БАЛАЛЫГЪЫ
Сют анагъа берильмеси
Анамыз Амине нурлу баласыны къучагъына алгъанда, акъайы Азрети Абдуллахнынъ вефатынынъ аджысыны гуя унутты. Пейгъамбер Эфендимизни анасы докъуз кунь эмизгенден сонъ, Эбу Леhебнинъ джариеси Сувейбе Хатун бир къач кунь сют аналыкъ хызметинде булунды. Сувейбе Хатун даа эвель Азрети Хамзаны, сонъра да Эбу Селемени эмизген эди. Хафыз Ибн Джезерий шойле дей: «Эбу Леhеб тюште корюлип, не алда олгъаны сорулгъанда: „Къабир азабы чекем. Амма эр сене Ребиуль-эввель айынынъ он экинджи геджелери азабым енгиллеше. Эки пармагъым арасындан чыкъкъан серин сувны эмип, раатланам. Ресулуллах дюньягъа кельген гедже Сувейбе адлы джарием бу хаберни манъа мужделеген эди. Мен де къуванчымдан оны азат эткен ве Онъа сют аналыкъ этмесини эмир эткен эдим. Шунынъ ичюн бу геджелерде азабым енгиллеше“ деди.» О заман Мекке халкъы адет оларакъ балаларыны сют анагъа берир эдилер. Авасы яхшы, сувы татлы олгъан этрафтаки яйлаларгъа ёллангъан балалар бир муддет сют аналарынынъ янында къалыр эдилер. Бунъа Меккенинъ сыджакъ авасы себеп ола эди. Эр сене бу макъсаднен Меккеге пек чокъ къадын келир эди. Олар эмизмек ичюн бирер бала алып кетер эдилер. Балаларны осьтюрип теслим эткенде, пек чокъ пара ве эдиелер алыр эдилер. Пейгъамбер Эфендимиз догъгъан сене де яйлаларда яшагъан Бени Са’д къабилесинден бир чокъ къадын сют аналыкъ ниетинен Меккеге кельди. Эр бири эмизмек ичюн бирер бала алгъан эди. Бени Са’д къабилеси Мекке этрафындаки къабилелер арасында шерефте, джумертликте, мертликте, алчакъгонъюлликте ве арапчаны догъру лаф этмекте пек мешур эди. Къурейш къабилесининъ илери кельгенлери балаларыны даа зияде бу къабилеге бермекни истей эдилер. О сене Бени Са’д къабилесининъ юртунда шиддетли бир къургъакълыкъ ве къытлыкъ укюм сюре эди. Бу къабиледен Халиме Хатун бу алны шойле анълата: «Мен о сене къырларда долашып от топлай, буны тапкъаным ичюн Аллаh Таалягъа шукюр эте эдим. Базан учь кунь кечсе де агъзыма бир шей къоймай эдим. Бу алда экенде бир балам олды. Бир тарафтан ачлыкъ, дигер тарафтан да догъум сыкъынтысы бар эди. Ачлыкътан ерни коктен, геджени куньдюзден айыралмагъан анларым да ола эди. Бир гедже чёльде юкълап къалгъан экенмен. Тюшюмде бир киши мени сюттен беяз бир сувнынъ ичине далдырды ве: „Бу сувдан ич“ деди. Къангъанджа ичтим. Сонъра ичмем ичюн кене зорлады. Ичкен сайын ичтим, балдан татлы эди. „Сютюнъ чокъ олсун, эй Халиме! Мени таныдынъмы?“ деп сорады. Танымагъанымны айткъанымда: „Мен сенинъ сыкъынтылы алынъда эткен хамд ве шукюрюнъим. Эй Халиме! Меккеге бар. Анда санъа бир „Нур“ аркъадаш олур, берекетлернен толарсынъ. Бу тюшни де кимсеге айтма!“ деди. Уянгъанымда кокюслеримни сютнен толу тапкъаным киби, сыкъынты ве ачлыкъ да мени ташлагъаныны корьдим.» О сене къытлыкъ себебинден, пара мукъабилинде бала эмизип сыкъынтыдан къуртулмакъ ичюн, дигер сенелерге нисбетен Меккеге даа чокъ сют анасы кельген эди.
«Биз оюн ойнамакъ ичюн яратылмадыкъ» Хадис-и шериф
Са’д огъуллары чёлю
Эписи де зенгин аилелернинъ балаларыны алмакъ ичюн ашыгъа эдилер. Ашыгъып кельген къадынлар бирер бала алгъан эдилер. Амма Пейгъамбер Эфендимиз етим олгъаны ичюн, чокъ пара алалмамакъ тюшюнджесинен Онъа истекли корюнмеген эдилер. Бу къадынлар арасында иффети, темизлиги, хильми, яни йымшакълыгъы, аясы ве гузель ахлякъынен танылгъан Халиме Хатун да бар эди. Минген айванлары зайыф олгъаны ичюн Меккеге кеч къалгъан эдилер. Амма бу кечикюв оларгъа къыдыргъанларындан даа зиядесине къавушмагъа себеп олды. Акъайынен Меккеде долашып, зенгин аилелернинъ балалары алынгъаныны корьдилер. Лякин бош къайтмакъ да истемей эдилер. Бир баланен къайтмакъ тек арзулары олгъан эди.
