Севимли Пейгъамберим

ЭКИНДЖИ БОЛЮК КЪАБИР АЯТЫ

Пейгъамбер Эфендимизнинъ къабринде тири олмасы

Пейгъамберлер бизим бильмегенимиз бир аятнен къабирлеринде тиридирлер. Эвлия ве шеитлер де тиридирлер. Оларнынъ тири олмасы сёзде дегиль. Тамамынен тиридирлер. Ал-и Имран суресининъ 169-нджы ает-и керимесинде меален: «Аллаh Тааля ёлунда ольдюрильгенлерни олю санманъыз! Олар Рабблерининъ янында тиридирлер. Рызыкъландырылалар» буюрылды.

Бу ает-и кериме шеитлернинъ тири олгъанларыны бильдире. Пейгъамберлер исе, эльбетте, шеитлерден даа илериде ве даа усьтюндирлер. Ислям алимлерине коре эр пейгъамбер шеит оларакъ вефат эткендир. Ресулуллах Эфендимиз сонъки хасталыгъында: «Хайберде ашагъан ашымнынъ агъырысыны эр вакъыт дуяр эдим» буюрды.1 Бу хадис-и шериф Ресулуллах Эфендимизнинъ шеит оларакъ вефат эткенини бильдире. Бу себептен Эфендимизнинъ бутюн шеитлер киби къабринде тири олгъаны бундан да анълашыла.

«Бухарий» ве «Муслим» китапларында бильдирильген хадис-и шерифте: «Мирадж геджесинде Мусанынъ (алейхисселям) къабри янындан кечирильдим. Мезарында аякъ усьтюнде намаз къыла эди» буюрылды.2

Башкъа бир хадис-и шерифте: «Аллаh Тааля топракънынъ пейгъамберлерни чюрютмесини арам эткендир» буюрылды.3 Бунынъ догъру олгъаныны алимлер бир сёзден бильдирелер. «Бухарий» ве «Муслим» китапларында: «Аллаh Тааля Мирадж геджесинде бутюн пейгъамберлерни Пейгъамберимизге ёллады. Оларгъа имам олды ве эки рекят намаз къылдылар» деп язылгъан.

Намаз къылмакъ рукю ве седжде япмакънен олур. Бу хабер оларнынъ тири оларакъ, джеседнен, беденнен къылгъанларыны косьтере. Муса алейхисселямнынъ къабринде намаз къылмасы да буны косьтере. «Мишкят» китабынынъ сонъки джилдинде, Мирадж бабынынъ биринджи фаслынынъ сонъунда Муслимден алып Эбу Хурейренинъ бильдирген хадис-и шерифинде: «Аллаh Тааля манъа косьтерди. Муса (алейхисселям) аякъ усьтюнде намаз къыла эди, арыкъ эди. Сачлары дагъыныкъ ве саркъыкъ дегиль эди. Шен’е къабилесинден бир йигит киби эди. Иса (алейхисселям) Урве бин Месуд Сакъифийге бенъзей эди» буюрылды.4 Шен’е – Йеменде булунгъан эки къабиленинъ адыдыр. Бу хадис-и шерифлер пейгъамберлернинъ Рабблерининъ янында тири олгъанларыны косьтере. Оларнынъ джеседлери (беденлери) рухлары киби латиф олгъан. Кесиф ве къаты дегиль. Мадде ве рух алеминде корюнип олурлар. Бунынъ ичюн пейгъамберлер рухлары ве беденлеринен корюнип олурлар. Хадис-и шерифте Муса ве Иса алейхимасселямнынъ намаз къылгъанлары бильдириле. Намаз къылмакъ чешит арекетлер япмакътыр. Бу арекетлер беденнен олур, рухнен олмаз. Муса алейхисселям акъкъында: «Орта бойлу, эти аз, арыкъ, сачлары топлу корьдим» буюрмасы онынъ рухуны дегиль, беденини корьгенини косьтере.

«Аллаh Тааля ёлунда ольдюрильгенлерни олю санманъыз! Олар Рабблерининъ янында тиридирлер. Рызыкъландырылалар» Ал-и Имран: 169

Имам-ы Бейхакъий буюрды ки: «Пейгъамберлер мезаргъа къоюлгъандан сонъ, рухлары беденлерине кери бериле. Биз оларны коралмаймыз. Мелеклер киби корюнмез олурлар. Ялынъыз Аллаh Тааля керамет оларакъ ихсан эткен сечильген кимселер корип олурлар.» Имам-ы Суютий де бойле бильдирген. Чокъ кимселер селямларгъа къабр-и сеадеттен джевап берильгенини чокъ кере эшиткенлер. Башкъа къабирлерден де селямларгъа джевап берильгени чокъ эшитильген.

Хадис-и шерифте де: «Манъа селям берильгенде, Аллаh Тааля рухумны кери ёллар, онъа джевап беририм» буюрылды.5

Азрети Имам-ы Суютий буюрды ки: «Ресулуллах Джемаль-и иляхийни корьмеге далгъандыр. Бедендеки дуйгъуларны унуткъандыр. Бир мусульман селям бергенде, мубарек руху бу алдан айрылып, беден дуйгъуларыны алыр. Дюньяда бойле олгъанлар да аз дегиль. Бир дюнья иши я да ахирет иши пек зияде тюшюнильгенде, инсан янында лаф этильгенни эшитмез. Джемаль-и иляхийге далгъан кимсе бир сесни эшитип олурмы?»

