HOLLUSTUEIÐARNIR VIÐ AQABA

Fyrsti hollustueiðurinn við Aqaba

Í mánuðinum dhul-hijja á ellefta ári bi’tha komu As’ad ibn Zurara og ellefu félagar hans aftur til Mekku um hajj-tímann. Rétt ár var þá liðið frá fyrri fundi þeirra með Höfðingja heimanna. Það ár beittu mushrikarnir múslima meiri áreitni og harðræði en nokkru sinni fyrr. Þeir veittu Rasulullah sífellt eftirför og pyntuðu hvern þann sem talaði við hann. Þegar Medínubúar fréttu þetta fengu þeir loforð um að hitta Spámanninn okkar að næturlagi við Aqaba. Þegar nóttin kom hittust þeir. Þeir lýstu yfir hollustu sinni, hétu því að beygja sig undir öll boð hans og óskir og sóru honum hollustueið (bay’a). Í þessum sáttmála skuldbundu þeir sig til þess „að tengja ekki félaga við Allahu Taala, drýgja ekki hór, stela ekki, forðast róg og drepa ekki börn sín af ótta við smán eða skort á lífsviðurværi“.1

Ástkæri Spámaðurinn okkar gerði þessa tólf menn, tvo af ættbálkinum Aws og hina af ættbálkinum Khazraj, að fulltrúum ættbálka sinna. Þeir áttu að kynna ættbálkum sínum Íslam og ganga í ábyrgð fyrir þá gagnvart Rasulullah. As’ad ibn Zurara var auk þess skipaður fulltrúi þeirra allra. Þeir fimm sem verið höfðu á fundinum við Aqaba árið áður og þeir sjö sem nýlega höfðu tekið við Íslam voru: af sonum Maliks ibn Najjar As’ad ibn Zurara, Awf ibn Harith og Mu’adh ibn Harith; af sonum Zurayqs ibn Amir Rafi’ ibn Malik og Dhakwan ibn Abdiqays; af sonum Ghanms ibn Awf Ubada ibn Samit; af sonum Ghusayna Yazid ibn Tha’laba; af sonum Ajlans ibn Zayd Abbas ibn Ubada; af sonum Harams ibn Ka’b Uqba ibn Amir; af sonum Sawads ibn Ghanm Qutba ibn Amir; af sonum Abdulashhals ibn Jusham Abu’l-Haytham Malik ibn Tayyihan; og af sonum Amrs ibn Awf Uwaym ibn Sa’ida.

Sólin sem reis í Medínu

Eftir fyrsta hollustueiðinn (sáttmálann) við Aqaba sneru hazrat As’ad ibn Zurara og félagar hans aftur til Medínu, sögðu ættbálkum sínum frá Íslam nótt sem nýtan dag og kölluðu þá til hinnar sönnu trúar. Fyrir þetta ákall tók Íslam að breiðast hratt út í Medínu, svo mjög að ættbálkarnir Aws og Khazraj, sem áður höfðu borist á banaspjót, tóku höndum saman og báðu Rasulullah um kennara, svo að þeir gætu lært Íslam betur. Rasul al-akram sall-Allahu alayhi wa sallam sendi þá einn af Sahaba sínum í Mekku, hazrat Mus’ab ibn Umayr, sem kennara til Medínu, til að kenna þeim hinn göfuga Kóran og Íslam. Hazrat Mus’ab dvaldist í húsi hazrat As’ads. Saman gengu þeir hús úr húsi og kynntu öllum Íslam. Þeir báðu menn að elska Rasulullah og heita því að leggja sig alla fram um að vernda hann gegn öllum óvinum hans. Þannig bjuggu þeir þá undir hollustueiðinn sem sverja átti Rasulullah. Ættbálkshöfðingi hazrat As’ads ibn Zurara var Sa’d ibn Mu’adh, og þeir voru skyldir. Á þeim tíma var það siður meðal Araba að forðast að óvirða ættingja sína; þess vegna fór Sa’d ibn Mu’adh, sem enn hafði ekki tekið trú, ekki sjálfur í hús hazrat As’ads ibn Zurara til að reyna að stöðva þetta. Sem ættbálkshöfðingi vildi hann ekki skerast sjálfur í málið. Í því skyni sagði hann við Usayd ibn Hudayr, einn af fyrirmönnum ættbálks síns: „Farðu í hverfið okkar, líttu á þennan mann sem þangað er kominn og gerðu það sem gera þarf. Væri As’ad ekki sonur móðursystur minnar hefði ég ekki falið þér þetta.“

