МУТЕ ДЖЕНКИ
Иджретнинъ секизинджи йылында алемлерге рахмет олгъан Сервер-и кяинат алейхи эфдалюссалават Эфендимиз Ислямиет яйылсын деп кене тюрлю къабилелерге, девлетлерге эльчилер ёллады. Базыларындан мусбет нетиджелер кельди, амма Бусра валисине ёллангъан Азрети Харис бин Умейрни Шамнынъ Белькъа нахиесине аит Муте коюнде христиан аскерлери тутып алгъан эди. Шам валиси Шерахбиль бин Амрнынъ янына алып барылгъан Азрети Харис эльчи олгъаны алда, алчакъча ольдюрилип, шеит этильген эди.1
Бу хаберге севимли Пейгъамберимиз пек кедерленди ве дерал къараман асхабынынъ топланмасыны эмир буюрды. Бу эмирни алгъан сахабелер балаларынен аляллашып, аджеле Джурф ордугяхында топландылар. Хабиб-и экрем Эфендимиз уйле намазыны къылдыргъандан сонъ: «Джихадгъа чыкъаджакъ шу инсанларгъа Зейд бин Харисени къомандан тайин эттим! Зейд бин Харисе шеит олса, ерине Джафер бин Эби Талиб кечсин. Джафер бин Эби Талиб шеит олса, Абдуллах бин Реваха кечсин. Абдуллах бин Реваха да шеит олса, мусульманлар араларындан мунасип бирини сечсинлер ве оны озьлерине къомандан япсынлар!» буюрды.
Бунынъ узерине Асхаб-ы кирам адлары сайылгъан къараманларнынъ шеит оладжагъыны анълап, агъламагъа башладылар: «Я Ресулаллах! Кошке сагъ къалсалар да, олардан файдаланса эдик!…» дедилер. Пейгъамбер Эфендимиз оларгъа джевап бермеди, сусты.2 Буларны шу ерде олгъан Азрети Зейд, Джафер ве Абдуллах да эшиткен ве буюк бир севинчке гъарк олгъан эдилер. Чюнки энъ буюк макъсатлары Аллаh Таалянынъ динини яйгъанда шеит олмакъ эди. Артыкъ мужде берильген эди ве олар буны озь къулакъларынен эшиткен эдилер. Муджахидлер азырлыкъларыны битирип, къоманданларыны бекле эдилер. Севимли Пейгъамберимиз беяз Ислям байрагъыны Азрети Зейд бин Харисеге теслим этти. Онъа Харис бин Умейр шеит этильген ерге къадар бармасыны ве Ислямны теблигъ этмесини эмир этти. Къабул этмеселер, душманнен дженклешмесини буюрды. Азрети Абдуллах бин Реваха янындаки къомандан аркъадашларынен берабер ведалашкъан вакъытта агълады. Ондан: «Эй Реваханынъ огълу! Неге агълайсынъ?» деп сорадылар. Шаир Абдуллах бин Реваха:
Агъламамнынъ себеби
дюнья севгиси дегиль,
валлахи, дегиль де
сизни сагъынаджагъым.
Асыл себеп шудыр ки,
Къур’ан-ы Керимде
Раббимиз бир аетте
шойле буюра:
«Шубесиз билинъиз ки,
сизинъ ичинъизден
ич бир кимсе ёкъ ки,
джеэннемден кечмесин…»
Бу аетни эшиттим
Ресулуллах окъугъанда,
Джеэннемге огърасам,
насыл сабыр этерим мен!
