Севимли Пейгъамберим

МЕККЕНИНЪ ФЕТХИ

Иджретнинъ секизинджи йылы эди. Худейбие сульхнамесининъ бир маддеси де шу эди: «Эки тарафтан тышта къалгъан арап къабилелери истеген тарафнынъ химаесине кирип оладжакъ, мусульманларнен я да мушриклернен бирлешмекте сербест оладжакъ.» Бунъа коре Пейгъамбер Эфендимизнинъ иттифакъчысы олгъан Хузаа къабилеси мусульманларнынъ, Бени Бекир къабилеси исе мушриклернинъ тарафында ер алгъан эди. Хузаа къабилеси иле Бени Бекирлер эскиден бери душман эдилер, фырсат тапкъан сайын бир-бирине уджюм эте эдилер. Худейбие сульхуна коре олар да бир муддет уджюмлерини токътаткъан эдилер. Амма бунъа Бени Бекирлер тек эки йыл уйып олды. Бекир огъулларындан бири севимли Пейгъамберимизге акъарет эткен бир шиир айткъан, буны эшиткен Хузаа къабилесинден бир яш чыдап оламагъан ве онынъ башыны яргъан эди. Бекир огъуллары буны фырсат билип, анълашма себебинден телюкеден эмин олгъан Хузаа къабилесине уджюм эттилер. Бу уджюмге къурейшли мушриклер силя берип ве гизли адам ёллап ярдым эттилер, Харем-и шерифте Хузаа къабилесинден йигирмиден зияде кимсени ольдюрдилер. Дженк вакътында Хузаа къабилесинден базы мусульманлар Пейгъамбер Эфендимизден ярдым истеген эдилер. Хузаа къабилесине геджелейин япылгъан бу баскъынларда Бекир огъуллары арасында къурейшли мушриклер де олгъаныны корьгенлер бар эди.

О гедже Мединеде анамыз Азрети Меймуненинъ эвинде олгъан севимли Пейгъамберимиз намаз къылмакъ ичюн турып, абдест алгъанда, Аллаh Таалянынъ изнинен бир муджизе оларакъ Меккедеки мусульманларнынъ озюнден ярдым истегенлерини эшитти. Оларгъа джевап оларакъ: «Леббейк! Даветинъизге джевап берем!» буюрды. Меймуне анамыз Пейгъамбер Эфендимизнинъ янында кимсе олмагъаны алда бойле лаф эткенини корьгенде: «Я Ресулаллах! Янынъызда бир кимсеми бар?» деп сорады.

Севимли Пейгъамберимиз онъа Меккеде олып кечкен вакъианы ве къурейшлилернинъ бу ишке ортакъ олгъанларыны хабер берди.

Къурейш мушриклери Бени Бекирлерге ярдым этип, Хузаа къабилесине баскъын япып, оларны ольдюргенлери ичюн Худейбие сульхнамесининъ мадделерине терс арекет эткен, бойлеликнен сульхнамени бозгъан олдылар.

Севимли Пейгъамберимиз бу хаберни шу анда огренген эди. Бундан гъайры вакъиадан учь кунь сонъ Хузаа къабилесинден Амр бин Салим янында къыркъ сюварийнен келип, вазиетни Ресул-ы Экрем саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимизге анълатты. Амма бу вакъиадан о вакъыт Шамгъа тиджарет ичюн кеткен Къурейш реиси Эбу Суфьяннынъ хабери олмагъан эди. Хабибуллах Эфендимиз: «Хузаа огъулларына ярдым этмесем, манъа да ярдым этильмесин!» буюрып, бир мектюп яздырды. Къурейш мушриклерине ёллангъан бу мектюпте севимли Пейгъамберимиз шойле буюра эди: «Сиз я Бекир огъулларынен олгъан иттифакъынъыздан ваз кечип, кери турарсынъыз, я да Хузаа огъулларындан ольдюрильгенлернинъ диетлерини одерсинъиз! Эгер бу айткъанларымдан бирини ерине кетирмесенъиз, сизнен дженклешеджегимни бильдирем!…» Къурейшлилер бу мерхаметни биле анълап оламадылар. «Эм иттифакъымызны кесмеймиз, эм де диетни одемеймиз! Тек дженклешип олурмыз» деп хабер ёлладылар. Амма бойле япкъанларына бинъ кере пешман олып, къоркъуларындан анълашманы янъыламакъ ичюн Эбу Суфьянны беклемеге башладылар.

«(Эй меккели мусульманлар!) Леббейк! Даветинъизге джевап берем!» Хадис-и шериф

Эбу Суфьян Шамдан къайткъанда, вакъианы онъа анълаттылар ве: «Бу мытлакъа тюзетильмеси керек олгъан бир иштир. Эгер тюзетильмесе, Муhаммед бизни Меккеден сюрер!» дедилер. Эбу Суфьян исе: «Бу вакъиадан меним хаберим олмаса да, сульхны янъылап, узатмакъ ичюн аджеле бармам лязим» деди ве Мединеге догъру дерал ёлгъа чыкъты.1 Эбу Суфьян даа Мединеге кельмеден, севимли Пейгъамберимиз онынъ келеджегини Асхаб-ы кирамына бильдирди ве: «Мен шойле анълайым: Эбу Суфьян сульхны янъылап, сульх муддетини де узатмакъ ичюн келе. Лякин мурадына иришмейип, насыл кельген олса, ойле кери къайтар!…» буюрды.

