ДЮНЬЯНЫ ШЕРЕФЛЕНДИРМЕСИ (ВЕЛЯДЕТИ)
Еди къат ер, еди къат кок, къыскъасы, алем буюк бир урьмет ве къуванч ичинде Сейидуль-мурселин, Хатему’ль-энбия, Хабиб-и Худа олгъан Эфендисини беклей эди. Бутюн махлюкъат ал тилинен: «Хош кельдинъ, я Ресулаллах!» демек ичюн азырлангъан эди. Иджреттен 53 сене эвель, Филь вакъиасындан элли беш кунь сонъ, Ребиуль-эввель айынынъ он экинджи базарэртеси геджеси, сабагъа къаршы, Меккенинъ Хашим огъуллары махаллесинде, Сафа тёпесининъ якъынындаки бир эвде асретнен бекленильген, Аллаh Таалянынъ нуру Муhаммед Мустафа (саллаллаху тааля алейхи ве селлем) дюньягъа кельди. Онынъ кельмесинен алем янъыдан джан тапты. Къаранлыкълар бирден «Нур»нен айдынланды.1
Бу гедже о геджедир ки, о шериф
Нурунен алемлерни этер латиф.
Бу гедже дюньяны О дженнет этер,
Бу гедже эшьягъа Хакъ рахмет этер.
Бу гедже шад олур юрек саиплери,
Бу геджеге джан берир гонъюль эхли.
Алемлерге рахметтир Мустафа,
Гунахкярларгъа шефаатчыдыр Мустафа.
Умметим, умметим
Шерефлернинъ энъ юджесине иришкен, аналарнынъ энъ бахтлысы Азрети Амине юклюлигини шойле анълата: «О Серверге юклю олгъан куньлеримде ич агъры ве сыкъынты корьмедим. Юклю олгъанымны сезмей эдим. Амма алты айдан сонъ бир кунь, юкъу иле уяныкълыкъ арасында бир киши манъа: „Кимге юклю олгъанынъны билесинъми?“ деди. „Бильмейим“ деп джевап бергенимде: „Биль ки, пейгъамберлернинъ энъ сонъкисине юклюсинъ!“ деп хабер берди. Догъум вакъты якъынлашкъанда, о киши кене кельди ве: „Эй Амине! Бала догъгъанда, адыны Муhаммед къой“ деди. Башкъа бир риваетте исе: „Эй Амине! Бала догъгъанда, адыны Аhмед къой!“ деп бильдирильген.»
Анамыз Азрети Амине догъум аныны да шойле анълата: «Догъум аны кельгенде, айбетли бир сес эшиттим. Тюклерим урпермеге башлады. Сонъра беяз бир къуш корьдим, келип къанатынен мени сыйпады. Къоркъудан ве урпериштен из къалмады. О ан сувсадым, гуя сыджакътан яна эдим. Янымда сют киби беяз бир чанакъ шербет корьдим. О шербетни ичмем ичюн манъа бердилер. Ичтим; балдан татлы ве сувукъ эди. Артыкъ сувсызлыгъым кечти. Сонъра буюк бир нур корьдим; эвим о къадар нурланды ки, о нурдан башкъа бир шей корьмей эдим.
Ким истесе атештен къуртулмакъны,
Ашкънен, шевкънен салават кетирсин!
Эссалату весселяму алейке, я Ресулаллах!
Эссалату весселяму алейке, я Хабибаллах!
Эссалату весселяму алейке, я Нур-ы Аршиллах!
«Мен Аллаh Таалянынъ хабибим, севгилисим. Пейгъамберлернинъ реисим. Макътанмакъ ичюн айтмайым» Хадис-и шериф
Пейгъамбер Эфендимизнинъ догъгъан эвининъ эски ери (Бугунь Мекке китапханеси оларакъ къулланыла)
Пейгъамбер Эфендимизнинъ догъгъан эви Кябенинъ 300–400 метр шималь-шаркъында олып, буюк дедеси Хашим бин Абд-и Менафкъа аит эди.
Пейгъамбер Эфендимиз иджрет эткенде, бу мубарек эвни Укъайл бин Эби Талибке теслим эткен эди. Укъайлнынъ торунлары исе оны Муhаммед бин Юсуф-и Сакъафийге саткъан эдилер.
