ХИЛЬЕ-И СЕАДЕТ
Хабиб-и Экрем (саллаллаху алейхи ве селлем) Эфендимизнинъ корюнишине «Хилье-и сеадет» дениле. Ислям алимлери Муhаммед алейхисселямнынъ корюнген бутюн азаларыны, шеклини, сыфатларыны, гузель хуйларыны ве энъ инджесине къадар бутюн аятыны ачыкъ шекильде сенет ве весикъаларынен язгъанлар. Бу бильгилер Пейгъамбер Эфендимизнинъ озь сёзлери олгъан хадис-и шерифлерден ве асхабынынъ бильдирген хаберлеринден топлангъан. Буларны ичине алгъан эсерлерге сиер китаплары дениле. Бинълердже сиер китабы арасында Пейгъамбер Эфендимизнинъ хилье-и сеадетини бильдирген энъ мешур китаплар – Имам-ы Тирмизийнинъ «Эш-Шемаилю’р-Ресул»и, Къады Иязнынъ «Шифа-и шериф»и, Имам-ы Бейхакъий ве Эбу Нуайм Исфаханийнинъ «Делаилю’н-нубувве»лери, бир де Азрети Имам-ы Къасталланининъ «Мевахиб-и ледунийе» адлы эсеридир. Хадис-и шерифлерде ве Асхаб-ы кирамнынъ бильдирген хаберлеринде севимли Пейгъамберимизнинъ хилье-и сеадети шойле бильдириле: «Фахр-и кяинатнынъ мубарек юзю, бутюн аза-и шерифеси ве мубарек сеси бутюн инсанларнынъ юзьлеринден, азаларындан ве сеслеринден гузель эди.
Мубарек юзю бираз тёгерек эди ве кейфи яхшы олгъан вакъытта ай киби нурлана эди.1 Къуванса, бу мубарек манълайындан белли олур эди.
Ресулуллах Эфендимиз куньдюз насыл корьсе, геджелери де ойле корер эди; огюнде олгъанларны корьгени киби, артында олгъанларны да корер эди. Янгъа ве арткъа бакъаджакъ олса, бутюн беденинен айланып бакъар эди. Ер юзюне семадан даа чокъ бакъар эди. Мубарек козьлери буюк, кирпиклери узун эди. Мубарек козьлеринде бираз къызыллыкъ бар эди, козьлерининъ къарасы пек къара эди; геджелери сюрме чекер эди. Фахр-и алемнинъ саллаллаху алейхи ве селлем манълайы ачыкъ эди.
Мубарек къашлары индже эди, къашларынынъ арасы ачыкъ эди. Эки къашынынъ арасындаки тамыр ачувлангъанда къабарыр эди. Мубарек бурну пек гузель эди, ортасы бираз юксек эди. Мубарек башы буюк эди. Мубарек агъзы кичкене дегиль эди. Мубарек тишлери беяз эди, огюндекилери сейрек эди. Сёз айткъанда, гуя тишлерининъ арасындан нур чыкъар эди. Аллаh Таалянынъ къуллары арасында Ондан даа фасих ве даа татлы сёзлю кимсе корюльмеди.
Фахр-и алем къыркъ яшына еткенде,
Рисалет таджы онынъ башына къонды.
Эр ань сес келир эди: «Я Эмин,
Сени алемлерге рахмет эттим.»
«Огърагъаным эр килисенинъ уськюфинден Ресулуллахнынъ (саллаллаху алейхи ве селлем) сыфатларыны ве хильесини (шеклини, шемаилини) сорадым ве эписини бирер-бирер хатырымда сакъладым. Мединеге къайткъанда, эписини Ресулуллахкъа (саллаллаху алейхи ве селлем) анълаттым. Онъа хош кельди» Мугъире бин Шу’бе (радыяллаху анху)
Къур’ан-ы Керим ает-ает, ачыкъ делиллернен энди,
Нидже тюрлю муджизелер мейдангъа чыкъты.
Герчи о пак затнынъ эписи нур эди,
Амма эр азасында муджизелер бар эди.
