ალყა

ალყის დაწყება

შუამავლობის მეშვიდე წელი… კერპთაყვანისმცემლები განუწყვეტლივ ცდილობდნენ, ხელი შეეშალათ, რომ ისლამი გულებში შეღწეულიყო და გავრცელებულიყო. მიუხედავად ამისა, მუსლიმები დღითიდღე მრავლდებოდნენ. წამება და ჩაგვრა, რასაც მათ აყენებდნენ, გზიდან ვერ აბრუნებდა; პირიქით, ერთმანეთს კიდევ უფრო მჭიდროდ ეკვროდნენ და უფრო მტკიცედ ერთიანდებოდნენ. არცერთი მათგანი რჯულს არ განუდგა და ალლაჰის შუამავლის გზაზე სიცოცხლის გაწირვას არ ერიდებოდნენ. ეს რომ ესმოდათ, მექქის გარეთ მცხოვრებ ტომებს ცნობისმოყვარეობა უძლიერდებოდათ და ისლამის ნათელი სულ უფრო შორეულ მხარეებს აღწევდა. როცა კერპთაყვანისმცემლებმა გაიგეს, რომ ეთიოპიაში გაგზავნილმა კაცებმა სურვილს ვერ მიაღწიეს, მეტიც, ნეჯაში ესჰამე მუსლიმი გახდა, მუსლიმებს იცავდა და მათ კარგად ეპყრობოდა, გაცოფდნენ. რათა ამისთვის მრავალგზის შური ეძიათ და ისლამის ფესვები გაეხმოთ, შეიკრიბნენ და ასეთი საშინელი გადაწყვეტილება მიიღეს: „სადაც უნდა იყოს, სადაც უნდა გამოჩნდეს, მუჰამმედი აუცილებლად უნდა მოიკლას!…“

ურწმუნოებმა ამაზე ფიცი ფიცზე დადეს.

კერპთაყვანისმცემელთა ეს გადაწყვეტილება რომ შეიტყო, ებუ ტალიბი ძალიან დამწუხრდა. თავისი გულის ნატეხის, დალოცვილი ძმისშვილის სიცოცხლეზე შეშფოთდა. თავისი ტომი შეკრიბა და უბრძანა, სამყაროს სულთანი ყურაიშელი კერპთაყვანისმცემლებისგან დაეცვათ. ჰაშიმიანები ნათესაური გულმოდგინებით გაერთიანდნენ, რათა ეს ბრძანება შეესრულებინათ. ამიტომ ჩვენი შუამავალი და მისი ყველა საჰაბე, ვინც ის ირწმუნა, ში’ბი ებუ ტალიბში, ანუ ებუ ტალიბის უბანში მიიწვიეს, რომელიც მექქის ჩრდილოეთით, ბეითულლაჰიდან დაახლოებით სამი კილომეტრის მოშორებით, ბორცვზე მდებარეობდა. ალლაჰის შუამავალმა (სალლალლაჰუ ალეიჰი ვესელლემ) საჰაბეები შეკრიბა და ში’ბში დაიწყო ცხოვრება. ჰაშიმიანთაგან მხოლოდ ებუ ლეჰები აღუდგა წინ ჩვენი შუამავლის დაცვის გადაწყვეტილებას და ში’ბში არ წავიდა. კერპთაყვანისმცემლები, მასთან ერთად, გაერთიანდნენ და ჩვენი შუამავლის მოსაკლავად ხელსაყრელ შემთხვევას დაუწყეს ლოდინი.1

როცა კერპთაყვანისმცემლებმა დაინახეს, რომ ჩვენი შუამავალი და მისი საჰაბეები ებუ ტალიბის უბანში შეიკრიბნენ, ისევ თავი მოიყარეს. შემდეგ ასეთი გადაწყვეტილება მიიღეს: „სანამ მუჰამმედს (ალეიჰისსელამ) მოსაკლავად ყურაიშელებს არ ჩააბარებენ, ჰაშიმიანებისგან ქალიშვილს ცოლად არავინ მოიყვანს!… მათ ქალიშვილს არავინ მისცემს!… მათ არაფერს მიჰყიდიან!… მათგან არაფერს იყიდიან!… მათთან არავინ შეხვდება და არ ისაუბრებს, მათთან ურთიერთობას არავინ იქონიებს!… მათ სახლებსა და უბნებში ფეხს არავინ შედგამს!… მათ მიერ შეთავაზებულ შერიგებას არასოდეს მიიღებენ!… მათ არასოდეს შეიბრალებენ!…“

ეს გადაწყვეტილება ერთმა კერპთაყვანისმცემელმა, სახელად მანსურ ბინ იქრიმემ, ქაღალდზე დაწერა, მათ კი ბეჭედი დაასვეს. რათა ყველას ენახა და დამორჩილებოდა, ქააბეი მუაზზამას კედელზე ჩამოკიდეს.