Ниает урьметке ляйыкъ ве чырайы пек севимли олгъан бир затнен расткельдилер. Бу Меккенинъ реиси Абдулмутталиб эди. Истеклерини огренгенден сонъ, торуныны алмаларыны, бунынъ саесинде буюк девлет ве сеадетке къавушаджакъларыны айтты. Абдулмутталибнинъ мухаббети ве якъынлыгъы оларны озюне чеке эди. Теклифини аман къабул эттилер. Сонъра къартбаба Халиме Хатунны Азрети Аминенинъ эвине алып барды.
Халиме Хатун шойле анълата: «Баланынъ башуджуна баргъанымда, къундакъкъа сарылгъан, ешиль ипектен бир орьтюнинъ усьтюнде тынч-тынч юкълай эди, этрафкъа миск къокъусы яйыла эди. Айретте къалып, бир анда Онъа ойле исиндим ки, уятмагъа гонълюм разы олмады. Элимни кокюсине къойгъанда, уянды ве манъа бакъып, кулюмсиреди. Мен исе бу тебессюмге тутулып, озюмден кечтим. Сонъра анасы бойле гузель ве мубарек баланы манъа бермез деген тюшюндже иле юзюни орьтип, аман къучагъыма алдым. Сагъ мемемни бердим, эммеге башлады. Сол мемемни бердим, эммеди. Абдулмутталиб манъа дёнип: „Санъа мужделер олсун ки, къадынлар ичинде сенинъ киби ниметке къавушкъан олмады“ деди.1
Амине Хатун да манъа севимли баласыны бергенден сонъ: „Эй Халиме, учь кунь эвель: «Сенинъ огълунъа сют береджек къадын Бени Са’д къабилесининъ Эбу Зувейб союндандыр» деген бир сес эшиттим“ деди. Бунынъ узерине: „Мен Бени Са’д къабилесинденим, бабамнынъ куньеси де Эбу Зувейбдир“ деп джевап бердим.»
Халиме Хатун кене шойле анълатты: «Амине Хатун манъа даа нидже вакъиалар анълатты ве весиет этти. Мен де Меккеге кельмезден эвель корьген тюшюмни ве келе экенде сагъымдан, солумдан: „Санъа мужделер олсун, эй Халиме! О козьлерни къамаштыргъан ве алемлерни айдынлаткъан нурны эмизмек санъа насип оладжакъ“ деген сеслер кельгенини анълаттым.»
Халиме Хатун дей ки: «Муhаммед алейхисселямны алып, Азрети Аминенинъ эвинден чыкътым. Акъайымнынъ янына кельдим. О да къучагъымдаки баланынъ юзюне бакъып, озюнден кечти ве: „Эй Халиме, бугуньге къадар бойле гузель юзь корьмедим“ деди. Оны янымызгъа алыр-алмаз къавушкъан берекетлеримизни корьгенде исе: „Эй Халиме! Биль ки, сен пек мубарек ве къадри юксек бир бала алгъансынъ“ деди. Мен де: „Валлахи, эсасен бойле истей эдим, истегеним олды“ деп джевап бердим.»
Халиме Хатун акъайынен берабер Муhаммед алейхисселямны алып, Меккеден ёлгъа чыкъкъан андан башлап Онынъ берекетине къавушмагъа башладылар. Зайыф ве тез юралмагъан эшеклери артыкъ гуя асыл бир ат олып кетти. Берабер кельген керван олардан эвель ёлгъа чыкъып, пек узакълашкъан олса да, олар кервангъа етишип, оны артта къалдырдылар. Бени Са’д юртуна баргъандан сонъ корюльмеген бир боллукъкъа ве берекетке къавуштылар. Сюти аз олгъан айванларынынъ мемелери толып-таша эди. Буны корьген къомшулары айрет этип, бунынъ эмизмек ичюн алгъан балалары себебинден олгъаныны ачыкъ анълагъан эдилер. Пейгъамбер Эфендимиз сют анасы Халиме Хатуннынъ сагъ мемесини эме, сол мемесини эммей эди.
«Меним деделеримнинъ ич бири зина япмады. Аллаh Тааля мени тайиб, яхшы бабалардан, темиз аналардан кетирди» Хадис-и шериф
Оны да сют къардашына къалдыра эди. Эки айлыкъ экенде эмекледи. Учь айлыкъ олгъанда аякъта тура, дёрт айлыкъ экенде диваргъа тутунып юре эди. Беш айлыкъ экенде юрди, алты айлыкъ экенде тез юрмеге башлады. Еди айлыкъ экенде эр тарафкъа барып келе эди. Секиз айлыкъ экенде анълашыладжакъ шекильде, докъуз айлыкъ экенде исе пек ачыкъ лаф этмеге башлады. Он айлыкъ экенде окъ атмагъа башлады.
