HIÐ HÁLEITA SIÐFERÐI SPÁMANNSINS1

Allahu Taala telur upp þær velgjörðir og náðargjafir sem Hann veitti ástkærum Spámanni Sínum sall-Allahu alayhi wa sallam, og um leið og Hann huggar blessað hjarta hans segir Hann: „Þú varst skapaður með fögru siðferði.“2

Í göfugu versi segir að merkingu til: „Vissulega ert þú gæddur khuluq azim (þú býrð yfir miklu siðferði).“ Khuluq azim merkir að eiga leyndardóma og hulda hluti með Allahu Taala, og að hafa fagurt siðferði meðal manna. Hazrat Ikrima segir: „Ég heyrði Abdullah ibn Abbas segja: ‚khuluq azim‘ í þessu göfuga versi, það er að segja fagrir eiginleikar, er siðferðið sem hinn göfugi Kóran kennir.“

Fagurt siðferði Rasulullah varð til þess að fjöldi manna gekk inn í trú Íslams.

Orð hans voru einstaklega ljúf; þau unnu hjörtun og drógu sálirnar að sér. Vitsmunir hans voru svo miklir að þegar hann kom fram á Arabíuskaganum, meðal harðra og þrjóskra manna, stjórnaði hann þeim afburðavel, sýndi þolinmæði gagnvart misgjörðum þeirra og leiddi þá til mildi og hlýðni. Flestir þeirra yfirgáfu trú sína, gerðust múslimar og börðust á vegi trúar Íslams gegn feðrum sínum og sonum.

Hans vegna fórnuðu þeir eigum sínum og heimkynnum og úthelltu blóði sínu. Þó voru þeir ekki vanir slíku. Fagurt siðferði hans, mildi, fyrirgefning, þolinmæði, velgjörðir og örlæti voru svo mikil að allir dáðust að þeim. Þeir sem sáu hann og heyrðu gerðust fúslega múslimar. Í engri hreyfingu hans, engu verki og engu orði sást nokkurn tíma nokkur ljótleiki eða nokkur galli. Þótt hann fyrtist aldrei við nokkurn mann sín vegna var hann harður og strangur við óvini trúarinnar og þá sem réttu tungu og hönd gegn trúnni.

Þúsundir kraftaverka sáust af Muhammad alayhis-salam; það sögðu allir, vinir sem óvinir. Dýrmætast þessara kraftaverka var siðprýði hans og fagurt siðferði. Hazrat Abu Sa’id Khudri sagði: „Rasulullah sall-Allahu alayhi wa sallam gaf skepnunum fóður. Hann batt úlfaldann. Hann sópaði hús sitt. Hann mjólkaði kindina. Hann saumaði saman rifna skó sína og bætti nærföt sín.3 Hann borðaði með þjóni sínum. Þegar þjónninn þreyttist á að snúa handkvörninni hjálpaði hann honum. Hann keypti ýmislegt á markaðnum og bar það heim í poka. Þegar hann mætti fátækum eða ríkum, eldri eða yngri, heilsaði hann fyrstur. Til að heilsa þeim með handabandi rétti hann fyrstur fram blessaða hönd sína. Hann gerði engan mun á þræli og húsbónda, höfðingja, svörtum og hvítum. Hver sem í hlut átti fór hann þangað sem hann var boðinn. Það sem fyrir hann var borið, þótt lítið væri, taldi hann hvorki lítilfjörlegt né óverðugt.

Hann geymdi ekki mat frá kvöldi til morguns né frá morgni til kvölds. Hann var fagur í siðferði. Hann unni því að gera gott og kom vel saman við alla. Hann var brosmildur og ljúfur í tali, og hló ekki meðan hann talaði. Hann virtist hryggur, en hrukkaði þó ekki brýrnar. Hann var lítillátur í hjarta, en ekki lítilmótlegur að eðli. Hann var tígulegur og vakti virðingu og lotningarfullan ótta, en var ekki grófur. Hann var nærgætinn og örlátur, en sóaði ekki, gaf ekkert að gagnslausu og aumkaðist yfir alla. Blessað höfuð hans var ætíð lotið. Hann vænti einskis af neinum. Sá sem þráir sælu og hugarró á að vera eins og hann.“ Anas ibn Malik sagði: „Ég þjónaði Rasulullah í tíu ár og ekki einu sinni sagði hann ‚uff‘ við mig. Aldrei sagði hann: ‚Hvers vegna gerðir þú þetta svona?‘ eða: ‚Hvers vegna gerðir þú ekki hitt?‘“4 Abu Hurayra sagði: „Í einni herför báðum við hann að biðja þess að vantrúarmennirnir yrðu upprættir. Hann sagði: ‚Ég var ekki sendur til að bölva, né til þess að menn yrðu fyrir refsingu. Ég var sendur til að gera öllum gott og til þess að menn fyndu frið.‘“5 Allahu Taala segir að merkingu til í 107. göfuga versi súru al-Anbiya: „Vér höfum sent þig sem miskunn og velgjörð handa heimunum.“