Даа мусульман олмагъан Эбу Суфьян Медине-и мунаввереге кельди. Къызы ве Пейгъамбер Эфендимизнинъ мубарек зевджеси, му’минлернинъ анасы Умму Хабибенинъ (радыяллаху анха) эвине кетти. Севимли Пейгъамберимизнинъ тёшеги усьтюне отурмакъ истеди. Анамыз Азрети Умму Хабибе о отурмадан етишип, тёшекни котерип алды. Бабасы бунъа пек кедерленип: «Эй къызым! Бу тёшекни менденми къызгъанасынъ?» деп шашкъынлыгъыны бильдиргенде, Ресулуллахнынъ мухаббетини эр шейден усьтюн туткъан му’минлернинъ анасы Азрети Умму Хабибе бабасына: «Бу тёшек Аллаh Таалянынъ Ресулынынъ тёшегидир. Онъа мушриклер отурып оламаз! Сен мушрик ве неджиссинъ! Бу тёшек усьтюне отурманъ асла ляйыкъ дегильдир!» деп джевап берди.

Бабасы: «Эй къызым! Эвимден айрылгъанынъдан бери санъа бир шейлер олгъан!» дегенде, о да: «Эльхамдулиллаh, Аллаh Тааля манъа Ислямиетни насип этти. Сен исе даа эшитмеген, корьмеген, таштан япылгъан путларгъа табынасынъ! Эй баба! Сенинъ киби Къурейшнинъ буюги ве яшлысы олгъан бир кимсе насыл олып да Ислямдан узакъ къалыр?…» деди. Бабасы пек ачувланып: «Манъа бу къадар урьметсизлик этип, мени джаилликте къабаатлайсынъ! Демек, мен аталарымнынъ йыллардыр табынгъанларыны ташлап, Муhаммеднинъ динине кирейимми?!» деди ве шу ерден чыкъып кетти.2

Севимли Пейгъамберимизнинъ узурына кельген Къурейш реиси: «Мен Худейбие сульхнамесини янъыламакъ ве муддетини де узатмакъ ичюн кельдим. Айды, арамыздаки бу анълашманы бир язы иле янъылайыкъ!» деди. Хабиб-и экрем саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимиз: «Биз Худейбие сульхнамесине терс бир арекет этмеймиз ве оны денъиштирмеймиз!» буюрды. Къурейш реиси кене-кене: «Сульхнамени денъиштирейик! Янъылайыкъ!…» десе де, севимли Пейгъамберимиз онъа ич бир джевап бермеди. Къурейш реиси косьтерген бутюн гъайретлерининъ ич бир файда бермегенини корьгенде, Меккеге къайтып, мушриклерге вазиетни анълатты. Мушриклер: «Демек, ич бир шей япалмадан кери къайттынъ, ойлеми?!…» деп оны айыпладылар. Артыкъ олар ичюн беклемектен башкъа япаджакъ бир шей къалмагъан эди.

Ким Месджид-и Харамгъа сыгъынса

Эбу Суфьян Мединеден айрылгъанда, севимли Пейгъамберимиз Меккени фетх этмеге къарар берди. Чюнки къурейшлилер ахтларында турмагъан ве анълашманы бозгъан эдилер. Амма бу сырны пек гизли тута, мушриклерге азырланмагъа фырсат бермеден ве Харем-и шерифте къан тёкюльмеден Меккени теслим алмакъ истей эди. Бу бир дженк тедбири эди. Зира Мекке фетх этильгенде, ким билир, не къадар кимсе мусульман олмакънен шерефленеджек эди. Бу вазиетни Азрети Эбу Бекирге ве асхабынынъ илери кельгенлеринден бир къачына бильдирди. Асхабына сефер ичюн азырлыкъ корьмелерини эмир этти, амма къайда кетиледжегини бильдирмеди. Асхаб-ы кирам джихад ичюн азырланмагъа башлады. Пейгъамбер Эфендимиз бундан гъайры этрафтаки мусульман къабилелерден Эслем, Эшджа’, Джухейне, Хусайн, Гъыфар, Музейне, Сулейм, Дамра ве Хузаа огъулларына хабер ёллады. Хаберде: «Аллаh Таалягъа ве ахирет кунюне иман эткенлер Рамазан-ы шерифнинъ башында Мединеде булунсынлар» деп буюрыла, дженкке къатылмагъа давет этиле эди.

Хабибуллах саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимиз бир тедбир оларакъ Меккеге кеткен ёлларны тутып, багъны кесмек ичюн Азрети Умерге вазифе берди. Азрети Умер дерал дагъ ёлларына, кечитлерге ве дигер ёл башларына къаравуллар къойды ве: «Меккеге кетмек истеген эр кесни кери къайтараджакъсынъыз!» деп эмир берди.

Севимли Пейгъамберимиз бу иш гизли юрютильсин деп: «Я Рабби! Юртларына апансыздан барып къавушкъанымызгъадже къурейшлилернинъ джасусларыны ве хаберджилерини тут, корьмез ве эшитмез эт. Бизни апансыздан корьсинлер ве эшитсинлер!» деп Аллаh Таалягъа дуа эте эди.

Пейгъамбер Эфендимиз шимальдеки мушриклер я да румлар узерине юрюледжек деген тесир къалдырмакъ ичюн Азрети Эбу Къатадени аскерий бир бирликнен шимальге, Изам вадийсине догъру ёллады. Бу арада Мединедеки азырлыкъларны меккели мушриклерге бильдирмек ичюн ёллангъан бир мектюпни севимли Пейгъамберимиз бир муджизе оларакъ хабер берди. Азрети Алини ёллап, оны тутып алдырды.