Халиме Хатун шойле анълатты: «Ильк лаф этмеге башлагъанда: „Ля иляхе иллаллаху валлаху экбер. Вельхамдулиллахи раббиль-алемин“ буюрды. О куньден сонъ Аллаh Таалянынъ адыны анмадан ич бир шейге элини узатмады. Сол элинен бир шей ашамай эди. Юрмеге башлагъанда, балаларнынъ ойнагъан еринден узакъ тура ве оларгъа: „Биз бунынъ ичюн яратылмадыкъ“ буюра эди. Эр кунь Оны кунеш ярыгъы киби бир нур къаплар ве кене ачылыр эди. Ай иле лаф этер, онъа ишарет эткен сайын ай арекет этер эди.»
Къургъакълыкъ себебинден пек сыкъынтыгъа тюштилер ве бир вакъыт ягъмур дуасына чыкътылар. Муhаммед алейхисселямны янларында алып барып, дуа этип, Онынъ урьметине бол ягъмургъа ве берекетке къавуштылар. Халиме Хатун шойле анълата: «Муhаммед алейхисселям эки яшына киргенде, Оны мемеден айырдым. Сонъра анасына бермек ичюн акъайымнен Меккеге бардыкъ. Амма Онынъ ойле берекетлерине къавушкъан эдик ки, Ондан айрылмакъ, мубарек юзюни корьмемек бизге пек агъыр келе эди. Онынъ алларыны анасына анълаттым. Амине Хатун: „Меним огълумнынъ буюк шаны бардыр“ деди. Мен: „Валлахи, бундан даа мубарек бир кимсе корьмедим“ дедим. Сонъра бир чокъ себеплер тапып, Амине Хатундан Онынъ даа бираз бизим янымызда къалмасыны истедим. Гонълюмизни къырмады ве янымызда къалмасына изин берди. Онынънен кене къабилемизге къайттыкъ. Бунынъ саесинде эвимиз берекетнен толды, малымыз, мулькимиз ве шанымыз артты. Сайысыз ниметлерге къавуштыкъ.»2
Мубарек башынынъ усьтюнде бир булут
Халиме Хатун анълатты: «Сервер-и алем (саллаллаху алейхи ве селлем) бир кунь: „Куньдюзлери къардашларым корюнмейлер. Себеби недир?“ деп сорагъанда: „Къоюн отлатмагъа кетелер. Эвге анджакъ геджеси келелер“ дедим. Бунынъ узерине: „Мени де оларнен берабер ёлла. Мен де къоюн отлатайым“ буюрды. Себеплер тапып, нидже узурлер айттым. Сонъунда гонълю разы олсун деп: „Яхшы“ дедим.
Эртеси кунь мубарек сачларыны тарадым. Урбаларыны кийдирип, сют къардашларынен берабер ёлладым.
Бир къач кунь барып кельди. Бир кунь сют къардашы Шейма къырдан кельгенде: „Козюмнинъ нуру огълум Муhаммед къайда?“ деп сорадым. „Чёльде“ деди. „Джигерим кошеси бу сыджакъкъа насыл чыдай?“ деп сорагъанымда, Шейма: „Эй анаджыгъым! Онъа асла зарар кельмез. Чюнки мубарек башынынъ усьтюнде бир булут даима Онынънен берабер арекет эте; бойлеликнен кунешнинъ сыджагъындан къорчалана“ деп джевап берди. „Нелер айтасынъ? Бу айткъанларынъ акъикъатен догърумы?“ дегенимде, ант этти. Анджакъ о вакъыт раатландым.
Мубарек кокюсининъ ярылмасы (Шакк-ы садр)
Кене бир уйле вакъты сют къардашы Дамра янымгъа келип: „Анаджыгъым! Тез чапынъыз!… Къурейшли къардашымнен берабер къоюн отлата эдик. Бирден ешиль урба кийген учь киши кельди. Къардашымны янымыздан алып, дагънынъ тёпесине алып кеттилер. Аркъасы усьтюне яткъызып, пычакънен къарныны ярдылар. Хабер бермек ичюн кельгенимде, олар анда эдилер. Къардашымнынъ сагъ къалгъаныны я да къалмагъаныны бильмейим“ деди. Халиме Хатун девамыны шойле анълатты: О ан къаным башыма урды. Тез о ерге кельдик. Оны корьдик. Аман мубарек юзюнден, башындан опип: „Эй козюмнинъ нуру! Эй алемлерге рахмет огълум! Бу не алдыр? Башынъа не кельди? Сени ким раатсыз этти?“ деп сорадым.