Азрети Къады Ияз «Шифа» китабында Сулейман бин Сухаймнынъ риваетини бильдире: «Бир гедже тюшюмде Фахр-и кяинат Эфендимизни корьдим. „Я Ресулаллах! Келип санъа селям берген кимселернинъ селямыны билесинъизми?“ дедим. „Эбет, билем, оларнынъ селямыны алып, джевап берем“ буюрды.» Пейгъамберлернинъ мезарларында тири олгъаныны бильдирген хадис-и шерифлер о къадар чокътыр ки, бир-бирини къуветлендирелер. Меселя: «Къабримнинъ янында мен ичюн окъулгъан салаватны эшитем. Узакъ ерлерде окъулгъанлары манъа бильдириле» буюрылгъан. Бу хадис-и шерифни Эбу Бекир бин Эби Шейбе бильдирген. Бу ве бунъа бенъзеген хадис-и шерифлер алты буюк хадис имамынынъ китапларында бар. Азрети Абдуллах бин Аббастан Ибн Эби’д-Дунья хабер берген хадис-и шерифте: «Бир кимсе бир танышынынъ къабрине огърап селям берсе, мейит оны таныр ве джевап берир. Танымагъан мейитке селям берсе, мейит къуванып джевап берир» буюрылды.

Ресулуллах дюньянынъ эр еринде бир вакъытта салават ве селям эткенлернинъ эр бирине айры-айры насыл джевап берир деп соралса, уйле вакъты кунешнинъ бир аньде бинълердже шеэрге нур сачкъаны кибидир, деп джевап бериле. Азрети Ибрахим бин Бишар: «Хадж эткенден сонъ, къабр-и сеадетни зиярет этмек ичюн Мединеге бардым. Худжре-и сеадетнинъ огюнде селям бердим. „Ве алейкесселям“ джевабыны эшиттим» буюргъан.

Бир хадис-и шерифте: «Мен ольгенден сонъ да тири экенимдеки киби анъларым» буюрылды. Башкъа бир хадис-и шерифте: «Пейгъамберлер къабирлеринде тиридирлер ве намаз къыларлар» буюрылды.6

Эвлиянынъ буюклеринден Азрети Сейид Ахмед Рифаийнинъ ве чокъ велилернинъ Ресулуллахкъа берген селямларынынъ джевабыны эшиткенлери ве Ахмед Рифаийнинъ Ресулуллахнынъ мубарек элини опмекнен шерефленгени пек сагълам китапларда язылгъан. Имам-ы Суютий китабында шойле буюра: «Юксек дереджедеки велилер пейгъамберлерни ольмеген киби корерлер. Пейгъамбер Эфендимизнинъ Муса алейхисселямны мезарында тири оларакъ корьмеси бир муджизе эди. Эвлиянынъ да бойле корьмеси кераметтир. Кераметке инанмамакъ джаилликтен келир.»

Ибн Хиббан, Ибн Мадже ве Эбу Давуднынъ бильдирген хадис-и шерифинде: «Джума куньлери манъа чокъ салават окъунъыз! Олар манъа бильдирилир» буюрылды. «Ольгенден сонъ да бильдирилирми?» денильгенде: «Топракъ пейгъамберлернинъ беденини чюрютмез. Бир му’мин манъа салават окъугъанда, бир мелек манъа хабер берип: „Умметинъден феляннынъ огълу фелян санъа селям ёллады ве дуа этти“ дер» буюрды.

Ресулуллах Эфендимиз тири экенде асхабына Аллаh Таалянынъ бир рахмети, буюк бир нимети олгъаны киби, вефатындан сонъ да бутюн умметине буюк бир ниметтир. Яхшылыкъларгъа себептир. Бекир бин Абдуллах Музенийнинъ ривает эткен хадис-и шерифинде Ресул-ы Экрем: «Аятым сиз ичюн хайырлыдыр. Манъа анълатырсынъыз, мен де сизге анълатырым. Ольгенимден сонъ вефатым да сиз ичюн хайырлы олур. Амеллеринъиз манъа косьтерилир. Яхшы ишлеринъизни корьгенимде, Аллаh Таалягъа хамд этерим. Фена ишлеринъизни корьгенимде, сиз ичюн афу ве магъфирет тилерим» буюрды.7

Азрети Къусем бин Аббас Ресулуллах Эфендимизнинъ дефн хызметинен шерефлене эди. Къабирдеки хызмет биткенде, энъ сонъ о чыкъты. О шойле деди: «Ресулуллахнынъ мубарек юзюни энъ сонъ корьген меним. Къабиринде мубарек дудакълары къыбырдай эди. Усьтюне эгилип, къулакъ бердим. (Я Рабби! Умметим!… Я Рабби! Умметим!…) дей эди.»8

Пейгъамбер Эфендимизни корьмек

Ресулуллах Эфендимиз юкъуда ве уяныкъ экенде корюнип олурмы? Корюнип олса, корюнген озюми, яхут бенъзерими? Алимлеримиз бунъа чешит джеваплар бердилер. Къабиринде тири олгъаныны бир сёзден бильдиргенден сонъ, чокъусы озюнинъ корюнгенини бильдирдилер. Бойле олгъаны хадис-и шерифлерден де анълашыла. Бир хадис-и шерифте: «Мени тюшюнде корьген уяныкъ экенде корьген кибидир» буюрылды.9 Бунынъ ичюн Азрети Имам-ы Невевий: «Оны тюшюнде корьмек тамам озюни корьмектир» деди. Хадис-и шерифте: «Мени тюшюнде корьген догъру корьгендир. Чюнки шейтан меним шеклиме киралмаз» буюрылды.10

«Мени тюшюнде корьген уяныкъ экенде корьген кибидир» Хадис-и шериф

Азрети Ибрахим Лекъаний шойле буюра: «Хадис алимлери Ресулуллахнынъ тюште олгъаны киби уяныкъ экенде де корюнип оладжагъыны бир сёзден бильдиргендирлер.» Эр эки алгъа да чокъ мисаллер берильмек мумкюн. Олардан бир къачыны бильдирейик:

Азрети Муинуддин-и Чешти баргъан эр бельдеде мезарлыкъларны зиярет этер, анда бир муддет къалыр эди. Баргъан ерлеринде танылып, белли олгъанда, токътамаз, кимсеге хабер бермеден гизли оларакъ чыкъып кетер эди. Бу сеяатларындан бири де Меккеге олгъан. Мекке-и мукерремеге барып, Кябе-и муаззаманы зиярет этти. Бир муддет Меккеде къалып, андан Медине-и мунаввереге кетти. Пейгъамберимизнинъ къабр-и шерифини зиярет эткен бир кунь тюрбесинден: «Муинуддинни чагъырынъыз!» деген бир сес эшитильди. Бу эмир узерине тюрбедар: «Муинуддин!» деп багъырды. Бир къач ерден: «Буюрынъыз!» деген сес эшитильди. Сонъра да: «Къайсы Муинуддинни истейсинъ? Мында ады Муинуддин олгъан чокъ киши бар» дедилер. Бунынъ узерине тюрбедар кери къайтып, Равза-и мутаххаранынъ къапысында аякъ усьтюнде турды. Эки кере: «Муинуддин-и Чештини чагъыр!» деп нида эткен бир сес эшитти. Тюрбедар бу эмир узерине джемааткъа къаршы: «Муинуддин-и Чештини истейлер!» деп багъырды.

Азрети Муинуддин-и Чешти бу сёзни эшиткенде, бутюнлей башкъа бир алгъа кирди. Агълап, козь яшлары тёкип ве салават окъуп, севимли Пейгъамберимизнинъ тюрбесине якъынлашты ве эдепнен аякъ усьтюнде турды. Шу вакъыт: «Эй Къутб-и мешаих! Ичери кель!» деген бир сес эшитти.

Пейгъамберимиз буюрды ки: «Сен меним диниме хызмет этиджисинъ. Сенинъ Хиндистангъа бармагъынъ керек. Хиндистангъа бар. Анда Эджмир деген бир шеэр бар. Анда меним эвлядымдан (торунларымдан) Сейид Хусейн адлы бири бар. О ерге джихад ве гъазва ниетинен баргъан эди. О шимди шеит олды. Эджмир кяфир элине тюшмек узьредир. Сенинъ анда бармагъынъ себебинен ве берекетинен Ислямиет яйыладжакъ, кяфирлер исе хакъир олып, кучьсиз ве тесирсиз къаладжакълар.» Сонъра онъа бир нар берди ве: «Бу наргъа дикъкъатнен бакъ, къайда бараджагъынъны корип анъла» буюрды. Азрети Муинуддин-и Чешти Пейгъамбер Эфендимизнинъ берген нарыны алып, эмир этильгени киби бакъты ве шаркънен гъарп арасыны тамамынен корьди. Азрети Ахмед Рифаий хаджгъа кеткен эди. Къайтышында Медине-и мунаввереде Ресул-ы Экрем Эфендимизнинъ мубарек тюрбесини зиярет эткен вакъытта, шу манада бир манзуме айтты:

Узакъта эдик, топрагъынъны опмек ичюн, эфендим,
Озюм келалмай, векиль оларакъ рухумны ёллай эдим.
Шимди сени зиярет нимети насип олды,
Узат мубарек элинъни, опсин дудагъым, эй Хабиб!

Шиир биткенде, севимли Пейгъамберимизнинъ къабринден мубарек эллери корюнди. Сейид Ахмед Рифаий де пек буюк тазим ве урьметнен Пейгъамбер Эфендимизнинъ мубарек элини опти. Анда булунгъанларнынъ эписи вакъианы шашып корьдилер. Пейгъамбер Эфендимизнинъ мубарек эллерини опкенден сонъ, Равза-и мутаххаранынъ къапыларынынъ эшиклерине ятты. Агълап, андаки джемаатнынъ эписине: «Усьтюмден басып кечинъиз!» деп ялварды. Алимлер башкъа къапылардан чыкъмагъа меджбур олдылар. Бу керамет пек мешур олып, тильден-тильге бизим куньлеримизге къадар кельген. Азрети Ибн Абидиннинъ динге уювдаки аллары мешурдыр, кераметлери ве менкъибелери чокътыр.

Беш вакъыт намазда эт-тахиятны окъугъанда, Ресулуллах Эфендимизни баш козюнен коре эди. Коралмагъан вакъытта о намазны янъыдан къыла эди. Ислям алимлерининъ энъ буюклеринден, экинджи бинъ йылнынъ муджеддиди Азрети Имам-ы Раббани Ахмед Фаруки Серхенди буюрды ки: «Рамазан-ы шерифнинъ сонъки куньлеринде пек гузель бир ал мейдангъа чыкъты. Тёшегимде узанып ята эдим. Козьлеримни юмгъан эдим. Тёшегимнинъ усьтюне башкъа бирисининъ келип отургъаныны дуйдым. Бир де не корейим: эвельки ве сонъки кельгенлернинъ сейиди, эфендиси эди. Тез озюмни топладым. Севимли Пейгъамберимиз буюрды ки: „Сенинъ ичюн иджазет язмагъа кельдим. Ич кимсеге бойле бир иджазет язмадым.“ Корьдим ки, о иджазетнаменинъ метнинде бу дюньягъа аит буюк лютфлер, аркъасында да о дюньягъа аит чокъ инаетлер язылгъан эди.»

Азрети Абдулкъадир-и Гейляний «Гунье» китабында Азрети Ибрахим Темимийден накъл этип анълата: Хызыр алейхисселям манъа: «Эгер тюшюнъде Ресулуллахны корьмек истесенъ, акъшам намазыны къылгъандан сонъ, ятсыгъа къадар ич кимсенен лаф этмеден турып, акъшам намазындан сонъки эввабин намазыны къыларсынъ. Эр эки рекятта бир селям берирсинъ.

