SAHABA SPÁMANNSINS

Félagar Spámannsins okkar: Múslimi, kona eða karl, barn eða fullorðinn, sem séð hefur Rasulullah einu sinni, þótt ekki væri nema örskotsstund, eða, ef hann var blindur, talað einu sinni við hann, og andast með trú (iman), nefnist „Sahib“ eða „Sahabi“. Fleiri saman nefnast þeir „Ashab al-kiram“, „Sahaba al-kiram“ eða „Sahb“ (radiy-Allahu anhum ajma’in). Sá sem sá Spámanninn okkar meðan hann var vantrúarmaður og tók trú eftir andlát Rasulullah, eða sá sem sá hann sem múslimi en varð síðan murtadd (gekk af Íslam), er ekki sahabi. Sá sem varð murtadd eftir að hafa orðið sahabi en tók trú á ný eftir andlát Rasulullah er sahabi. Þar sem Spámaðurinn er einnig spámaður jinna getur jinn einnig verið sahabi.

Næst á eftir spámönnunum og hinum æðstu meðal englanna eru Sahaba æðstir allra sköpunarvera. Nafn hvers þeirra ber að nefna með lotningu og virðingu og segja „hazrat“ eða „radiy-Allahu anh“. Allir sem trúa því að Muhammad alayhis-salam sé spámaður, það er að segja sérhver múslimi, af hvaða kynþætti og frá hvaða landi sem hann er, nefnast umma Muhammads alayhis-salam. Hver og einn Sahaba er æðri allri þessari ummu. Í göfugum versum um yfirburði og ágæti Sahaba (radiy-Allahu anhum) er sagt að merkingu til: „Þið eruð hin besta af ummunum.“1 „Allahu Taala er ánægður með þá sem fyrstir tóku trú af Muhajirun og Ansar og með þá sem fylgdu þeim í góðverkum (þá sem ganga veg þeirra). Og þeir eru ánægðir með Allahu Taala. Allahu Taala hefur búið þeim garða Paradísar þar sem ár renna undir. Þar munu þeir dvelja að eilífu. Það er afar mikil frelsun.“2 „Muhammad (alayhis-salam) er spámaður Allahu Taala. Þeir sem með honum eru (það er að segja Sahaba) eru allir harðir gegn vantrúarmönnunum en miskunnsamir hver við annan. Oft sérðu þá í ruku’ og í sajda. Með þessari tilbeiðslu sinni og með þeirri umhyggju og ást sem þeir sýna mönnum leita þeir velþóknunar og velgjörðar Janab al-Haqq. Á andlitum þeirra sést að þeir falla oft fram í sajda (á andlitum þeirra eru merki og ummerki sajda). Þannig er þeim lýst í Tawrat. Og í Injil er þeim lýst svo: Þeir eru eins og sáðjurt sem skotið hefur upp sprota sínum, orðið sterk og gild og rétt sig upp á stöngli sínum, sáðmönnunum til yndis. (Þannig voru einnig Sahaba: þeir voru fáir og veikburða, en síðar fjölgaði þeim og þeir efldust.) Þessi samlíking hefur fyllt vantrúarmennina, afneitarana, gremju og reiði. Allahu Taala hefur heitið þeim sem trúa og vinna góðverk fyrirgefningu og miklum launum.“3

Nokkur hadith sharif um Sahaba:

„Svívirðið ekki Sahaba mína! Þótt einhver þeirra sem koma á eftir Sahaba mínum gæfi gull á stærð við fjall í sadaqa næði hann ekki þeirri umbun sem einn af Sahaba mínum ávann sér með því að gefa hnefafylli af byggi, né helmingi hennar.“4

„Muhammad sall-Allahu alayhi wa sallam er Rasul Allahu Taala. Þeir sem með honum eru (Sahaba) eru mjög harðir gegn vantrúarmönnunum en mjög miskunnsamir (mjög umhyggjusamir) hver við annan“ al-Fath: 29

„Sahaba mínir eru eins og stjörnurnar á himninum. Hverjum þeirra sem þið fylgið, þá öðlist þið rétta leiðsögn.“5