О да: „Эвден чыкъкъандан сонъ ешиль урбалы эки киши корьдим. Бирининъ элинде кумюштен бир ибрик, бирининъ элинде ешиль зумрюттен бир легень бар эди. Легень къардан беяз бир шейнен толу эди. Мени дагъ тёпесине алып кеттилер. Бири мени аркъам усьтюне яткъызды. Мен бакъып тургъанда, кокюсимни киндигиме къадар ярды. Ич агъры ве сызы дуймадым. Элини сокъып, ичинде не бар олса чыкъардылар. О беяз шейнен ювып, ерине къойдылар. Бири дигерине: „Тур, мен де хызметимни ерине кетирейим“ деди ве элини сокъып, юрегимни чыкъарды. Оны эки парча этти ве ичинден къара бир шей чыкъарып атты. Ве: „Сенинъ беденинъде шейтаннынъ насиби бу эди. Чыкъарып аттыкъ. Эй Аллаh Таалянынъ севгилиси! Сени весвеседен3 ве шейтаннынъ ийлесинден эмин эттик“ деди. Сонъра юрегимни озь янларында олгъан латиф ве йымшакъ бир шейнен толдурдылар. Нурдан бир муурьнен муурьледилер. О муурьнинъ сувукълыгъы шимди де бутюн азаларымда бар. Олардан бири элини ярылгъан ерге къойгъанда, ярам сагъалды. Сонъра мени умметимден он кишинен тарттылар – мен агъыр кельдим. Бинъ кимсенен тарттылар – кене мен агъыр кельдим. Бунынъ узерине олардан бири дигерине: „Артыкъ оны тартмакъны быракъ. Валлахи, Оны бутюн умметинен тартсанъ биле, О агъыр келир“ деди. О вакъыт эр бири элимни ве юзюмни опти ве мени мында къалдырып кеттилер“ деди. Ярылгъан ер мубарек кокюсинде белли эди.»4
Севимли Пейгъамберимизнинъ башындан кечкен ве Къур’ан-ы Керимнинъ Инширах суресининъ биринджи ает-и керимесинде бильдирильген бу вакъиагъа «Шакк-ы садр», яни кокюснинъ ярылмасы дейлер.
Муhаммед алейхисселямгъа пейгъамберлиги бильдирильгенден сонъ Асхаб-ы кирамдан базылары: «Я Ресулаллах! Бизге озюнъизден анълатырсынъызмы?» дегенде, О: «Мен дедем Ибрахимнинъ дуасыйым. Къардашым Исанынъ муждесийим!
Анамнынъ исе тюшюйим. О манъа юклю экенде, Шам сарайларыны айдынлаткъан бир нурнынъ озюнден чыкъкъаныны корьген эди… Мен Са’д бин Бекир огъуллары арасында эмизилип осьтюм» буюрды.
Халиме Хатун дёрт яшындан сонъ Оны Меккеге алып барып, анасына берди. Къартбабасы Абдулмутталиб Халиме Хатунгъа пек буюк эдиелер берип, ихсан этти. Халиме Хатун Оны Меккеде къалдыргъанда, айрылыкъ аджысыны: «Гуя джаным ве гонълюм де Онынънен берабер къалды» сёзлеринен ифаде эткен эди.
«Муhаммедни (саллаллаху алейхи ве селлем) эмизген муддетимде Ондан пек мемнун эдим. Асла ич бир шейни пислетмез эди. Куньдюз ве гедже бир кере тебевуль этер, бир даа о вакъыткъа къадар ич тебевуль этмез эди» Халиме Хатун
Мухтерем анасынынъ вефаты
Севимли Пейгъамберимиз (саллаллаху алейхи ве селлем) алты яшына къадар анасынынъ янында осьти. Алты яшында экенде анасы Умму Эймен адлы джариенен берабер акърабаларыны ве бабасы Абдуллахнынъ мезарыны зиярет этмек ичюн Мединеге кеттилер.
Анда бир ай къалдылар. Пейгъамбер Эфендимиз Мединеде Неджджар огъулларына аит хавузда юзмеге огренди. Шу вакъыт бир еудий бильгичи Ондаки нубувват аляметлерини корьди. Янына якъынлашып, адыны сорады. «Аhмед» буюргъанда, о бильгич: «Бу бала ахыр заман пейгъамбери оладжакъ!» деп багъырды. Бундан гъайры о ердеки еудий алимлеринден базылары да Ондаки пейгъамберлик аляметини корьген, пейгъамбер оладжагъыны озь араларында лаф этип анълаткъан эдилер.
Оларнынъ бу сёзлерини эшиткен Умму Эймен алны анамыз Азрети Аминеге хабер бергенде, мубарек анасы Онъа бир зарар келир деп къоркъып, Оны алды ве Меккеге къайтмакъ ичюн ёлгъа чыкъты. Эбва деген ерге кельгенлеринде, анамыз Азрети Амине хасталанды. Хасталыгъы артып, сыкъ-сыкъ озюнден кече эди.