Сонъундан бу мубарек эвни Харун Решиднинъ анасы Хайзуран Хатун сатын алып, месджитке чевирди.
Аббасийлер ве Мемлюклер къорчалагъан бу месджит Османлы девринде де дикъкъатнен сакъланды. Къануний Султан Сулейман Хан месджитни янъыдан яптырды.
Бу месджит тарих бою бир чокъ кере тамир этильди.
Месджит 1924 сенеси йыкътырылды. Шейх Аббас Къаттан 1950 сенеси о ерде яптыргъан эв де 1959 сенесинден берли Мекке халкъ китапханеси оларакъ къулланыла.
О вакъыт этрафымны сарып, манъа хызмет эткен пек чокъ къадын корьдим. Бойлары узун, юзьлери кунеш киби парлай эди. Олар Абд-и Менаф къабилесининъ къызларына бенъзей эдилер. Бирден ортагъа чыкъкъанларына шашып къалдым. Олардан бири: „Мен Фыравуннынъ къадыны Асиейим!“ деди. Дигери де: „Мен де Мерьем бинт-и Имраным. Булар да дженнет хурилеридир2“ деди.
Кене о вакъыт коктен ерге къадар узангъан беяз, узун ипек бир кумаш корьдим. „Оны инсанларнынъ козюнден орьтюнъиз“ дедилер. О ан бир болюк къуш пейда олды. Тумшукълары зумрюттен, къанатлары якъуттан эди. Къоркъудан терледим; тюшкен тер тамчыларындан миск къокъусы яйыла эди. О алда экенде козюмден пердени котердилер. Бутюн ер юзюни шаркътан гъарпкъа къадар корьдим. Этрафымны мелеклер сарып алгъан эди.
Муhаммед алейхисселям догъар-догъмаз мубарек башыны седждеге къойды, шеадет пармагъыны котерди. Сонъра коктен Оны орьткен беяз бир булут парчасы энди. Бир сес эшиттим: „Оны магърибден машрыкъкъа къадар эр ерде гездиринъиз. Гездиринъиз ки, бутюн алем Оны адынен, джисминен ве сыфатынен корьсин. Онынъ ады Махий олгъаныны, яни Аллаh Тааля Онынънен ширк излерини ёкъ эткенини бильсинлер“ дей эди.
О булут да козьден гъайып олды ве Муhаммедни (саллаллаху алейхи ве селлем) беяз юнь бир кумашкъа сарылгъан алда корьдим. Кене о вакъыт юзьлери кунеш киби парлагъан учь киши кельди. Бирининъ элинде кумюштен бир ибрик, бирининъ элинде зумрюттен бир легень, бирининъ элинде де бир ипек бар эди. Ибриктен гуя миск тамчылай эди. Мубарек огълумны легеннинъ ичине къойдылар. Мубарек башыны ве аякъларыны ювып, ипекке сардылар. Сонъра мубарек башына гузель къокъу сюрттилер, мубарек козьлерине сюрме чектилер ве козьден гъайып олдылар.»
Коктен мелеклер саф-саф эндилер,
Кябе киби эвимни таваф эттилер.
Хурилер кельди болюк-болюк,
Юзьлерининъ нурундан эвим нурнен толды.
Авада да бир тёшек тёшельди,
Ады Сундус, оны мелек тёшеди.
Бу ишлер манъа ачыкъ корюнгенде,
Шашып къалгъан эдим мен о ан.
Бирден дивар ярылып,
Учь хури кельди, манъа корюнди.
Базылары дер ки, о учь гузельнинъ
Бири ай юзлю Асие эди.
Бири ачыкъча Мерьем Хатун эди,
Бири де хурилерден бир гузель.
О учь ай манълайлы лютфнен кельдилер,
Шу ан манъа селям бердилер.
Келип этрафыма отурдылар,
Мустафанынъ муждесини бир-бирине бердилер.