Рамазан айынынъ экинджи кунюне къадар этрафтаки къабилелерден ярдым кельген, Эбу Инебе къуюсы башындаки ордугяхта топланылгъан эди. Асхаб-ы кирамнынъ саны он эки бинъге еткен эди. Олардан дёрт бинъи энсар, еди юзю мухаджир, къалгъанлары исе этрафтаки мусульман къабилелерден эди.3

Севимли Пейгъамберимиз Мединеде векиль оларакъ Азрети Абдуллах бин Умму Мектумны къалдырды.4 Азрети Зубейр бин Аввамны да эки юз кишилик бир сюварий бирлигининъ башында кешиф къолу оларакъ илери ёллады. Алемлернинъ Эфендиси иджретнинъ секизинджи йылы, Рамазан-ы шерифнинъ онунджы, чаршенбе куню юреклери Аллаh Тааля ве Ресулынынъ мухаббетинен толу он эки бинъ кишилик азаметли ордусынынъ башында Аллаh Таалянынъ адынен Мединеден ёлгъа чыкъты. Бундан секиз йыл эвель эскендже ве зулум корип, иджрет этмеге меджбур олгъан юртларына, Меккеге кете эдилер. Путхане алына кетирильген азаметли Кябени путлардан темизлемеге кете эдилер…

Инатларындан бир тюрлю ваз кечмек истемеген мушриклерге хакъ, адалет ве мерхамет косьтермеге кете эдилер… Аллаh Таалянынъ динини яймагъа, андакилернинъ эбедий джеэннем азабындан къуртулмаларына весиле олмагъа кете эдилер. Аман, я Рабби! Бу не буюк мерхамет эди!… Ислям ордусы Зу’ль-Хулейфеге кельгенде, Меккеден аилесинен берабер иджрет эткен Пейгъамбер Эфендимизнинъ эмджеси Азрети Аббаснен къаршылашты. Севимли Пейгъамберимиз эмджесининъ кельгенине пек къуванды ве: «Эй Аббас! Мен пейгъамберлернинъ сонъкиси олгъаным киби, сен де мухаджирлернинъ сонъкисисинъ» буюрып, онынъ гонълюни алды. Азрети Аббаснынъ юклерини Мединеге ёллады. Азрети Аббас Пейгъамбер Эфендимизнинъ янында къалып, Меккенинъ фетхине къатылды.5 Ресул-ы Экрем саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимиз Меккенинъ якъынындаки Къудейдге кельгенде, шанлы асхабына дженк сырасы алдырды. Эр къабилеге айры-айры санджакълар (байракълар) берди. Оларны эр къабиленинъ байракъдарына (санджакъдарына) теслим этти. Мухаджирлернинъ байрагъыны Азрети Али, Зубейр бин Аввам ве Са’д бин Эби Ваккъас (радыяллаху анхум) ташый эдилер. Энсарнынъ он эки байракъдары, Эшджа’ларнынъ ве Сулеймлернинъ бирер байракъдары, Музейнелернинъ учь, Эслемлернинъ эки, Хузаа огъулларынынъ учь, Джухейнелернинъ дёрт байракъдары бар эди.6 Мединеден айрылгъанларына он кунь олгъан эди. Акъшамгъа якъын Меккеге пек якъынлашылгъан, ятсы вакътында Мерру’з-Захрангъа кельген эдилер. Пейгъамбер Эфендимиз асхабына мында токътамаларыны эмир буюрды. Бундан гъайры Азрети Умерге вазифе берип, эр муджахиднинъ атеш якъмасыны да эмир этти.7 Бир анда он бинъден зияде атеш янгъанда, Мекке ярыкъкъа богъулды. Ич бир шейден хабери олмагъан меккели мушриклер шашып къалдылар. Не олгъаныны анъламакъ ичюн Эбу Суфьянны вазифелендирдилер. О да янына бир къач кишини алып, Ислям ордусына догъру гизлене-гизлене якъынлашты. Бу вакъыт севимли Пейгъамберимиз асхабындан базыларына: «Эбу Суфьянгъа козь-къулакъ олунъыз. Мытлакъа оны тапарсынъыз!» буюрды. Къурейшлилер илерилеген сайын айретлери арта, къоркъугъа тюше эдилер. Меккенинъ этрафына не къадар чокъ аскер топлангъан ве не къадар чокъ атеш якъкъан эдилер… Олар буны лаф эте-эте Эракъ деген ерге кельдилер.

«Я Рабби! Юртларына апансыздан барып къавушкъанымызгъадже къурейшлилернинъ джасусларыны ве хаберджилерини тут, корьмез ве эшитмез эт. Бизни апансыздан корьсинлер ве эшитсинлер!» Хадис-и шериф

Тамам шу вакъыт Пейгъамбер Эфендимиз: «Эбу Суфьян шимди Эракътадыр» буюрды. О арада Азрети Аббас да дерал Эракъ тарафкъа ёлгъа чыкъты. Озь-озюне: «Анда мытлакъа бирини тапып, Меккеге ёллайым ки, Ислям ордусынынъ усьтлерине келеяткъаныны оларгъа бильдирсин. Меккелилер де Ресулуллах алейхисселямгъа келип, дженкке кирмеден эвель аман истесинлер» деди. Бунынъ ичюн о тарафларда бирини къыдыргъанда, Эбу Суфьянны сесинден таныды ве: «Я Эба Ханзала!» деп сесленди. Эбу Суфьян да оны танып: «Эй Эбу’ль-Фазл! Сенсинъми? Анам-бабам санъа феда олсун!» деди. Сонъра берабер Ислям ордугяхына догъру ёлгъа тюштилер…