Башуджунда тургъан севимли огълу Муhаммед алейхисселямгъа бакъып: «Эй чекильген деэшетли олюм окъундан Аллаh Таалянынъ лютфи ве ярдымынен юз деве мукъабилинде къуртулгъан затнынъ огълу! Аллаh Тааля сени мубарек этсин. Эгер тюште корьгенлерим догъру чыкъса, сен джеляль ве бол икрам саиби олгъан Аллаh Тааля тарафындан Адем огъулларына аляль ве арамны бильдирмек ичюн ёлланаджакъсынъ. Дженаб-ы Хакъ сени миллетлернен берабер сюрип кельген путлардан ве путперестликтен сакълап къорчалайджакъ» деди ве шу бейитлерни окъуды:
Эскирир янъы олгъан, олюр яшагъан,
Тюкенир чокъ олгъан, бармы генч къалгъан?
Мен де оледжегим, тек фаркъым шудыр:
Сени мен догъурдым, шерефим будыр.
Артымда къалдырдым хайырлы эвлят,
Козьлеримни къападым, ичим пек раат.
Меним адым къалыр даима тиллерде,
Сенинъ севгинъ яшар эп гонъюллерде.
Сонъра вефат этти. О ерде дефн этильди. Анамыз Амине вефат эткенде йигирми яшында эди. Умму Эймен Алемлернинъ Эфендисини янына алып, бир къач кунь девам эткен ёлджулыкътан сонъ Меккеге кетирип, къартбабасы Абдулмутталибке теслим этти.5
Анасы ве бабасы му’мин эдилер
Хабиб-и Экрем (саллаллаху алейхи ве селлем) Эфендимизнинъ бабасы ве анасы Ибрахим алейхисселямнынъ6 дининде эдилер. Яни му’мин эдилер. Ислям алимлери оларнынъ Ибрахим алейхисселямнынъ дининде олгъанларыны ве Муhаммед алейхисселямгъа пейгъамберлик бильдирильгенден сонъ да Онынъ умметинден олмалары ичюн тирильтилип, Келиме-и шеадетни эшиткенлерини, айткъанларыны ве бойлеликнен бу умметтен де олгъанларыны бильдирдилер.7
Мубарек къартбабасынынъ янында
Муhаммед алейхисселям секиз яшына къадар къартбабасынынъ янында осьти. Къартбабасы Абдулмутталиб Меккеде севильген ве чешит ишлерни идаре эткен бир зат эди; айбетли, сабырлы, ахлякълы, догъру, мерт ве джумерт эди. Фукъареге аш берир, атта ач ве сувсыз къалгъан айванларгъа биле ем берир эди.
Аллаh Таалягъа ве ахиретке инаныр эди. Яманлыкълардан сакъыныр, Джахилие деврининъ эр тюрлю чиркин адетлеринден узакъ турар эди. Меккеде зулумгъа, адалетсизликке мани олур ве кельген мусафирлерни агъырлар эди. Рамазан айында Хира дагъында инзивагъа чекильмекни адет эткен эди. Балаларны севген ве шефкъатли олгъан Абдулмутталиб севимли торуныны багърына басып, гедже-куньдюз янындан айырмай эди. Онъа буюк бир севги ве шефкъат косьтерир эди. Кябенинъ кольгесинде озюне хас олгъан миндерине Онынънен берабер отурыр, мани олмакъ истегенлерге: «Огълумны быракъынъыз, Онынъ шаны юджедир» дер эди.8 Пейгъамбер Эфендимизнинъ даесы Умму Эйменге Онъа яхшы бакъмасыны исрарнен тенбиелей: «Огълума яхшы бакъ. Эхл-и китап меним огълум акъкъында: „Бу умметнинъ пейгъамбери оладжакъ“ дейлер» дер эди. Умму Эймен шойле деген: «Онынъ балалыгъында не ачлыкътан, не де сувсызлыкътан шикяет эткенини корьмедим. Сабадан бир юдум земзем ичер эди. Онъа аш ашатмакъ истегенимизде: „Истемейим, токъым“ буюрыр эди.»
Абдулмутталиб юкълагъанда ве одасында ялынъыз экенде, Ондан башкъа кимсенинъ янына кирмесине изин бермез эди. Оны шефкъатнен багърына басар, сыйпар, сёзлеринден ве арекетлеринден пек хошлана эди. Софрада Оны янына алыр, тизине отуртыр, ашнынъ энъ яхшысыны, энъ лезетлисини Онъа ашатыр ве О кельмегендже софрагъа отурмаз эди. Онынъ акъкъында нидже тюшлер корип, бир чокъ вакъиаларгъа шаат олды.
Бир кере Меккеде къургъакълыкъ ве къытлыкъ олгъан эди. Абдулмутталиб корьген бир тюшю узерине Муhаммед алейхисселямнынъ элинден тутып, Эбу Къубейс дагъына чыкъты ве: «Аллаhым, бу бала акъкъы ичюн бизни берекетли бир ягъмурнен къувандыр» деп дуа этти. Дуасы къабул олунды ве бол ягъмур ягъды. О заманнынъ шаирлери бу вакъианы шиирлер язып тильге кетирген эдилер.
