ПЕЙГЪАМБЕР ЭФЕНДИМИЗНЕН ТЕВЕССУЛЬ
Пейгъамбер Эфендимизнен эр вакъыт – яратылмаздан эвель, яратылгъандан сонъ, дюньядаки аятында ве вефатындан сонъ, берзах (къабир) алеминде – тевессуль этильген1; къыямет куню тирильгенден сонъ Арасат мейданында ве дженнетте де этиледжек. Весиле – Аллаh Тааля озь къатында якъынлыкъкъа ве ихтияджларнынъ кеткизильмесине себеп эткен эр шейдир. Ресул-ы Экремнен тевессуль, яни Ресулуллах Эфендимизни Аллаh Таалянынъ къатында весиле этмек, Онынъ ярдымыны ве шефаатыны истемек джаиздир. Булар Селеф-и салихиннинъ (сахабе, табиин ве тебе-и табиин), алимлернинъ ве дигер мусульманларнынъ япкъан шейлериндендир. Мусульманлардан ич кимсе буны фена корьмеген. Шимдиге къадар бозукъ итикъад саиплеринден гъайры буларны къабул этмеген ич кимсеге раст кельмеген. Инсанларнынъ бабасы Адем алейхисселям ер юзюне эндирильген вакъытта Пейгъамбер Эфендимизни весиле эткен эди. Буны севимли Пейгъамберимиз бир хадис-и шерифинде шойле анълаткъан: «Адем (алейхисселям) зеллеси себебинден дженнеттен чыкъарылгъанда: „Я Рабби! Мени Муhаммеднинъ урьмети ичюн афу эт“ деди. Аллаh Тааля: „Эй Адем! Сен Муhаммедни насыл бильдинъ? Мен Оны даа яратмадым“ буюрды. Адем (алейхисселям): „Я Рабби! Мени яратып, манъа рух бергенинъ вакъытта козюмни ачып бакъкъанымда, Аршнынъ кенарында «Ля иляхе иллаллах, Муhаммедун Ресулуллах» язылгъаныны корьдим. Адыны Озь адынъ иле берабер севгенинъ – Одыр“ деди. Аллаh Тааля: „Догъру айттынъ, эй Адем! Махлюкъатымдан энъ чокъ севгеним Одыр. Онынъ урьмети ичюн афу тилегенинъ ичюн сени афу эттим“ буюрды.»2 Бир риваетте де: «О сенинъ зурриетинъден келеджек бир Пейгъамбердир. Оны яратмаса эдим, сени де, эвлядынъны да яратмаз эдим. Оны шефаатчы косьтергенинъ ичюн сени афу эттим, багъышладым» буюрды.3
Бунъа даир бинълердже мисаль бар. Олардан бир къачы ашагъыда кетирильди. Эки козю де корьмеген бир кимсе козьлери ачылсын деп Ресулуллах Эфендимизден дуа истеди. Ресулуллах саллаллаху алейхи ве селлем де: «Истесенъ, дуа этерим. Лякин сабыр этип чыдасанъ, сен ичюн даа хайырлы олур» буюрды. «Сабыр этмеге кучюм къалмады. Дуа этмегинъизни ялварам» деди. «Ойле исе, абдест алып, шу дуаны окъу!» буюрды:
«Аллаhумме инни эс’елюке ве этеведжджеху илейке би Небийике Муhаммедин Небийи’р-рахме. Я Муhаммед! Инни этеведжджеху бике иля Рабби фи хаджети хазихи ли тукъдыйе ли. Аллаhумме шеффи’ху фийе.»
О кимсе бу дуаны окъугъанда, Аллаh Тааля къабул этип, козьлерининъ ачылгъаныны хадис алимлеринден Имам-ы Несаий бильдире. Ресулуллах Эфендимизнинъ весиле этильмесине даир Азрети Осман бин Ханиф шу вакъианы анълата: «Осман бин Аффан халифе экенде, буюк бир сыкъынтысы олгъан бир кимсе халифенинъ къаршысына чыкъмагъа утангъаны ичюн манъа дертини айткъан эди. Мен де: „Тез абдест ал! Месджид-и сеадетке бар! Юкъарыда бильдирильген дуаны эт, истегенинъни бильдир“ дедим. Заваллы адам дуа эткенден сонъ, халифенинъ булунгъан ерине барып, онынъ узурына чыкъарылгъан. Халифе оны седжадеси усьтюне отуртып, дертини динълеген ве истегини къабул эткен. Заваллы адам ишининъ бирден олгъаныны корьгенде, къуванып яныма кельди: „Аллаh Тааля сенден разы олсун! Халифеге сен айтмагъан олса эдинъ, сыкъынтыдан къуртулалмайджакъ эдим“ деди. Мени халифенен корюшкен санды.»