Энъ эвеля: онынъ мубарек беденининъ
Кольгеси ерге тюшмез эди.
Башындан аякъларына къадар бедени нур эди,
Бу ачыкъ: нурнынъ кольгеси олмаз.
Эм мубарек башынынъ усьтюнде эр заман
Бир болюк булут кольгелик олур эди.
Къайда барса, о булут да онынънен бирге барыр эди,
Даима онынъ башынынъ усьтюнде турар эди.
О мубарек козьлериндеки муджизе
Насыл эди, оны да сизге айтайым.
Огюндекини ачыкъ корьгени киби,
Артындакини де ойле корер эди.
Эшитинъиз, о мубарек бурнунынъ
Муджизеси насыл эди, бир корюнъиз.
Джибриль-и Эмин вахий ичюн энгенде,
Коктен айрылгъан шу саатте
О Джебраилнинъ къокъусыны алыр эди,
Вахий ичюн энгенини билир эди.
О ай юзлю дудагъыны къыбырдатаджакъ олса,
Кокте кунешнинъ тёгереги де къыбырдар эди.
Мубарек сёзлери пек къолай анълашылыр, гонъюллерни алыр ве рухларны чекер эди. Сёз айткъанда, сёзлер инджи киби тизилир эди. Бир кимсе саймакъ истесе, сёзлерини сайып олур эди. Базан яхшы анълашылсын деп, учь кере текрарлар эди. (Дженнетте Муhаммед алейхисселям киби лаф этиледжек.) Мубарек сеси кимсенинъ сеси етишалмагъан ерге етишир эди. Фахр-и алем саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимиз кулер юзлю эди. Кулюмсиреп кулер ве мубарек огюндеки тишлери корюнир эди.
Кульгенде, нуру диварлар усьтюне акс этер эди. Агъламасы да кульмеси киби енгиль эди. Къахкъаханен кульмез, юксек сеснен де агъламаз эди. Амма кедерленгенде, мубарек козьлеринден яш акъар, мубарек кокюсининъ сеси эшитилир эди. Умметининъ гунахларыны тюшюнгенде, Аллаh Таалядан къоркъусындан, Къур’ан-ы Керимни эшиткенде ве базан да намаз къылгъанда агълар эди. Фахр-и алем Эфендимизнинъ мубарек пармакълары ири, мубарек къоллары этли эди. Мубарек авучларынынъ ичи кениш эди. Бутюн беденининъ къокъусы мисктен гузель эди. Мубарек бедени эм йымшакъ, эм де къуветли эди. Энес бин Малик шойле дей: «Ресулуллахкъа он сене хызмет эттим. Мубарек эллери ипектен йымшакъ эди.»
Мубарек тени мисктен ве чечектен даа гузель къокъа эди. Мубарек къоллары, аякълары ве пармакълары узун эди. Мубарек аякъларынынъ пармакълары ири, табанлары пек чукъур олмайып, йымшакъ эди. Мубарек къарны кениш олып, кокюсинен бир тегизде эди. Омуз башларынынъ кемиклери ири, мубарек кокюси кениш эди. Ресулуллах Эфендимизнинъ къальб-и шерифи назаргях-ы иляхий эди. Ресул-ы Экрем Эфендимиз пек узун бойлу олмагъаны киби, къыскъа да дегиль эди. Янына узун бир кимсе кельсе, ондан узун корюнир эди. Отургъан вакъытта мубарек омузы отургъанларнынъ эписинден юкъары олур эди.
Мубарек сачлары ве сакъалынынъ къыллары пек къывыр да, пек тюз де дегиль, яратылыштан далгъалы эди. Мубарек сачлары узун эди; эвеллери кякюль быракъыр эди, сонъра экиге айырыр олды. Мубарек сачларыны базан узатыр, базан да кесип къыскъартыр эди. Сач ве сакъалыны боямаз эди. Вефат эткен вакъытта сач ве сакъалындаки акъ къылларнынъ сайысы йигирмиден аз эди. Мубарек мыйыгъыны къыркъар эди. Мыйыкъларынынъ узунлыгъы ве шекли мубарек къашлары къадар эди. Эмринде хусусий берберлери бар эди.