деди. Аркъадашлары: «Аллаh Тааля сени севимли къуллары зумресине къошсын, салихлерден олгъайсынъ!» деп дуа эттилер. Сонъра Азрети Абдуллах бин Реваха: «Амма мен Аллаh Таалядан магъфирет тилейим. Бир де къанларны фышкъыртып копюрткен бир къылыч урувынен я да джигер ве багъырсакъларымны якъып ташлагъан бир мызракъ санчувынен шеит олмакъ истейим!…» деди. Орду кетмеге азырлангъан вакъытта Азрети Абдуллах бин Реваха Пейгъамбер Эфендимизнинъ янына барып, ведалашкъандан сонъ: «Я Ресулаллах! Манъа эзберлейджегим ве акълымдан ич чыкъармайджагъым бир шей тевсие буюрырсынъызмы?» деди. Пейгъамбер Эфендимиз онъа: «Сен ярын Аллаh Таалягъа пек аз седжде этильген бир юрткъа бараджакъсынъ. Анда седжделерни, намазларны чокълат» буюрды. Абдуллах бин Реваха: «Я Ресулаллах! Манъа насиатынъызны чокълатырсынъызмы?» дегенде, севимли Пейгъамберимиз: «Аллаh Тааляны даима зикир эт. Чюнки Аллаh Тааляны зикир этмек умют эткенинъе иришмекте санъа ярдымджы олур» буюрды.
Учь бинъ кишилик Ислям ордусы «Аллаhу экбер! Аллаhу экбер!» сеслери арасында юрмеге башлады. Севимли Пейгъамберимиз ве Мединеде къалгъан сахабелер муджахид гъазийлерни Веда ёкъушына къадар озгъардылар. Мында Алемлернинъ Эфендиси мубарек Ислям ордусына шойле хитап этти: «Мен сизге Аллаh Таалянынъ эмирлерини ерине кетирмекни, ясакъларындан сакъынмакъны, янынъыздаки мусульманларгъа хайырлы олмакъны ве оларгъа эйи давранмакъны тевсие этем. Аллаh Таалянынъ ёлунда Онынъ адыны анъып дженклешинъиз. Гъанимет малларына хыянет этменъиз. Ахткъа вефасызлыкъ косьтерменъиз. Балаларны ольдюрменъиз. Анда христианларнынъ килиселеринде инсанлардан айрылып, озьлерини ибадетке берген базы кимселерни тападжакъсынъыз. Оларгъа тиймектен сакъынынъыз! Олардан гъайры, башларына шейтанлар ювалангъан базы кимселерге де расткеледжексинъиз ки, оларнынъ башларыны къылычынъызнен къопарынъыз. Сиз къадынларны, къартайгъан пир-и фанийлерни ольдюрменъиз. Тереклерни якъманъыз ве кесменъиз. Эвлерни де йыкъманъыз!»
Баш къомандан Зейд бин Харисеге де: «Мушриклерден олгъан душманынънен къаршылашкъанда, оларны учь шейден бирине давет эт!… (Эгер мусульман олсалар,) оларны мухаджирлернинъ юрту олгъан Мединеге иджрет этмеге давет эт! Даветинъни къабул этселер, мухаджирлернинъ саип олгъан акъларына озьлери де саип оладжакъларыны ве оларнынъ мукеллеф олгъан вазифелерине озьлери де мукеллеф оладжакъларыны бильдир.
Эгер мусульман олып, озь юртларында отурмакъны сайласалар, мусульманлардан кочебе араплар киби оладжакъларыны, олар акъкъында тятбикъ этильген иляхий укюм озьлерине де тятбикъ этиледжегини, дженк гъаниметлеринден озьлерине бир шей айырылмайджагъыны ве гъаниметтен тек мусульманларнынъ янында дженклешкенлер файдаланаджагъыны бильдир!
Эгер Ислямны къабул этмеселер, оларны джизье бермеге давет эт! Ичлеринден буны къабул эткенлерге тийме! Джизье бермеге де янашмасалар, Аллаh Таалянынъ ярдымына сыгъынып, оларнен дженклеш!…» буюрды.
