ХАДЖНЫНЪ ФАРЗ ОЛМАСЫ
Ислямнынъ беш шартындан бири олгъан хадж да иджретнинъ докъузынджы йылында фарз къылынды. Назиль олгъан ает-и керимеде шойле буюрыла эди: «Анда (Кябеде) ачыкъ-айдын аляметлер, Ибрахимнинъ макъамы бар. Ким о ерге кирсе, уджюмден эмин олур. Онъа барып оладжакъ ёл имканыны тапкъанларнынъ (кучю еткенлернинъ) о Бейтни хадж (ве зиярет) этмеси Аллаh Таалянынъ инсанлар узериндеки бир акъкъы, фарзыдыр. Ким бу фарзны инкяр этсе, шубесиз ки, Аллаh Тааля бутюн алемлерден мустагънийдир (ич бир шейге мухтадж дегильдир).»1 Фахр-и алем саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимиз Аллаh Таалянынъ бу эмрини асхабына бильдирди. Озю де Зилькъаде сонъунда хадж этмек истеди. Мушриклернинъ чыплакъ алда таваф эткенлери хабери кельгенде, оларнен бу шекильде бир ерде олмакъны мунасип корьмеди. Менасикни огретмек ичюн Азрети Эбу Бекирни хадж эмири тайин этти.
Азрети Эбу Бекирнинъ ве Азрети Алининъ хаджгъа ёлланмасы
О йыл Асхаб-ы кирам Азрети Эбу Бекирнинъ эмирлигинде учь юз кишилик бир керваннен Меккеге кетти. Шу вакъыт Бераэ суресининъ ильк ает-и керимелери назиль олды. Анда анълашмалар акъкъында базы укюмлер бильдирильди. Севимли Пейгъамберимиз бу укюмлерни бильдирмек ичюн Азрети Алини де Меккеге ёллады.2
О заман араплар арасында яйгъын олгъан бир адетке коре, бир анълашма япылса я да япылгъан бир анълашма бозулса, буны озю япкъан я да онынъ тайин эткен бир акърабасы ильян эте эди. Пейгъамбер Эфендимиз бу иш ичюн Азрети Алини хадж керванынынъ артындан Меккеге ёллады. Азрети Али кервангъа етишип, берабер Меккеге кирдилер.3 Азрети Эбу Бекир бир хутбе окъуды ве хадж ибадетини анълатты. Асхаб-ы кирам алейхимуррыдван огретильген эсасларгъа коре хадж яптылар. Хадж ибадети эда этильгенде, Азрети Али де Минада «Джемре-и Акъабе» деген ерде бир хутбе окъуды. Бу хутбесинде:
«Эй инсанлар! Мени сизге Ресулуллах ёллады» деп сёзге башлады ве Бераэ суресининъ ильк ает-и керимесини окъуды. Бундан сонъ: «Мен сизге дёрт шейни бильдирмеге мемурым» деди. Бу дёрт шей шулар эди:
1. Му’минлерден башкъа ич кимсе дженнетке кирип оламаз.
2. Бу йылдан сонъ ич бир мушрик Кябеге якъынлашып оламайджакъ.
3. Ич бир кимсе Кябени чыплакъ таваф этмейджек. (О заман мушриклер Кябени чыплакъ алда таваф эте эдилер.)
4. Ким Ресулуллахнен анълашма япкъан олса, муддети биткендже о анълашма мутебер оладжакъ. Бундан тыштакилерге дёрт ай мухлет берильгендир. Бундан сонъ ич бир мушрик ичюн ахт ве химае ёкътыр.
«Анда (Кябеде) ачыкъ-айдын аляметлер, Ибрахимнинъ макъамы бар. Ким о ерге кирсе, уджюмден эмин олур. Онъа бир ёл тапкъанларнынъ (кучю еткенлернинъ) о Бейтни хадж (ве зиярет) этмеси Аллаh Таалянынъ инсанлар узериндеки бир акъкъы, фарзыдыр» Ал-и Имран: 97
О куньден сонъ ич бир мушрик Кябеге кельмеди ве ич кимсе Кябени чыплакъ таваф этмеди. Бу шейлер бильдирильгенден сонъ, мушриклернинъ чокъусы мусульман олды. Хадж фарызасы ерине кетирильгенден сонъ, Азрети Эбу Бекир ве Азрети Али янларындаки Асхаб-ы кирамнен Мединеге къайттылар.4
Халид бин Велиднинъ Йемен сериеси
Севимли Пейгъамберимиз иджретнинъ онунджы йылында Ребиуль-эввель айында Халид бин Велидни дёрт юз муджахиднен Йемен этрафында олгъан Харис бин Ка’б огъулларыны Ислямгъа давет этмек ичюн ёллады. Азрети Халид бин Велид Ресулуллах Эфендимизнинъ эмри узерине бу къабилени учь кунь бир-биринден сонъ Ислямгъа давет этти. Олар да даветке джевап берип мусульман олдылар.
