимизнинъ пайына тюшкен эди. Алемлернинъ Эфендиси эсирини азат этти. О да бу алгъа пек тесирленип, джан-гонъюльден Келиме-и шеадет кетирди ве мусульман олды. Бунъа пек къувангъан севимли Пейгъамберимиз анамыз Азрети Сафиени никяхынен шерефлендирип севиндирди. Бойлеликнен Азрети Сафие му’минлернинъ анасы олды. Сехба деген ерде тою япылды, къавун ве хурмадан велиме, яни той ашы берильди.12
Сафие анамызнынъ мубарек козьлеринде бир морлукъ корюне эди.
Севимли Пейгъамберимиз: «Бу из недир?» буюргъанда, о: «Бир гедже тюшюмде айнынъ коктен энип, къойнума киргенини корьген эдим. Эрим Кинанеге анълаткъанымда: „Сен бизим усьтюмизге кельген шу Арап Меликининъ къадыны олмагъа козь дикен экенсинъ!“ деп, козюме бир шамар урды ве корьгенинъиз киби морарды» деди. Хайбер фетх этильгенден сонъ еудийлер Пейгъамбер Эфендимизге шойле теклифнен кельдилер: «Я Муhаммед! Биз Хайберден чекилип кетеджекмиз. Амма биз зираатны, тарла, багъ, багъча бакъымыны яхшы билемиз. Истесенъ, бу берекетли ерлерни бизге киреге бер. Бу мульклерни ишлейик ве чыкъкъан махсулнынъ ярысыны санъа берейик!» Севимли Пейгъамберимизнинъ ве сахабелернинъ тарла ишлеринен огърашмагъа вакъытлары ёкъ эди. Олар Ислям динини яймакъ ичюн огъраша, Аллаh ёлунда джихад (джихад-ы фи себилиллях)13 ичюн геджелерини куньдюзлерине къатып, токътамадан чалыша эдилер. Пейгъамбер Эфендимиз бу теклифтен мемнун олды ве: «Сизни истеген вакътымызда чыкъармакъ шартынен» буюрды. Еудийлер буны къабул эттилер ве Хайбер ерлерини ишлетмеге башладылар.14 Пейгъамбер Эфендимиз асхабынен музаффер оларакъ Мединеге къайтты. Бу куньлерде Хабешистангъа иджрет эткен мухаджирлерден сонъгъа къалгъан асхаб – араларында Умму Хабибе де (радыяллаху анха) бар эди – Джафер бин Эби Талибнинъ эмирлиги астында Неджашининъ темин эткен эки гемисине минип, Джар лиманына тюштилер. Девелерге минип Мединеге кельдилер. Он эки йыл эвель Хабешистангъа иджрет эткен асхабынынъ Джафер бин Эби Талибнинъ башчылыгъында кельгенини корьгенде, Эфендимиз пек къуванды. Азрети Джаферни алнындан опти, багърына басты ве:
«Эй асхабым! Бу аштан элинъизни чекинъиз! Зира бу курек эти манъа зеэрленгенини хабер берди» Хадис-и шериф
«Мен Хайбернинъ фетхинеми, ёкъса Джафернинъ кельмесинеми къуванайым, бильмейим. Сизинъ иджретинъиз эки кередир. Сиз эм Хабеш юртуна, эм де меним юртума иджрет эттинъиз» буюрды. Неджаши Асхаменинъ ёллагъан эдиелерини ве мектюбини Ресулуллахкъа арз эттилер. Анамыз Умму Хабибенен тою да бу йыл олды. Умму Хабибе анамыз отуз алты яшында эди. Хайберде эльге кечкен гъаниметлер Худейбие анълашмасына къатылгъан бутюн Асхаб-ы кирамгъа, Хайберге къатылгъанларгъа, Хабешистандан иджрет эткен асхабгъа ве фетхке иштирак эткен Девс къабилесине пайлаштырылды.15
Хайбер фетх этильгенинен Арабистандаки бутюн еудийлер Пейгъамбер Эфендимизнинъ эмри астына кирдилер. Артыкъ мушриклерге ярдым этмеге имканлары къалмагъан эди. Этрафтаки къабилелер ве девлетлер де силя ве аскер джеэтинден фетх этильмеси мумкюн дегиль киби корюнген Хайбер къалесини алгъан мусульманларнынъ буюк бир кучьке саип олгъаныны анъладылар ве бу Ислям девлетинден чекинмеге башладылар. Меккели мушриклер Хайбернинъ фетхинен буюк бир кедерге ве умютсизликке тюштилер. Бу фетхтен сонъ кучюк-буюк пек чокъ къабилелер мусульман олмакъ ичюн Медине-и мунаввереге кельдилер ве Асхаб-ы кирамдан олмакънен шерефлендилер, атта гъатафанлылар биле… Боюн эгмеген базы къабилелер исе усьтлерине кучь ёлланып, итаат астына алындылар.