Ресулуллах саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимиз мисвагъыны ве тарагъыны янындан айырмаз эди. Мубарек сачыны ве сакъалыны тарагъанда, кузгюге бакъар эди. Фахр-и кяинат Эфендимиз огюне бакъып, тез юрер эди; бир ерден кечкени гузель къокъусындан белли олур эди. Ресулуллах Эфендимиз арап эди. Яни къызылгъа къарышкъан беяз бенъизли эди, пек гузель, нурлу ве севимли эди.» Бир кимсе Пейгъамбер Эфендимиз акъкъында «къара» десе, кяфир олур. «Арап» сёзю лугъатта «гузель» демектир. Меселя, «лисан-ы араб» – гузель тиль демектир. Истиляхий манасы исе, яни джографияда арап демек, Арабистан адлы ярымадада догъып буюген, о ернинъ иклими, авасы, сувы ве гъыдасынен етишкен ве оларнынъ къанындан олгъан кимсе демектир. Анадолудаки къандан кельгенлерге турк, Болгаристанда догъып буюгенлерге болгар, Алманиядакилерге алман дегенлери киби, Ресулуллах саллаллаху алейхи ве селлем де Арабистан ярымадасында догъгъаны ичюн араптыр. Араплар беяз, богъдай бенъизли олурлар. Хусусан Пейгъамберимизнинъ сюляласы беяз ве пек гузель эди. Эсасен деделери Ибрахим алейхисселям беяз олып, Басра шеэри эалисинден Тарух адлы беяз бир му’миннинъ огълу эди. Кяфир олгъан Азер Ибрахим алейхисселямнынъ бабасы дегиль, эмджеси ве огей бабасы эди.
«Ресулуллахкъа он сене хызмет эттим. Мубарек эллери ипектен йымшакъ эди. Мубарек тени мисктен ве чечектен даа гузель къокъа эди» Энес бин Малик (радыяллаху анху)
Севимли Пейгъамберимизнинъ бабасы Абдуллахнынъ гузеллиги Мысыргъа къадар яйылгъан эди ве манълайындаки нур себебинден эки юзге якъын къыз эвленмек ичюн Меккеге кельген эди. Лякин Муhаммед алейхисселямнынъ нуру Аминеге насип олды. Эмджеси Аббас иле Аббаснынъ огълу Абдуллах да беяз эдилер. Пейгъамберимизнинъ къыяметке къадар эвляды да гузель ве беяздыр. Ресулуллахнынъ асхабы да беяз ве гузель эдилер. Осман радыяллаху анху беяз, сары сачлы эди. Ресулуллах Эфендимизнинъ Рум императоры Хераклиюснынъ укюметине ёллагъан эльчиси Дихье-и Кельби пек гузель эди; сокъакъларда юргенде, юзюни корьмек ичюн рум къызлары сокъакъкъа чыкъар эдилер. Джебраил алейхисселям чокъ кере Дихье радыяллаху анху шеклинде келир эди. Мысыр, Шам, Африка, Сицилия ве Испания ерлилери арап дегильдирлер. Араплар Ислямиетни дюньягъа яймакъ ичюн Арабистан ярымадасындан чыкъып, бу ерлерге кельгенлери ичюн, бугунь бу ерлерде де бардырлар. Анадолуда, Хиндистанда ве башкъа мемлекетлерде де бардырлар. Лякин бугунь бу мемлекетлерден ич бирининъ эалисини арап деп адландырмакъ догъру олмаз.