Abu Sa’id Khudri sagði: „Blygðunarsemi Rasulullah var meiri en blygðunarsemi óspjallaðra stúlkna Íslams.“6

Anas ibn Malik segir: „Þegar Rasulullah tók í hönd einhvers dró hann ekki blessaða hönd sína til baka fyrr en sá dró sína hönd að sér.7 Hann sneri ekki blessuðu andliti sínu frá honum fyrr en sá sneri andliti sínu frá. Þegar hann sat hjá einhverjum sat hann á báðum hnjám; af virðingu við hann sat hann ekki með blessaðan fótinn uppreistan.“

Jabir ibn Samura segir: „Rasulullah talaði lítið. Hann talaði þegar þess var þörf eða þegar hann var spurður.“ Af þessu má skilja að sérhver múslimi á að þegja og forðast að segja það sem er hégómlegt og gagnslaust. Í blessuðum orðum hans var tartil og tarsil, það er að segja: hann talaði mjög skýrt og skipulega og auðvelt var að skilja hann. Anas ibn Malik segir: „Rasul alayhis-salam vitjaði sjúkra, gekk á eftir líkfylgdum og fór þangað sem hann var boðinn. Hann reið einnig asna. Ég sá Rasul alayhis-salam í Khaybar-herförinni. Hann sat á asna sem hafði reipi fyrir múl. Þegar Rasul alayhis-salam kom út frá morgunsalati færðu börn Medínu og verkamenn honum vatnsfull ílát sín og báðu hann að dýfa blessuðum fingri sínum ofan í þau; þótt vetur væri og vatnið kalt vísaði hann ekki bón þeirra frá, heldur gladdi hjörtu þeirra.“8

Anas segir enn fremur: „Ef lítil stúlka tók í hönd Rasul alayhis-salam og leiddi hann með sér í einhverju erindi fór hann með henni og leysti vanda hennar.“

„Þú ert gæddur khuluq azim“ al-Qalam: 4

Jabir segir: „Aldrei heyrðist Rasul alayhis-salam segja ‚ég á það ekki‘ þegar hann var beðinn um eitthvað.“

Einnig að blygðunarsemi bar Spámaðurinn af öllu sem skapað er. Fyrir því sem óviðeigandi var voru augu hans sem lokuð. Hann ávarpaði engan með því sem viðkomandi var ógeðfellt.

Hazrat Aisha, móðir okkar, sagði frá: „Þegar Rasulullah var sagt að einhver hefði gert eitthvað óviðurkvæmilegt sagði hann almennt, án þess að nefna nafn hans: ‚Hvers vegna gera þeir svona?‘ Þannig hélt hann þeim manni frá því illa sem hann hafði gert eða sagt, og nefndi ekki nafn hans.“9

Anas ibn Malik sagði frá: „Dag einn kom maður inn til Spámannsins sem eitthvað gult hafði klínst á andlitið á. Hann sagði ekkert við hann. Hann sagði ekkert sem gæti hryggt hann. Þegar maðurinn gekk út sagði hann: ‚Hefðuð þið nú sagt honum það, svo að hann hefði þvegið af sér það sem var á andliti hans!‘“10

Rasulullah sameinaði þjóðflokkana. Hann vakti ekki andúð þeirra hvers á öðrum. Höfðingja hvers þjóðflokks sýndi hann sóma og lét hann sitja í öndvegi.

Engum meinaði hann að njóta blessaðrar ásjónu sinnar. Hann leitaði Sahaba sinna og spurði um þá sem ekki komu. Þeim sem sátu hjá honum gaf hann ráð og veitti hverjum sinn hlut.

Framkoma hans var slík að engum kom til hugar að hann elskaði einn meira en annan. Þeim sem kom til hans til að kvarta sýndi hann þolinmæði og hlustaði á hann.