Ёлда Эбу Суфьян Азрети Аббаскъа: «Хаберлер насыл?» деп сорады. О да: «Эй Эбу Суфьян! Языкъ санъа! Ресул алейхисселям къаршы турып оламайджагъынъыз бир ордунен усьтюнъизге келе. Ант этем ки, къурейшлилернинъ алы яман оладжакъ. Вай оларнынъ башына келеджеклерге!» деди. Эбу Суфьян ве янындакилер буюк бир умютнен муджахидлер арасындан кечип, севимли Пейгъамберимизнинъ узур-ы шерифине кельдилер. Кяинатнынъ Султаны оларны гузель къаршылады. Меккелилер акъкъында малюмат алды. Кеч вакъыткъа къадар лаф эткенден сонъ, оларны Ислямгъа давет этти. Хаким бин Хизам иле Будейль дерал Келиме-и шеадет кетирип, мусульман олдылар, радыяллаху анхума. Амма Эбу Суфьяннынъ тереддюти девам эте эди. Саба олгъанда, мерхамет дерьясы севимли Пейгъамберимиз: «Эй Эбу Суфьян! Языкъ санъа! Аллаh Таалядан башкъа илях олмагъаныны огренмек вакъты даа кельмедими?» буюрды. О да: «Анам-бабам санъа феда олсун! Йымшакъ табиатлыкъта, шерефте ве акърабанынъ акъкъыны козетмекте сенден усьтюн кимсе ёкъ. Санъа эткен бу къадар джефамыздан сонъ сен даа бизни хидает ёлуна давет этесинъ. Не гузель керем саибисинъ! Аллаhтан башкъа илях олмагъанына инандым… Эгер олса эди, манъа бир файдасы олур эди. Сен де Аллаhнынъ Ресулысынъ» деп, Асхаб-ы кирамдан олмакънен шерефленди, радыяллаху анху.8

Азрети Аббас: «Я Ресулаллах! Эбу Суфьянгъа меккелилер ичинде итибар къазандыраджакъ бир шей ихсан этерсинъизми?» деди. Пейгъамбер Эфендимиз буны къабул этип: «Ким Эбу Суфьяннынъ эвине кирип сыгъынса, онъа аман берильгендир, ольдюрильмектен къуртулыр» буюрды. Азрети Эбу Суфьян: «Я Ресулаллах! Бираз даа кенъейтирсинъизми?» деп риджа эткенде, севимли Пейгъамберимиз: «Ким Месджид-и Харамгъа кирип сыгъынса, онъа аман берильгендир! Ким къапысыны къапатып эвинде отурса, онъа аман берильгендир» буюрды. Ресул-ы Экрем саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимиз Эбу Суфьян Ислям ордусынынъ эйбетини ве чокълугъыны корип, меккели мушриклерге буны анълатсын деп Азрети Аббаскъа: «Оны вадийнинъ тарлашкъан, атларнынъ сыкъыша-сыкъыша кечкен дагъ богъазына алып бар. Мусульманларнынъ, Аллаh Таалянынъ ордусынынъ азаметини корьсин» буюрды.

Эбу Суфьян корьмек керек эди ки, шаат олгъан манзараны мушриклерге анълатсын ве къаршы чыкъкъан олмасын… Бойлеликнен Харем-и шерифте къан тёкюльмесин… Азрети Аббас Эбу Суфьяннен дагъ кечитине баргъанда, муджахидлер дженк сырасына тизильдилер. Эр къабиле байракъларыны ачкъан алда кечиттен кечмеге башлады. Эр бирининъ усьтю зырхлы ве силялы эди. Эр джемаат кечкенде текбир кетире эди. Азрети Эбу Суфьян: «Булар ким?» деп сорай, Азрети Аббас да: «Булар Сулейм огъуллары! Къоманданлары Халид бин Велиддир!», «Булар Гъыфар огъуллары!», «Булар Ка’б огъуллары!…» деп джевап бере эди. Ер ве кокни «Аллаhу экбер! Аллаhу экбер!» сеслери толдура, муджахидлернинъ чокълугъы ве силяларнынъ ярыкълары козьлерни къамаштыра эди. Азрети Эбу Суфьяннынъ энъ зияде меракъ эткени Фахр-и алем саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимиз эди. Онынъ этрафындаки аскерлернинъ кечишини пек меракъ эте, башкъаларындан фаркълы оладжагъыны тахмин эте эди. Бунынъ ичюн сыкъ-сыкъ: «Булар Ресулуллахнынъ бирлигими?» деп сорамакътан озюни алып оламай эди… Ниает Пейгъамберлернинъ Султаны, Алемлернинъ Эфендиси кунеш киби нур сачып, девеси Къасванынъ усьтюнде корюнди. Этрафында мухаджирлер ве энсар бар эди. Эр бири баштан-аякъкъа Давудий зырхларгъа бурюнген, индий къылычлар къушангъан, асыл атларгъа ве девелерге минген алда келе эдилер.

Азрети Эбу Суфьян оларны корьгенде, меракънен: «Булар ким, я Аббас?» деп сорады. О да: «Ортадаки Ресул алейхисселям. Этрафындакилер де шеит олмакъ ашкъынен янгъан энсар ве мухаджирлердир!…» деди. Севимли Пейгъамберимиз саллаллаху алейхи ве селлем оларнынъ янындан кечкенде, Азрети Эбу Суфьянгъа: «Бугунь Аллаh Таалянынъ Кябенинъ шаныны юджелтеджеги бир куньдир. Бугунь Бейтуллахкъа орьтю орьтюледжек куньдир! Бугунь мерхамет кунюдир… Бугунь Аллаh Таалянынъ къурейшлилерни (Ислямнен) азиз этеджеги бир куньдир» буюрды.