ეს ამბავი რომ ჩვენს საყვარელ შუამავალს მიუვიდა, ძალიან დამწუხრდა და ვედრება აღავლინა. მისი ვედრება მაშინვე შესმენილ იქნა და უბედურ მანსურს ხელები წამსვე გაუხმა. კერპთაყვანისმცემლები გაოგნდნენ და თქვეს: „ნახეთ! ჰაშიმიანებისთვის მიყენებული ჩაგვრის საზღაურად მანსურს ხელები გაუხმა და უბედურება დაატყდა თავს.“ ჭკუაზე მოსვლის ნაცვლად, კიდევ უფრო გათავხედდნენ. ში’ბისკენ მიმავალი გზების თავებში დარაჯები დააყენეს. იქ საკვებისა და ტანსაცმლის შეტანის საშუალებას არ იძლეოდნენ. მექქაში ჩამოსულ ვაჭრებს უთხრეს, ში’ბში არ შესულიყვნენ და იქ თავიანთი საქონელი არ შეეტანათ, საჭიროების შემთხვევაში კი თავად იყიდდნენ მას მაღალ ფასად. ასე ეგონათ, რომ ში’ბში მყოფებს შიმშილით დახოცავდნენ, ან ჰაშიმიანები ინანებდნენ და ჩვენს შუამავალს მათ ჩააბარებდნენ. ეს მდგომარეობა ყოველწლიურად ქააბის მონახულების დრომდე გრძელდებოდა.

„ჩემო შუამავალო! შემწედ საკმარისია შენთვის უზენაესი ალლაჰი და მორწმუნეთაგან ისინი, ვინც შენს კვალს მიჰყვებიან“ ენფალ: 64

ადათის მიხედვით, ამ დროს სისხლი არ იღვრებოდა. ამიტომ ჰაშიმიანები თავისუფლად მიდიოდნენ მექქაში და ვაჭრობით ცდილობდნენ, ერთი წლის საჭიროება დაეკმაყოფილებინათ. როცა მათგან ვინმე რომელიმე ვაჭართან საქონლის საყიდლად მივიდოდა, კერპთაყვანისმცემელთა წარჩინებულები – ებუ ლეჰების და ებუ ჯეჰლის მსგავსი კერპთაყვანისმცემლები – მაშინვე მიიჭრებოდნენ და ვაჭრებს ეუბნებოდნენ: „ვაჭრებო! მუჰამმედის საჰაბეებისთვის ფასები იმდენად გაზარდეთ, რომ სიძვირის გამო ვერავინ ვერაფერი იყიდოს! ამის გამო თუ საქონელი გაუყიდავი შეგრჩებათ, ჩვენ მთლიანად ვიყიდით.“ ვაჭრებიც საქონელს ძვირად აფასებდნენ, მუსლიმები კი უყიდლად ბრუნდებოდნენ…

ამ გზაზე ჩვენმა საყვარელმა შუამავალმა, ჩვენმა დედამ ჰაზრეთი ჰატიჯემ და ებუ ბექირ სიდდიყმა მთელი თავიანთი ქონება დახარჯეს და ცდილობდნენ, შიმშილისგან ცამდე ასული ბავშვების ტირილი დაეწყნარებინათ. მათ ხის ქერქს, ბალახის ფესვებს და გამხმარი ტყავის ნაჭრებსაც კი აჭმევდნენ. დედებსა და მამებს უღონობისგან ტყავი და ძვალიღა შერჩათ. შიმშილისგან მუცელზე ქვები მიიკრეს – პირველ რიგში ჩვენმა შუამავალმა, შემდეგ კი საჰაბეებმაც. თუ კერპთაყვანისმცემელთაგან ვინმე შეიბრალებდა და ფარულად რამეს მიუტანდა, სცემდნენ და ძალიან შეურაცხყოფდნენ. მოკლედ, მისვლა-მოსვლა შეწყდა და მორწმუნეები მძიმე მდგომარეობაში ჩავარდნენ.