Usayd ibn Hudayr tók þá spjót sitt og fór að húsinu þar sem hazrat Mus’ab ibn Umayr dvaldist. Þegar hann kom þangað tók hann að tala í bræði: „Hvers vegna eruð þið komnir til okkar? Þið blekkið fólkið! Ef þið viljið ekki týna lífinu, farið þá héðan undir eins!“ Þegar Mus’ab ibn Umayr sá hve reiður hann var svaraði hann afar mjúklega og kurteislega: „Seztu nú aðeins og hlustaðu á orð okkar! Skildu hvað fyrir okkur vakir; ef þér líkar það, tekur þú við því, en ella getur þú hindrað okkur…“ Usayd sefaðist og sagði: „Rétt segir þú,“ stakk spjóti sínu í jörðina og settist. Hann hlýddi á ljúft tal hazrat Mus’abs, á orð hans sem smugu inn í hjartað og á vers hins göfuga Kórans sem hann las með fagurri rödd sinni. Hann gleymdi sér alveg og tautaði: „Hve fagurt er þetta!“ Síðan spurði hann: „Hvað þarf maður að gera til að ganga inn í þessa trú?“ Þeir útskýrðu það fyrir honum, og Usayd ibn Hudayr fór með kalima ash-shahada og gerðist múslimi. Hazrat Usayd, sem gat ekki setið kyrr af gleði, sagði: „Ég skal fara og senda ykkur mann. Ef hann gerist múslimi verður enginn eftir í Medínu af þjóð hans sem ekki hefur tekið trú…“ og stóð upp og fór í skyndi. Hann fór beint til Sa’ds ibn Mu’adh. Þegar Sa’d ibn Mu’adh sá hann sagði hann: „Ég sver að Usayd kemur ekki aftur með sama svip og hann fór héðan með.“ Síðan spurði hann: „Hvað gerðir þú, ó Usayd?“ Þar sem hazrat Usayd ibn Hudayr þráði mjög að Sa’d ibn Mu’adh gerðist múslimi sagði hann: „Ég talaði við þennan mann (Mus’ab ibn Umayr) og sá ekkert illt í fari þeirra. En við heyrðum að Banu Haritha hefðu fyllst grunsemdum vegna þess að As’ad, sonur móðursystur þinnar, hýsir slíkan mann í húsi sínu, og að þeir hefðu lagt af stað til að drepa hann.“ Þessi orð fengu mjög á Sa’d ibn Mu’adh, því að nokkrum árum áður höfðu þeir sigrað Banu Haritha í stríði og neytt þá til að leita hælis í Khaybar. Ári síðar höfðu þeir fyrirgefið þeim og leyft þeim að snúa aftur til heimkynna sinna. Tilhugsunin um að þeir skyldu engu að síður haga sér þannig reitti Sa’d ibn Mu’adh mjög til reiði. En í raun var ekkert slíkt á seyði. Með þessu bragði vildi Usayd ibn Hudayr koma í veg fyrir að Sa’d ibn Mu’adh gerði móðursystur sinni og syni hennar, As’ad ibn Zurara, og þar með Mus’ab ibn Umayr, nokkurt mein. Þannig bjó hann í haginn fyrir það að Sa’d gengi í lið með þeim og gerðist loks múslimi. Við þessi orð Usayds ibn Hudayr spratt Sa’d ibn Mu’adh á fætur og fór til hazrat As’ads ibn Zurara. Þegar hann kom þangað sá hann As’ad og Mus’ab ibn Umayr sitja og ræðast við í fullkominni ró og kyrrð. Hann gekk til þeirra og sagði: „Ó As’ad! Væri enginn skyldleiki milli okkar gætir þú ekki gert þetta…“ Hazrat Mus’ab ibn Umayr svaraði þessum orðum: „Ó Sa’d! Bíddu aðeins, seztu, hlustaðu á okkur og reyndu að skilja… Ef þér líka orð okkar er það vel, en líki þér þau ekki munum við ekki bjóða þér þetta, og þú stendur þá upp og ferð!“ Við þessi mildu og ljúfu orð sefaðist Sa’d ibn Mu’adh, settist til hliðar og tók að hlusta á þá. Hazrat Mus’ab ibn Umayr sagði Sa’d ibn Mu’adh fyrst frá Íslam og skýrði undirstöður hans. Síðan las hann nokkuð úr hinum göfuga Kóran með ljúfri og fagurri rödd sinni. Eftir því sem hann las breyttist ástand Sa’ds ibn Mu’adh og hann gleymdi sér alveg. Frammi fyrir óviðjafnanlegri mælsku hins göfuga Kórans mýktist hjarta hans og hann varð fyrir djúpum áhrifum. Hann gat ekki stillt sig og spurði: „Hvað gerið þið til að ganga inn í þessa trú?“ Mus’ab ibn Umayr kenndi honum þegar í stað kalima ash-shahada, og hann gerðist múslimi með því að segja: „Ash-hadu an la ilaha illallah wa ash-hadu anna Muhammadan abduhu wa rasuluh.“ Sa’d ibn Mu’adh gat ekki setið kyrr fyrir þeirri ró og gleði sem hann fann við það að gerast múslimi. Hann fór þegar heim og tók ghusl eins og honum hafði verið kennt. Síðan bað hann þjóð sína að safnast saman. Hann tók Usayd ibn Hudayr með sér og kom þangað sem fólkið var. Hann ávarpaði syni Abdulashhals og sagði: „Ó synir Abdulashhals! Hvernig þekkið þið mig?“ Þeir svöruðu einum rómi: „Þú ert höfðingi okkar og fremstur okkar; við fylgjum þér!“ Við þessi orð þeirra sagði Sa’d ibn Mu’adh: „Þá tilkynni ég ykkur öllum: Ég hef hlotið þann heiður að gerast múslimi. Ég vil að þið trúið einnig á Allahu Taala og Rasul Hans. Ef þið takið ekki trú mun ég hvorki tala við neinn ykkar né umgangast!…“