Эр рекятта бир кере Хамд, яни Фатиhа суресини ве еди кере Ихлас суресини окъурсынъ. Ятсы намазыны да джемаатнен къылгъандан сонъ эвинъе келип, витрни къыларсынъ. Юкъламагъа ятаджагъынъ вакъытта да эки рекят намаз къылып, эр рекятта Хамд ве Ихлас суресини еди кере окъурсынъ. Намаздан сонъ седждеге къапанып, еди кере Аллаh Таалягъа истигъфар этерсинъ, еди кере де: „Субханаллахи вельхамдулиллахи веля иляхе иллаллаху валлаху экбер веля хавле веля къуввете илля биллахиль-алийиль-азим“ дерсинъ. Сонъра башынъны седждеден котерип отурып, эллеринъни котерип: „Я Хайю, я Къайюм, я Зе’ль-джеляли ве’ль-икрам, я Иляхе’ль-эввелине ве’ль-ахирин, ве я Рахмане’д-дунья ве’ль-ахирети ве Рахимехума, я Рабби, я Рабби, я Рабби, я Аллаh, я Аллаh, я Аллаh“ дерсинъ.

Сонъра аякъкъа турып, айны дуаны окъурсынъ. Сонъра седждеге къапанып, айны дуаны окъурсынъ. Сонъра башынъны седждеден котерип, къыблеге айланып, истегенинъ шекильде ятып юкъларсынъ. Юкъу баскъангъа къадар Пейгъамбер Эфендимизге салават-ы шерифе кетирирсинъ» деди.

Мен: «Бу дуаны кимден огренген олсанъ, манъа бильдирмегинъни истейим» дедим. Азрети Хызыр: «Манъа инанмайсынъмы?» деди. «Муhаммед алейхисселямны хакъ пейгъамбер оларакъ ёллагъан Аллаh Таалягъа ант этем ки, санъа инанам» дедим.

Хызыр алейхисселям: «Мен Ресулуллахнынъ бу дуаны огреткен ве васиет эткен меджлисинде эдим. Бу дуаны О огреткен кимседен огрендим» буюрды. Мен де Хызыр алейхисселямнынъ айткъаны киби яптым. Тёшегимде Пейгъамбер Эфендимизге салават-ы шерифе окъумагъа башладым. Пейгъамбер Эфендимизни кореджегимнинъ севинчинден юкъум къачты ве сабагъа къадар юкълаялмадым.

«Хадис алимлери Ресулуллахнынъ тюште олгъаны киби уяныкъ экенде де корюнип оладжагъыны бир сёзден бильдиргендирлер» Ибрахим Лекъаний (рахметуллахи алейх)

Саба намазыны къылып, кунеш котерильгенге къадар отурдым. Духа, яни къушлукъ намазыны къылдым. Озь-озюме: «Акъшамгъа етишсем, тюневин гедже япкъаным киби япарым» дедим. О аньде юкълап къалгъаным. Тюшюмде мелеклер келип, мени дженнетке алып кеттилер. Анда якъут, зумрют ве инджиден япылгъан кошк ве сарайлар, балдан, сюттен ве дженнет ичимликлеринден озенлер корьдим. Мени дженнетке алып баргъан мелеклерге: «Бу кошк ким ичюн?» деп сорадым. Мелеклер: «Сенинъ ишлеген амелинъни япкъанлар ичюн» дедилер. Дженнет ашларындан ашатмагъандже ве дженнет сувларындан ичирмегендже, мени дженнеттен чыкъармадылар. Сонъра мени дженнеттен чыкъарып, булунгъан ериме кетирдилер.

Сонъра Ресулуллах Эфендимиз янында етмиш пейгъамбер ве эр эки саф арасы шаркънен гъарп арасы къадар олгъан етмиш саф мелекнен манъа келип селям берди ве элимни тутты. Шу вакъыт мен: «Я Ресулаллах! Хызыр алейхисселям бу хадисни сенден эшиткенини бильдирди» дедим. Пейгъамбер Эфендимиз: «Хызыр догъру айтты, анълаткъанлары догърудыр. Хызыр ер юзюндекилернинъ энъ алимидир. Эбдалларнынъ реисидир. Ер юзюндеки Аллаh аскерлериндендир» буюрды.

Мен кене: «Я Ресулаллах! Бу амельни ишлеген кимсеге меним бу корьгенимден башкъа бир къаршылыкъ бармы?» дедим. «Сенинъ корьгенинъден, санъа ихсан олунгъандан даа усьтюн не къаршылыкъ ола билир? Сен дженнеттеки еринъни ве макъамынъны корьдинъ. Дженнетнинъ мейвеларындан ашадынъ, ичимликлеринден ичтинъ. Меннен берабер мелеклерни ве пейгъамберлерни корьдинъ. Урийлерни корьдинъ» буюрды.

«Я Ресулаллах! Меним япкъан амелимни япып да, тюшюнде меним корьгенимни корьмеген кимсеге манъа ихсан олунгъан бериледжекми?» дедим. «Мени хакъ пейгъамбер оларакъ ёллагъан Аллаh Таалягъа ант этем ки, о кимсенинъ ишлеген буюк гунахлары афу олуныр. Аллаh Таалянынъ о кимсеге олгъан гъадабы котерилир. Мени хакъ пейгъамбер оларакъ ёллагъан Аллаh Таалягъа ант этем ки, бу амельни япкъан кимсе тюшюнде сенинъ корьгенинъни корьмесе де, санъа берильген онъа да берилир. Семадан бир сес: „Аллаh Тааля бу амельни ишлеген кимсени ве шаркътан гъарпкъа къадар олгъан уммет-и Муhаммедни магъфирет этти“ деп сесленир» буюрды.

«Я Ресулаллах! Мен сенинъ джемалинъни ве дженнетни корьгеним киби, о кимсенинъ де булардан насиби бармы?» дедим. «Эбет, эписи де берилир» буюрды.