Азрети Эбу Суфьян кореджегини корьген, эшитеджегини де эшиткен эди. «Мен Къайсернинъ де, Кисранынъ да салтанатыны корьдим. Амма бу къадар азаметлисини корьмедим. Мен ич бир вакъыт бугунькиси киби бир орду ве джемаатнен къаршылашмадым. Бойле бир ордугъа ич кимсе къаршы турып оламаз. Оларгъа кучю етмез» деп, Мекке ёлуны тутты…

«Ким Эбу Суфьяннынъ эвине кирип сыгъынса, онъа аман берильгендир, ольдюрильмектен къуртулыр… Ким Месджид-и Харамгъа кирип сыгъынса, онъа аман берильгендир! Ким къапысыны къапатып эвинде отурса, онъа аман берильгендир» Хадис-и шериф

Эбу Суфьян Меккеге келип, озюни меракънен беклеген мушриклерге мусульман олгъаныны ачыкълагъандан сонъ: «Эй Къурейш джемааты! Муhаммед алейхисселям къаршысында чыдап оламайджагъынъыз къадар буюк бир ордунен янъ башынъызгъа кельген. Бош ерге озь-озюнъизни алдатманъыз. Мусульман олунъыз ки, къуртулгъайсынъыз. Мен сизинъ корьмегенлеринъизни корьдим. Сайысыз йигитлер, атлар ве силялар корьдим. Ич кимсенинъ оларгъа кучю етмез. Ким Эбу Суфьяннынъ эвине кирсе, онъа аман берильген, ольдюрильмектен къуртулгъандыр. Ким Бейтуллахкъа сыгъынса, онъа аман берильгендир. Ким эвине кирип, къапысыны къапатса, онъа да аман берильгендир» деди.9

Бунынъ узерине мушриклернинъ энъ азгъынларындан базылары Азрети Эбу Суфьянгъа къаршы чыкъып, онъа акъарет эттилер. Атта Ислям ордусына къаршы чыкъмакъ ичюн аджеле азырланмагъа башладылар. Амма оларнынъ саны пек аз эди. Дигерлери оларгъа къулакъ асмадан эвлерине чаптылар. Бир къысмы да Месджид-и Харамгъа сыгъындылар.

Сервер-и алем (саллаллаху алейхи ве селлем) ве шанлы сахабелер (радыяллаху анхум) Зи-Тува вадийсине келип топландылар. Алемлернинъ Эфендиси мубарек козьлеринен Асхаб-ы кирамыны бир сюзип бакъкъандан сонъ, хатырына секиз йыл эвель Меккеден айрылгъаны, иджрети кельди. О вакъыт сеадетханесининъ этрафыны мушриклер саргъаныны, Ясин-и шерифтен ает-и керимелер окъуп чыкъкъаныны, Азрети Эбу Бекирнен кимсеге корюнмеден Севр магъарасына киргенлерини, Мекке сынърындан айрылмадан эвель оны сонъки кере корип, шойле буюргъаныны хатырлады:

«(Эй Мекке!) Валлахи, билем ки, сен Аллаh Таалянынъ яраткъан ерлери ичинде энъ хайырлысысынъ. Раббимнинъ къатында да, меним янымда да энъ севимли олгъанысынъ. Сенден зорнен чыкъарылмагъан олсам эди, сенден чыкъмаз, айрылмаз эдим.» Шу кедерли алында Джебраил алейхисселям Къасас суресининъ 85-нджи ает-и керимесини окъуп, мубарек хатырыны теселли эткенини ве Мекке-и мукерремеге къайтаджагъыны мужделегенини, бир авуч асхабынен Бедирде, Ухудда, Хендекте, Хайберде, Мутеде душманларгъа насыл гъалип кельгенини де хатырлады. Шимди он эки бинъ асхабы этрафында перване киби айланып, Меккеге кирмек ичюн онынъ бир эмрини бекле эди. Сервер-и алем Эфендимиз бутюн буларны ихсан эткен Аллаh Таалягъа энъ терен миннет ве шукран дуйгъуларынен толу оларакъ хамд этти. Тевазунен мубарек башыны огюне эгди. Фахр-и кяинат Эфендимиз къараман асхабыны дёрт болюкке айырды. Сагъ къанат къоманданлыгъына Азрети Халид бин Велидни, сол къанат къоманданлыгъына Азрети Зубейр бин Аввамны, пиядаларнынъ башына Азрети Эбу Убейде бин Джеррахны, дигер болюкке де Азрети Са’д бин Убадени тайин этти. Азрети Халид Меккеге дженюбинден киреджек, мушриклерден ким къаршы чыкъса, джезасыны береджек, Сафа тёпесинде Фахр-и кяинат Эфендимизнен бирлешеджек эди. Азрети Зубейр Меккеге шималинден киреджек, Хаджун деген ерге байрагъыны тикип, Сервер-и алем Эфендимизни беклейджек эди. Гъарптан Азрети Са’д бин Убаде илерилейджек эди.10

«Бугунь Аллаh Таалянынъ Кябенинъ шаныны юджелтеджеги бир куньдир. Бугунь Бейтуллахкъа орьтю орьтюледжек куньдир! Бугунь мерхамет кунюдир. Бугунь Аллаh Таалянынъ къурейшлилерни (Ислямнен) азиз этеджеги бир куньдир» Хадис-и шериф

Ресул-ы Экрем Эфендимиз къоманданларына: «Сизге уджюм этильмегендже, асла ич кимсенен дженкке кирмейджексинъиз. Ич кимсени ольдюрмейджексинъиз» буюрды. Тек адлары бильдирильгенлерден ким тутулса, Кябенинъ орьтюси тюбюне гизленсе биле, башы кесиледжек эди.11