Бу насиатлардан сонъ муджахидлернен ведалашты. Ислям ордусы текбир сеслеринен айрылды. Артта къалгъанлар кеткенлерге эль саллап: «Аллаh Тааля сизни эр тюрлю телюкеден муафаза буюрсун, кене сагъ-селямет кери къайтарсын…» деп дуа эте эдилер. Уфукъта гъайып олгъандже, яшлы козьлернен артларындан гъыпта иле бакъып турдылар…
«Зейд бин Харисени къомандан тайин эттим! О шеит олса, ерине Джафер бин Эби Талиб кечсин. О шеит олса, Абдуллах бин Реваха кечсин. О да шеит олса, аранъыздан бирини сечерсинъиз» Хадис-и шериф
Зейд бин Харисенинъ элиндеки мукъаддес байракъ далгъалана, муджахидлер билинмеген узун бир ёлджулыкъкъа Аллаh Таалянынъ динине хызмет ичюн кете эдилер. Ислям ордусы тез Сурие тарафкъа илерилей эди. Ёлджулыкъ вакъиасыз ве шенъ кече эди. Муджахидлер бир ань эвель душманнен къаршылашмакъ ичюн сабырсызлана эдилер. Шеитликни истегенлер ичинде энъ арзулы олгъанлардан бири де Азрети Абдуллах бин Реваха эди. Буны Зейд бин Эркъам шойле анълатты: «Мен Абдуллах бин Реваханынъ тербиеси астында буюген бир етим эдим. О, Муте сеферине чыкъкъанда, мени де девесининъ аркъасына миндирген эди. Геджелейин бир муддет юргенден сонъ, дудакъларындан шу бейитлер тёкюле эди:
Эй девем! Къумлукътаки къуюгъа эгер мени,
Андан да дёрт къонакъ алып барсанъ илери,
Чыкъармам артыкъ сени бундан башкъа сеферге,
Саипсиз къаладжакъсынъ, аз сонъра, бунъа коре.
Мен, шубесиз, эвиме кери къайтмайджагъым,
Умют этем ки, бу дженкте мен шеит тюшеджегим.
Сонъки къонакъта му’минлер мени тез кечип кетти,
Эй Реваханынъ огълу, энъ якъынларынъ биле,
Къардашлыкъ багъларыны къопарып кечтилер,
Сени Хакъ Таалягъа быракъып да кеттилер.
Артыкъ тюшюнмейим, артта не малым бар?
Ич къайгъым дегиль, тереклер, хурмалар!
Буларны эшиткенде, агъладым. Абдуллах бин Реваха манъа къамчысынен тийип: „Эй ярамаз! Санъа не олды? Бойле айтмамнынъ санъа не зарары бар? Аллаh Тааля манъа шеитлик насип этсе, сен де айван усьтюнде кери къайтып, еринъе етерсинъ. Мен исе дюньянынъ бутюн дертлеринден, къайгъы ве кедерлеринден, вакъиаларындан къуртулып, раатлыкъкъа къавушырым“ деди. Энип, эки рекят намаз къылды. Сонъунда узунджа бир дуа эткенден сонъ манъа: „Эй бала!“ деп сесленди. „Буюр“ дегенимде: „Бу сеферде иншааллаh шеитлик насип оладжакъ!“ деди.»
Къараман сахабелер Суриеге якъынлашкъанда, Шам валиси Шерахбиль бин Амр Ислям ордусынынъ якъынлашкъаныны чокътан хабер алгъан эди. Тез Рум къайсери Хераклиюскъа вазиетни бильдирип, буюк бир ярдым алгъан ве раатлангъан эди. Чюнки топлагъан хаберлерине коре, мусульманлар тек учь-беш бинъ киши эди. Бунъа къаршы озь ордусы юз бинъден ашкъан эди. Силяларынынъ исе саны-эсабы ёкъ эди. Асхаб-ы кирам алейхимуррыдван Шам топракъларындан Меанге баргъанда, румларнынъ юз бинъ кишилик бир ордунен усьтлерине кельгенини огрендилер. Анда къонып, эки гедже къалдылар. Къомандан Азрети Зейд бин Харисе аркъадашларыны топлап, вазиетни бильдирди. Рум ордусына къаршы не япмакъ лязим олгъаны акъкъында фикирлерини сорады. Сахабелерден базылары: «Рум ордусынен къаршылашмадан, юртларына апансыздан баскъынлар япайыкъ. Инсанларыны эсир алып, Мединеге къайтайыкъ», базылары исе: «Ресул алейхисселямгъа мектюп язып, душманнынъ саныны бильдирейик. Бизге аджеле аскер ёлламасыны я да не япмамыз кереклигини сорайыкъ» дей эдилер. Экинджи фикир даа мунасип деп къарар бергенлеринде, Азрети Абдуллах бин Реваха лафкъа къарышып шойле деди:
«Аллаh Тааляны даима зикир эт. Чюнки Аллаh Тааляны зикир этмек умют эткенинъе иришмекте санъа ярдымджы олур» Хадис-и шериф
Эй къавмым, не себептен тереддют этесинъиз?