„Varist að fjandskapast við Sahaba mína! Óttist Allah! Sá sem elskar þá elskar þá af því að hann elskar mig. Sá sem fjandskapast við þá hefur fjandskapast við mig. Sá sem særir þá hefur sært mig. Og sá sem særir mig særir vissulega Allahu Taala.“

„Hinir bestu í ummu minni eru þeir sem uppi eru á minni tíð. Næstbestir eru þeir sem koma á eftir þeim. Og næstir þeim að ágæti eru þeir sem koma þar á eftir.“

„Eldur Vítis brennir ekki þann múslima sem séð hefur mig og séð hefur þá sem sáu mig.“6

Hin göfugu vers og hadith sharif hér að ofan sýna glöggt yfirburði og ágæti Sahaba.

Sahaba eru áreiðanlegasti mælikvarðinn í ákvæðum trúarinnar, því að þeir lærðu hinn göfuga Kóran af Spámanninum okkar, kenndu hann þeim sem á eftir þeim komu og skýrðu hann fyrir þeim. Vitneskjan um það sem Spámaðurinn okkar gerði og sagði hvílir á því sem þeir sáu sjálfir og heyrðu og greindu frá.

Ákvæðin sem þeir greindu frá allir saman eru grundvöllur hadith sharif. Í Íslam varð ijma’ ummunnar, það er að segja samhljóða álit fræðimannanna, aðeins að veruleika til fulls og fullkomlega á tíma Sahaba. Auk þess er hver og einn Sahaba í hópi mujtahid-fræðimanna, þeirra sem orð eru röksemd og heimild í trúnni; þeir eru æðri þeim mujtahidum sem síðar komu. Fræðimenn Ahl as-Sunna hafa skipt Sahaba í þrjá hópa eftir röð yfirburða þeirra: 1. Muhajirun: Þeir sem fyrir töku Mekkuborgar yfirgáfu föðurland sitt og ástvini og fluttust búferlum frá Mekku eða öðrum stöðum til Medínuborgar. Þeir komu til Rasulullah með trú (iman), eða tóku trú þegar þeir komu til hans. Hazrat Amr ibn As er einn þeirra (radiy-Allahu anhum ajma’in).

2. Ansar: Þeir múslimar sem bjuggu í Medínuborg eða á stöðum nærri henni og tilheyrðu ættbálkunum tveimur Aws og Khazraj nefnast Ansar. Svo nefnast þeir vegna þess að þeir höfðu heitið Spámanninum og Mekkubúum hvers kyns hjálp og fórnum, og þeir stóðu við orð sín (radiy-Allahu anhum ajma’in).

3. Aðrir Sahaba: Múslimar sem hvorki voru Muhajirun né Ansar en komu frá öðrum stöðum og hlutu þann heiður að vera samvistum við Spámanninn sall-Allahu alayhi wa sallam. Þeir sem tóku trú þegar Mekkuborg var tekin, eða á öðrum stöðum, eru í þeirra hópi. Þeir nefnast aðeins sahabi (radiy-Allahu anhum ajma’in). Æðstir Sahaba eru fjórir kalífar Rasulullah. Í röð kalífadæmisins eru þeir: hazrat Abu Bakr, hazrat Umar, hazrat Uthman og hazrat Ali. Næstir þeim að ágæti eru þeir sex sem eftir eru af Ashara al-Mubashshara, það er að segja þeim tíu sem fengu fagnaðartíðindin um Paradís, (Talha ibn Ubaydullah, Zubayr ibn Awwam, Abdurrahman ibn Awf, Sa’d ibn Abi Waqqas, Sa’id ibn Zayd, Abu Ubayda ibn Jarrah), og hazrat Hasan og hazrat Husayn (radiy-Allahu anhum ajma’in).