„Þá tilkynni ég ykkur öllum: Ég hef hlotið þann heiður að gerast múslimi. Ég vil að þið trúið einnig á Allahu Taala og Rasul Hans“ Sa’d ibn Mu’adh (radiy-Allahu anh)

Sanat as-Surur (ár gleðinnar)

Um leið og synir Abdulashhals heyrðu að höfðingi þeirra, Sa’d ibn Mu’adh, hefði gerst múslimi og kallaði þá einnig til Íslams gerðust þeir allir múslimar saman. Þann dag allt til kvölds létu þeir himininn yfir Medínu óma af kalima ash-shahada og takbir-hrópum.2 Skömmu eftir að synir Abdulashhals höfðu gerst múslimar allir sem einn tóku allir íbúar Medínu, ættbálkarnir Aws og Khazraj, við Íslam. Hvert hús lýstist upp af nur Íslams. Sa’d ibn Mu’adh og Usayd ibn Hudayr brutu öll skurðgoð ættbálka sinna. Þegar ástkæra Spámanninum okkar sall-Allahu alayhi wa sallam var sagt frá þessu gladdist hann mjög. Múslimarnir í Mekku voru fullir fagnaðar. Þess vegna var þetta ár (621 e.Kr.) nefnt „Sanat as-Surur“ (ár gleðinnar).