Шеит олмакъ ниетинен дженкке кельмедикми биз?
Силяда, сюварийде чокъ олгъанымыз ичюн
Ич бир анда кяфирлернен дженклешмедик биз.
Аллаh Таалянынъ бизге ихсан эткен
Шу дин кучюнен арслан киби дженклештик.
Барынъыз, дженклешинъиз, шубесиз эйилик бар,
Бу ишнинъ нетиджеси – я шеадет, я зафер.
Бедир куню, валлахи, бар эди эки атымыз,
Ухудда бир ат иле пек аз эди силямыз.
Бу дженкте гъалип кельмек къадерде бар исе эгер,
Эсасен бойле ваде эткен Аллаh ве Пейгъамбер де.
Хакъ Тааля вадесинден асла дёнмез кериге,
Эй му’минлер, ойле исе, юринъиз илериге.
Шеитлик бар исе эгер бизим къадеримизде,
Къавушырмыз дженнетте шеит къардашларымызгъа.
деди. Азрети Абдуллах бин Реваханынъ бу сёзлери муджахидлерге джесарет берди. «Валлахи, Реваханынъ огълу догъру айта» дедилер. Артыкъ къарар алынгъан эди. Шеит олгъандже дженкке девам этеджек эдилер. Шанлы сахабелер Муте деген койге кельгенде, юз бинъ кишилик Рум ордусынен къаршылаштылар.
Муте дженки
Дагъ-таш душман аскеринен толгъан эди. Бир тарафта Аллаh Таалянынъ динини яймакъ ичюн та Мединеден турып, Шамгъа къадар кельген учь бинъ кишилик Ислям ордусы, обир тарафта Ислямны богъмакъ ичюн топлангъан юз бинъ кишилик бир кяфир сюрюси тура эди… Корюнюште къыясланмаз бир кучь мувазенеси бар эди. Бунъа коре бир мусульман отуздан зияде румнен дженклешмек керек эди. Эки тараф да дженк сырасына тизильди. Бу вакъыт Пейгъамбер Эфендимизнинъ саллаллаху алейхи ве селлем эмри узьре Ислям ордусындан бир эйетнинъ Рум ордугяхына догъру илерилегени корюльди. Булар Рум ордусына Ислямгъа кельмелерини, ёкъса джизье бермелерини теклиф эттилер. Амма олар бу даветни ред эттилер. Артыкъ джоюладжакъ вакъыт ёкъ эди. Къомандан Азрети Зейд бин Харисе элинде мукъаддес Ислям байрагъы олгъан алда ордусына уджюм эмрини берди. Бу аньни беклеген муджахидлер «Аллаhу экбер!» сеслеринен окъ киби илери атылдылар. Йылдырым киби къылычларыны чекип, фыртына киби душманнынъ ортасына далдылар… Атларнынъ кишнеген сеслери, къылычларнынъ шакъырдысы, текбир сеслери ве урулгъанларнынъ багъырышлары кокке котериле, даа дженкнинъ башында мейдан къан голюне чевириле эди. Шанлы сахабелер къылыч саллагъан сайын я бир баш, я бир къол тюшюре эдилер.
Элинде Ресулуллахнынъ беяз байрагъы олгъан Азрети Зейд душманнынъ та ортасында «Аллаh, Аллаh» деп урушып тура эди. Саллагъан къылычларынен этрафыны бир анда ача, душманны къаршысына чыкъкъанына пешман эте эди. Къоманданларынынъ къараманджа дженклешкенини корьген шанлы сахабелер ондан кери къалмай, эр бири тек башына отуз душмангъа къылыч етиштирип, оларны енъмеге тырыша эди. Бир вакъыт бир къач мызракънынъ бирден къомандан Азрети Зейднинъ мубарек кокюсине сапланып киргени корюльди. Аркъасындан башкъа мызракълар да кельди. Шанлы сахабининъ бедени делик-тешик олгъан эди. Ниает Зейд бин Харисенинъ сыджакъ топракъкъа тюшкени ве пек асретини чеккен шеадет шербетини ичкени корюльди.