Мысыр эалиси къарабогъдай бенъизлидир. Хабешистан эалиси къарадыр. Буларгъа хабеш дениле. Зенгибар эалисине зенджи дениле. Олар да къарадыр. Пейгъамберимизнинъ акърабасыны, торунларыны севмек ве урьмет этмек ибадеттир. Оларны эр мусульман север. Анадолугъа мусафир кельген къара феллахлар, хабешлер, зенджилер урьмет ве икрам олунмакъ ичюн озьлерини арап деп таныткъанлар, Анадолунынъ саф мусульманлары да сёзлерине инанып, оларны севгенлер. Чюнки бу севгиде къара-беяз айырымы ёкътыр. Къара бир мусульман беяз бир кяфирден къат-къат усьтюн, даа къыйметли ве севимлидир. Инсаннынъ къара олмасы иманнынъ шерефини эксильтмез. Азрети Билял-и Хабеши ве Ресулуллахнынъ пек севген Усамеси къара эдилер. Феналыкълары ве алчакълыкълары эр кеске белли олгъан Эбу Леhеб ве Эбу Джехиль кяфирлери беяз эдилер. Аллаh Тааля инсаннынъ ренгине дегиль, иманынынъ къуветине ве такъвасына къыймет бере. Лякин къараларнынъ озьлерини арап оларакъ таныткъанлары Ислям душманларынынъ, еудийлернинъ ишине ярады. Бир тарафтан къара инсанларны ашагъы ве ийренч оларакъ таныттылар. Оларны къул оларакъ къулландылар.
Бир тарафтан да къара мышыкъларны, копеклерни «Арап, Арап» деп чагъырып, газета ве меджмуаларда япкъан къара ресимлерге ве карикатураларгъа «арап» деп, яшларгъа арапны къара оларакъ танытмагъа, бойлеликнен мусульман балаларыны Пейгъамберимизден узакълаштырмагъа тырыштылар.
Гузель хуйларнынъ эписи севимли Пейгъамберимизде топлангъан эди. Гузель хуйлары вехбий, яни Аллаh Тааля тарафындан берильген олып, кесбий, яни чалышып, сонъундан къазангъан дегиль эди. Бир мусульманнынъ адыны айтып ич бир заман лянет этмеген ве асла мубарек элинен кимсени урмагъан. Аллаh ичюн интикъам алгъан; озю ичюн ич бир кимседен интикъам алмагъан. Акърабасына, асхабына ве хызметчилерине тевазу этип, яхшы муамеле этер эди. Эв ичинде пек йымшакъ ве кулер юзлю эди. Хасталарны зияретке барыр, дженазелерде булуныр эди. Асхабынынъ ишлерине ярдым этер, балаларыны къучагъына алыр эди. Лякин юреги булар иле мешгъуль олмаз эди. Мубарек руху мелеклер алеминде эди. Ресулуллах Эфендимизни бирден корьген кимсени къоркъу сарар эди. Озю йымшакъ давранмаса эди, пейгъамберлик алларындан кимсе янында отуралмаз, сёзюни эшитмеге такъат кетиралмаз эди. Албуки О, аясындан мубарек козьлеринен кимсенинъ юзюне бакъмаз эди.
Фахр-и алем саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимиз инсанларнынъ энъ джумерти эди. Ондан бир шей истенильгенде «ёкъ» дегени ич корюльмеген. Истенильген шей олса, берир, олмаса, джевап бермез эди.
О къадар яхшылыкълары, о къадар ихсанлары бар эди ки, Рум императорлары, Иран шахлары ве ич бир укюмдар Онынъ къадар ихсан эталмаз эди. Лякин Озю сыкъынтынен яшамакъны север эди; ойле бир аят кечирир эди ки, ашамакъ-ичмек хатырына биле кельмез эди. «Аш кетиринъиз, ашайыкъ» я да «Фелян ашны пиширинъиз» демез эди. Аш кетирильсе ашар, не мейва берселер, къабул этер эди. Базан айлар боюнджа аз ашар, ачлыкъны север эди. Базан да чокъ ашар эди. Аштан сонъ сув ичмез эди. Сувны отургъан алда ичер эди.2 Башкъаларынен аш ашагъанда, эр кестен сонъ элини чекер эди.3 Эр кеснинъ эдиесини къабул этер эди. Эдие кетирген кимсеге къаршылыкъ оларакъ къат-къат зиядесини берир эди.