Næstir þeim að ágæti eru þeir fjörutíu sem fyrstir tóku Íslam. Síðan þeir þrjú hundruð og þrettán Sahaba sem tóku þátt í Badr-herförinni. Síðan hetjurnar sjö hundruð sem tóku þátt í Uhud-herförinni. Næstir þeim að ágæti eru þeir fjórtán hundruð sem á sjötta ári eftir Hijru, undir trénu, hétu Rasulullah: „Heldur dauða en undanhald!“ Þessi sáttmáli nefnist „Bay’at ar-Ridwan“.7

Fjöldi Sahaba: Þegar Mekka var unnin voru Sahaba tólf þúsund, í Tabuk-herförinni þrjátíu þúsund, í Kveðjuhajjinu níutíu þúsund, og þegar Rasulullah andaðist voru um það bil hundrað tuttugu og fjögur þúsund sahabar á jörðinni. Um þetta eru einnig aðrar frásagnir.8

Þeir Sahaba sem síðastir önduðust: Abdullah ibn Awfa andaðist í Kufa árið 705 (86 eftir Hijru); Abdullah ibn Yasr í Damaskus árið 706 (88 eftir Hijru); Sahl ibn Sa’d í Medínu árið 709 (91 eftir Hijru), hundrað ára gamall; Anas ibn Malik í Basra árið 711 (93 eftir Hijru); Abu’t-Tufayl Amir ibn Wathila í Mekku árið 718 (100 eftir Hijru) (radiy-Allahu anhum ajma’in). Eftir andlát Spámannsins okkar, og einnig á tíma kalífanna fjögurra, stóðu Sahaba við heit sitt um að breiða út trú Íslams og heyja jihad. Aldrei gengu þeir á bak orða sinna. Allir sem einn yfirgáfu þeir heimili sín og heimkynni, fóru frá Arabíu og dreifðust í allar áttir. Flestir þeirra sem fóru sneru ekki aftur, heldur háðu jihad þar sem þeir komu, allt til dauðadags, og breiddu út trú Íslams. Þannig voru mörg lönd unnin á skömmum tíma. Í hinum unnu löndum breiddist Íslam hratt út. Allir Sahaba eru réttlátir (adil). Allir eiga þeir hlut í því að kunngjöra Íslam. Þeir söfnuðu hinum göfuga Kóran saman. Þeir greindu frá hadith sharif Spámannsins okkar. Að elska þá alla er mikilvægasta og ómissandi skilyrði þess að fylgja trúarkenningu Ahl as-Sunna. (Samin hafa verið og gefin út mörg verk um þjónustu Sahaba við trú Íslams, fyrirmyndarlíf þeirra, ágæti, nöfn þeirra allra og ævisögur. Bækurnar „Eshâb-ı kirâm“ og „Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn“, sem Hakikat Kitabevi gaf út, eru mjög dýrmætar.)

„Sahaba mínir eru eins og stjörnurnar á himninum. Hverjum þeirra sem þið fylgið, þá öðlist þið rétta leiðsögn“ Hadith sharif

Ástvinur Rabbs heimanna er Muhammad,
hreinn að líkama, Ahmad að nafni, miskunn handa heimunum.
Gæddur hinu mikla siðferði, sá sem við var sagt „Lawlaka…“,
uppspretta þekkingar, háttprýði, fayz, nurs og ástar.
Hann er hinn sanni milligöngumaður milli Haqq og þjónsins,
orð hans eru lækning sálnanna, nafn hans hreinsar ryð hjartans.
Hann er hinn sanni læknir hjartans sem sjúkt er og vonlaust,
ekki aðeins hann, heldur er umma hans einnig englunum æðri.
Þessum útvaldasta þjóni Sínum gaf Haqq hjálparmenn,
þá þjóna sem Hann elskaði mest gerði Hann að Sahaba hans.
Rasulullah sagði: „Vegur þeirra er vegur minn,“
og sýndi að þessi öld er best allra alda.
Þeir elskuðu Muhammad Mustafa meira en eigið líf,
fyrir hann yfirgáfu þeir eignir, auð og embætti.
Til að breiða út Íslam gáfu þeir líf sitt fúslega,
ó Rabb, hvílíkt fagurt ástand! Ó Rabb, hvílík sæmd!
Við eina samveru með honum hreinsuðust nafs þeirra,
hjörtun fylltust ma’rifa, fayz, nur og tajalli.
Ástand awliya hlutu þeir á einu andartaki,
og ætíð fylgdu þeir honum – hvílíkur heiður!
Allir eru þeir réttlátir, gera engum rangt,
aldrei sækjast þeir eftir kalífadæminu fyrir nafs sína.
Því berjast þeir ekki og særa ekki hver annan,
þeir eru í hæstu tign og allir eru þeir mujtahid.