Неджранлы рахип
Абдулмутталиб бир кунь Кябенинъ янында отургъанда, неджранлы бир рахип янына келип лаф этмеге башлады. Бир вакъыт: «Биз Исмаил огъулларындан энъ сонъ келеджек пейгъамбернинъ сыфатлары китапларда язылгъаныны окъудыкъ. Бу ер, яни Мекке Онынъ догъгъан еридир. Сыфатлары ойле-ойледир!» деп, бир-бир саймагъа башлады. Шу вакъыт севимли Пейгъамберимиз оларнынъ янына кельди. Неджранлы рахип Оны дикъкъатнен сейир этмеге башлады, сонъра якъынлашып козьлерине, аркъасына, аякъларына бакъты ве эеджаннен:
«Дженаб-ы Хакъ сени миллетлернен берабер сюрип кельген путлардан ве путперестликтен сакълап къорчалайджакъ» Амине Хатун
«Иште О будыр. Бу бала сенинъ союнъданмы?» деди. Абдулмутталиб: «Огълумдыр!» дегенде, неджранлы рахип: «Китапларда окъугъанымызгъа коре, Онынъ бабасы сагъ олмамалы!» деди. Абдулмутталиб: «О огълумнынъ огълудыр. Бабасы даа О догъмадан, анасы юклю экенде вефат эткен эди» дегенде, рахип: «Шимди догъру айттынъ» деди. Бунынъ узерине Абдулмутталиб огъулларына: «Къардашынъызнынъ огълу акъкъында айтылгъанны эшитинъиз де, Оны козетинъиз ве яхшы къорчаланъыз» деди.
Мубарек къартбабасынынъ вефаты
Абдулмутталиб вефат этеджеги вакъыт якъынлашкъанда, огъулларыны топлап: «Артыкъ дюньядан ахиретке кочь этмек вакътым кельди. Тек тюшюнджем бу етимдир. Кешке омюрим узун олса эди де, бу хызметни северек девам эттирсем эди. Амма элден не келир? Омюр вефа этмейджек. Шимди гонълюм ве тилим бу асрет атешинен яна. Бу инджи данесини аранъыздан бирине эманет этмекни истейим. Аджеба къайсынъыз ляйыкъ олгъаны киби Онынъ акъкъыны козетир ве хызметинде къусур этмез?» деди. Эбу Леhеб тизлери усьтюне чёкип: «Эй арапларнынъ эфендиси! Эгер бу эманетни теслим этмек ичюн акълынъыздан кечирген бириси бар олса, не яхшы; ёкъ олса, бу хызметни мен корерим» деди. Абдулмутталиб онъа: «Малынъ чокътыр. Амма сен къатты юреклисинъ ве мерхаметинъ аздыр. Етимнинъ юреги исе яралы ве назиктир. Тез сыныр» деди. Дигер огъулларындан базылары да айны истекни текрарладылар. Абдулмутталиб эр бирининъ хусусиетлерини айтып, къабул этмеди. Сыра Эбу Талибке кельгенде, о: «Мен эписинден зияде буны истейим. Амма буюклерим тургъанда, огге кечмек уйгъун олмаз эди. Малым аздыр, амма меним садакъатым къардашларымдан зиядедир» деди. Абдулмутталиб: «Догъру айтасынъ. Бу хызметке ляйыкъ олгъан сенсинъ. Лякин мен эр иште Онъа даныша ве истеги узере арекет этем. Эр кересинде де догъру нетиджеге иришем. Бу хусуста да Онынънен меслеатлешейим. Къайсынъызны сайласа, о меним де къабулымдыр» деди.
Сонъра севимли Пейгъамберимизге дёнип: «Эй козьлеримнинъ нуру! Сенинъ асретинънен ахиретке юзь туттым. Бу эмджелеринъден къайсыны сайлайсынъ?» деп сорады.