კერპთაყვანისმცემლები ელოდნენ, რომ ამ სასტიკი ჩაგვრით ჰაშიმიანები ჭკუაზე მოვიდოდნენ და ებუ ტალიბი ჩვენს შუამავალს მათ ჩააბარებდა. ებუ ტალიბის უბანში მყოფი მუსლიმები კი, მათი მოლოდინის საპირისპიროდ, ჩვენს შუამავალს იცავდნენ და ყოველ ზომას იღებდნენ, რომ მისთვის ზიანი არ მიეყენებინათ. შესაძლო მკვლელობის თავიდან ასაცილებლად ებუ ტალიბი იმ ადგილას, სადაც ალლაჰის შუამავალს ეძინა, მორიგეობით დარაჯებს აყენებდა და მას საშუალებას აძლევდა, თავის სახლში მშვიდად ეძინა. ჩვენი შუამავალი კი არაფერს ერიდებოდა და ერთ წამსაც ტყუილად არ კარგავდა, რათა უზენაესი ალლაჰის ბრძანება შეესრულებინა და ისლამი გაევრცელებინა: ხალხს რჯულისკენ მოუწოდებდა და ცდილობდა, ჯოჯოხეთისგან მათი ხსნის მიზეზი გამხდარიყო; ამ გზაზე მოთმინებით აგრძელებდა დარიგებას. რათა ყურაიშელ კერპთაყვანისმცემლებსაც, რომლებიც მას ცრუს უწოდებდნენ, გაეგოთ, რას ნიშნავს შიმშილი, ერთ დღეს ალლაჰის შუამავალი ასე ევედრა: „ჩემო ალლაჰო! იუსუფის (ალეიჰისსელამ) დროინდელი შვიდი გვალვიანი წლის მსგავსად, ამათაც შვიდწლიანი გვალვის სასჯელი მოუვლინე და ასე შემეწიე!“ შემდგომ დღეებში ციდან წვიმის ერთი წვეთიც არ ჩამოვარდნილა. მიწა უწყლობისგან გადაიბუგა. მიწაზე მწვანე ბალახის კვალიც აღარ ჩანდა. ყურაიშელმა კერპთაყვანისმცემლებმა ვერ გაიგეს, რა დაატყდათ თავს. შიმშილით მომკვდარი საქონლის ლეშსა და აყროლებულ ძაღლის ტყავებს ჭამდნენ და ასე ცდილობდნენ, სიკვდილს გადარჩენოდნენ.

მათმა შვილებმაც შიმშილისგან ტირილი და გოდება დაიწყეს. ბევრი მათგანი შიმშილით მოკვდა. შიმშილისგან ცას რომ ახედავდნენ, ეჩვენებოდათ, თითქოს ყოველ მხარეს კვამლი მოსდებოდა. თითქოს ჭკუაზე მოვიდნენ და მიხვდნენ, რა დიდი ჩაგვრა ჩაიდინეს. თავიანთი წრიდან ებუ სუფიანი გაგზავნეს ჩვენს შუამავალთან. ებუ სუფიანი მოვიდა, ფიცი დადო და თქვა: „მუჰამმედ! შენ ამბობ, რომ სამყაროთა მოწყალებად ხარ მოვლენილი, გვიბრძანებ, ალლაჰი ვირწმუნოთ და ნათესავების უფლებებს ვუფრთხილდეთ. შენი ხალხი კი გვალვისა და შიმშილისგან იხოცება. შენს უფალს ევედრე, რომ ეს უბედურება აგვაცილოს; ალლაჰი შენს ვედრებას შეისმენს. თუ ასე ევედრები, ყველანი ვირწმუნებთ!…“

ასე, გაჭირვებაში ჩავარდნილებმა თავიანთი ჩაგვრა და წამება გვერდზე გადადეს და ალლაჰის შუამავალს ხვეწნა დაუწყეს. ჩვენს შუამავალს მათთვის მათი საქციელი არ უყვედრია; მათ სიტყვებზე „ვირწმუნებთ“ დალოცვილი ხელები აღაპყრო და უზენაეს ალლაჰს შეევედრა. უზენაესმა ალლაჰმა თავისი ჰაბიბის ვედრება შეისმინა და მექქას უხვი წვიმა მოუვლინა; მიწა წყლით გაძღა და მცენარეებმა გამწვანება დაიწყეს. კერპთაყვანისმცემლები, მიუხედავად იმისა, რომ გვალვასა და შიმშილს გადაურჩნენ, მიცემული სიტყვა დაივიწყეს და ურწმუნოებაში (ქუფრში) ჯიუტად დარჩნენ…