Муhаммед алейхисселям догъгъан вакъытта анамыз Азрети Аминенинъ янында Абдуррахман бин Авфнынъ анасы Шифа Хатун, Осман бин Эби’ль-Аснынъ анасы Фатыма Хатун ве Пейгъамберимизнинъ аласы Сафие Хатун бар эди. Олар да корьген нурларыны ве олып кечкен дигер вакъиаларны шойле хабер бердилер:
Шифа Хатун анълата: «Мен о гедже Аминенинъ янында ярдымджы оларакъ булуна эдим. Муhаммед алейхисселямнынъ догъар-догъмаз дуа ве нияз эткенини эшиттим. Гъайыптан: „Ерхамуке Раббуке“ деген сес кельди. Сонъра бир нур чыкъып, о къадар айдынлыкъ берди ки, шаркътан гъарпкъа къадар эр ер корюнди…» Бундан гъайры бир чокъ вакъиагъа шаат олгъан Шифа Хатун: «Онъа пейгъамберлик бильдирильгенде, ич тереддютсиз ильк иман эткенлерден бири мен олдым» деген.
«Къыяметте эр кес сускъан вакъытта мен сёйлейджегим. Ич кимсе къыбырдап оламагъан вакъытта оларгъа шефаат этиджим» Хадис-и шериф
Яратылгъанларнынъ эписи шад олды,
Гъам кетти, алем янъыдан джан тапты.
Дюньянынъ бутюн зерреси нида этип,
Бир-бирини чагъырып, мерхаба дедилер.
Мерхаба, эй Али султан, мерхаба,
Мерхаба, эй ирфан мадени, мерхаба.
Мерхаба, эй Фуркъаннынъ сыры, мерхаба,
Мерхаба, эй дертке дерман, мерхаба.
Мерхаба, эй джемаль багъчасынынъ бульбули,
Мерхаба, эй Зу’ль-Джелялнынъ ашинасы.
Мерхаба, эй Худанынъ айы ве кунеши,
Мерхаба, эй Хакътан айры олмагъан.
Мерхаба, эй асий умметнинъ сыгъынагъы,
Мерхаба, эй чаресизлернинъ сыгъынагъы.
Мерхаба, эй Халильнинъ козь нуру,
Мерхаба, эй Джелильнинъ хас махбубы.
Мерхаба, эй алемлерге рахмет,
Мерхаба, гунахкярларнынъ шефаатчысы сенсинъ.
Мерхаба, эй эки дюньянынъ падишасы,
Сенинъ ичюн олды кяинат ве мекян.
Сафие Хатун да шойле анълатты: «Муhаммед алейхисселям догъгъан вакъытта эр тарафны бир нур къаплады. Догъар-догъмаз седжде этти, мубарек башыны котерип, ачыкъ бир тильнен: „Ля иляхе иллаллах, инни Ресулуллах“ буюрды. Оны ювмакъ истегенимде: „Биз оны ювулгъан алда ёлладыкъ“ деген сес кельди. Киндиги кесильген ве суннет этильген алда корюнди. Догъар-догъмаз седжде этти. О вакъыт алчакъ сеснен бир шейлер айта эди. Къулагъымны мубарек агъзына якъынлаштырдым; „Умметий, умметий!“ (Умметим, умметим!) дей эди.»3
Бейтуллахкъа догъру о Ресул
Юзюни ерге сюртип, седжде къылды.
Седждеде башы-тили Хакъны хамд эте,
Пармагъыны котерип, тевхид эте.
Дер эди: «Эй Мевлям, юзюмни Санъа туттым,
Я Иляхий, умметимни манъа багъышла!»
Юрегининъ бутюн гъайретини Хакъкъа багълап,
Дей эди: «Умметим, умметим!»
Севимли Пейгъамберимиз догъгъан вакъытта къартбабасы Абдулмутталиб Кябе-и шерифенинъ янында Аллаh Таалягъа ялварып дуа эте эди. Онъа бу догъум шойле мужделенди:
Кябе бирден Макъам-ы Ибрахимге догъру седжде этти ве кене эски алына къайтты. Абдулмутталиб Кябенинъ ачыкъ бир тильнен: «Аллаhу экбер! Муhаммед саллаллаху алейхи ве селлемнинъ сеси мени путлардан темизлер» дегенини эшитти. О вакъыт Хубель путу юзю усьтюне йыкъылды. Шу ан бир нида кельди: «Аминенинъ бир огълу дюньягъа кельди. Муhаммед саллаллаху алейхи ве селлем халкъны далялет къаранлыгъындан хидает нуруна ириштирир. Хакъ Тааля Оны инсанларгъа ве джинлерге пейгъамбер оларакъ ёллады. Эй мелеклер, шаат олунъыз ки, Онъа бутюн хазинелернинъ анахтарлары берильди. Онынъ догъгъан кунюни унутманъыз, о кунь къыяметке къадар сизинъ байрамынъыз олсун.» Абдулмутталиб бу сёзлерни эшитип, айреттен тили тутулды. «Ёкъса тюш корем экенми?» деп элини кокюсине сюртти. Кене бир нида эшитти: «Эй Къурейшнинъ эфендиси, сени къоркъуткъан не алдыр?» Джевап бермеге кучю ёкъ эди.