«(Эй Адем!) О сенинъ зурриетинъден келеджек бир Пейгъамбердир. Оны яратмаса эдим, сени де, эвлядынъны да яратмаз эдим. Оны шефаатчы косьтергенинъ ичюн сени афу эттим, багъышладым» Хадис-и къудсий
Азрети Умер халифе экенде, къытлыкъ олды. Асхаб-ы кирамдан Билял бин Харс Ресулуллахнынъ тюрбесине барып: «Я Ресулаллах! Умметинъ ачлыкътан ольмек узьре. Ягъмур ягъсын деп весиле олмагъынъны ялварам» деди. Ресулуллах Эфендимиз о гедже онынъ тюшюнде корюнип: «Халифеге бар! Менден селям айт! Ягъмур дуасына чыкъсын!» буюрды. Азрети Умер ягъмур дуасына чыкъкъанда, ягъмур ягъмагъа башлады. Аллаh Тааля севгенлерининъ хатыры ичюн дуаларны къабул эте. Аллаh Тааля Муhаммед алейхисселямны пек севгенини бильдирген. Бунынъ ичюн бир кимсе: «Аллаhумме инни эс’елюке би джахи Небийике’ль-Мустафа» деп бир дуа этсе, дуасы ред олунмаз. Бунынънен берабер, уфакъ-тефек дюнья ишлери ичюн Ресулуллахны весиле этмек эдепке уйгъун олмаз. Бурханеддин Ибрахим Маликий буюрды ки: «Пек ач олгъан факъыр бир кимсе Худжре-и сеадетке барып: „Я Ресулаллах! Къарным ач“ деди. Бираздан бириси келип, факъырны эвине алып кетти, къарныны тойдурды. Факъыр япкъан дуасынынъ къабул олгъаныны айткъанда, о: „Къардашым! Аиле-балаларынъдан айрылып, узакъ ёллардан сыкъынтылар чекип, Ресулуллахны зиярет этмек ичюн кельдинъ. Бир локъма отьмек ичюн Ресулуллахнынъ узурына чыкъмакъ ярашамы? О юксек узурда дженнетни ве эбедий ниметлерни истемек керек эдинъ! Мында истенильген шейлерни Аллаh Тааля ред этмез“ деди. Ресулуллахны зиярет этмек шерефине къавушкъанлар къыямет кунюнде шефаат этмеси ичюн дуа этмек керек.» Имам-ы Эбу Бекир-и Мукрий бир кунь Имам-ы Табераний ве Эбу Шейхнен Месджид-и сеадетте отура эдилер. Бир къач куньден берли бир шей ашамагъанлары ичюн пек ачыкъкъан эдилер. Имам-ы Эбу Бекир артыкъ чыдаялмай: «Ачым, я Ресулаллах!» дегенден сонъ, бир кошеге чекильди. Сейидлерден бир зат эки хызметчисинен келип: «Къардашларым! Къартбабам Ресулуллахтан ачлыкъ себебинден ярдым истеген экенсинъиз. Сизни тойдурмамны эмир этти» деди. Кетирген шейлерини бирликте ашадылар. Артып къалгъаныны оларгъа къалдырып кетти. Ислям алимлеринден Эбу Абдуллах ибн Ну’ман Мерракуший Тилимсаний (683 / милядий 1284) «Мисбаху’з-зулям» адлы къыйметли китабында Ресулуллах Эфендимизни весиле этип муратларына къавушкъан юзлердже мусульманны ве оларнынъ дуаларыны узун-узакъ яза. Ресулуллахны весиле этип муратларына къавушкъанлардан бири де Муhаммед бин Мункедирдир. О шойле анълата: «Бир адам бабама сексен алтын къалдырып джихадгъа кеткен эди. „Буларны сакъла! Пек мухтадж олгъангъа да ярдым этип олурсынъ“ деген эди. Мединеде къытлыкъ олды. Бабам алтынларнынъ эписини ачлыкътан буналгъанларгъа дагъытты. Алтынларнынъ саиби келип истеди. Бабам: „Бир геджеден сонъ кель“ деди. Худжре-и сеадетке барып, сабагъа къадар Ресулуллахкъа ялварды. Гедже ярысы бир адам келип: „Узат элинъни!“ деди. Бир кесе алтын берип, сонъра о ерден гъайып олды. Бабам эвде алтынларны сайып, сексен дане олгъаныны корьгенде, къуванып тез саибине берди.»
Азрети Эбу Абдуллах Тилимсаний бу китабында башындан кечкен бир вакъианы да шойле анълата:
«637 (милядий 1239) сенесинде Садер къалесинден сечильген бир джемаатнен берабер чыкътыкъ. Янымызда бизге ёл косьтерген бир кимсе бар эди. Бир муддет кеткенден сонъ сувымыз битти. Сув къыдырмагъа башладыкъ. Мен де бу арада ихтияджымны корьмек ичюн кеттим. Шу вакъыт меним къатты юкъум кельди. „Насыл олса, кетеджек вакъытта мени уяндырырлар“ деп, башымны ерге къойдым.