Meðan komumaður fór ekki frá honum yfirgaf hann hann ekki til að fara sjálfur. Öllum mönnum sýndi hann fagurt siðferði sitt og framkomu á hinn besta hátt. Hjá honum voru allir jafnir að rétti og réttlæti. Enginn hafði forréttindi eða sérstöðu umfram annan. Hazrat Aisha, móðir okkar, sagði: „Aldrei sá ég neinn með jafn fagurt siðferði og Rasulullah. Hvenær sem einhver af Sahaba hans eða einhver af Ahl al-Bayt hans kallaði á hann svaraði hann ávallt: ‚Gjörðu svo vel!‘“11

Rasulullah kallaði Sahaba sína fegurstu nöfnum. Hann greip aldrei fram í fyrir neinum. Meðan sá sem hann talaði við hafði ekki lokið máli sínu eða risið á fætur til að fara greip hann ekki fram í fyrir honum. Um fagra framkomu hans, nærgætni og miskunnsemi sagði Allahu Taala í 128. göfuga versi súru at-Tawba að merkingu til: „Það særir hann og hryggir að þið skuluð verða fyrir erfiðleikum. Hann ber mikla umhyggju fyrir ykkur; hann er hinum trúuðu mjög miskunnsamur og óskar þeim alls góðs.“

Og í 107. göfuga versi súru al-Anbiya sagði Allahu Taala að merkingu til: „(Ó Habib Minn!) Vér höfum aðeins sent þig sem miskunn handa heimunum.“

Af ótta við að sumt kynni að verða ummu hans þungbært gerði Spámaðurinn það auðvelt. Hann sagði: „Hefði ég ekki óttast að leggja ummu minni erfiðleika á herðar hefði ég boðið þeim að nota misvak við hvert wudu.“12 Einnig í því að standa við orð sín var enginn maður Spámanninum fremri. Abdullah ibn Abi’l-Hamsa sagði frá: „Ég hafði átt viðskipti við Spámanninn okkar áður en honum var kunngjörð spámennskan. Eftir stóð ógreidd upphæð sem ég skuldaði honum. Ég lofaði að hitta hann á tilteknum tíma á tilteknum stað, og gleymdi því. Þegar ég mundi eftir loforði mínu þremur dögum síðar hljóp ég þegar í stað á staðinn. Þegar ég sá að hann hafði beðið þar í þrjá daga varð ég sem lamaður af undrun. Hann sagði við mig: ‚Ungi maður, þú hefur þreytt mig! Ég hef beðið þín hér í heila þrjá daga.‘“ Lítillæti Spámannsins var svo mikið og einstakt að slíkt fyndist hjá engum, ekki einu sinni hjá neinum spámanni (alayhimus-salam).

Hroki kom aldrei upp í honum. Þegar Spámanninum okkar var gefið val um að vera konungur og spámaður eða þjónn og spámaður valdi hann að vera þjónn og spámaður.13 Þá sagði Israfil alayhis-salam við Spámanninn: „Vissulega hefur Allahu Taala einnig veitt þér það sem þú afsalaðir þér af lítillæti. Því að á upprisudeginum ert þú mestur sona Adams. Þú ert fyrsti maðurinn sem rís úr gröf sinni. Og þú ert einnig sá sem fyrstur ber fram árnaðarorð.“

Spámaðurinn sagði við hazrat Aishu, móður okkar:

„Mér var boðið að steinar og mold Mekku yrðu að gulli. Ég sagði: Nei, ó Rabb minn! Leyf mér að vera svangur einn daginn og saddur hinn. Þann dag sem ég er svangur grátbið ég Þig og bið til Þín. Þann dag sem ég er saddur lofa ég Þig og vegsama.“14

Jibril alayhis-salam kom til Spámannsins og sagði:

„Allahu Taala sendir þér kveðju. Ef hann vill skal ég gera þessi fjöll að gulli handa honum. Hvert sem hann fer munu þessi gullfjöll fylgja honum.“

Ástkæri Spámaðurinn okkar sagði: „Ó Jibril! Heimurinn er hús þess sem ekkert hús á, og (hann er) eign þess sem enga eign á. Aðeins sá sem ekkert vit hefur safnar honum saman.“15 Þá sagði Jibril alayhis-salam: „Ó Muhammad! Allahu Taala hefur gert þig staðfastan með hinu staðfasta orði (qawl thabit).“

Hazrat Aisha, móðir okkar, sagði: „Stundum leið heill mánuður án þess að við kveiktum eld (til matargerðar) í húsi okkar. Ekkert var til nema döðlur og vatn.“