Аминенинъ эвине якъынлашкъанда, эвнинъ дамында бир къуш корьди. Къанатларыны эвнинъ усьтюне яйып, оны орьткен эди. Мекке дагълары онынъ нурундан парлай эди. Беяз бир булут эвге кольге эте эди. Эки мелек къапы огюнде турып, оны ичери кирмектен менъ этти. «Бу не ал? Ёкъса тюш коремми?» деп тюшюнгенде, ичериден кельген миск къокъусы бурнуна кирди.
Муhаммед алейхисселямнынъ догъгъан кунюнде бир чокъ вакъиалар корьген Абдулмутталиб бу муждеге пек къуванып: «Бу огълумнынъ шаны, шерефи пек юдже оладжакъ» деди.4
Абдулмутталиб бойле буюк бир бахтны къутламакъ ичюн догъумнынъ единджи кунюнден башлап, Мекке халкъына учь кунь девамында зияфет берди. Бундан гъайры шеэрнинъ эр махаллесинде девелер кесип, инсанларнынъ ве айванларнынъ файдаланмасына берди.5 Зияфет вакътында балагъа не ад къойгъаныны сорагъанларгъа: «МУhАММЕД (саллаллаху алейхи ве селлем) адыны бердим» деди. Не ичюн ата-бабаларындан бирининъ адыны бермегенини сорагъанларгъа исе: «Аллаh Тааля ве инсанлар Оны медх этсинлер, макътасынлар деп истегеним ичюн» деп джевап берди.6 Башкъа бир риваетте «Муhаммед» адыны къойгъан Амине Хатун олгъаны бильдирильген.
Эй джемаль кунеши толгъан ай киби парлагъан,
Эй бутюн йыкъылгъанларгъа эль узаткъан.
Эй гонъюллернинъ дертине дерман сен,
Эй яратылгъанларнынъ султаны сен.
Сенсинъ о бутюн пейгъамберлернинъ султаны,
Эвлия ве асфиянынъ козь нуру.
Эй рисалет тахтынынъ сонъкиси сен,
Эй нубувват муурюни басып къойгъан сен.
«Къыямет куню пейгъамберлернинъ имамы, хатиби ве эписине шефаат этиджи – мен. Буларны макътанмакъ ичюн айтмайым» Хадис-и шериф
Нурунъ алемни айдынлаткъанда,
Гуль юзюнъ алемни гульбагъчагъа чевирди.
Джахиллик ве далялет къаранлыгъы ёкъ олды,
Марифет багъчасы камилликке иришти.
Я Хабибаллах, бизге имдат эт,
Сонъ нефесте джемалинънен бизни къувандыр.
Ресулуллахнынъ догъгъан геджеси олгъан муим вакъиалар
Ресул-ы Экрем (саллаллаху алейхи ве селлем) Эфендимиз догъмадан эвель ве догъгъан вакъытта Онынъ дюньяны шерефлендиреджегине алямет оларакъ бир чокъ вакъиалар олды. О заманнынъ мешур кимселери даа Пейгъамбер Эфендимиз догъмаздан эвель тюшлер корьген эдилер. Тюшлерини кяхинлерге ве заманнынъ мешур алимлерине ёрумлаткъанда, олар бу тюшлернинъ «Муhаммед алейхисселямнынъ келеджегини косьтергенини» айттылар.