Уянгъанымда, озюмни чёльнинъ ортасында ялынъыз къалгъан алда таптым. Аркъадашларым мени унутып кеткен эдилер. Ялынъызлыкътан буюк бир къоркъугъа тюштим. Чёльде онъгъа-солгъа юрмеге башладым. Къайда олгъанымны, къайда бараджагъымны бильмей эдим. Эр тараф тюз къум эди. Бираздан къаранлыкъ тюшти. Бирликте ёл юргенимиз кервандан из биле ёкъ эди. Мен гедже къаранлыгъында бутюнлей ялынъыз эдим. Къоркъум даа да шиддетленди. Раатсызланып, даа тез юрмеге башладым. Бир муддет кеткенден сонъ, пек сувсап, ёрулып ве кучьсиз къалып ерге йыкъылдым. Артыкъ аятымдан умютимни кескен, олюмимнинъ якъынлашкъаныны дуя башлагъан эдим. Тарифсиз бир аджы ичинде эдим, къайгъым ве элемим сонъ дереджесине еткен эди. Бирден акълыма кельди. Гедже къаранлыгъында бутюн кучюмни топлап, самимиетнен, ихляснен сонъки бир кере даа: „Я Ресулаллах! Имдат! Сенден, Аллаh Таалянынъ изнинен, ярдым этмегинъни истейим!“ деп инъледим. Сёзюмни битирер-битирмез, бирисининъ манъа сесленгенини эшиттим. Сес кельген тарафкъа бакъкъанымда, гедже къаранлыгъында этрафына нур сачкъан, бем-беяз урбалар кийген, о вакъыткъа къадар ич корьмегеним бир кимсенинъ мени чагъыргъаныны корьдим. Манъа якъынлашып, элимни тутты. О аньде бутюн ёргъунлыгъым ве сувсызлыгъым гъайып олды. Янъыдан дюньягъа кельген киби олдым. Онъа джаным бирден ысынды. Эль-элге бир муддет юрдик. Аятымнынъ энъ татлы аньларындан бирини яшагъанымны дуйдым. Бир къум тёпесини ашкъанда, бирликте ёл юргеним керваннынъ ышыкъларыны корип, аркъадашларымнынъ сеслерини эшиттим. Оларнынъ янына догъру якъынлаштыкъ. Меним минген айваным энъ артта оларны такъип эте эди. Бирден келип огюмде токътады. Айванымны огюмде корьгенде, севинчтен багъырдым. Мен багъыргъанда, меннен кельген зат элини элимден чекти. Сонъра элимден тутып, айваныма миндирди. Сонъра да: „Бизден бир шей истеген ве ярдым тилеген кимсени биз бош чевирмеймиз“ деп, кери къайтып кетти. О вакъыт Онынъ Ресулуллах Эфендимиз олгъаныны анъладым. О кери къайтып кеткенде, этрафына сачкъан нурларнынъ гедже къаранлыгъында кокке догъру котерильгени корюне эди. О козюмден гъайып олгъанда, бирден акълым башыма кельди. „Насыл олып да мен Ресулуллах Эфендимизнинъ элини-аягъыны опмедим!“ деп чырпындым, амма иш иштен кечкен, фырсат элден къачкъан эди.» Эбу’ль-Хайр Акъта’ Мединеде беш кунь ач къалгъан эди. Худжре-и сеадетнинъ янына келип, Ресулуллахкъа селям берди. Ач олгъаныны бильдирди. Бир тарафкъа чекилип юкълады. Тюшюнде Ресулуллахнынъ кельгенини корьди. Онъ тарафында Эбу Бекир-и Сыддыкъ, сол тарафында Умеру’ль-Фарукъ ве огюнде Алийю’ль-Муртеза бар эди.
Азрети Али келип: «Я Эба’ль-Хайр! Тур, не ятасынъ? Ресулуллах келе!» деди. Тез турды. Ресулуллах келип, буюк бир отьмек берди. Эбу’ль-Хайр шойле дей: «Пек ач олгъаным ичюн тез ашамагъа башладым. Ярысы биткенде уяндым. Къалгъан ярысыны элимде таптым.»
«Бир шейден зарар корьген кимсе къусурсыз бир абдест алып, эки рекят намаз къылсын! Сонъра: „Я Рабби! Сенден истейим. Сенинъ алемлерге рахмет олгъан Пейгъамберинъ Муhаммед алейхисселямны весиле этип, Санъа ялварам. Я Муhаммед! Тилегимни къабул этсин деп, Раббиме сени весиле этем. Я Рабби! Оны манъа шефаатчы эт“ десин» Хадис-и шериф
Кене «Мисбаху’з-зулям» китабында анълатыла: Ахмед бин Муhаммед Суфий шойле дей: «Хиджаз чёллеринде элимде олгъан бир шейим къалмады. Мединеге кельдим. Худжре-и сеадетнинъ янында Ресулуллахкъа селям бердим. Бир тарафкъа отурып юкъладым. Ресулуллах Эфендимиз корюнип: (Ахмед, кельдинъми? Авучынъны ач!) буюрды. Авучымны алтыннен толдурды. Уяндым. Эллерим алтыннен толу эди.» Имам-ы Семхудий де «Медине тарихы» адлы китабында башындан кечкен бир вакъианы шойле анълата: «Къапымнынъ анахтарыны тюшюрдим. Тапалмадым. Худжре-и сеадетнинъ огюне келип: „Я Ресулаллах! Анахтарымны тюшюрдим. Эвиме баралмайым“ дедим. О вакъыт бир бала кельди. Элиндеки анахтарны косьтерип: „Буны таптым. Сизинъкими экен?“ деди.»