უზენაესმა ალლაჰმა მათ პასუხად გარდამოვლენილ აიათებში შინაარსით ბრძანა: „მაგრამ ისინი (არც უზენაესი ალლაჰისა და არც მუჰამმედის (ალეიჰისსელამ) არ სწამთ; წმინდა ყურანის, საიქიოსა და ხელახლა აღდგომის შესახებ…) ეჭვში არიან და ერთობიან. მაშ, დაელოდე (ჩემო ჰაბიბო!) დღეს, როცა ზეცა ცხად კვამლს მოიტანს. ის კვამლი მთელ ხალხს სრულიად დაბურავს. ეს ძალიან მძიმე სასჯელია! (ხალხი იტყვის:) ‚ჩვენო უფალო! აგვაცილე ეს სასჯელი, რომ ვირწმუნოთ!‘ სადღა გამოადგებათ ფიქრი და ჭკუის სწავლა, როცა მათთან უკვე მოვიდა შუამავალი, ჭეშმარიტების ცხადად განმმარტებელი? მერე ზურგი აქციეს მას და თქვეს: ‚განსწავლული შეშლილია.‘ ჩვენ ამ სასჯელს ცოტა ხნით რომ აგაცილებთ, თქვენ კვლავ წინანდელ მდგომარეობას დაუბრუნდებით. იმ დღეს, როცა მათ დიდი სიმკაცრით შევიპყრობთ (ბედრის დღეს), უეჭველად, შურს ვიძიებთ (მათზე). ჩემს დიდებას ვფიცავ, ჩვენ მათზე (ყურაიშელ კერპთაყვანისმცემლებზე) უწინ ფარაონის ხალხიც გამოვცადეთ. მათთან ჩვენგან მივიდა უკეთილშობილესი შუამავალი (ეს მუსაა (ალეიჰისსელამ)). მან მათ უთხრა: ‚ალლაჰის მსახურნი (ისრაელის შვილები) მე მომეცით. (ჩემთან ერთად გამოუშვით. თავი დაანებეთ, ნუ აწამებთ.) უეჭველად, მე ვარ თქვენთან უზენაესი ალლაჰის მიერ ვაჰიით მოვლენილი სანდო შუამავალი. ნუ გაამპარტავნდებით უზენაესი ალლაჰის წინაშე. რადგან მე თქვენთან მოვედი საბუთით, რომელიც ჩემი მოწოდების ჭეშმარიტებას ცხადყოფს, ცხადი სასწაულით. იცოდეთ, რომ თქვენ მიერ ჩემი ჩაქოლვისა და მოკვლისგან თავს ვაფარებ უზენაეს ალლაჰს, ჩემს და თქვენს უფალს; ის დამიცავს. თუ არ დამიჯერებთ და არ მირწმუნებთ, თავი დამანებეთ. (თქვენს სიკეთეზე ხელი ავიღე. ბოროტება მაინც ნუ მომაყენეთ.)‘ (რადგან არა მარტო არ ირწმუნეს და ცრუდ შერაცხეს, არამედ ტანჯვა-წამებაც დაუწყეს,) მუსა (ალეიჰისსელამ) შეევედრა უზენაეს ალლაჰს და თქვა: ‚ჩემო უფალო! ესენი ურწმუნოებაში ჯიუტად მყოფი ხალხია.‘ უზენაესმა ალლაჰმა მას ვაჰიი მოუვლინა და ბრძანა: ‚ღამით გაიყვანე (ეგვიპტიდან) ჩემი მსახურნი (ისრაელის შვილები)! როცა ფარაონი და მისი მიმდევრები გაიგებენ, რომ წახვედით, უეჭველად დაგედევნებიან. როცა შენს ხალხთან ერთად ზღვას გადალახავ, დატოვე ის ისე, როგორც არის (კვერთხით ხელახლა ნუ დაჰკრავ და გახსნილ გზებს ნუ დახურავ; გახსნილი დატოვე). რადგან ფარაონი და მისი ლაშქარი იმ გზებზე შევლენ და ჩაიძირებიან, დაიხრჩობიან.‘“2