Севимли Пейгъамберимизнинъ къартбабасы Абдулмутталиб шойле анълатты: «Бир кере юкъугъа далгъан эдим. Корьген тюшюмден пек урперип уяндым. Тез бир кяхинге барып ёрумлатмакъ истедим. Янына баргъанымда, юзюме бакъты да: „Эй Къурейшнинъ реиси! Санъа не олды? Юзюнъде бамбашкъа бир ал корюне. Ёкъса сени бу алгъа кетирген муим бир вакъиа бармы?“ деди. „Эбет, даа ич кимсеге анълатмагъан деэшетли бир тюш корьдим“ дедим ве янына отурып, анълатмагъа башладым:
„Бу гедже тюшюмде пек буюк бир терек бар эди. Бир уджу кокке котерильген, даллары шаркъкъа ве гъарпкъа яйылгъан эди. О теректен ойле бир нур сачыла эди ки, кунеш онынъ янында пек сёнюк къалыр.
Базан корюне, базан козьден гъайып ола эди. Инсанлар онъа юзь туткъан эдилер. Нуру эр ан арта эди. Къурейш къабилесинден базылары о терекнинъ далларына япыша, бир къысмы да терекни кесмеге чалыша эди. Бир генч де оны кесмек истегенлерге мани ола эди. Пек гузель бир юзю бар эди; мен шимдиге къадар ойле юзь корьмедим. Бундан гъайры беденинден этрафкъа хош къокъулар яйыла эди. Терекнинъ бир далыны тутмакъ ичюн элимни узаттым, амма етишалмадым.“
Тюшюмни анълатып биткенде, кяхиннинъ юзю денъишти.
Бети сарарды. Сонъра: „Ондан сенинъ насибинъ ёкъ!“ деди. „Ким насипли?“ деп сорадым. „О терекнинъ далына япышкъанлар“ деди ве девам этип: „Сенинъ союнъдан бир пейгъамбер келеджек, эр тарафкъа малик оладжакъ, инсанлар Онынъ динине киреджеклер“ деди. Сонъра янымдаки огълум Эбу Талибке дёнип: „Бу, гъалиба, Онынъ эмджеси оладжакъ“ деди.» Эбу Талиб бу вакъианы Пейгъамбер Эфендимизге пейгъамберлиги бильдирильгенде анълаткъан ве: «Иште о терек – Эбу’ль-Къасым, эль-Эмин Муhаммед алейхисселямдыр» деген.
Севимли Пейгъамберимиз Муhаммед алейхисселям дюньягъа кельген гедже бир йылдыз догъды. Буны корьген еудий алимлери Муhаммед алейхисселямнынъ догъгъаныны анълагъан эдилер.
Асхаб-ы кирамдан Хассан бин Сабит анълата: «Мен секиз яшында эдим. Бир саба вакъты бир еудий: „Эй еудийлер!“ деп багъырып чапа эди. Еудийлер: „Не олды, не ичюн багъырасынъ?“ деп янына топлангъанда, о: „Хаберинъиз олсун, Аhмеднинъ йылдызы бу гедже догъды! Аhмед бу гедже дюньягъа кельди…“ деп джевап берди.»
Ресул-ы Экрем Эфендимиз догъгъан гедже Кябедеки путларнынъ эписи юзю усьтюне ерге йыкъылды.
Урвету’бну’з-Зубейр ривает эте: «Къурейштен бир джемаатнынъ бир путу бар эди. Йылда бир кере оны таваф этер, девелер кесип, шарап ичер эдилер. Кене ойле бир кунь путнынъ янына баргъанда, оны юзю усьтюне ерге йыкъылгъан алда таптылар. Котердилер, кене йыкъылды. Бу ал учь кере текрарланды. Бунынъ узерине этрафына яхшыджа таянчлар къойып тиккен вакъытлары шойле бир сес эшитильди: „Бир кимсе догъды, ер юзюнде эр ер арекетке кельди. Не къадар пут бар олса, эписи йыкъылды. Къыралларнынъ юреклери къоркъудан титреди!“» Бу вакъиа тамам Муhаммед алейхисселямнынъ догъгъан геджесине расткельди.
Медаин шеэриндеки Иран кисрасынынъ сарайынынъ он дёрт къуллеси (бурджу) йыкъылды. О гедже гурюльтиден ве деэшеттен уянгъан кисра ве халкъы, кене озь илери кельгенлеринден базыларынынъ корьген корькюнчли тюшлерини ёрумлаткъанда, бунынъ буюк бир шейге алямет олгъаныны анълагъан эдилер.