Хакъ кельди, батыл ёкъ олды

Икриме бин Эби Джехиль, Сафван бин Умейе ве Сухейль бин Амр Бени Бекир ве Бени Харистен бир къысым кимселернен Халид бин Велиднинъ келеяткъаныны хабер алгъанда, ёл башыны тутып беклемеге башладылар. Муджахидлерден энъ эвель арекетке кечкен Азрети Халид бин Велид олды. Меккенинъ дженюбинден Хандеме дагъынынъ этеклерине кельгенлеринде, азгъын къурейш мушриклерининъ озьлерине окъ ягъдыргъаныны корьди. Эки муджахид шеит олгъан эди. Бири Курз бин Джабир, бири де Хабеш бин Эш’ар эди. Азрети Халид дженк сырасындаки аскерлерине: «Тек бозгъунгъа огърап къачкъанлар ольдюрильмейджек» деп эмир бергенден сонъ, илери атылдылар. Бир анда мушриклерни кериге сюрип, Месджид-и Харамгъа къадар илериледилер. Дженк вакътында етмиш мушрик ольдюрильди.12 Мушриклернинъ бир къысмы дагъ башларына, бир къысмы эвлерине къачтылар.

Мекке-и мукерременинъ фетхи

Мукъаддес Меккеге дигер тарафлардан кирген шанлы сахабелер ич бир къаршылыкънен расткельмедилер. Ольдюрильмеси эмир этильгенлерден бешини тутып, джезаларыны дерал бердилер. Дигерлери Меккеден къачтылар. Муджахидлер Рамазаннынъ йигирминджи, джумаакъшамы куню буюк бир эеджаннен, далгъа-далгъа «Аллаhу экбер! Аллаhу экбер!» текбирлери арасында Меккеге кире эдилер. Сервер-и алем саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимиз девеси Къасванынъ усьтюнде ве терькисинде Усаме бин Зейд олгъан алда, буюк бир тевазу ичинде догъгъан шеэри мукъаддес Меккеге кире эди. Озюне бу куньлерни косьтерген Аллаh Таалягъа хамд эте, Меккенинъ фетхини мужделеген Фетиh суресини тилявет буюра эди.

Фахр-и кяинат Эфендимиз буюк бир севинч ичинде музаффер асхабы арасында Кябе-и муаззамагъа юзленди. Сагъында Азрети Эбу Бекир, солунда Азрети Усейд бин Худайр олгъан алда Кябе-и муаззамагъа якъынлашты. Хаджер-и Эсведни зиярет эткенден сонъ, тельбие ве текбир кетирди. Буны сахабелер текрарлады ве «Аллаhу экбер! Аллаhу экбер!» сеслеринен Мекке-и мукерременинъ коклери инълемеге башлады. Бу юдже манзара къаршысында мусульманлар севинч козь яшлары тёке, Харем-и шерифке сыгъынгъан, эвлерине къапангъан мушриклер къоркъу ичинде бекле эдилер.

Сонъра Алемлернинъ Эфендиси ве шанлы асхабы тавафкъа башладылар. Тавафнынъ еди кересини де битиргенден сонъ, девесинден тюшкен севимли Пейгъамберимиз Макъам-ы Ибрахимде эки рекят намаз къылды. Сонъра Азрети Аббаснынъ къуюдан чыкъаргъан земземинден ичти. Земземнен абдест алмагъа арзу буюрды. Фахр-и кяинат Эфендимиз абдест алгъанда, Асхаб-ы кирам севимли Пейгъамберимизнинъ мубарек беденине тийген абдест сувыны ерге тюшюрмеден авада къапышмагъа башладылар. Буны корьген мушриклер: «Биз омюримизде бойле бир укюмдарны не корьдик, не де эшиттик» деп шашып къалдылар. Сервер-и алем саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимиз Кябенинъ этрафындаки таштан ве тахтадан япылгъан бутюн путларнынъ йыкъылмасыны мурат этти. «Хакъ кельгенде батыл кетер, батыл эр вакъыт кетиджидир»13 манасындаки ает-и керимени окъуп, мубарек элиндеки асаны путларгъа догъру узатты. Аса тийген эр пут бирер-бирер юзю усьтюне йыкъылды. Учь юз алтмыш пут ернен бир этильди.14 Уйле вакъты киргенде, Ресул-ы Экрем Эфендимиз Азрети Билялге Кябеде эзан-ы Муhаммедийни окъумасыны эмир буюрды. О да дерал бу мукъаддес вазифени ерине кетирди. Эзан окъулгъанда, му’минлернинъ юрегинде буюк бир севинч пейда ола, мушриклер исе пек зияде агъры ве кедер чеке эдилер.15

Севимли Пейгъамберимиз Кябенинъ анахтарыны истеди. Кетирдилер. Ичеридеки ресимлерни ве йыкъылгъан бутюн путларны темизлеткенден сонъ, Кябеге кирди.

Янында Азрети Усаме бин Зейд, Азрети Билял ве Азрети Осман бин Талха бар эди. Пейгъамбер Эфендимиз ичериде къапыны аркъасына алып, эки рекят намаз къылды. Эр кошеде текбир кетирип, дуа этти. Азрети Халид бин Велид къапынынъ огюнде тура, халкънынъ анда йыгъылмасына мани олмагъа тырыша эди.