Зейд бин Харисенинъ артындан кельген Азрети Джафер дерал байракъны къапты. Ислям байрагъынынъ далгъалангъаныны корьген муджахидлер янъы бир ашкънен дженкке девам эте эдилер. Азрети Джафер де Зейд бин Харисе киби къараманджа дженклеше эди. Бир тарафтан душмангъа уджюм эте, дигер тарафтан аркъадашларына джесарет ве эеджан бере эди. Йигитче дженклешкен бу янъы къомандан даа тез, даа чевик арекетлернен къылыч саллай, душмангъа козь ачтырмай эди. Азрети Джафер озюнден кечкен бир алда дженклешкенде, аркъадашларындан пек илери кеткен эди. Румларнынъ ортасында тек башына урушып, эр бирине айры-айры къылыч ура эди. Амма бу кетишнинъ къайтышы олмагъаныны анъламагъа кечикмеди. Къараман къомандан: «Манъа тюшкен вазифе кяфирлернинъ эр бирине къылычымнен урмакътыр!» дей, «Аллаhу экбер!… Аллаhу экбер!…» мубарек кялямындан янъы бир маневий кучь ала эди. Эр къылыч урувында бир душманны ёкъ эте, этрафына кимсени якъын йибермей эди. Аллаh Таалянынъ мубарек адыны тилинден тюшюрмей ве битмез бир кучьнен дженклеше эди. Ниает бир душман аскери Азрети Джафернинъ сагъ къолуна къылыч урды. Сагъ эли кесильген Азрети Джафер мукъаддес Ислям байрагъыны сол элинен ерге тюшмеден тутып алды. Котерип кене далгъаландырды. Шу вакъыт даа бир къылыч урувы… Сол эли де кесильген эди. Бу сефер байракъны кесик къоллары арасында кокюсине басып далгъаландырмагъа тырышты. Амма бир-биринден сонъ шиддетнен энген душман къылычларынен пек асретини чеккен шеадет мертебесине къавушты. Мубарек руху дженнетнинъ энъ юксек дереджелерине учкъан эди… Беденинде докъсандан зияде къылыч ве мызракъ ярасы сайылгъан эди.3 Къоманданларынынъ шеит тюшкенини корьген къараман муджахидлер ерге тюшкен Ислям байрагъыны къапып, Азрети Абдуллах бин Ревахагъа теслим эттилер.
«Эй къавмым, не себептен тереддют этесинъиз? Шеит олмакъ ниетинен дженкке кельмедикми биз?» Абдуллах бин Реваха (радыяллаху анху)
О да атынынъ усьтюнде байракъны далгъаландырып, душмангъа шиддетнен уджюм этти. Бир тарафтан огюне кельген душманны енъе, бир тарафтан да шойле дей эди:
Эй нефсим, манъа боюн эгеджексинъ, эльбет,
Бугунь шеит олурым, бу дженкте ант эттим.
Я сен озь-озюнъден бунъа разы олурсынъ,
Я да мен буны санъа зорнен къабул эттиририм.
Эгер ольдюрильмесенъ бу дженкте, сен эгер,
Ич ольмейджекмисинъ, эй нефсим, айт манъа?
Джафер бин Эби Талиб ве Зейд бин Харисенинъ
Япкъаныны япсанъ, биль ки, эйи этерсинъ.
Олар шеит олдылар, эй нефсим, токътама кери,
Ёкъса бахтсыз олурсынъ, айды, атыл илери.