Чешит урбалар киймек адети эди. Ябанджы девлетлерден эльчилер кельгенде, сюсленип, къыйметли ве гузель урбалар кийип, гузель юзюни косьтерир эди. Ташы акъикътан олгъан кумюш юзюк такъар ве оны муурь оларакъ къулланыр эди. Юзюгининъ усьтюнде «Муhаммедун Ресулуллах» язылы эди. Тёшеги териден эди, ичи хурма тереги лифлеринен толу эди. Базан бу тёшек усьтюнде, базан ерге сериген тери усьтюнде, базан да хасыр я да къуру топракъ усьтюнде ятар эди. Мубарек авуджынынъ ичини онъ янагъынынъ тюбюне къойып, онъ янына ятар эди.4 Ресулуллах саллаллаху алейхи ве селлем зекят малы алмаз, чий согъан ве сарымсакъ киби шейлер ашамаз ве шиир айтмаз эди. Пейгъамбер Эфендимизнинъ мубарек козьлери юкълар, къальб-и шерифи юкъламаз эди. Ач ятып, токъ турар эди. Ич эснемез эди. Мубарек бедени нураний олып, кольгеси ерге тюшмез эди. Урбасына синек къонмаз, сиврисинек ве дигер бёджеклер мубарек къаныны ичмез эди.
Аллаh Тааля тарафындан Ресулуллах олгъаны бильдирильгенден сонъ, шейтанлар коклерге чыкъып хабер алалмаз ве кяхинлер айталмаз олдылар. Сервер-и алем саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимиз бизим бильмегенимиз бир аятнен шимди аяттадыр. Джесед-и шерифи асла чюрюмез. Къабиринде бир мелек турып, умметининъ айткъан салават-ы шерифелерини Онъа хабер берир. Минбери иле къабр-и шерифи арасына Равза-и мутаххара дениле. Бу ер дженнет багъчаларындандыр. Къабр-и шерифини зиярет этмек таатлернинъ энъ буюги ве ибадетлернинъ энъ къыйметлисидир. Пейгъамбер Эфендимизнинъ гузеллигини Асхаб-ы кирамнынъ буюклери шойле анълаттылар. Эбу Хурейре: «Ресулуллахтан даа гузель бир кимсе корьмедим. Гуя кунеш бутюн парлакълыгъынен онынъ юзюнде парылдай эди. Кульгенде, тишлери диварларгъа ярыкъ сачар эди» буюрды.
«Умметимнинъ ичинде мени энъ чокъ севгенлер – менден сонъ кельген, мени корьмек ичюн аилесини ве малыны феда эткен кимселердир» Хадис-и шериф
Ибн Эби Хале: «Пейгъамбер Эфендимизнинъ мубарек юзю он дёрт геджелик ай киби парылдар эди» буюрды. Азрети Али: «Оны бирден корьген кимсе эйбетинден къоркъугъа тюшер эди. Онынънен субет этип таныгъан кимсе исе тез ысынып, север эди» буюрды.
Джабир бин Семуре: «Ресулуллах мубарек элини юзюме сюртти. Элинде гуя аттарларнынъ, яни къокъу саткъан кимселернинъ чантасындан янъы чыкъарылгъан киби гузель бир къокъу ве серинлик таптым. Ресулуллах Эфендимиз мусафаха ичюн элини бир кимсенинъ элине тийдирген олса, бутюн кунь о кимсенинъ элинден о гузель къокъу кетмез эди» буюрды.5
Анамыз Азрети Айше: «Ресулуллах бир баланынъ башыны сыйпагъанда, о бала дигер балалар арасында гузель къокъусындан тез белли олур эди» буюрды.6
Ресулуллах саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимиз бир кунь эвинде юкълагъан эди. Энес бин Маликнинъ анасы Умму Сулейм кельди. Ресулуллах Эфендимиз юкълагъанда мубарек юзюнде тер тамчылары пейда олгъан эди. Умму Сулейм Пейгъамбер Эфендимизнинъ мубарек терини топламагъа башлады. Уянып себебини сорагъанда, Пейгъамбер Эфендимизнинъ сют тейзеси олгъан Умму Сулейм: «Оны къокъуларымызгъа къошамыз. Теринъиз къокъуларнынъ энъ гузели, энъ хош къокъулысыдыр» деди.7
Эбу Хурейре: «Юрюшинде Ресулуллахтан даа тез кимсени корьмедим. Гуя ер Онынъ огюнде тюрюле эди. Онынънен юргенде, биз бутюн кучюмизни сарф этип, озюмизни зорлай эдик» буюрды.