«Хакъ кельгенде батыл кетер, батыл эр вакъыт кетиджидир» Исра: 81

Кяинатнынъ Султаны Кябенинъ къапысынынъ эки къанатындан эки мубарек элинен тутып тура эди. Бутюн къурейшлилер Месджид-и Харамны толдургъан, къоркъу иле къарышыкъ умютнен севимли Пейгъамберимизге бакъа эдилер. Зира олар Пейгъамбер Эфендимизге акъарет эткен, оны урмагъа къалкъышкъан, джанына къаст эткен эдилер! Асхабына эр тюрлю эскендже эткен эдилер. Боюнларына ип багълап, сюрюклеген эдилер. Атешке атып, якъмагъа тырышкъан эдилер. Къызгъан къаяларны кокюслерине къойып, эслерини джойгъандже эскендже эткен эдилер. Атеште къызарткъан шишлерни беденлерине сокъкъан эдилер. Учь йыл ач-сувсыз бир махаллеге къапатып, эр шейден махрум эткен эдилер. Аякъларындан девелерге багълап, айры тарафларгъа чекип парчалагъан эдилер. Эписинден зияде юртларындан чыкъаргъан эдилер. Бу етмеген киби, оларны бутюнлей ёкъ этмек ичюн къач кере дженк эткен эдилер. Амма бутюн бунъа бакъмадан умютли эдилер. Чюнки къаршыларында алемлерге рахмет оларакъ ёллангъан мерхамет дерьясы тура эди. Севимли Пейгъамберимиз бир муддет оларгъа бакъкъандан сонъ: «Эй Къурейш джемааты, шимди сизинъ акъкъынъызда мен не япаджагъымны тахмин этесинъиз?» буюрды. Олар да: «Биз сенден эйилик бекле, эйилик умют этемиз. Чюнки сен керим къардашсынъ. Керем ве эйилик саиби бир къардашымызнынъ огълусынъ. Бизге гъалип кельдинъ. Сенден эйилик умют этемиз» дедилер. Ресул-ы Экрем саллаллаху алейхи ве селлем оларгъа тебессюм буюрды ве: «Меним алым иле сизинъ алынъыз Юсуф (алейхисселям) къардашларына айткъаны киби оладжакъ. Онынъ киби мен де: „Бугунь мен артыкъ сизден япкъанларынъыз ичюн эсап сорамайджагъым (сизинъ хаталарынъызны юзюнъизге урмайджагъым). Аллаh Тааля сизни магъфирет буюрсун“16 дейим. Барынъыз. Азатсынъыз, сербестсинъиз» буюрды.

Бу азаметли мерхамет къатты юреклерни йымшаткъан, нефретни мухаббетке чевирген эди. Алемлернинъ Эфендиси оларны Ислямгъа давет эткенде, мусульман олмакъ ичюн топландылар.

Севимли Пейгъамберимиз пейгъамберлигини къурейшлилерге бильдирип, ильк кере Ислямгъа давет эткен Сафа тёпесине чыкъты. Кене анда буюк-кучюк, къадын-эркек бутюн меккелилернинъ биатыны къабул этти. Бойлеликнен къурейшлилер мусульман олып, Асхаб-ы кирам арасына къатылмакънен шерефлендилер. Эркеклернен сёзлешкенден сонъ, къадынлардан да базы меселелерде сёз алынды.17 Аллаh Таалягъа ширк къошмамакъ, Пейгъамбер Эфендимизге исьян этмемек, хырсызлыкъ япмамакъ, иффет ве намусыны къорчаламакъ, бухтан (ифтира) этмемек, къыз балаларны ольдюрмемек булардан эди. Пейгъамбер саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимизнинъ узурында олгъан къадынлар да буларнынъ эписини къабул эттилер ве тек сёзнен ахт эттилер. Ресулуллах саллаллаху алейхи ве селлем оларгъа хайыр дуа этти ве афу этильмелерини истеди.

Олар арасында Эбу Суфьяннынъ зевджеси ве Муавиенинъ (радыяллаху анхума) анасы олгъан Хинд (радыяллаху анха) да бар эди, атта оларнынъ башы эди. Бу биат-ы нисада къадынлар намына о лаф этти. (Бу ахтындан ве бу истигъфар дуасына къавушкъанындан себеп, къуртулышкъа иришкени пек умют этиле. Мусульман къадынлардан эр анги бириси де бу шартларны къабул этип, оларгъа уйса, бу сёзлешмеге дахиль сайылыр ве бу дуадан файдаланыр.) Мусульман олгъан эр кес эвлериндеки бутюн путларны сындырды. Этрафтаки къабилелерге аскерий бирликлер ёлланып, андаки путлар да ернен бир этильди. Бойлеликнен хакънынъ кельмесинен батылнынъ тамыры къазылды.

Укюм этильгенлер

Ислямиетнинъ ильк куньлеринден иджретнинъ секизинджи йылына къадар тюрлю сучлар ичюн ольдюрильмесине укюм этильгенлер бар эди. Ресулуллах саллаллаху алейхи ве селлем буларнынъ (эркеклерден он бирининъ, къадынлардан да алтысынынъ) адларыны айтып: «Бу кишилерни къайда корьсенъиз, шу ерде ольдюринъиз» деп эмир этти. Укюм этильген эркеклер: Икриме бин Эби Джехиль, Вахши бин Харб Хабеши, Абдуллах бин Эби Сарх, Хебар бин Эсвед, Сафван бин Умейе, Ка’б бин Зухейр, Абдуллах бин Зебари, Абдулузза бин Хатал, Хувейрис бин Муаз, Макъис бин Сабабе ве Харис бин Тула эди. Къадынлар исе: Хинд бинт Утбе, Къарита, Къарите, Ибн Ханзаланынъ башкъа бир джариеси, Бени Абдулмутталибнинъ джариеси Саре ве Умму Са’д эди.