Азрети Абдуллах да «Аллаhу экбер!» сеслери арасында душманнен аман бермей урушмагъа башлагъан эди. Бир вакъыт бир къылыч урувы бармагъына тийди ве кесик бармакъ элинде салланмагъа башлады. Аллаh Таалянынъ ве Ресулынынъ ашкъынен янгъан бу мубарек къомандан дерал атындан ерге атлады, дженклешмесине мани олгъан яралы бармагъыны аягъынынъ тюбюне алып: «Сен тек яралы бир бармакъ дегильмисинъ? Эсасен бу къазагъа да Аллаh Таалянынъ ёлунда огърагъансынъ!» деди ве чекип къопарды. Йылдырым киби атына минип, бутюн кучюнен кене дженклешмеге башлады. Амма бу къадар дженклешмесине бакъмадан, шеитлик мертебесине къавушалмагъаны ичюн озь-озюни айыпламагъа башлады… Кене-кене душмангъа уджюм этти. Сонъунда бир мызракъ урувынен ерге тюшти. Аллаh Тааля ве Ресулы ёлунда дженклешкенде шеит олып, мубарек руху дженнетке учты… Шу анда Азрети Абдуллахнынъ янында дженклешкен Эбу’ль-Юср Ка’б бин Умейр байракъны далгъаландырмагъа тырышты. Козьлерини асхаб арасында долаштырып, озюнден даа яшлы ве олгъун бирини къыдырды. Сабит бин Экремни корьгенде, байракъны онъа теслим этти. Азрети Сабит байракъны муджахидлернинъ огюне тикип: «Эй къардашларым! Аджеле ичинъизден бирини къомандан сечинъиз ве онъа табий олунъыз» деди. Олар: «Сени сечтик» деселер де, Азрети Сабит буны къабул этмеди. Козьлери Азрети Халид бин Велидге илишти. Онъа: «Эй Эбу Сулейман! Байракъны сен ал!» деди. Мусульманлар арасына янъы къошулгъан Азрети Халид эдебинден мукъаддес байракъны алмакъ истемеди ве мубарек дудакъларындан «Мен бу байракъны сенден алалмам! Сен бунъа менден даа зияде ляйыкъсынъ. Зира даа яшлысынъ ве Бедир гъазвасында Ресулуллахнынъ янында дженклешмекнен шерефленгенсинъ!…» сёзлери тёкюльди. Амма заман къыйметли эди. Этрафларындаки Асхаб-ы кирам душманнен аман бермей урушып, юз бинъ кишилик душманны кери чекильтмеге тырыша эди. Азрети Сабит сёзюни текрарлады: «Эй Халид! Ресулуллахнынъ мукъаддес байрагъыны тез ал! Валлахи, буны санъа бермек ичюн алгъан эдим. Сен дженкнинъ усулюни менден даа яхшы билесинъ!» деди ве этрафындаки муджахидлерге: «Эй къардашларым! Халиднинъ къомандан олмасына не дейсинъиз?» деп сорады. Олар да эписи бир агъыздан: «Оны башымызгъа къомандан яптыкъ» дедилер. Бунынъ узерине Азрети Халид Алемлернинъ Эфендисининъ мубарек элинен теслим эткен байракъны буюк бир урьмет ве эдепнен алып, опти. Атына минип, душмангъа бутюн азамети ве эйбетинен уджюм этти.4
Къараман сахабелер янъы къоманданларынынъ артындан кене уджюмге кечтилер. Азрети Халид корюльмеген бир джесарет ве усталыкънен дженклеше, огюне кельгенни йыкъып тюшюре эди. Бир вакъыт Азрети Къутбе бин Къатаде душман къоманданларындан Малик бин Зафиленинъ башыны беденинден айырды. Румларнынъ маневиятлары бозулгъан эди. Амма вакъыт тарлашкъан, акъшам олгъан ве ава къаранлыкъ чёкмеге башлагъан эди. Къаранлыкъта дженклешмек пек телюкели эди. Чюнки янълышып озь аркъадашларыны урып олур эдилер…
Бу себептен эки тараф да къараргяхларына чекильди. Яралылар тедавий олунмагъа башлады. Азрети Халид дженк санатында даий эди. Саба душманнынъ къаршысына янъы бир тактиканен чыкъмакъ ве оларны шашыртмакъ истей эди. О гедже аскерлернинъ ерлерини денъиштирди. Сагъ тарафтакилерни солгъа, солдакилерни сагъгъа, огдекилерни арткъа, арттакилерни де огге алды.
Сабадан кене уджюмге кечкен къараман муджахидлер «Аллаhу экбер» сеслери арасында дженклешмеге башлады. Душман аскерлери озьлерине уджюм эткен аскерлерни ильк кере коре эдилер. Булар тюневин дженклешкен кимселер дегиль эди.