Пейгъамбер Эфендимиз февкъаляде гузель лаф этер эди. Сёзнинъ къайдан башланып, къайда битириледжегини энъ мукеммель шекильде билир эди. Сёзлери айтылышы джеэтинден берракъ, пек фасих ве белигъ эди. Сёз ве кялимелеринде мананынъ догърулыгъы эр вакъыт озюни косьтерир эди; ифаде кучю февкъаляде юксек олгъаны ичюн, лаф эткенде ич ёрулмаз ве зорлукъ чекмез эди.
Пейгъамбер Эфендимизнинъ гузеллиги
Улема-и расихин деп айтылгъан, эм захир, эм де батын бильгилеринде уста ве Пейгъамбер Эфендимизнинъ варислери олгъан юксек Ислям алимлери Оны бутюн гузелликлеринен корип, ашыкъ олгъанлар. Буларнынъ энъ башында Эбу Бекир-и Сыддыкъ келе. О, Ресулуллах саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимиздеки нубувват нуруны корип, усьтюнлигини, гузеллигини ве юксеклигини анълап ашыкъ олгъан ве бунда ойле илери кеткен ки, башкъа ич бир кимсе онынъ киби оламагъан. Азрети Эбу Бекир эр ань, эр бакъкъан еринде Ресулуллах Эфендимизни корер эди. Бир кере алыны: «Я Ресулаллах! Къайсы тарафкъа бакъсам, сизни корем» деп арз эткен эди. Бир кере де: «Бутюн яхшылыкъларымны сизинъ бир сехвинъизге (янълышынъызгъа) денъиширим» деген эди. Ресулуллах Эфендимизнинъ гузеллигини энъ яхшы корип анълагъан ве анълаткъанлардан бири де му’минлернинъ анасы, анамыз Азрети Айше эди. Азрети Айше алиме, муджтехиде, акъыллы, зеки ве эдибе эди. Пек белигъ ве фасих лаф этер эди. Къур’ан-ы Керимнинъ маналарыны, аляль ве арамларны, арап шиирлерини ве эсап ильмини пек яхшы билир эди. Ресулуллахны макътагъан шиирлери бар. Шу эки бейтни анамыз Азрети Айше айткъан:
«Ресулуллах бир баланынъ башыны сыйпагъанда, о бала дигер балалар арасында гузель къокъусындан тез белли олур эди» Азрети Айше (радыяллаху анха)
Ве лев семи’у эхлю Мысре эвсафе хаддихи,
Лема безелю фи севми Юсуфе мин накъдин.
Левима Зелиха лев ре’эйне джебинеху,
Ле-асерне би’ль-къат’и’ль-къулюби аля’ль-эйди.
Манасы:
Мысырдакилер онынъ янакъларынынъ гузеллигини эшиткен олса эдилер,
Юсуф алейхисселямнынъ базарлыгъында ич пара бермез эдилер.
(Бутюн малларыны онынъ янакъларыны корьмек ичюн сакълар эдилер.)
Зелиханы къабаатлагъан къадынлар онынъ парлакъ манълайыны корьселер эди,
Эллерининъ ерине юреклерини кесер эдилер (да аджысыны дуймаз эдилер).