Килисли Мустафа Ышкъий эфенди «Меварид-и Меджидие» тарих китабында шойле дей: «Меккеде йигирми сене къалдым. 1247 [милядий 1831] сенесинде алтмыш алтын топлап, аилемнен Мединеге кельдик. Паралар ёлда битти. Бир танышыма мусафир олып, Худжре-и сеадетке кельдим. Ресулуллахтан ярдым истедим. Учь куньден сонъ булунгъан эвимизге бир бей келип, мен ичюн бир эв киралагъаныны айтты. Эшьяларымны о ерге ташытты. Бир йыллыкъ кира беделини одеди. Бир къач айдан сонъ бир ай хаста яттым. Эвде ашайджакъ ве сатаджакъ бир шей къалмады. Зевджемнинъ ярдымынен дамгъа чыкъып, Ресулуллахнынъ тюрбесине къаршы сыкъынтымны анълатып ярдым тилемек истедим. Эллеримни котергенде, дюньялыкъ истемектен утандым. Бир шей айталмадым. Одама тюштим. Эртеси куню бир кимсе келип: „Фелян эфенди бу алтынларны санъа эдие ёллады“ деди. Кесени алдым. Яшайышымыз тюзельди исе де, хасталыкътан къуртулалмадым. Ярдымнен Худжре-и сеадетнинъ огюне келип, Ресулуллахтан шифа истедим. Месджиттен чыкъып, кимседен ярдым истемеден эвиме юрип кеттим. Эвге киргенде, хасталыгъымдан эсер къалмады. Козь тиймесин деп, бир къач кунь сокъакъкъа таякъкъа таянып чыкътым. Лякин пара биткен эди. Аилемни къаранлыкъта къалдырып, Месджид-и Небевиге кельдим. Ятсы намазындан сонъ сыкъынтымны Ресулуллахкъа айттым. Ёлда танымагъаным бир кимсе яныма келип, элиме бир кесе берди. Ичинде эр бири докъуз курушлыкъ къыркъ докъуз алтын бар эди. Мум ве керекли шейлерни алдым, эвге кельдим.»
«Шакъаикъ-ы Ну’мание» китабынынъ терджимесининъ экинджи джилдинде шойле дениле: Османлы девлетининъ ильк шейху’ль-ислямы ве заманынынъ муджеддиди олгъан буюк Ислям алими Мевляна Шемседдин Муhаммед бин Хамза Фенарийнинъ козьлерине перде кельди. Корьмез олды. Бир гедже Ресулуллах Эфендимиз: «Таhа суресини тефсир эт!» буюргъанда: «Юксек узурынъызда Къур’ан-ы Керимни тефсир этмеге кучюм олмагъаны киби, козьлерим де корьмей» деген. Пейгъамберлернинъ табиби олгъан Ресулуллах Эфендимиз мубарек хыркъасындан бир парча памукъ чыкъарып, мубарек тюкюригинен ыслатып, онынъ козьлери усьтюне къойгъан. Молла Фенарий уянып, памукъны козьлерининъ усьтюнде тапкъан, оны алгъанда корьмеге башлагъан. Аллаh Таалягъа хамд ве шукюр эткен. Памукънынъ ипликлерини сакълап, вефат эткен вакъытта козьлери усьтюне къоюлмасыны васиет эткен. 834 [милядий 1431] сенесинде Бурсада вефат эткенде, васиетини ерине кетирдилер.
Аббасий халифелеринден Эбу Джафер Мансур Месджид-и Небеви ичинде Имам-ы Маликнен лаф эте эди. Имам-ы Малик: «Эй Мансур! Бу ер Месджид-и сеадеттир! Алчакъ сеснен айт! Хакъ Тааля Hуджурат суресинде меален: „Сесинъизни Ресулуллахнынъ сесинден даа зияде юксельтменъиз!“4 буюрып, бир джемаатны азарлагъан. „Ресулуллахнынъ янында алчакъ сеснен лаф эткенлер“5 ает-и керимесинен де алчакъ сеснен лаф эткенлерни макътагъан. Ресулуллахкъа вефатындан сонъ урьмет косьтермек, сагъ экенде урьмет косьтермек кибидир» деди. Мансур бойнуны эгип: «Я Эба Абдуллах! Къыблеге къаршымы турмакъ керек, ёкъса Къабр-и сеадетке къаршымы турмакъ керек?» деп сорады. Азрети Имам-ы Малик: «Ресулуллахтан юзюнъни чевирме! Къыямет кунюнинъ шефаатчысы олгъан о юдже Пейгъамбер саллаллаху тааля алейхи ве селлем къыямет куню сенинъ ве бабанъ Адем алейхисселямнынъ къуртулмасы ичюн весиле оладжакъ. Къабр-и сеадетке айланып ве Ресулуллахнынъ мубарек рухуна сарылып, шефаат тилемек керексинъ! Ниса суресининъ 64-нджи ает-и керимесинде меален:
„Нефислерине зулум эткенлер (озьлерине языкъ эткенлер), санъа келип Аллаh Таалядан афу этильмекни истеселер, Ресулым да олар ичюн афу тилесе, Аллаh Тааляны тёвбелерни къабул эткен ве мерхамет эткен оларакъ тапарлар“ буюрылды. Бу ает-и кериме Ресулуллахны весиле эткенлернинъ тёвбелери къабул олунаджагъына сёз бере» буюрды. Бунынъ узерине Мансур булунгъан еринден турып, Худжре-и сеадетнинъ огюнде турды: «Я Рабби! Бу ает-и керимеде Ресулынъны весиле эткенлернинъ тёвбесини къабул этеджегинъе сёз бердинъ. Мен де юдже Пейгъамберинънинъ юксек узурына келип, Сенден афу тилейим. О сагъ экенде афу тилеп, Сенинъ афу эткенинъ къулларынъ киби, мени де афу эт! Я Рабби! Небийю’р-рахме олгъан юдже Пейгъамберинъни весиле этип, Санъа ялварам. Эй пейгъамберлернинъ энъ усьтюни олгъан Муhаммед алейхисселям! Санъа тевессуль этип, Раббиме ялвардым. Я Рабби! О юдже Пейгъамберни манъа шефаатчы эйле!» деп ялвармагъа башлады. Аркъасы къыблеге, юзю Муваджехе-и сеадет пенджересине къаршы аякъ усьтюнде турып дуа этти. Минбер-и Небеви сол тарафта къалгъан эди. Имам-ы Маликнинъ халифе Мансургъа берген насиаты Худжре-и сеадетнинъ огюнде дуа эткенлернинъ пек уяныкъ олмалары кереклигини косьтере. О макъамгъа уйгъун эдеп ве урьметни косьтералмайджакъ олгъанларнынъ Медине-и мунаввереде чокъ къалмалары догъру олмаз, деп буюрылды. Анадолу койлюлеринден бири Медине-и мунаввереде сенелер боюнджа къалгъан, эвленген ве Худжре-и сеадетте белли бир хызметке кирген эди. Бир кунь атешли бир хасталыкъкъа огърады ве джаны айран истеди. «Эгер коюмде олса эдим, къатыкътан айран яптырып ичер эдим» деген тюшюндже гонълюнден кечти. О гедже Ресулуллах Шейху’ль-Харем эфендининъ тюшюнде корюнип, о кимсенинъ япкъан ишининъ башкъасына берильмесини эмир этти. Шейху’ль-Харем: «Я Ресулаллах! О хызметни умметинъден фелян кимсе япа» дегенде: «О кимсеге айт! Коюне барып, айран ичсин!…» буюрды. Эртеси куню бу эмир бильдирильгенде, койлю «Баш усьтюне!» деп, мемлекетине кетти.
«Нефислерине зулум эткенлер санъа келип Аллаh Таалядан афу тилесе ве Ресулым да олар ичюн афу тилесе, Аллаh Тааляны тёвбелерни къабул эткен ве мерхамет эткен оларакъ тапарлар» Ниса: 64
Ялынъыз гонъюльден кечкен бир тюшюндже бу къадар зарар бергенде, Аллаh сакъласын, шакъа олса биле, ярашмагъан бир сёзнинъ я да эдепке уймагъан бир арекетнинъ не буюк зарары оладжагъыны бундан анъламакъ керек.
Сени севген му’миннинъ юрегинде иманысынъ,
Кедери ич олмаз, дертининъ дерманысынъ,
Шефаатынъны беклер, гонълюнинъ ферманысынъ,
Медет умгъан къавушыр эльбет, я Ресулаллах.
Ресулуллах Эфендимизге салават-ы шерифе кетирмекнинъ эмиети ве фазилети
Пейгъамбер Эфендимизнинъ ады айтылгъан, эшитильген ве язылгъан вакъытта сайгъы ве урьмет ифадеси оларакъ Онъа салават-ы шерифе окъумакъ энъ муим вазифелеримиздендир. Къур’ан-ы Керимде Аhзаб суресининъ 56-нджы ает-и керимесинде меален шойле буюрылгъан:
«Акъикъатен Аллаh Тааля ве мелеклери Пейгъамберге салят этерлер (шерефини ве шаныны юксельтмек ичюн). Эй иман эткенлер! Сиз де Онъа салят ве селям этинъиз ве Онъа гонъюльден теслим олунъыз.»
Тефсир алимлери бу ает-и керимеде анъылгъан «салят» сёзюнинъ Аллаh Таалядан рахмет, мелеклерден истигъфар ве му’минлерден дуа маналарына кельгенини бильдиргенлер. Бутюн Ислям алимлери бир сёзден бильдирдилер ки, омюрде бир кере салават кетирмек фарздыр. Эр айткъанда, эшиткенде, окъугъанда, язгъанда бир кере кетирмек ваджип, текрарлангъанда мустехаптыр.