As-salatu was-salamu alayka ya Rasulallah!
As-salatu was-salamu alayka ya Habiballah!
As-salatu was-salamu alayka ya Sayyidal-awwalina wal-akhirin!

Annar hollustueiðurinn við Aqaba

Á tólfta ári bi’tha höfðu ofsóknir mushrikanna í Mekku gegn múslimum náð hámarki og voru orðnar óbærilegar. Í Medínu voru menn af Aws og Khazraj hins vegar, fyrir þjónustu As’ads ibn Zurara og Mus’abs ibn Umayr, gagnteknir af slíkri ást og ákafa að þeir vildu taka múslimum opnum örmum, þrýsta þeim að brjósti sér og færa hverja fórn þeirra vegna. Þeir þráðu einnig að Rasulullah heiðraði Medínu sem fyrst með komu sinni og hétu því að hlífa hvorki eigum sínum né lífi hans vegna. Hajj-tíminn var kominn. Í mánuðinum dhul-hijja komu 73 múslimskir karlar og 2 múslimskar konur frá Medínu til Mekku ásamt Mus’ab ibn Umayr. Eftir hajj hittu þeir allir Spámanninn okkar aftur við Aqaba. Tólf fulltrúar, As’ad ibn Zurara þar á meðal, báðu Spámanninn okkar fyrir hönd ættbálka sinna að flytjast búferlum til Medínu og buðu honum það. Eftir að Rasulullah hafði lesið fyrir þá nokkur göfug vers úr hinum göfuga Kóran krafðist hann af þeim ótvíræðs loforðs um að þeir myndu vernda hann eins og þeir vernduðu og gættu eigin lífs, kvenna sinna og barna. Föðurbróðir Rasulullah, hazrat Abbas, sem enn hafði ekki gerst múslimi, var einnig viðstaddur. Hann ávarpaði þennan hóp, sem kominn var til að sverja hollustueið, á þessa leið: „Ó Medínubúar! Þetta er sonur bróður míns. Af öllum mönnum elska ég hann mest. Ef þið trúið honum og trúið því sem hann hefur fært frá Allah, og viljið taka hann með ykkur, verðið þið að gefa mér traust loforð sem ég get unað við. Eins og þið vitið er Muhammad alayhis-salam einn af okkur. Við höfum verndað hann fyrir þeim sem ekki trúa á hann. Hann býr á meðal okkar, verndaður, í sæmd og heiðri. Þrátt fyrir allt þetta hefur hann snúið baki við öllum öðrum og ákveðið að slást í hóp með ykkur og fara með ykkur. Ef þið hafið nægan herstyrk til að standast alla ættbálka Araba þegar þeir sameinast og ráðast á ykkur, þá takist þetta á hendur. Ræðið þetta mál líka vandlega ykkar á milli, svo að ykkur greini ekki á síðar. Munuð þið standa við orð ykkar og geta verndað hann fyrir óvinum hans? Ef þið getið gert það eins og vera ber er það vel. En ef þið ætlið að skilja hann einan eftir þegar þið eruð komnir burt frá Mekku, hættið þá við strax, svo að hann geti lifað verndaður, með sæmd, í heimkynnum sínum.“ Múslimarnir frá Medínu hryggðust við þessi orð hazrat Abbas. Það var eins og þeim hefði verið sagt að ef þeir tækju Rasulullah sall-Allahu alayhi wa sallam með sér til lands síns myndu þeir ekki geta verndað hann fyrir mushrikunum og myndu yfirgefa hann þegar í harðbakkann slægi. Einn af Sahaba frá Medínu, hazrat As’ad ibn Zurara, sneri sér að Spámanninum og sagði: „Ó Rasulallah! Ef þú leyfir hef ég nokkur orð að mæla. Leyfðu mér að bera þau upp fyrir þinni göfugu persónu.“ Þegar Sómi alheimsins gaf honum leyfi sagði hazrat As’ad: „Megi móðir mín og faðir minn vera þér fórn, ó Rasulallah! Sérhvert ákall á sér mjúka eða harða leið og aðferð. Nú kallar þú okkur til þess sem mönnum er afar erfitt að taka við, því að mönnum er mjög þungbært að yfirgefa skurðgoðin sem þeir hafa tilbeðið frá fornu fari og taka við Íslam. Þrátt fyrir það höfum við tekið við Íslam af öllu hjarta. Þú bauðst okkur einnig að slíta tengslin við ættingja okkar sem eru mushrikar, og við tókum því líka af einlægni. Þú veist að einnig það er mjög erfitt að taka við. Við höfum tekið opnum örmum þinni háleitu persónu, sem jafnvel föðurbræður þínir snerust gegn sem óvinir og vernduðu ekki, og við höfum talið okkur skylt (wajib) og nauðsynlegt að takast á hendur þetta sæmdarhlutverk. Við erum allir sammála um þessi orð okkar. Það sem við segjum með tungunni staðfestum við með hjartanu. Við sverjum að vernda blessaðan líkama þinn til síðasta blóðdropa, eins og við verndum konur okkar og börn. Ef við rjúfum þennan sáttmála okkar, megum við þá teljast í hópi hinna ógæfusömu, sem standa ekki við orðið sem þeir gáfu Allahu Taala. Ó Rasulallah! Við stöndum heilir við þetta orð okkar. Megi Allahu Taala veita okkur farsæld!“ Síðan hélt hann áfram: „Ó Rasulallah! Taktu af okkur hverja þá tryggingu sem þú vilt þér til handa og settu hver þau skilyrði sem þú vilt.“