ალყის მოხსნა

კერპთაყვანისმცემლებმა თავიანთ სიტყვებზე – „ვირწმუნებთ“ – უარი თქვეს და კვლავ ჩაგვრა დაიწყეს. ერთ დღეს უზენაესმა ალლაჰმა ჩვენს შუამავალს ვაჰიით აუწყა, „რომ ქააბაზე ჩამოკიდებულ შეთანხმების ფურცელს ხის მატლი (ჩრჩილი) მიუსია და იმ მატლმა უზენაესი ალლაჰის სახელის გარდა ყველა ნაწერი შეჭამა“. ჩვენმა შუამავალმა ებუ ტალიბს უთხრა: „ბიძაჩემო! ჩემმა უფალმა, უზენაესმა ალლაჰმა, ყურაიშელების შეთანხმების ფურცელს ხის მატლი მიუსია. უზენაესი ალლაჰის სახელის გარდა მასში ჩაწერილი ჩაგვრიდან, ნათესაური კავშირის გაწყვეტიდან, ცილისწამებიდან… არაფერი დატოვა, ყველაფერი მოსპო.“

„ჩემო ალლაჰო! იუსუფის (ალეიჰისსელამ) დროინდელი შვიდი გვალვიანი წლის მსგავსად, ამათაც შვიდწლიანი გვალვის სასჯელი მოუვლინე და ასე შემეწიე!“ ჰადისი შერიფი

როცა ებუ ტალიბმა ჰკითხა: „ეს შენმა უფალმა გაცნობა?“, ჩვენმა შუამავალმა ბრძანა: „დიახ.“ მაშინ ებუ ტალიბმა თქვა: „ვმოწმობ, რომ შენ მუდამ მხოლოდ სიმართლეს ამბობ.“ მაშინვე ჩაიცვა და ქააბასთან წავიდა. იქ კერპთაყვანისმცემელთა წარჩინებულები ისხდნენ. ებუ ტალიბი რომ დაინახეს, თქვეს: „ალბათ მუჰამმედის ჩასაბარებლად მოდის!..“ ებუ ტალიბი მათთან რომ მივიდა, თქვა: „ყურაიშელებო! ჩემმა ძმისშვილმა, ‚ელ-ემინმა‘, რომელსაც არასოდეს უცრუია, მაცნობა, რომ თქვენ მიერ დაწერილ ფურცელზე უზენაესი ალლაჰის სახელის გარდა ყველა ნაწერი ხის მატლმა შეჭამა. აბა, მოიტანეთ ჩვენს წინააღმდეგ დაწერილი ქაღალდი, ვნახოთ!.. თუ ეს სიტყვა მართალია, გეფიცებით, სიკვდილამდე ყველანი მის დაცვას განვაგრძობთ! თქვენც ახლა ამ ჩაგვრასა და ბოროტ საქციელზე ხელი აიღეთ…“ კერპთაყვანისმცემლებმა აღელვებულებმა ფურცელი ქააბის კედლიდან ჩამოხსნეს და მოიტანეს. როცა ებუ ტალიბმა თქვა: „წაიკითხეთ!“, ერთ-ერთმა მათგანმა ფურცელი წასაკითხად გახსნა და დაინახა, რომ სიტყვების „ბისმიქე ალლაჰუმმე“ გარდა ყველა ნაწერი წაშლილიყო.3 კერპთაყვანისმცემლებმა არ იცოდნენ, რა ეთქვათ და რა ექნათ. რადგან ზოგიერთმა მათგანმა ამ საქმეზე ხელი აიღო, სამი წლის განმავლობაში გაგრძელებული ეს სასტიკი ალყა მოხსნეს, რომელმაც დაუვიწყარი ტანჯვა მოიტანა და გულებში ღრმა ჭრილობები დატოვა. მაგრამ მტრობაზე ხელი სულაც არ აუღიათ; პირიქით, კიდევ უფრო მეტ სისასტიკეს იჩენდნენ. ისლამის გავრცელების შესაფერხებლად ყველა გზა სცადეს. მიუხედავად მთელი ამ მცდელობისა, ისლამი სწრაფად ვრცელდებოდა: ჩვენი საყვარელი შუამავალი, მუჰამმედი (ალეიჰისსელამ), ცდილობდა, ჯაჰილიიეს ხანის წყვდიადში (ზულმეთში) სულშეხუთული ხალხი გადაერჩინა, და ნამდვილ ბედნიერებას აზიარებდა. ვინც ამ ბედნიერებას ეზიარა, მიღებული დიდი წყალობისთვის მადლობას სწირავდა და კერპთაყვანისმცემელთა შეურაცხყოფისა და წამების წინაშე სულაც არ შედრკებოდა. მუჰამმედის (ალეიჰისსელამ) სასწაულებისა და მუსლიმთა რჯულში სიმტკიცის მხილველი მრავალი გული ისლამის სხივით ნათდებოდა.