Гъалиба, мусульманларгъа янъы бир орду ярдымгъа кельген эди!… Ярдымджы кучьлер кельди санып, къоркъугъа къапылгъан Рум аскерлерининъ маневиятлары бозулды. Не япаджакъларыны бильмей, къачмагъа башладылар. Буны фырсат бильген Ислям ордусы Рум аскерлери узерине шиддетли бир уджюм япты.
Душман чекильтильгенден сонъ, Муте къалесине кельдилер. Къалени де фетх этип, эшрафындан да чокъ кимсени ольдюрдилер. Азрети Халид ве къараман сахабелер о кунь даа гузель дженклешип, душмангъа къылыч урдылар ве бинълерджесининъ джаныны джеэннемге ёлладылар. О кунь Азрети Халид бин Велиднинъ элинде докъуз къылыч сынгъан эди.5 Аллаh Таалянынъ ихсаны ве Ресул-ы Экрем саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимизнинъ дуаларынынъ берекетинен учь бинъ муджахид гъазий юз бинъ душман аскерини бозгъунгъа огъраткъан эди. Бу буюк мейдан дженкинде он беш шеит берильген эди. Бойлеликнен Рум девлетине адди бильдирильди, даа дженюпке уджюмлер япмаларына ёл берильмеди… Ресул-ы Экрем ве Небий-и мухтерем Эфендимиз озюне дженк мейданындан бир хабер кельмеден эвель, Мутеде олып кечкенлерни бильдирмек ичюн асхабыны месджитке топлагъан эди. Севимли Пейгъамберимизнинъ мубарек юзюнден пек кедерли олгъаны анълашыла, даа зияде кедерленир деп къоркъып, кимсе бир шей сорап оламай эди. Ниает Асхаб-ы кирамдан бири: «Джанларымыз санъа феда олсун, я Ресулаллах! Сиздеки кедерни корьгенимизден бери ичимиз къан агълай, кедеримизнинъ дереджесини тек Дженаб-ы Хакъ билир!» деди. Севимли Пейгъамберимизнинъ мубарек козьлеринден яшлар бошанды ве шойле буюрды: «Менде корьген кедеринъиз, мени гъам ичинде къалдыргъан шей асхабымнынъ шеит олмасы эди. Бу ал оларны дженнетте бир-бирине къаршы тахтлар усьтюнде отургъан къардашлар оларакъ корьгендже девам этти. Зейд бин Харисе байракъны элине алды. Ниает шеит этильди. О шимди дженнетке кирди. Анда чапып юре. Сонъра байракъны Джафер бин Эби Талиб алды. Душман ордуларына уджюм этти. Дженклешти ве ниает о да шеит олды. О шеит оларакъ дженнетке кирди ве якъуттан эки къанатнен истегени киби учып юре. Джаферден сонъ байракъны Абдуллах бин Реваха алды. Элинде байракъ олгъан алда душманларнен дженклешти ве шеит олды ве дженнетке кирди. Олар дженнетте алтындан тахтлар усьтюнде манъа косьтерильди. Эй Аллаhым! Зейдни магъфирет эйле!… Эй Аллаhым! Джаферни магъфирет эйле! Эй Аллаhым! Абдуллах бин Реваханы магъфирет эйле!»