Spámaðurinn hvatti þá til Íslams og las úr hinum göfuga Kóran. Síðan sagði hann: „Skilyrði mitt við ykkur fyrir hönd Rabbs míns er að þið tilbiðjið Allahu Taala og tengið ekkert við Hann sem félaga. Skilyrði mitt fyrir hönd sjálfs mín og Sahaba minna er að þið hýsið okkur, veitið mér og Sahaba mínum lið og verndið okkur fyrir öllu því sem þið verjið og verndið sjálfa ykkur fyrir.“

Bara ibn Ma’rur sagði: „Ég sver við Allahu Taala, sem sent hefur þig sem spámann með hina sönnu trú og Bók, að við munum vernda þig eins og við verjum og verndum konur okkar og börn! Taktu við hollustueiði okkar, ó Rasulallah!“ Abbas ibn Ubada, einn af múslimunum frá Medínu, sagði við félaga sína til að treysta sáttmálann við Spámanninn: „Ó Khazrajítar! Vitið þið hvers vegna þið hafið tekið við Muhammad alayhis-salam?“ Þeir svöruðu: „Já.“ Þá sagði hann: „Þið takið við honum og fylgið honum bæði á friðartímum og á stríðstímum. Ef þið ætlið að skilja Spámann okkar einan eftir og hjálparvana þegar eignir ykkar verða fyrir skaða og ættingjar ykkar og nánustu farast, gerið það þá strax. Wallahi, ef þið gerið slíkt farist þið bæði í þessum heimi og hinum! En ef þið treystið ykkur til að vera honum trúir í því sem hann kallar til, þótt eignir ykkar fari forgörðum og nánustu ættingjar ykkar verði drepnir, haldið ykkur þá fast við hann. Wallahi, það er ykkur fyrir bestu bæði í þessum heimi og hinum.“ Félagar hans sögðu: „Við snúum ekki baki við Spámanni okkar, þótt eignir okkar fari forgörðum og nánustu ættingjar okkar verði drepnir. Aldrei munum við skilja við hann. Fyrr deyjum við en við snúum við!“