Аллаh Таалядан бир шей истеген кимсе эвеля Аллаh Таалягъа хамд ве сена эткенден сонъ, Ресулуллах Эфендимизге салават окъумакъ керек. Бойле бир дуа къабулгъа пек ляйыкътыр. Эки салаватнен (дуанынъ башында ве сонъунда олып) япылгъан дуа кери чевирильмез. Азрети Эбу Талха анълата: «Ресулуллахнынъ узурына кирген эдим. Онда даа эвель ич корьмегеним бир севинч ве мемнунлыкъ корьдим. Себебини сорагъанымда: „Насыл севинмейим? Бираз эвель Джебраил (алейхисселям) мужде кетирди. Аллаh Тааля буюрды ки: «Умметинъден бири санъа бир салават айтса, Аллаh Тааля онъа къаршылыкъ оларакъ он салават этер» деди“ буюрды.»6
Бу меселеде хадис-и шерифлерден базылары шулардыр:
«Янында адым анъылып да манъа салават ве селям кетирмеген кишининъ бурну ерге сюртюльсин. Рамазан айы кирип де гунахларыны афу эттирмеден Рамазан айы чыкъып кеткен кимсенинъ де бурну ерге сюртюльсин. Ана-бабасынынъ къартлыгъына етишип де, оларнынъ ризасыны къазанып дженнетке киралмагъан кимсенинъ де бурну ерге сюртюльсин.»
«Янында адым анъылып, манъа салават ве селям кетирмеген кимсе саранларнынъ энъ сараныдыр.» Азрети Эбу Хумейд эс-Саидий бильдире: «Сахабе-и кирамдан базылары Ресулуллах Эфендимизден сорадылар ве: „Я Ресулаллах! Санъа насыл салават ве селям кетирейик?“ дедилер. Ресулуллах Эфендимиз буюрды ки: „«Аллаhумме салли аля Муhаммедин ве эзваджихи ве зурриетихи кема саллейте аля Ибрахиме ве барик аля Муhаммедин ве эзваджихи ве зурриетихи кема баректе аля Ибрахиме иннеке хамидун меджид» айтынъыз.“»7
Базы салават-ы шерифелер шулардыр:
«Алейхисселям».
«Саллаллаху алейхи ве селлем».
«Алейхиссалату весселяму веттехийе».
«Аллаhумме салли аля сейидина Муhаммед».
«Аллаhумме салли аля Муhаммедин ве аля алихи ве сахбихи эджмаин».
«Алейхи ве аля джемии мине’с-салавати этеммуха ве мине’т-техийяти эйменуха».
«Аллаhумме салли аля Муhаммедин ве аля али Муhаммед, кема саллейте аля Ибрахиме ве аля али Ибрахим…»
Бир кимсе шойле анълатты: Аркъадашларымдан бири ёллагъан бир мектюбинде Ресулуллахнынъ мубарек ады кечкен эр ерге «саллаллаху алейхи ве селлем теслимен кесирен кесира» деп язгъан. Корип себебини сорагъанда: «Яшлыгъымда хадис китаплары яздым. Ресулуллахнынъ мубарек адыны язгъанда, салаватны язмаз эдим. Тюшюмде Алемлернинъ Эфендисини корип, янына бардым. Мубарек юзюни менден чевирди. Онынъ о бир янына кечтим, кене чевирди. Къаршысына барып: „Я Ресулаллах! Не ичюн менден юзюнъизни чевиресинъиз?“ деп арз эттим. Буюрды ки: „Чюнки сен китабынъда меним адымны язгъанда, манъа салават кетирмединъ!“ О вакъыттан берли исм-и шерифини эп салаватнен бирликте язам» деди.
Хадис-и шерифлерде:
«Ким манъа бир кере салават этсе, Аллаh Тааля онъа он кере салят (рахмет) этер, онынъ он гунахыны багъышлар ве дереджесини он кере юксельтир.»
«Къыямет куню манъа энъ якъын олгъан, меним шефаатыма энъ ляйыкъ олгъан – манъа энъ чокъ салават ве селям кетирген кимседир.» Хакъ Тааля Азрети Мусагъа: «Эй Муса, тилинъе сёзюнъден, юрегинъе тюшюндженъден, беденинъе рухунъдан, козюнъе нурунъдан даа якъын олмамны истейсинъми?» буюрды. «Эбет, я Рабби» деди. «Ойле исе, Муhаммедге (саллаллаху алейхи ве селлем) чокъ салават эт» буюрды. «Эй Муса, къыямет куню сувсызлыкъ чекмемекни истейсинъми?» буюрды. «Эбет, я Рабби» деди. «Ойле исе, Муhаммедге (саллаллаху алейхи ве селлем) чокъ салават кетир» буюрды.8
Пейгъамбер Эфендимиз буюрды ки:
«Къыяметте эр макъамда манъа энъ якъын олгъанынъыз – дюньяда манъа чокъ салават окъугъанынъыздыр. Джума куню ве геджеси манъа юз салават окъугъан кимсенинъ Аллаh Тааля юз ихтияджыны корер. Етмиши ахирет, отузы дюньягъа аит ишлеридир. Сонъра Аллаh Тааля бир мелекнен бу салаватларны меним къабриме кетиртир. Сизге кельген бир эдие киби олурлар. О мелек манъа ёллагъаннынъ адыны, союны ве къабилесини бильдирир. Оны меним янымдаки беяз бир саифеге кечирир. Меним ольгенимден сонъ бильмем, аятта экенде бильмем кибидир.»9
«Ким манъа бир кере салават этсе, Аллаh Тааля онъа он кере салят (рахмет) этер, онынъ он гунахыны багъышлар ве дереджесини он кере юксельтир» Хадис-и шериф
«Джумаакъшамы куню олгъанда, Аллаh Тааля янларында кумюш дефтер ве алтын къалемлер олгъан мелеклерни ёллар. Джумаакъшамы куню ве джума геджеси Пейгъамберге чокъ салават кетиргенлерни язарлар.» «Эки мусульман корюшип мусафаха этселер ве Пейгъамберге салават кетирселер, айрылмаздан эвель эвельки ве сонъки гунахлары магъфирет олуныр.» «Биринъиз месджитке киргенде, Пейгъамберге селям берсин ве: „Я Рабби, мени шейтандан къорчала“ десин!»10
Бир риваетте: «Месджиттен чыкъкъанда: „Аллаhумме инни эс’елюке мин фадлике“ окъусын.»