Пейгъамбер Эфендимиз о ан турып, Эбу Талибнинъ бойнуна сарылды ве тизине отурды. Абдулмутталиб о вакъыт пек раатланып: «Аллаh Таалягъа хамд олсун. Меним истегеним де бу эди» деди. Сонъра Эбу Талибке дёнип: «Эй Эбу Талиб! Бу инджи данеси ана-баба шефкъатыны корьмеди. Шунъа коре Онъа бакъ, усьтюнде титре. Мен сени дигер балаларымдан даа усьтюн корем. Бу буюк ве пек къыйметли эманетни санъа тапшырдым. Чюнки сен Онынъ бабасынен бир анадансынъыз. Оны озь нефсинъ киби къорчала. Бу весиетимни къабул эттинъми?» деп сорады. О да: «Къабул эттим» дегенде, Абдулмутталиб севимли Пейгъамберимизни къучакълады, мубарек башындан, юзюнден опти ве къокълады. Сонъра: «Эпинъиз шаат олунъыз ки, мен бундан даа гузель бир къокъу къокъламадым ве бундан даа гузель бир юзь корьмедим» деди.9
Эбу Талибнинъ химаесинде
Къартбабасынынъ вефатындан сонъ Кяинатнынъ Эфендиси (саллаллаху алейхи ве селлем) секиз яшындан башлап эмджеси Эбу Талибнинъ янында къалмагъа башлады ве онынъ химаесинде осьти. О заман Эбу Талиб де бабасы Абдулмутталиб киби Меккеде Къурейшнинъ илери кельгенлеринден, севильген, урьмет косьтерильген ве сёзю динъленильген бир зат эди. О да Пейгъамбер Эфендимизге буюк бир севги ве шефкъат косьтерди. Оны озь балаларындан зияде север, янына алмадан юкъламаз, бир ерге бармаз ве: «Сен пек хайырлысынъ, пек мубарексинъ!» дер эди. О элини узатмагъандже ашкъа башламаз, эвеля Онынъ башламасыны истер эди. Базан Онъа айры софра да къурдурыр эди. Сабалары уянгъанда, юзюнинъ ай киби парлагъаныны, сачларынынъ таралгъаныны корер эдилер. Эбу Талибнинъ малы чокъ дегиль эди, аилеси де къалабалыкъ эди. Ресул-ы Экрем (саллаллаху алейхи ве селлем) Эфендимизни химаесине алгъандан сонъ боллукъкъа ве берекетке къавушты. Меккеде олгъан къургъакълыкъ себебинден халкъ сыкъынтыгъа тюшкенде, Эбу Талиб Оны Кябенинъ янына алып барып дуа этти. Онынъ берекетинен бол ягъмур ягъды. Къургъакълыкътан ве къытлыкътан къуртулдылар.10
Гъалиб союндан бир Пейгъамбер чыкъаджакъ,
Земзем иле Хаджер арасында тураджакъ.
Бутюн шеэр халкъынен Онъа ярдым этинъиз,
Эй Амир огъуллары, сеадет Онъа ярдымда оладжакъ.
«Артыкъ дюньядан ахиретке кочь этмек вакътым кельди. Тек тюшюнджем бу етимдир. Кешке омюрим узун олса эди де, бу хызметни северек девам эттирсем эди. Амма элден не келир? Омюр вефа этмейджек. Шимди гонълюм ве тилим бу асрет атешинен яна» Абдулмутталиб
Мекке – Бусра сеяаты
Рахип Бахира
Севимли Пейгъамберимиз он эки яшларында экенде, бир кунь Эбу Талибнинъ тиджарет ичюн сефер азырлыгъы корьгенини корьди. Оны алып кетмек истемегенини анълагъанда, кедерленип, Эбу Талибке: «Бу шеэрде мени кимге къалдырып кетесинъ? Не бабам бар, не де манъа аджыйджакъ бир кимсем!…» буюрды. Бу сёз Эбу Талибке пек тесир этти. Оны да янында алып кетмеге къарар берди. Тиджарет керваны узун бир ёлджулыкътан сонъ Бусрада христианларгъа аит бир манастырнынъ якъынында токътады.11
Бу манастырда Бахира адлы бир рахип яшай эди. Эвельден еудий алимлеринден олып, сонъундан христиан олгъан бу бильгили рахипнинъ янында элден-элге кечип сакълангъан бир китап бар эди ве сорулгъанларгъа ондан джевап берир эди. Къурейшнинъ керваны эвельки йылларда бу ерден нидже кере келип кечкен олса да, о ич меракъ этмеген эди. Эр саба манастырнынъ дамына чыкъып, керванлар кельген тарафкъа бакъар, бир шейлер къыдыра, меракънен беклер эди. Бу сефер рахип Бахирагъа бир ал олды: пек эеджанланып, еринден сычрады. Чюнки Къурейш керваны узакътан корюнгенде, онынъ усьтюнде бир булутнынъ да оларнен берабер сюзюлип кельгенини фаркъ этти. Бу булут Пейгъамбер Эфендимизге кольге эте эди. Керван токътагъанда, Бахира Хабиб-и Экрем Эфендимиз тюбюне отургъан терекнинъ даллары Онынъ узерине догъру эгильгенини де корип, даа зияде эеджанланды. Тез софралар къурдырды. Сонъра адам ёллап, Къурейш керванында олгъанларнынъ эписини ашкъа давет этти. Керванда олгъанлар севимли Пейгъамберимизни малларынынъ янында къалдырып, рахипнинъ янына кеттилер. Бахира кельгенлерге дикъкъатнен бакъып: «Эй Къурейш джемааты, аранъызда ашкъа кельмеген бармы?» деп сорагъанда: «Эбет, бир киши бар» дедилер. Чюнки къурейшлилер кельген олса да, булут даа анда эди. Буны корип, керванда бирининъ къалгъаныны анълагъан эди. Рахип Бахира исрарнен Онынъ да кельмесини истеди. Келир-кельмез Онъа дикъкъатнен бакъмагъа ве тедкъикъ этмеге башлады. Эбу Талибке: «Бу бала сенинъ союнъданмы?» деди. Эбу Талиб: «Огълум» дегенде, Бахира: «Китапларда бу баланынъ бабасы сагъ олмайджагъы язылгъан, О сенинъ огълунъ дегиль» деди. Бу сефер Эбу Талиб: «О меним къардашымнынъ огълудыр» деп джевап берди. Бахиранынъ: «Бабасына не олды?» деген суалине: «Бабасы догъмасына якъын вефат этти» деди. Бахира: «Догъру айттынъ. Анасына не олды?» дегенде: «О да вефат этти» деп джевап берди. Бунынъ узерине: «Догъру айттынъ» деген Бахира Пейгъамбер Эфендимизге дёнип, путлар адынен ант этмесини истеди. Севимли Пейгъамберимиз Бахирагъа: «Путларнынъ адынен манъа ант эттирме. Дюньяда манъа олардан буюк душман ёкътыр. Мен олардан нефрет этем» буюрды.