„Ef við rjúfum þennan sáttmála okkar, megum við þá teljast í hópi hinna ógæfusömu, sem standa ekki við orðið sem þeir gáfu Allahu Taala. Ó Rasulallah! Við stöndum heilir við þetta orð okkar. Megi Allahu Taala veita okkur farsæld!“ As’ad ibn Zurara (radiy-Allahu anh)

Síðan sneru þeir sér að Spámanninum og spurðu: „Ó Rasulallah! Hvað hljótum við ef við efnum þennan sáttmála okkar?“ Ástkæri Spámaðurinn okkar sagði þá: „Velþóknun Allahu Taala og Paradís!“ Hver þeirra gaf loforð sem fulltrúi og umboðsmaður þjóðar sinnar. Fyrstur tók hazrat As’ad ibn Zurara í hönd hans (musafaha) og sagði: „Ég sver hollustueið til að efna það orð sem ég gaf Allahu Taala og Rasul Hans og standa við loforð mitt um að veita honum lið með lífi mínu og eignum.“ Á eftir honum luku þeir hver af öðrum hollustueiðnum á sama hátt og létu í ljós gleði sína og undirgefni með orðunum: „Við höfum tekið við ákalli Allahu Taala og Rasuls Hans, við höfum heyrt og hlýtt.“ Þannig lögðu þeir líf sitt og eignir hiklaust að veði fyrir Rasulullah. Hollustueiðurinn við konurnar var aðeins gerður með orðum. Ástkæri Spámaðurinn okkar sall-Allahu alayhi wa sallam tók af þeim loforð um „að tengja ekkert við Allahu Taala sem félaga, stela ekki, bera ekki róg, drýgja ekki hór, drepa ekki börn sín, ljúga ekki og ganga ekki gegn góðum verkum…“ Meðan Medínubúar sóru Spámanninum hollustueið hrópaði rödd frá Aqaba-hæðinni: „Ó þið sem hafið áð í Mina! Spámaðurinn og múslimarnir frá Medínu hafa sammælst um að berjast við ykkur.“ Spámaðurinn okkar sagði um þessa rödd: „Þetta er djöfull Aqaba,“ og við þann sem kallaði sagði hann: „Ó óvinur Allahu Taala! Þig skal ég einnig koma á kné!“ Við Medínubúana sem svarið höfðu hollustueiðinn sagði hann: „Snúið þegar í stað aftur til áningarstaða ykkar.“ Abbas ibn Ubada sagði: „Ó Rasulallah! Ég sver að ef þú vilt munum við á morgun halda gegn vantrúarmönnunum sem eru í Mina og fella þá alla með sverði.“ Spámaðurinn varð ánægður, en sagði: „Okkur hefur enn ekki verið boðið að fara þannig að. Snúið aftur til staða ykkar að sinni.“ Samkvæmt frásögn Imams an-Nasa’i eftir Abdullah ibn Abbas urðu þeir af Ansar sem voru viðstaddir hollustueiðinn við Aqaba einnig Muhajirun með því að koma til Rasulullah.3

Sýprusviðurinn þverskallast við bæn turtildúfunnar,
Nema að fótum hans falli, grípi í fald hans og biðji hann vatn.
Rósin vill með brögðum drekka blóð næturgalans,
Nema inn í eðli rósagreinarinnar smjúgi og bjargi honum vatn.
Hreint eðli sitt hefur það birt öllum heiminum,
Því að vegi Ahmads al-Mukhtar hefur fylgt vatn.
Höfðingi mannkynsins, haf hinna útvöldu perlna,
Kraftaverk hans urðu á eld hinna illu sem vatn.
Til að endurnýja ljóma rósagarðs spámannsdómsins
Lét hann með kraftaverki sínu spretta úr hörðum kletti vatn.
Kraftaverk hans var í heiminum endalaust haf,
Svo að frá því barst allt til eldmusteris vantrúarmannanna vatn.
Hver sem það heyrir bítur í fingur sér af undrun:
Á degi neyðarinnar gaf hann Ansar af fingri sínum vatn.