«Эй Халид! Ресулуллахнынъ мукъаддес байрагъыны тез ал! Валлахи, буны санъа бермек ичюн алгъан эдим. Сен дженкнинъ усулюни менден даа яхшы билесинъ!» Сабит бин Экрем (радыяллаху анху)
Алемлернинъ Эфендисининъ мубарек козьлеринден даа яшлар бошана эди. Козьяшлары арасында шойле девам этти: «Абдуллах бин Ревахадан сонъ байракъны Халид бин Велид алды. Иште шимди дженк шиддетленди. Эй Аллаhым! О (Халид бин Велид) Сенинъ къылычларынъдан бир къылычтыр. Онъа ярдым эйле!…» буюрды.6 Севимли Пейгъамберимиз Аллаh Таалянынъ изнинен бинъ километрден де узакъ олгъан дженк мейданындаки вазиетни бир муджизе оларакъ корьген ве асхабына бильдирген эди. Азрети Джафер бин Эби Талиб шеит тюшкен куню бу вакъианы анълаткъандан сонъ турды, Азрети Джафернинъ эвине кетти. Къадыны Эсма эв ишлерини битирген, балаларыны ювып, сачларыны тарагъан эди. Севимли Пейгъамберимиз: «Эй Эсма! Джафернинъ огъуллары къайда? Оларны манъа кетир!» буюрды. Эсма Хатун балаларны кетиргенде, Ресулуллах Эфендимиз оларны багърына басты, тойгъандже опти ве къокълады. Мубарек юреги чыдап оламады, мубарек козьлеринден яшлар токътамадан акъмагъа башлады. Буны корьген Азрети Джафернинъ къадыны ялварып сорады: «Анам-бабам, джаным санъа феда олсун, я Ресулаллах! Неге огъулларыма етимлерге косьтергенинъиз мерхаметни косьтересинъиз? Ёкъса Джафер ве аркъадашларындан аджджы бир хабер алдынъызмы?!» Алемлернинъ Эфендиси пек тесирленген эди: «Эбет!… Олар бугунь шеит олдылар!…» буюрды. Анамыз Азрети Эсма да етим балачыкъларыны багърына басып агъламагъа башлады. Севимли Пейгъамберимиз бу манзарагъа узун чыдап оламады, о ерден айрылып кетти.7
Сеадетханесине къайткъан Хабиб-и экрем саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимиз темиз зевджелерине: «Джафернинъ аилеси ичюн аш азырламагъа ихмаль этменъиз!» буюрды. Учь кунь шеит аилелерине ашлар ёлланды. Арадан куньлер кечкен эди ки, Мединеге муждели хаберни Азрети Я’ля бин Умейе еткизди. О олып кечкенлерни даа айтмадан, Ресул-ы Экрем Эфендимиз онъа: «Истесенъ, олгъанларны сен хабер бер, истесенъ, мен санъа айтайым» буюрып, дженк мейданында олгъанларны тафсилятынен анълатты. Бунынъ узерине Азрети Я’ля бин Умейе: «Сени хакъ дин ве Китапнен пейгъамбер оларакъ ёллагъан Аллаh Таалягъа ант этем ки, муджахидлернинъ башындан кечкен вакъиалардан анълатмагъан бир тек вакъиа къалдырмадынъыз» деди. Эфендимиз де: «Аллаh Тааля меним ичюн арадаки месафени ёкъ этти де, дженк мейданыны козьлеримнен корьдим» буюрды.
Бир къач куньден сонъ хаберджилер Ислям ордусынынъ Мединеге якъынлашкъаныны бильдирдилер. Пейгъамбер Эфендимиз асхабынен турып, Мединенинъ тышына оларны къаршыламагъа чыкъты. Узакълардан бир тоз булуты котериле, мукъаддес Ислям байрагъы далгъалана эди. Къылыч, къалкъан ярыкълары этрафны кузгю киби ярыкъландыра эди… Эр кесте терен бир эеджан корюне эди. Бираздан башларында Азрети Халид бин Велид олгъан алда муджахид гъазийлер Мединеге кирдилер, радыяллаху тааля анхум эджмаин…
«Эй Аллаhым! Зейдни магъфирет эйле!… Эй Аллаhым! Джаферни магъфирет эйле! Эй Аллаhым! Абдуллах бин Реваханы магъфирет эйле!» Хадис-и шериф
Хури къызлары кельдилер,
Нурдан къундакъкъа сардылар,
Муhаммедге юзь сюрдилер,
Муhаммед догъгъан гедже.
Коклернинъ къапысы ачылды,
Алемге рахмет сачылды,
Дженнет урбалары бичильди,
Муhаммед догъгъан гедже.
Юнус айта: «Эй къардашлар,
Козьден акъар къанлы яшлар,
Седжде къылды дагълар, ташлар,
Муhаммед догъгъан гедже.»
Кябе-и муаззаманынъ эски бир корюниши /
Мекке-и мукерреме [1890]