«Я Ресулаллах! Эркек ве къадын бутюн му’минлерге бу дуаны огретмек ве севапларыны бильдирмек мунасип олурмы?» дегенимде: «Мени хакъ пейгъамбер оларакъ ёллагъан Аллаh Таалягъа ант этем ки, бу амельни Аллаh Тааля саид оларакъ яраткъан кимселерден башкъасы ишлемез» буюрды. Тюшюнде Пейгъамберимиз Муhаммед алейхисселямны акъикъий шеклинен корьген кимсе, шубесиз, Оны корьген олур. Чюнки шейтан Онынъ шеклине киралмаз. Лякин шейтан башкъа шекильге кирип корюнип олур. Ресулуллахны танымагъан кимсе ичюн буны айырмакъ къолай олмаз. Базы алимлер де: «Пейгъамбер Эфендимизни башкъа шекильде корьмек де кене Оны корьмек олур. Лякин бу, о кишининъ диндеки эксиклигине аляметтир. Пейгъамбер Эфендимизни тюшюнде акъикъий шеклинен корьген ве му’мин оларакъ ольген эр кес дженнетке кетер» буюргъанлар.

Эбу Хурейре Эфендимизнинъ шу хадис-и шерифини бильдирди: «Бир кимсе джума геджесинде эки рекят намаз къылса, эр рекятта Фатиhа ве Аету’ль-курсийни бирер, Ихлас суресини он беш кере окъуса, намаздан сонъ бинъ кере: „Аллаhумме салли аля Муhаммедини’н-небийи’ль-уммийи“ десе, дигер джума кельмеден эвель мени тюшюнде корер. О кимсенинъ кечкен ве келеджек бутюн гунахлары багъышланыр. Дженнет мени корьгенлер ичюндир.»

Пейгъамбер Эфендимизнинъ къабр-и шерифини зиярет

Фахр-и кяинат Эфендимиз буюрды ки: «Ким вефатымдан сонъ мени зиярет этсе, мени аятта экенде зиярет эткен кибидир.» «Мир’ат-ы Медине» китабында бильдирильген бир хадис-и шерифте: «Къабримни зиярет эткенге шефаатым ваджип олды» буюрды. Бу хадис-и шерифни Ибн Хузейме, Беззар, Даре-Къутний ве Табераний хабер берелер. Азрети Беззарнынъ бильдирген башкъа бир хадис-и шерифинде: «Къабримни зиярет эткенге шефаатым аляль олды» буюрылды. «Муслим-и шериф»де ве Эбу Бекир бин Меккярийнинъ «Му’джем» китабында бильдирильген хадис-и шерифте: «Бир кимсе мени зиярет этмек ичюн кельсе ве башкъа бир шейге ниети олмаса, къыямет куню онъа шефаат этмемни хакъ эткен олур» буюрылды. Бу хадис-и шериф Ресулуллахнынъ (саллаллаху алейхи ве селлем) озюни зиярет этмек ичюн Медине-и мунаввереге кельгенлерге шефаат этеджегини хабер бере.

Сакъын эдепни терк этмектен, Худанынъ севгилисининъ сокъагъыдыр бу,
Назаргях-ы иляхийдир, макъам-ы Мустафадыр бу!
Фелекте янъы ай Бабу’с-Селямнынъ кокюси ачыгъыдыр,
Онынъ кандили Джевза, нур ве зиянынъ догъгъан еридир бу.
Хабиб-и Кибриянынъ юкъу еридир, фазилетте
Дженаб-ы Кибриянынъ Аршындан да усьтюн ердир бу.
Бу топракънынъ нурундан ёкълукъ къаранлыгъы кетти,
Бутюн варлыкъ козюне сюрме этип, корьмезликтен къуртулды бу.
Эдепни козетмек шартынен кир, Наби, бу дергяхкъа,
Мукъаддес мелеклернинъ таваф ери, пейгъамберлернинъ опкен ери бу!
Наби

Даре-Къутнийнинъ хабер берген башкъа бир хадис-и шерифинде: «Хадж этип де мени зиярет этмеген кимсе мени инджиткен олур» буюрылды. Ресулуллахнынъ (саллаллаху алейхи ве селлем) зиярет олунмакъ истемеси, умметининъ бу ёлдан да севап къазанмасы ичюндир. Бунынъ ичюн фыкъыхчы алимлеримиз хадж вазифесини япкъандан сонъ Медине-и мунаввереге келип, Месджид-и шерифте намаз къылар эдилер. Сонъра «Равза-и мутаххара»ны, Минбер-и мунирни ве Арш-ы алядан эфдаль олгъан къабр-и шерифни, сонъра Онынъ отургъан, юрген, таянгъан ерлерини, вахий кельгенде таянгъан дирегини ве месджит къурулгъанда ве тамир этильгенде чалышкъан, малларыны ве параларыны бермекнен шерефленген Асхаб-ы кирамнынъ ве Табииннинъ кечкен ерлерини зиярет этерлер, оларны корьмекнен берекетленир эдилер. Олардан сонъ кельген алимлер ве салихлер де хаджтан сонъ Мединеге келир, фыкъыхчы алимлеримиз киби япар эдилер. Тюневин олгъаны киби, бугунь де хаджылар бунъа багълы къалып, Медине-и мунаввереде зияретлер япалар.

«Бир кимсе мени зиярет этмек ичюн кельсе ве башкъа бир шейге ниети олмаса, къыямет куню онъа шефаат этмемни хакъ эткен олур» Хадис-и шериф

Ислям алимлерининъ кунеши Азрети Эбу Ханифе: «Мустехапларнынъ энъ усьтюнлеринден олгъан къабр-и сеадет зиярети ваджип дереджесине якъын бир ибадеттир» буюрды. Ресулуллах Эфендимизнинъ къабр-и шерифини зияретке баргъан кимсе чокъ салават-ы шерифе кетирмек керек. Окъулгъан бу салават ве селямларнынъ Пейгъамбер Эфендимизге етишкени хадис-и шерифте бильдирильген. Севимли Пейгъамберимизни зиярет этмекнинъ эдеплери шойле бильдирильди:

Медине-и мунаввере шеэри узакътан корюнгенде, салават ве селям кетирилир. Сонъра: «Аллаhумме хаза харему небийике, фе-дж’альху викъаетен ли мине’н-нар ве эманен мине’ль-азаб ве суи’ль-хисаб» дениле. Мумкюн олса, шеэрге я да месджитке кирмеден эвель гъусул абдести алыныр. Гузель къокъу (эсанс) сюртюнилир. Янъы, темиз урба кийилир. Чюнки булар тазим ве урьмет ифаде этелер. Медине-и мунаввереге алчакъгонъюллилик, векъар ве сукюнет алинен кирилир. «Бисмиллахи ве аля миллети Ресулиллах» дегенден сонъ, Исра суресининъ 80-нджи ает-и керимесини окъумакъ керек. Онынъ артындан: «Аллаhумме салли аля Муhаммедин ве аля али Муhаммед. Вагъфир ли зунуби вефтах ли эбвабе рахметике ве фадлике» деп, Месджид-и Небевиге кирилир. Сонъра Ресулуллах Эфендимизнинъ минберининъ янында эки рекят тахийету’ль-месджит намазы къылмакъ, минбернинъ диреги онъ омузына келеджек шекильде турмакъ керек. Севимли Пейгъамберимиз бу ерде намаз къылар эди. Бу ер Пейгъамбер Эфендимизнинъ къабри иле минбери арасыдыр. Хадис-и шерифте: «Къабрим иле минберимнинъ арасы дженнет багъчаларындан бир багъчадыр. Минберим хавузымнынъ усьтюндедир» буюрылгъан.11 Сонъра Ресулуллахнынъ мубарек къабрини зиярет этмекни онъа насип эткени ичюн Аллаh Таалягъа седжде этмек керек.

Дуадан сонъ турып, Пейгъамбер Эфендимизнинъ къабр-и шерифине, худжре-и сеадетке келип, аркъасыны къыблеге берип, Ресулуллахнынъ мубарек юзюне къаршы эки метр къадар узакълыкъта эдепнен турмакъ керек. Даа зияде якъынлашылмаз. Хушу ве худу узьре олмакъ, Аллаh Тааля Къур’ан-ы Керимде эмир эткени шекильде, Ресулуллах Эфендимизге къаршы, гуя О аятта экен ве Онынъ юксек узурында булунгъан киби, эдеп узьре олмакъ керек. Сукюнет ве векъарны терк этмемек керек. Элини къабр-и шерифнинъ диварларына къоймай, узакъта эдепнен турмакъ урьметке даа мувафыкътыр. Намаздаки киби турмакъ керек. Ресулуллах Эфендимизнинъ мубарек, латиф суретини хаялына кетирмек, Онынъ озюни бильгенини, сёзюни, селямыны ве дуаларыны эшиткенини, джевап бергенини ве «Амин» дегенини тюшюнмек керек. Ресулуллах Эфендимиз де: «Ким манъа къабримде салават окъуса, оны эшитирим» буюрды. Кене хадис-и шерифте, Ресулуллах Эфендимизнинъ къабр-и шерифинде бир мелек векиль оларакъ къалдырылгъаны, о мелекнинъ умметинден селям эткенлернинъ селямыны Онъа еткизгени бильдирильди. Сонъра: «Эсселяму алейке, я сейиди, я Ресулаллах! Эсселяму алейке, я Небийаллах! Эсселяму алейке, я Сафийаллах! Эсселяму алейке, я Хабибаллах! Эсселяму алейке, я Небийе’р-рахмети! Эсселяму алейке, я Шефиа’ль-уммети! Эсселяму алейке, я Сейиде’ль-мурселин! Эсселяму алейке, я Хатеме’н-небийин!»

«Аллаh Тааля санъа энъ юксек мукяфат ве къаршылыкъ ихсан эйлесин. Мен шеадет этерим ки, сен пейгъамберлик вазифенъни яптынъ. Эманетни эда эттинъ. Умметинъе насиат эттинъ. Якъин (олюм) санъа кельгендже, Аллаh Таалянынъ ёлунда джихад эттинъ. Аллаh Тааля санъа къыямет кунюне къадар салават ве селям эйлесин. Я Ресулаллах! Биз санъа пек узакъ ерлерден кельдик. Сенинъ къабр-и шерифинъни зиярет этмек, сенинъ акъкъынъны одемек, сенинъ япкъанларынъны еринде корьмек, сени зияретнен берекетленмек, Аллаh Таалянынъ къатында бизге шефаатчы олмагъынъны истемек ичюн кельдик. Чюнки хаталарымыз белимизни эгди. Гунахларымыз омузларымызгъа агъыр кельди. Я Ресулаллах! Сен эм шефаат эткен, эм де шефааты къабул олунгъан затсынъ. Макъам-ы Махмуд сенинъ ичюн ваде этильген. Аллаh Тааля да Къур’ан-ы Керимде (Ниса суресининъ 64-нджи ает-и керимесинде меален): „Биз эр пейгъамберни анджакъ Аллаh Таалянынъ эмринен (ёлланылгъан къавмы тарафындан) озюне итаат олунсын деп ёлладыкъ. Олар нефислерине зулум (озьлерине языкъ) эткенден сонъ, санъа келип Аллаh Таалядан багъышланмакъны истеселер, Ресулым да олар ичюн истигъфар этсе, Аллаh Тааляны эльбетте тёвбелерни къабул эткен ве мерхамет эткен оларакъ тапарлар“ буюра. Биз сенинъ узурынъа кельдик. Лякин биз нефислеримизге зулум эттик. Гунахларымызнынъ багъышланмасыны тилеймиз. Я Ресулаллах! Аллаh Таалянынъ къатында бизге шефаат эт. Я Ресулаллах! Аллаh Таалядан бизим рухумызны суннетинъ узьре алмасыны, ярын къыямет кунюнде сеннен берабер махшер ерине кельгенлер арасына къошмасыны, сенинъ хавузынъа келип, анда сенинъ хавузынъдан ичмекни насип этмесини тиле. Я Ресулаллах! Сенинъ шефаатынъны истеймиз» деп дуа этмек керек. Сонъра Хашр суресининъ 10-нджы ает-и керимесини окъумакъ керек, манасы шойле: «… Эй Раббимиз! Бизни ве иманнен бизден эвель кечкен къардашларымызны багъышла! Иман эткенлер ичюн юреклеримизде бир кин къалдырма! Эй Раббимиз! Шубесиз ки, Сен шефкъат ве мерхамет саибисинъ!…»

Сонъра селям ёллагъанларнынъ селямыны еткизип: «Эсселяму алейке, я Ресулаллах! Фелян кимсе сенинъ Аллаh Таалянынъ къатында озюне шефаатчы олмагъынъны истей. Онъа ве бутюн мусульманларгъа шефаат эт» демек ве истегени къадар салават окъумакъ керек.