Энъ мешур кяхинлер бу тюшлерни: «Шамнынъ, Диджленинъ, Фыратнынъ, Иракънынъ, Ираннынъ Ислямнынъ мульки оладжагъыны хабер бере» деп ёрумладылар.
«Эр асырда, эр заманда яшагъан инсанларнынъ энъ яхшыларындан, сечильгенлеринден дюньягъа кетирильдим» Хадис-и шериф
Мекке-и мукерреме ве этрафы
Кене о гедже меджусийлернинъ, яни атешке табынгъанларнынъ бинъ сенеден берли янып тургъан коджаман атеш уюнтылары бирден сёнди. Атешнинъ сёнген тарихини къайд эттилер; кисранынъ сарайында бурджлар йыкъылгъан геджеге расткеле эди.
О заман мукъаддес сайылгъан Саве колюнинъ де о гедже бир анда сувы чекилип, къурып къалгъан эди.
Шам тарафында бинъ йылдан берли сувы акъмагъан ве къуругъан Семаве озенининъ вадийси о гедже толып-ташып, акъмагъа башлады.
Муhаммед алейхисселямнынъ догъгъан геджесинден башлап шейтанлар ве джинлер артыкъ Къурейш кяхинлерине вакъиалардан хабер берип оламаз олдылар. Кеханет сонъ тапты…
Хабиб-и Экрем Эфендимиз догъгъан гедже ве ондан сонъ о замангъа къадар корюльмеген бу вакъиалардан гъайры бир чокъ вакъиалар олды. Бутюн булар сонъки пейгъамбер Муhаммед алейхисселямнынъ догъгъанына ишарет эди.7
Мевлид геджеси
Пейгъамбер Эфендимизнинъ (саллаллаху алейхи ве селлем) догъгъан геджесине Мевлид геджеси дейлер. Мевлид – догъум заманы демектир.
Къадир геджесинден сонъ энъ къыйметли геджедир; бу геджеде севимли Пейгъамберимиз догъгъаны ичюн къувангъанлар афу олуналар.
Бу гедже Пейгъамбер Эфендимиз догъгъан вакъытта корюльген алларны, муджизелерни окъумакъ, динълемек, огренмек пек севаптыр. Севимли Пейгъамберимиз Озю де анълата эди.
Асхаб-ы кирам да бу гедже бир ерге топланыр, о куню анар, окъур ве анълатыр эдилер.
Дюньянынъ эр тарафындаки мусульманлар эр сене Ребиуль-эввель айынынъ 12-нджи геджесини Мевлид къандили оларакъ къутлайлар. Эр ерде мевлид къасиделери окъулып, Кяинатнынъ Султаны хатырлана.
Эр пейгъамбернинъ уммети озь пейгъамберининъ догъгъан кунюни байрам эткен. Бугунь де мусульманларнынъ байрамы, шенлик ве къуванч кунюдир.
«Мени медх этмек [мевлид, иляхий окъумакъ] ибадеттир. Деф [чалгъы] чалгъанда, эглендже, оюн арасында ибадет джаиз дегильдир» Хадис-и шериф
Амине Хатундыр Онынъ анасы,
О седефтен догъды О инджи данеси.
О Ребиуль-эввель айынынъ,
Он экинджи геджеси, базарэртеси геджеси,
О гедже ки догъды инсанларнынъ хайырлысы,
Анасы о вакъыт нелер корьди, нелер!
Деди о Хабибнинъ анасы: корьдим
Аджайип бир нур ки, кунеш онынъ перванеси.
Бирден йылдырым киби эвимден чыкъты,
Коклерге къадар дюнья нурнен толды.
Коклер ачылды, къаранлыкъ ёкъ олды,
Учь мелек корьдим, эр биринде бир чыракъ.
Бири шаркъта, бири гъарпта турды,
Бири Кябенинъ дамына дикильди.
Кябе о ан бирден бир сес чыкъарды,
Деди: бу гедже дюньянынъ кунеши догъды.
Я Иляхий, о Муhаммед акъкъы ичюн,
Шефаат мадени Аhмед акъкъы ичюн,
Умметинден разы олсун о Муин,
Рахметуллахи алейхим эджмаин.
Эссалату весселяму алейке, я Ресулаллах!
Эссалату весселяму алейке, я Хабибаллах!
Эссалату весселяму алейке, я Нур-ы Аршиллах!
Сулейман Челеби