Ibn Abbas sagði: „Rasulullah og Ahl al-Bayt hans lögðust margar nætur til svefns án kvöldverðar. Á kvöldin fundu þeir ekkert að borða.“ Aisha, móðir okkar, sagði: „Blessaður kviður Rasulullah varð aldrei saddur af mat. Yfir þessu kvartaði hann ekki við neinn. Skortur var honum betri en auðlegð. Þótt hann engdist af hungri alla nóttina aftraði það honum ekki frá föstu að degi til.16

„Mér var boðið að steinar og mold Mekku yrðu að gulli. Ég sagði: Nei, ó Rabb minn! Leyf mér að vera svangur einn daginn og saddur hinn. Þann dag sem ég er svangur grátbið ég Þig og bið til Þín. Þann dag sem ég er saddur lofa ég Þig og vegsama“ Hadith sharif

Hefði hann viljað hefði hann getað beðið Rabb sinn um alla fjársjóði jarðarinnar, fæðu hennar og líf í allsnægtum. Ég sver að þegar ég sá hann í þessu ástandi kenndi ég í brjósti um hann og grét. Ég strauk blessaðan kvið hans með hendi minni og sagði:

‚Megi sál mín vera þér fórnað! Gætir þú ekki aflað þér einhvers gagns af þessum heimi sem veitti þér styrk?‘

Þá sagði hann: ‚Ó Aisha! Hvað á ég að gera við heiminn? Bræður mínir meðal spámannanna, þeir sem eru af ulu’l-azm, umbáru enn harðari raunir en þessar. En þeir héldu áfram lífi sínu í því ástandi. Þeir náðu fundi Rabbs síns. Þess vegna gerði Rabb þeirra endurkomu þeirra til Sín afar fagra og jók umbun þeirra. Ég blygðast mín fyrir að lifa í allsnægtum, því að slíkt líf myndi láta mig dragast aftur úr þeim. Fegurst og kærast er mér að ná fundi bræðra minna, vina minna, og sameinast þeim.‘“

Hazrat Aisha, móðir okkar, sagði: „Um það bil mánuði eftir þessi orð andaðist Rasulullah.“ Örlæti Spámannsins var einnig á hvers manns vörum. Í þessum fagra eiginleika komst enginn heldur í hálfkvisti við Spámanninn okkar.

Ibn Abbas sagði: „Í því að gera gott var Rasulullah örlátastur manna. Í hinum göfuga ramadan og þegar hann hitti Jibril alayhis-salam var hann örlátari en morgunvindurinn.“ Anas ibn Malik segir: „Ég var á gangi með Rasul alayhis-salam. Hann var í burd najrani, það er að segja kápu úr jemenskum dúk. Sveitamaður kom aftan að honum og togaði svo fast í kragann að kápukraginn rispaði blessaðan háls hans og far varð eftir. Rasul alayhis-salam hló að athæfi mannsins og bauð að honum yrði gefið eitthvað.“ Rasul alayhis-salam átti nágrannakonu, gamla konu. Hún sendi dóttur sína til Rasul alayhis-salam og grátbað: „Ég á enga flík til að hylja mig með þegar ég iðka salat. Sendu mér flík sem ég get hulið mig með í salat.“ Á þeirri stundu átti Rasul alayhis-salam enga aðra flík. Hann fór úr kyrtlinum sem hann bar á blessuðu baki sínu og sendi konunni hann. Þegar tími salatsins kom gat hann ekki farið fatalaus til moskunnar. Þegar Sahaba heyrðu þetta sögðu þeir: „Rasul alayhis-salam er svo örlátur að hann verður skyrtulaus og getur ekki komið til moskunnar í jama’a. Við skulum líka útdeila öllu sem við eigum til hinna fátæku.“ Þegar í stað sendi Allahu Taala niður 29. göfuga vers súru al-Isra. Fyrst sagði Hann við Habib Sinn að merkingu til:

„Bittu ekki hendur þínar við háls þinn og opnaðu þær ekki heldur upp á gátt (vertu ekki nískur, neitaðu ekki að gefa)“, og síðan: „Útdeildu ekki eigum þínum svo að ekkert verði eftir handa sjálfum þér (svo að þú lendir í þrengingum, missir af salatinu og hryggist)! (Vertu hófsamur í sadaqa.)“

Þennan dag kom hazrat Ali til Rasulullah eftir salatið og sagði: „Ó Rasulallah! Í dag fékk ég átta silfurdirham að láni til framfærslu fjölskyldu minnar. Helminginn af þeim gef ég þér. Keyptu þér kyrtil (flík).“ Rasul alayhis-salam fór á markaðinn og keypti kyrtil fyrir tvo dirham. Þegar hann fór til að kaupa mat fyrir þá tvo dirham sem eftir voru sá hann blindan mann sitja og segja: „Hver gefur mér skyrtu fyrir velþóknun Allahs og til að öðlast klæði Paradísar?“ Hann gaf honum kyrtilinn sem hann hafði keypt. Þegar blindi maðurinn tók kyrtilinn í hendur sér fann hann ilm, góðan eins og moskus. Hann skildi að ilmurinn kom frá blessaðri hendi Rasul alayhis-salam, því að allt sem Rasul alayhis-salam hafði klæðst, þótt ekki væri nema einu sinni, ilmaði eins og moskus, hver einasta tætla, jafnvel þótt það slitnaði og tættist í sundur.