Дуанынъ башы Аллаh Таалягъа сена (хамд) ве Ресулуллахкъа салават олмагъанда, дуа перде артында къалыр. Башында хамд ве салават олгъан дуа къабул олуныр. Ресулуллахкъа ве Онынъ Алине салават окъулмагъандже, дуа иле сема арасында перде бардыр. Салават окъулгъанда бу перде йыртылыр ве дуа семагъа чыкъар. Окъулмагъанда, дуа кери къайтар.
Бир меджлисте Аллаh Тааля анъылмаса ве Ресулуллахкъа салават окъулмаса, андакилернинъ усьтюнде къамчы олур: истесе, оларгъа азап этер, истесе, багъышлар.
«Къулагъы чынълагъан мени хатырласын ве манъа салават окъусын.»
«Бир ишке ниет эткен о ишке даир меслеат этсин. Аллаh Тааля онынъ ишинде онъа рюшд ихсан этер. Бир кимсе бир сёз айтмакъ истеп де унутса, манъа салават окъусын. Чюнки манъа салаватында сёзю ичюн халеф бар. Умют этиле ки, оны хатырлар.»11
«Хайырлы бир ишке Аллаhнынъ адынен ве манъа салаватнен башланмаса, о иште хайыр ёкъ ве бутюн берекети кеткизильгендир.»12 Ислям буюклеринден Эбу Хафс Кягъыдий вефат эткенде, бириси оны тюшюнде корип: «Аллаh Тааля санъа насыл муамеле этти?» деди. О: «Манъа рахмет ве магъфирет этип, мени дженнетке къойды» деди. «Не себептен?» деп сорады. «Мени мелеклер арасында токътатты. Гунахларымнен Ресулуллахкъа салаватларымны эсапладылар. Салаватларымны чокъ таптылар. Аллаh Тааля оларгъа: „Эй мелеклерим, ишинъиз тамамдыр. Башкъа эсап сорманъыз. Оны дженнетиме алып барынъыз!“ буюрды» деп джевап берди.
Селефтен бири анълата: «Бирликте хадис огренген бир аркъадашым вефат этти. Тюшюмде оны аркъасына ешиль хуллелер кийген алда корьдим. Себебини сорагъанымда: „Эр хадисте корьгеним Ресулуллахнынъ адынынъ янына «Саллаллаху алейхи ве селлем» деп язар эдим. Хакъ Тааля онынъ мукяфатыны бунынънен берди“ деди.»
Кене селефтен бири анълата: «Китабет иле мешгъуль олгъан бир къомшум вефат этти. Оны тюшюмде корьдим. „Аллаh Тааля санъа насыл муамеле этти?“ дедим. „Багъышлады“ деди. „Не себептен?“ дедим. „Ресулуллахнынъ адыны эр язгъанымда «Саллаллаху алейхи ве селлем» сёзюни де онынънен берабер язгъаным ичюн“ деди.» Эбу Сулейман Дараний анълата: «Хадис язгъанда, шерефли адыны язгъан сайын «саллаллаху алейх» деп язар, «ве селлем» сёзюни язмаз эдим. Тюшюмде Оны корьдим. Манъа буюрды ки: „Я Эба Сулейман, хадисте адымны язгъанынъда, салаватнен берабер «ве селлем»ни де яз. О дёрт арифтир. Эр арифине он севап бар. Язмасанъ, къыркъ севапны быракъасынъ демектир.“»
Бирисининъ де адети бойле эди. Онъа Ресулуллах тюшюнде: «Санъа не олды ки, манъа салаватны тамам язмайсынъ?» буюрды.
Эбу Бекир-и Сыддыкъ буюрды: «Унутмакътан къоркъкъан кимсе Ресулуллахкъа чокъ салават окъусын.»