Сонъра ярым метр онъгъа, Азрети Эбу Бекир-и Сыддыкънынъ мубарек башынынъ тюз къаршысына келип: «Эсселяму алейке, я халифете Ресулиллах! Эсселяму алейке, я рефикъаху фи’ль-гъар! Эсселяму алейке, я эминеху аля’ль-эсрар! Аллаh Тааля бу умметнинъ имамы оларакъ санъа энъ юксек мукяфат ве къаршылыкъны лютф этсин. Сен Ресулуллахкъа энъ гузель шекильде халифе олдынъ. Энъ яхшы шекильде Онынъ юдже суннетине уйдынъ. Муртедлернен (динден дёнгенлернен) ве догъру ёлдан айрылгъанларнен дженклештинъ. Даима хакъны айттынъ. Вефат эткенинъе къадар хакъ ёлда олгъанларгъа ярдымджы олдынъ. Аллаh Таалянынъ селямы, рахмети ве берекети усьтюнъе олсун! Аллаhым! Рахметинънен онынъ севгиси узьре рухумызны ал. Оны зиярет этювимизни бошуна чыкъарма!» деп дуа этмек керек.

«Къабрим иле минберимнинъ арасы дженнет багъчаларындан бир багъчадыр. Минберим хавузымнынъ усьтюндедир» Хадис-и шериф

Сонъра кене ярым метр онъгъа, Азрети Умернинъ къабрининъ тюз къаршысына келип: «Эсселяму алейке, я Эмире’ль-му’минин! Эсселяму алейке, я Музхире’ль-Ислям! Эсселяму алейке, я Муксире’ль-эснам! Аллаh Тааля санъа энъ юксек къаршылыкъ ве мукяфат берсин. Аятта экенде де, олюминъде де Ислямгъа ве мусульманларгъа ярдым эттинъ. Етимлерге кефиль олдынъ. Акърабагъа яхшылыкъ яптынъ. Мусульманларгъа – оларнынъ разы олгъан, эм хидает узьре олгъан, эм де инсанларны догъру ёлгъа кетирген бир ёлбашчы олдынъ. Оларнынъ ишлерини топлап тертипке кетирдинъ. Фукъарелерини зенгин яптынъ, яраларыны сардынъ. Аллаh Таалянынъ селямы, рахмети ве берекети сенинъ усьтюнъе олсун!» демек керек.

Сонъра Азрети Эбу Бекир ве Азрети Умерге хитап этип: «Эсселяму алейкума, я даджиай Ресулиллахи ве рефикъайхи ве везирейхи ве муширейхи ве’ль-муавинейни леху аля’ль-къыями фи’д-дини ве’ль-къаимейни ба’деху би месалихи’ль-муслимин! Аллаh Тааля сизге энъ гузель къаршылыкъны берсин. Ресулуллахнынъ бизге шефаат этмеси, бизим гъайретимизни къабул этмесини, бизни Ислям дини узьре ольдюрип, кене Ислям дини узьре тирильтмесини, къыямет кунюнде Ресулуллахкъа якъын олгъанлар арасында хашр этмесини Аллаh Таалядан тилемеси ичюн сизни Ресулуллахнынъ янында весиле этемиз» демек керек.

Сонъра озюне, ана-бабасына, дуа истегенлерге ве бутюн мусульманларгъа дуа этмек керек. Бундан сонъ Ресулуллах Эфендимизнинъ мубарек юзюне къаршы турып: «Аллаhым! Сен: „Биз эр пейгъамберни анджакъ Аллаh Таалянынъ эмринен (ёлланылгъан къавмы тарафындан) озюне итаат олунсын деп ёлладыкъ. Олар нефислерине зулум (озьлерине языкъ) эткенден сонъ, санъа келип Аллаh Таалядан багъышланмакъны истеселер, Ресулым да олар ичюн истигъфар этсе, Аллаh Тааляны эльбетте тёвбелерни къабул эткен ве мерхамет эткен оларакъ тапарлар“12 буюрасынъ. Я Рабби! Сенинъ юдже кялямынъа уйып, эмринъе итаат этип, севимли Пейгъамберинънинъ Сенинъ узурынъда бизге шефаат этмесини тилеймиз» деп дуа эткенден сонъ, даа эвель окъугъаны Хашр суресининъ 10-нджы ает-и керимесини окъур, манасы шойле:

«Эй Раббимиз! Бизни ве иманнен бизден эвель кечкен къардашларымызны багъышла! Иман эткенлер ичюн юреклеримизде бир кин къалдырма! Эй Раббимиз! Шубесиз ки, Сен чокъ шефкъат ве мерхамет саибисинъ!» Сонъра «Раббенагъфир лена ве ли абаина ве ли уммехатина ве ли ихванине’ллезине себекъуна би’ль-имани», «Раббена атина…» ве «Субхане раббике…» ает-и керимелерини окъуп, Худжре-и сеадет зияретини тамамлар. Сонъра Ресулуллахнынъ къабри иле минбери арасында булунгъан Равза-и мутаххарагъа келир. Бу ер дёрт кошели бир ердир. Мында истегени къадар намаз къылар. Дуа этер. Тесбихлер окъур. Аллаh Таалягъа хамд ве сена этер. Сонъра минберге келир. Ресулуллахнынъ берекети озюне етишсин ниетинен Пейгъамбер Эфендимизнинъ хутбе окъугъанда мубарек элини къойгъан ерине элини къояр. Мында эки рекят намаз къылар. Аллаh Таалядан истегенлерини тилер. Аллаh Таалянынъ гъадабындан рахметине сыгъыныр. Сонъра эвельден Ханнане диреги тургъан ерге къоюлгъан дирекнинъ янына келир. Ханнане – Ресулуллах Эфендимиз хутбе окъумакъ ичюн минберге кечкенинден, озюни ташлагъаны ичюн инълеп, сонъра Ресулуллах тюшип оны къучакълагъан сонъ сускъан директир. Сонъра Азрети Эбу Любабенинъ озюни багълап тёвбе эткен дирегине келир. Мында эки рекят намаз къылар ве Аллаh Таалягъа тёвбе ве истигъфар этер. Истеген дуаларыны япар.