Кунеш чешмесинден эр вакъыт фейз сувы энер,
Къабринъни янъылагъан мимаргъа керек олса сув.
Джеэннем къоркъусы янгъан гонълюме гъам атеши салды,
Умютим бар ки, ихсанынънынъ булуты о атешке сепер сув.
Сени макътамакънынъ берекетинден Фузулийнинъ сёзлери джевхер олды,
Нисан булутындан шахане инджиге дёнген киби сув.
Къыямет куню гъафлет юкъусында олгъанлар уянгъанда,
Асрет яшларындан уяныкъ козьлер тёккенде сув,
Умютим одыр ки, махшер куню махрум къалмагъайым,
Висаль чешменъ берсин манъа, дидаргъа сувсагъангъа, сув.
Фузулий
Иджрий онунджы йылда олгъан вакъиалар
Иджретнинъ онунджы йылында Ислямиет бутюн Арабистан ярымадасына яйылды. Докъузынджы йылдаки киби бу йыл да Арабистаннынъ эр тарафындан инсанлар топ-топ Мединеге келе, мусульман олмакънен шерефленмек, эбедий сеадетке къавушмакъ ичюн бир-бирилеринен ярыша эдилер. Артыкъ Арабистанда мусульманларгъа къаршы тураджакъ ич бир кучь къалмагъан, Ислямиет эр тарафкъа аким олгъан эди. Тек базы еудий ве христиан къабилелери мусульман олмагъан эди.
Кене бу йыл Ресул-ы Экрем саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимиз неджранлы христианларгъа мектюп ёллап, оларны Ислямгъа давет этти. Олар да он дёрт кишини сайлап, Ресулуллахнынъ алларыны огренмек ичюн Мединеге ёлладылар. Эйет бир муддеттен сонъ сульх анълашмасы япты. Олардан базылары даа сонъ озь истеклеринен мусульман олдылар. О йыл Йемен валиси Базан вефат этти. Олюм хабери кельгенде, Ресулуллах онынъ юртуны болип, бир къысмыны огълу Шехрге, бир къысмыны Эбу Муса эль-Эш’арийге, бир къысмыны Я’ля бин Умейеге ве бир къысмыны да Муаз бин Джебельге берди.
Пейгъамбер Эфендимиз бу йыл Ислям яйылгъан бутюн юртларгъа валилер ёллады. Азрети Али де учь юз кишинен Йеменде олгъан Мудледж къабилесини Ислямгъа давет этмек ичюн ёлланды. Эвеля къаршы чыкъып, Ислям аскерине окъ аттылар. Дерал къаршылыкъ берильди. Йигирми киши ольдюрильди. Чокъусы дагъылды. Азрети Али радыяллаху анху асхабнынъ душманны къувмасына мани олды. Оларгъа насиат этип, кене Ислямгъа давет этти. Къабул этип, имангъа кельдилер. Тез аджеле иле Мединеге къайтып, Ресулуллахкъа Меккеде етиштилер. Бу йыл да докъузынджы йылдаки киби эльчилер кельмеге девам этти. Бири Гъамид, бири де Бени Ханифе эльчисидир. Ресулуллахнынъ меджлисине келип, мусульман олдылар.
Неджашининъ къыз къардашынынъ огълу Фируз келип, мусульман олды. Абд-и Къайстан да бир эйет келип, мусульман олдылар.
О йыл Ресулуллахнынъ огълу Ибрахим бир буджукъ яшында вефат этти. Ресулуллах бу джигерпаресини гъайып эткенде, мубарек козьлери яшларнен толды. Азрети Ибрахим Бакъи къабристанында Осман бин Маз’уннынъ янына дефн этильди. Къабрининъ усьтюне ильк кере сув сепильген де о олды.5
Бичаредир умметинъ, исьянына бакъма,
Ред эли урып, асретнен джеэннемде якъма,
Мерхамет эйле, аман, айрылыкъ атешинъде якъма,
Эписи арасында гунахкяр къулунъ Гъалибни ташлама.
Сенсинъ Аhмед, Маhмуд ве Муhаммед, Эфендим,
Хакътан бизге къуветленген султансынъ, Эфендим.
Шейх Гъалиб
«Мазлумнынъ беддуасындан сакъынынъыз. Мазлумнынъ дуасынен Азрети Хакъ Тааля арасында перде ёкътыр» Хадис-и шериф
Ислямиетнинъ Арабистан ярымадасында яйылувы