Blindi maðurinn bað og sagði: „Ó Rabb minn! Opnaðu augu mín fyrir sakir þessarar skyrtu!“ Og þegar í stað opnuðust bæði augu hans. Rasul alayhis-salam fór þaðan. Hann keypti kyrtil fyrir einn dirham. Þegar hann fór til að kaupa mat fyrir síðasta dirhaminn sá hann þjónustustúlku gráta og sagði: „Barnið mitt, hvers vegna grætur þú svona?“ Stúlkan sagði: „Ég er þjónustustúlka gyðings. Hann gaf mér einn dirham og sagði: ‚Keyptu flösku fyrir hálfan dirham og olíu fyrir hálfan dirham.‘ Ég keypti þetta og var á leiðinni heim þegar það datt úr höndum mér. Bæði flaskan og olían eru farin, og nú veit ég ekki hvað ég á að gera.“ Rasul alayhis-salam gaf stúlkunni síðasta dirham sinn og sagði: „Keyptu flösku og olíu fyrir þetta og farðu með það heim.“ En vesalings stúlkan sagði: „Ég er hrædd um að gyðingurinn berji mig af því að ég kem of seint heim.“ Þá sagði hann: „Vertu ekki hrædd! Ég kem með þér og segi honum að gera þér ekkert.“ Þau komu að húsinu og bönkuðu á dyrnar. Gyðingurinn opnaði, og þegar hann sá Rasulullah sall-Allahu alayhi wa sallam varð hann agndofa. Rasulullah sagði gyðingnum frá því sem gerst hafði og bar fram árnaðarorð fyrir stúlkuna svo að hann gerði henni ekkert. Gyðingurinn féll að fótum Rasulullah og sagði: „Ó mikli Spámaður, kóróna á höfði þúsunda manna, sem þúsundir ljóna bíða eftir að hlýða! Fyrir eina þjónustustúlku hefur þú heiðrað dyr aumingja eins og mín. Ó Rasulallah! Þér til heiðurs hef ég gefið þessari stúlku frelsi. Kenndu mér iman og Íslam. Leyfðu mér að gerast múslimi í návist þinni.“ Rasul alayhis-salam kenndi honum Íslam. Hann gerðist múslimi. Hann gekk inn í hús sitt og sagði fjölskyldu sinni frá. Allir gerðust múslimar. Allt þetta varð fyrir blessun hins fagra siðferðis Rasulullah.

Sérhver múslimi á að taka sér þessa framgöngu Rasulullah til fyrirmyndar. Sérhverjum múslima ber að prýða sig siðferði Allahu Taala. Því að Rasulullah sagði: „Prýðið ykkur siðferði Allahu Taala!“ Til dæmis er einn af eiginleikum Allahu Taala „Sattar“. Það er að segja: Hann er sá sem hylur syndirnar.

Múslimanum ber einnig að hylja bresti og galla bróður síns í trúnni. Allahu Taala fyrirgefur þjónum Sínum syndir þeirra. Múslimar eiga því einnig að fyrirgefa hver öðrum bresti og misgjörðir. Allahu Taala er Karim og Rahim. Það er að segja: Gæska Hans og velgjörðir eru ríkulegar og miskunn Hans mikil. Múslimanum ber að vera örlátur og miskunnsamur. Svo er um allt fagurt siðferði.

„Já! Ég veit að þið munið gera allt. En ég vil ekki sitja aðskilinn frá þeim sem vinna verkið. Allahu Taala elskar ekki þann sem skilur sig frá félögum sínum og situr afsíðis“ Hadith sharif

Fagrar lyndiseinkunnir (akhlaq) Rasuls alayhis-salam eru ákaflega margar. Sérhver múslimi verður að læra þær og temja sér sama siðferði. Þannig hlotnast honum að bjargast frá ógæfu og þrengingum í þessum heimi og hinum og að öðlast árnaðarorð þessa höfðingja beggja heima.