Анамыз Азрети Айше буюра: «Бир кунь Ресулуллах мубарек на’лынларынынъ къайышларыны чыкъара эди. Мен де иплик ийире эдим. Мубарек юзюне бакътым. Парлакъ манълайындан тер тамчылай эди. Тер тамчысы эр тарафкъа нур сача, козьлеримни къамаштыра эди. Шашып къалдым. Манъа бакъып: „Санъа не олды ки, бойле далгъын турасынъ?“ буюрды. „Я Ресулаллах! Мубарек юзюнъдеки нурларнынъ парлакълыгъына ве мубарек манълайынъдаки тер данелерининъ сачкъан ышыкъларына бакъып, озюмден кечтим“ дедим. Ресулуллах турып, яныма кельди. Козьлеримнинъ арасындан опти ве: „Я Айше! Аллаh Тааля санъа яхшылыкълар берсин! Сен мени къувандыргъанынъ киби, мен сени къувандыралмадым“ буюрды.» Яни: «Сенинъ мени къувандырманъ меним сени къувандырмамдан чокътыр» буюрды. Азрети Айшенинъ мубарек козьлерининъ арасындан опмеси Ресулуллах Эфендимизни севип, Онынъ джемалини анълап корьгени ичюндир. Бу себептен о такъдир ве тальтиф этильген.
Мысра’:
Аферин козьлериме ки, сенинъ гузеллигинъни корип олалар!
Бейт:
Не яхшы о козьлер ки, гузельге бакъалар,
Не бахтлы о юрек ки, Онынъ ичюн яна!
Ресул-ы Экрем саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимизнинъ мубарек беденинде топлангъан, батыний гузелликлерни косьтерген корюнген гузелликлер ич бир кишининъ беденинде топланмагъан.
Азрети Имам-ы Куртубий шойле ривает эткен: «Ресул-ы Экрем Эфендимизнинъ гузеллиги бутюнлей корюнмеген. Эгер акъикъий гузеллиги корюнген олса эди, Асхаб-ы кирам Онъа бакъмагъа такъат кетиралмаз эдилер. Эгер акъикъий гузеллигини косьтерген олса эди, ич кимсе бакъмагъа чыдаялмаз эди.»
Юсуф алейхисселям захирий, Ресулуллах Эфендимиз исе батыний гузелликлеринен инсанларгъа корюндилер. Юсуф алейхисселямнынъ джемали корюльгенде, эллер кесильди. Ресулуллах Эфендимизнинъ кемалинен исе зуннарлар кесильди, путлар сындырылды ве куфюр булутлары дагъылды. Асхаб-ы кирам Пейгъамбер Эфендимизден: «Я Ресулаллах! Сизми гузельсинъиз, ёкъса Юсуф алейхисселям даа гузель эдими?» деп сорадылар. Эфендимиз джевап оларакъ: «Къардашым Юсуф менден сабих (гузель), мен исе ондан мелихим (севимлийим). Онынъ корюнген гузеллиги меним корюнген гузеллигимден чокътыр» буюрды.
Пейгъамбер Эфендимиз бир хадис-и шерифинде: «Аллаh Таалянынъ ёллагъан эр пейгъамбери гузель юзлю, гузель сеслидир. Сизинъ Пейгъамберинъиз исе оларнынъ энъ гузель юзлюси ве энъ гузель сеслисидир» буюрды.
Бир кимсе Ресулуллах Эфендимизге келип: «Эй Аллаh Таалянынъ Ресулы! Къыямет не вакъыт къопаджакъ?» деди. Пейгъамбер Эфендимиз: «Къыямет ичюн не азырладынъ?» буюрды. О кимсе: «Догърусы, чокъ намаз къылып, ораза тутып, садакъа берип къыямет ичюн азырланмадым. Лякин мен Аллаh Тааляны ве Онынъ Ресулыны севем» деди. Бунынъ узерине Пейгъамбер Эфендимиз: «Киши севгенинен берабердир» буюрды.8
Ресулуллахны севмек бутюн мусульманларгъа фарз-ы айндыр.