Мында къалгъан муддет ичинде геджелерини Къур’ан-ы Керим окъумакънен, Аллаh Тааляны зикир этмекнен, минбер иле къабирнинъ янында гизли ве ачыкъ дуа этмекнен ве рабыта япмакънен мешгъуль олмакъ керек. Ресулуллах Эфендимизни зияреттен сонъ Бакъи’ мезарлыгъына бармакъ, оны да зиярет этмек мустехаптыр. Сонъра дигер къабирлерни, хусусан Сейиду’ш-шуэда (шеитлернинъ эфендиси) Азрети Хамзанынъ къабрини зиярет этмек керек. Кене Бакъи’де Азрети Аббасны ве анда булунгъан Хасан бин Алини, Зейнелябидинни, огълу Муhаммед Бакъырны ве онынъ огълу Джафер-и Садыкъны, Эмиру’ль-му’минин Азрети Османны, Ресулуллах Эфендимизнинъ огълу Ибрахимни, Ресулуллах Эфендимизнинъ анда булунгъан зевдже-и мутаххараларыны, аласы Сафиени ве даа чокъ сахабе ве табиинден олгъан буюклерни (радыяллаху анхум эджмаин) зиярет этмек керек. Бакъи’деки Фатыма месджитинде намаз къылмакъ керек. Джумаакъшамы куню Ухуд шеитлерини зиярет этмек мустехаптыр. Анда: «Селямун алейкум бима сабертум. Фени’ме укъбе’д-дар. Селямун алейкум я эхле дари’ль-къавми’ль-му’минин ве инна иншааллаху ан къарибин бикум ляхикъун» демек керек. Сонъра Аету’ль-курсий ве Ихлас суресини окъумакъ керек. Худжре-и сеадетни зиярет эткенлер пек уяныкъ олмакъ керек. Гонълюнде дюнья тюшюнджелери олмамакъ керек. Муhаммед алейхисселямнынъ мубарек нуруны ве дереджесининъ юксеклигини тюшюнмек керек. Дюнья ишлерини, буюк кимселернен корюшип файда эльде этмекни ве алыш-вериш тюшюнджелери ичинде япылгъан дуаларны Аллаh Тааля къабул этмез, олар тилеклерине къавушалмазлар. Худжре-и сеадетни зиярет этмек шерефли бир ибадеттир. Бунъа инанмагъанларнынъ мусульманлыкътан чыкъмаларындан къоркъулыр. Чюнки булар Аллаh Таалягъа, Онынъ Ресулына ве бутюн мусульманларгъа къаршы кельген олурлар. Малики алимлеринден бир къачы Ресулуллах саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимизни зиярет этмек ваджиптир деген олса да, мустехап олгъаны бир сёзден бильдирильген.

«Эй Раббимиз! Бизни ве иманнен бизден эвель кечкен къардашларымызны багъышла! Иман эткенлер ичюн юреклеримизде бир кин къалдырма! Эй Раббимиз! Шубесиз ки, Сен чокъ шефкъат ве мерхамет саибисинъ» Хашр: 10

ЭС-СУБХУ БЕДА
Эссубху беда мин тал’атихи.
Ве’ль-лейлю деджа мин вефратихи.
Факъа’р-русуля фадлен ве уля.
Эхда’с-субуля ли делялетихи.
Саба нуруны Онынъ юзюнден алды.
Гедже исе къаранлыгъыны Онынъ къара сачларындан алды.
О фазилет ве юксеклигинен бутюн ресуллерден усьтюн олды.
Хидаетке иришкенлер ёлларыны Онынъ ёл косьтермесинен таптылар.
Кензу’ль-керами мевле’н-ни’ами.
Хади’ль-умеми ли шериатихи.
Эзке’н-несеби а’ля’ль-хасеби.
Куллю’ль-араби фи хызметихи.
Джумертлик хазинеси, о хазинеден ихсан этиджи эди.
Топлумларны динине ве хидаетине ириштирди.
Сою пек темиз, шерефи пек юджедир.
Бутюн араплар Онынъ хызметиндедир.
Се’ати’ш-шеджеру натакъа’ль-хаджеру.
Шуккъа’ль-къамеру би ишаратихи.
Джибрилю эта лейлете эсра.
Ве’р-Раббу де’а ли хадретихи.
Тереклер узурына чапты, ташлар тильге келип лаф этти.
Онынъ (муджизе олгъан) ишаретинен ай экиге ярылды.
Исра геджеси Джебраил (алейхисселям) Онъа кельди.
Ве Рабби Оны узурына давет этти.
Наля’ш-шерефа валлаху афа.
Амма селефа мин умметихи.
Фе Муhаммедуна хуве Сейидуна.
Фе’ль-иззу лена би иджабетихи.
О буюк рутбелерге наиль олды.
Аллаh (джелле джелялюху) да Онынъ умметини афу этти.
Бизим Муhаммедимиз (саллаллаху алейхи ве селлем) ки, о бизим эфендимиздир.
Оны къабул эткенимиз ичюн шереф бизимдир.
Абдуллах ибн Реваха (радыяллаху анху)