Мерхаметке къавушкъанлар

Хинд бинт Утбе: Мусульман олгъан къадынлар ичинде ольдюриледжек кимселернинъ джедвелинде ады олгъан Азрети Эбу Суфьяннынъ къадыны Хинд де бар эди. Амма алемлерге рахмет олгъан севимли Пейгъамберимиз оны да багъышлагъан эди. О мусульманларгъа эзиет ве джефа эте эди. Азрети Хамзагъа ве дигер Ухуд шеитлерине япылгъан эзиетлер онынъ сёзюнен япылгъан эди. Мекке куню Азрети Фахр-и алем саллаллаху алейхи ве селлем Сафа тёпесине чыкъып отурды. Азрети Умеру’ль-Фарукъ да онынъ ашагъы янына отурды. Эвеля эркеклер, сонъра къадынлар келип, бирер-бирер мусульман олдылар. Къадынлар арасында Азрети Алининъ къыз къардашы Умму Хани иле Азрети Муавиенинъ анасы Хинд де бар эди. Ресулуллахкъа биат этти. Къадынлар адына Ресулуллахнен сёзлешме япты. Хайырлы дуагъа мазхар олды.

Икриме бин Эби Джехиль: Эбу Джехильнинъ огълу. Эркеклерден мерхаметке къавушкъанлар арасында о да бар эди. Фетх куню бир сахабини шеит этип, Йеменге къачты. Бу хабер Ресулуллахкъа кельгенде, тебессюм этти. Асхаб бунынъ себебини сорагъанда: «Икриме шеит эткен о кимсенен эль-элге тутушып, дженнетте кезерлер» буюрды. Озь къадыны Умму Хаким бинт Харис бин Хишам биат-ы нисада мусульман олгъан ве Ресулуллахтан Икриме ичюн аман истеген эди. Умму Хакимнен Меккеге къайтты. Ресулуллахнынъ узурына барып, афу истеди. Ресулуллах да эль ачып, магъфирет истеди. Икриме радыяллаху анху да имангъа кельгенден сонъ пек джехд ве гъайрет этти. Асхаб-ы кирамнынъ къараманларындан олды. Умманда, Йеменде джихад этип, Ярмук дженкинде шеит тюшти.

Вахши бин Харб Хабеши: Ухуд гъазвасында Азрети Хамзаны радыяллаху анху шеит эткен эди. Мусульманлар оны ольдюрмеге пек истек косьтере эдилер. Ухудда Ресулуллах бир къач кяфирге беддуа эткен эди. «Вахшиге неге лянет этмейсинъ?» дегенлеринде: «Мирадж геджеси Хамза иле Вахшининъ къол-къолгъа, берабер дженнетке киргенлерини корьген эдим» буюргъан эди. Вахши Меккенинъ фетхи куню къачты. Пешман олып, таифлилернен берабер Мединеде месджитке келип, селям берди. Ресулуллах селямыны алды. Иман этти. Афугъа къавушты. Амма Ямаме тарафына кетмеси эмир олунды. Ресулуллахкъа къаршы пек утанып, башы огюнде яшады. Бир даа Мединеге кельмеди. Иман эткенде, тертемиз олды. Бутюн эвлиядан юксек олды.

«Меним алым иле сизинъ алынъыз Юсуф (алейхисселям) къардашларына айткъаны киби оладжакъ. Онынъ киби мен де: „Бугунь мен артыкъ сизден япкъанларынъыз ичюн эсап сорамайджагъым (сизинъ хаталарынъызны юзюнъизге урмайджагъым). Аллаh Тааля сизни магъфирет буюрсун“ (Юсуф суреси: 92) дейим. Барынъыз. Азатсынъыз, сербестсинъиз» Хадис-и шериф

Иджретнинъ он биринджи йылында Ямамеде муртедлернен пек шиддетли дженк олды. Мусейлиме ордусындан йигирми бинъ, Халид бин Велид аскеринден эки бинъ киши ольди. Эвеля мусульманлар бозулды. Сонъра Азрети Вахши къараманджа уджюм этип, Азрети Хамзаны шеит эткен мызрагъынен Мусейлимету’ль-кеззабны ольдюрди.18 Буны корьген мусульманлар уджюм эттилер ве зафер къазанылды. Ресулуллахнынъ бир вакъытлары Вахшини Ямаме тарафына ёллагъанынынъ буюк бир муджизе олгъаны бойлеликнен ортагъа чыкъты. Иджрий он экинджи йылда олгъан Ярмук дженкинде де булунып, румларгъа къаршы пек чокъ къараманлыкълары корюльди. Хумуста ерлешти. Азрети Осман заманында анда вефат этти.

Къабул эйлер эди сучлулардан узьрни афу ве лютфинен,
Азиму’ль-хулкъ эди, шефкъатли, ханнан о керем кяны.
Байлыкъны севмейип, фукъареликни север, онынънен фахр этер эди,
Мискинлерни озюне ихван эйлер эди о керем кяны.
Урбасына ямау тикип, на’лын кийер эди,
Эр хастагъа барып дерман эйлер эди о керем кяны.
Эхл-и бейтининъ хызметлерини де озю къуванып этер эди,
Бутюн мушкюллерни къолай эйлер эди о керем кяны.
Арпа отьмеги ве мерджимек шорбасы ичюн де
Давет олунса, мусафир олур эди о керем кяны.
Минер эди гях деве, гях ат, гях къатыр, гях эшек,
Базан ялын аякъ юрер эди о султан, о керем кяны.