О Сервернинъ севгиси бир гонъюльге ерлешсе, Ислямиетни яшамакъ, иманнынъ ве Ислямнынъ тадына, тоюлмаз зевкъине иришмек пек къолай олур. Бу севги эки дюньянынъ Эфендисине тамам уймагъа себеп олур. Бу севгинен Аллаh Тааля Хабибине икрам эткен сонъсыз ве анълатылмасы мумкюн олмагъан ниметлерге ве берекетлерге къавушмакънен шерефленилир. Кичик-буюк эр мусульманны догърудан-догъру Ресулуллахнынъ севгисине алып баргъан Эхл-и суннет алимлери ве оларнынъ китаплары бу берекетлернинъ сенетлеридир.
Ресул алейхисселямнынъ мубарек адыны анъгъан я да эшиткен му’миннинъ, гуя Ресулуллахнынъ шерефли меджлисинде булуна экен киби, сукюнет, эдеп, юрек ве беденнен тазим узьре олмасы ваджиптир.
Ресулуллах Эфендимизнинъ мубарек сёзлеринден ве ишлеринден бильдирильген бир шейни Онынъ шаныны юксельтеджек бир шейнен къаршыламакъ Онъа тазимден ве урьметтендир. Инсанлар арасында алчакъ ве ашагъы бир мертебе ичюн къулланылгъан сёзлернен Ресулуллахны васфетмемек де Онъа тазимдендир.
Меселя, Ресулуллахкъа «факъыр» денильмез. «Чобан» денильмез. «Ресулуллах Эфендимиз фелян шейни север эди» денильгенде, «Албуки мен оны севмейим» демемек Онъа тазимдендир. Ресул-ы Экрем саллаллаху алейхи ве селлем Эфендимизнинъ: «Мен бир шейге таянып, ясланып ашамам»9 буюрмасына «Мен бир шейге таянып ашайым» деп, сонъра ясланып ашамакъ киби бир къаршылыкъ бермемек керек. Буларгъа риает этмек Ресулуллахкъа олгъан тазимнинъ ичиндедир. Буларгъа къасден эмиет бермемек ниетинен риаетсизлик куфюр къапыларына ёл ачар.
Къур’ан-ы Керимнинъ ве хадис-и шериф китапларынынъ усьтюне башкъа бир китап я да эв эшьясындан бир шей къоймамакъ да Аллаh Таалягъа ве Онынъ Ресулына тазимдендир. Оларнынъ усьтюндеки тозларны алмакъ, ичинде Аллаh Таалянынъ исм-и шерифи я да Ресулуллах Эфендимизнинъ мубарек адлары олгъан бир кягъытны атмамакъ Аллаh Таалягъа ве Онынъ Ресулына тазимдендир. Бойле кягъытлар йыртылмаз. Ислям арифлеринен язылгъан кягъытларгъа даа зияде урьмет этмек керек. Эгер ичинде Аллаh Таалянынъ исм-и шерифи ве ает-и керимелер олгъан китаплар ве кягъытлар эскирип йыртылса, оларны темиз безге сарып топракъкъа комьмек я да сувнен ювып, усьтюндеки языларны сильмек я да якъмакъ керек. Якъылгъанда, кюллери комюлир. Якъмакъ ювып языларны кеткизмектен даа яхшы олур. Чюнки ювмакъ ичюн къулланылгъан сувлар аякъ тюбюнде къалып олур.
Ресулуллахнынъ ареми олгъан Медине-и мунаввереге тазим ве урьмет этмек, анда ясакъ этильген шейлерден (я да гунах ишлемектен) сакъынмакъ ве Медине-и мунаввере эалисине икрам этмек де Ресулуллахкъа тазимден сайылыр.
Варлыгъымнынъ мулькининъ султаны сенсинъ,
Шубесиз, джанымнынъ джананы сенсинъ.
Сезаий варлыгъыны ёкъ этти шимди,
Тек мевджут олгъан – сенинъ ихсанынъдыр.
Хасан Сезаий
«Къардашым Юсуф менден сабих (гузель), мен исе ондан мелихим (севимлийим). Онынъ корюнген гузеллиги меним корюнген гузеллигимден чокътыр» Хадис-и шериф