Бахира бу сефер Аллаh Таалянынъ адынен ант эттирип: «Юкълайсынъмы?» деп сорады. «Козьлерим юкълар, амма юрегим юкъламаз» буюрды.
Бахира даа пек чокъ суаллер сорап, джевапларыны алды. Алгъан джеваплары эвельден окъугъан китапларына тамамен уйгъун эди. Сонъра севимли Пейгъамберимизнинъ мубарек козьлерине бакъып, Эбу Талибке:
«Шаатлыкъ этем ки, сен Аллаh Таалянынъ Ресулысынъ!… Иште Алемлернинъ Эфендиси… Иште алемлернинъ Раббининъ Ресулы… Иште Аллаh Тааля алемлерге рахмет оларакъ ёллагъан буюк Пейгъамбер!…» Рахип Бахира
– «Бу къырмызылыкъ мубарек козьлеринде даима турамы?» деп сорады.
– «Эбет, кеткенини корьмедик» деди.
Бу аляметнинъ де уйгъун олгъаныны корьгенде, Бахира юреги толу ишанч тапсын деп, муур-и нубувватны корьмек истеди. Амма Пейгъамбер Эфендимиз (саллаллаху алейхи ве селлем) эдебинден мубарек аркъасыны ачмакъ истемеди.
Эбу Талиб: «Эй козюмнинъ нуру! Онынъ бу арзусыны да ерине кетир» дегенде, мубарек аркъасыны ачты. Бахира «Муур-и нубувват»ны бутюн гузеллигинен тоя-тоя сейир этти. Эеджаннен опти ве козьлеринден сель киби яшлар акъты. Сонъра:
– «Шаатлыкъ этем ки, сен Аллаh Таалянынъ Ресулысынъ!» деди. Сесини даа да юксельтип: «Иште Алемлернинъ Эфендиси… Иште алемлернинъ Раббининъ Ресулы… Иште Аллаh Тааля алемлерге рахмет оларакъ ёллагъан буюк Пейгъамбер…» деди.
О ерде олгъан къурейшлилер айрет этип: «Муhаммеднинъ бу рахипнинъ янындаки къыймети не къадар чокъ экен!» дедилер.
Бахира Эбу Талибке дёнип:
– «Бу – пейгъамберлернинъ энъ сонъкиси ве энъ шерефлисидир. Онынъ дини бутюн ер юзюне яйылыр ве эски динлерни несх этер. Бу баланы Шамгъа алып барма. Чюнки Исраил огъуллары Онъа душмандыр. Къоркъам ки, мубарек беденине бир зарар берирлер. Онынъ акъкъында чокъ ахд ве мисакъ олгъандыр» деди.
Эбу Талиб:
– «Бу ахд ве мисакъ недир?» деп сорагъанда, Бахира:
– «Аллаh Тааля бутюн пейгъамберлерден ве энъ сонъ да Иса алейхисселямдан умметлерине ахыр заман пейгъамберининъ келеджегини бильдирмелерине даир сёз алгъандыр» деди.
Бахиранынъ бу сёзлери узерине Эбу Талиб Шамгъа бармакътан вазгечти. Малларыны Бусрада сатып, Меккеге къайтты.12 Бахирадан эшиткенлери омюр бою Эбу Талибнинъ къулакъларында чынълады. Пейгъамбер Эфендимизни даа да зияде севди. Оны ольгендже къорчалады ве эр ишинде ярдымджы олды.
Эмджеси Зубейрнен Йеменге бармасы
Эр алынен фазилетлер ве гузелликлер саиби, мустесна бир инсан олгъан севимли Пейгъамберимиз осип, он еди яшына кирген эди. Шу вакъыт Йеменге тиджарет ичюн кеткен эмджеси Зубейр тиджарети берекетли олсун деп, Оны да янында алып кетти. Бу сеферде де Онынъ нидже февкъаляде аллары корюльди. Меккеге къайткъанларында Онынъ бу аллары анълатылды ве Къурейш къабилеси арасында: «Онынъ шаны пек юдже оладжакъ» деп айтылмагъа башланды.13