Салихлернинъ буюклеринден Муhаммед бин Саид бин Мутаррыф анълата: «Эр гедже ятаджагъым вакъытта белли бир микъдар салават окъур эдим. Бир гедже тюшюмде Ресулуллах кельди. Ичери кирди. Одамнынъ ичи нурнен толды. Сонъра манъа догъру келип: „Кетир, манъа чокъ салават окъугъан шу агъзынъны опейим“ буюрды. Мен де агъзымны тутмагъа утанып, янагъымны узаттым. Мубарек агъзынен опти. Севинчнен уяндым. Одамнынъ ичини миск къокъусынен толгъан таптым. Секиз кунь янагъымдан о гузель къокъу кетмеди.» Селефнинъ буюклеринден Халлад бин Кесир вефат эткенде, башынынъ тюбюнде: «Бу – Халлад бин Кесирнинъ джеэннемден къуртулыш бератыдыр» деп язылгъан бир кягъыт таптылар. Якъынларына онынъ амели не эди деп сорадылар. «Эр джума куню салават кетирир эди» дедилер. Шейх Айнийнинъ «Зейну’ль-меджалис»инде язылгъан: Ресулуллах саллаллаху алейхи ве селлем: «Къыямет куню учь болюк кимсе, кольгесинден башкъа кольге олмагъан Аршнынъ тюбюнде булунырлар» буюрды. «Олар кимлердир?» дедилер. «Умметимни сыкъынтыдан къуртаргъан, суннетимни ихья эткен ве манъа чокъ салават кетирген» буюрды.
Шейх Эбу Муса Даририй анълата: «Денъизде къасыргъагъа тутулдыкъ. Эр кес олюм къоркъусындан агълай эди. О алда мени юкъу басты. Тюшюмде Ресул-ы Экремни корьдим. „Гемидекилерге айт, бинъ кере «Аллаhумме салли аля сейидина Муhаммедин ве аля али сейидина Муhаммедин, салятен тунджина биха мин джеми’и’ль-эхвали ве’ль-афат, ве такъды лена биха джеми’а’ль-хаджат, ве тутаххируна биха мин джеми’и’с-сейиат, ве терфе’уна биха индеке а’ля’д-дереджат, ве тубеллигуна биха акъса’ль-гъаяти мин джеми’и’ль-хайрати фи’ль-хаяти ве ба’де’ль-мемат» окъусынлар“ буюрды. Даа учь юз кере окъугъан эдик ки, фыртына токътады, къуртулдыкъ.» Бу салаватнынъ эр муим иште, эр беляда, афетте ве зельзеледе окъулмасы тевсие этильди.
Гедже-куньдюз тилимде салават ве селям о мубарек рухунъа, эй Фахру’ль-энам!
Му’тебер китапларда салаватнынъ насыл олгъанына даир къыркътан зияде хадис бар.
Бир данеси де шудыр:
«Къулагъы чынълагъан мени хатырласын ве манъа салават окъусын» Хадис-и шериф
Аллаhумме салли аля Муhаммедин ве аля али Муhаммед, кема саллейте аля Ибрахиме ве аля али Ибрахим, ве барик аля Муhаммедин ве аля али Муhаммед, кема баректе аля Ибрахиме ве аля али Ибрахим, иннеке хамидун меджид.
Аллаhумме салли ве селлим ве барик верхам аля сейидина Муhаммедин хуве сейиду’ль-Араби ве’ль-Аджем.
Ве имами Меккети’ль-мукерремети ве’ль-Мединети’ль-мунавверети ве’ль-харем. Аллеме’ль-инсане ма лем я’лем.
Аслуху нурун ве неслюха Адем.
Ба’сюха муаххарун ве халкъуха мукъаддем.
Исмуху’ш-шерифу мектубун аля’ль-Левхи’ль-махфузи би якъути’ль-къалем.
Ве джисмуху’ш-шерифу медфунун фи’ль-Мединети’ль-мунавверети ве’ль-харем.
Я лейте эктехилю тураба’ллези тахте’ль-къадем.
Фе туба сумме туба лимен деа ве тебиаху ве лимен эслеме сахибе’ш-шефаати ли’ль-алемин.
Къаилен я Рабби! Селлим уммети, уммети, ва уммета, я зе’ль-лютфи ве’ль-керем.
Фе юнади’ль-мунади мин къибели’р-Рахман: къабильту шефаатеке, я Небийе’ль-мухтерем.
Удхулю’ль-дженнете ля хавфун алейкум ве ля хузнун ве ля элем.
Сумме радыяллаху тааля ан Эби Бекрин ве Умера ве Османе ве Алийин зи’ль-керем.
Ве саллаллаху аля сейидина Муhаммедин ве’ль-хамду леке, я Рабба’ль-алемин.
Би урьмети Сейиди’ль-мурселин.
Саба ели онынъ сачына токъунгъанда,
Ава миск ве амбер къокъусынен толар эди.
Инджи тишлерининъ нурундан геджелери
Ине тюшсе, табылыр эди, эй ходжа.
Нурлу кокюсинден къаранлыкъ геджелерде ёлда йигитлер ве къартлар юрер эди.
О Хакънынъ севгилиси ишарет эткенде
Пармагъынен айгъа, ай экиге ярылды.
Терлесе, эр бир тери гуль олур эди,
Онынъ теринден гуллерни хош топлар эдилер.
О дюнья шахы хурма тереги тикти,
Тиккен саатинде тез мейва берди.
Муджизелерини махшерге къадар даима анълатсалар,
Нидже махшер олса да, буларнынъ сонъу кельмез.
Эгер атештен къуртулмакъны истесенъиз,
Ашкъынен, дертинен салават кетиринъиз.
Эссалату весселяму алейке, я Ресулаллах!
Эссалату весселяму алейке, я Хабибаллах!
Эссалату весселяму алейке, я Нура Аршиллах!