მთვარის ორად გაპობა

ჩვენი შუამავლის დიდ სასწაულთაგან (მუ’ჯიზეთაგან) ერთ-ერთი მთვარის ორად გაპობაცაა. კერპთაყვანისმცემელთა ერთმა ჯგუფმა, რომელშიც ებუ ჯეჰლი და ველიდ ბინ მუღირეც იყვნენ, უკეთილშობილეს შუამავალს (სალლალლაჰუ ალეიჰი ვესელლემ) უთხრა: „თუ მართლა შუამავალი ხარ, მთვარე ორად გააპე ისე, რომ მისი ნახევარი ყუაიყიანის მთაზე გამოჩნდეს, ნახევარი კი – ებუ ყუბეისის მთაზე!..“ ალლაჰის შუამავალმა ბრძანა: „ეს რომ გავაკეთო, ირწმუნებთ?“ მათ თქვეს: „დიახ, ვირწმუნებთ.“ ალლაჰის შუამავალი უზენაეს ალლაჰს შეევედრა, რომ მთვარე ორად გაპობილიყო. ჯებრაილი (ალეიჰისსელამ) მაშინვე ჩვენს საყვარელ შუამავალთან მოვიდა და უთხრა: „მუჰამმედ! ამაღამ მექქელებს აცნობე, რომ სასწაულს უცქირონ.“ ჩვენმა შუამავალმა აუწყა, რომ თვის მეთოთხმეტე ღამეს, როცა მთვარე სავსეა (ბედრია), ანუ სრულიად მრგვალი და ყველაზე კაშკაშაა, მთვარე ორად გაიპობოდა, და ვისაც ჭკუის სწავლა სურდა, ეყურებინა. იმ ღამეს, როცა ჩვენმა საყვარელმა შუამავალმა დალოცვილი თითით ანიშნა, მთვარე ორად გაიპო. ერთი ნაწილი ებუ ყუბეისის მთაზე გამოჩნდა, მეორე – ყუაიყიანის მთაზე. შემდეგ ცაში ისევ შეერთდა.

ალლაჰის შუამავალმა ბრძანა: „ებუ სელემე ბინ აბდულესედ, ერყამ ბინ ებილ-ერყამ! მოწმენი იყავით!“ და შემდეგ თავის გვერდით მყოფ სხვა საჰაბეებსაც უთხრა: „მოწმენი იყავით!“ კერპთაყვანისმცემლებმა კი საკუთარი თვალით კიდევ ერთი ცხადი სასწაული იხილეს. მაგრამ სიტყვა არ შეასრულეს და არა მარტო არ ირწმუნეს, არამედ, რათა სხვებსაც არ ერწმუნათ, თქვეს: „ეს სხვა არაფერია, თუ არა მუჰამმედის ჯადო ჩვენზე! მაგრამ მთელ ხალხს ხომ ვერ მოაჯადოებს!.. მოდით, სხვა მხარეებიდან ჩამოსულ ხალხსაც ვკითხოთ. ვნახოთ, მათაც თუ იხილეს იგივე ამბავი. თუ ნახეს, მუჰამმედის შუამავლობის განცხადება მართალია. თუ არა და – ეს ჯადოა.“ ჩამოსულებს ეკითხებოდნენ, სხვა მხარეებშიც კი გზავნიდნენ კაცებს საკითხავად. ყველასგან ერთსა და იმავეს ისმენდნენ: „დიახ, იმ ღამეს ვნახეთ, როგორ გაიპო მთვარე ორად!“ მაინც კვლავ უარყვეს. უარმყოფელთა სათავეში ებუ ჯეჰლი იდგა. რათა ხალხი რწმენის წყალობას არ ზიარებოდა, გულებს ურყევდა სიტყვებით: „ებუ ტალიბის ობლის ჯადომ ცაზეც კი იმოქმედა!..“4 მისი ამ უარყოფის გამო უზენაესმა ალლაჰმა აიათები გარდამოავლინა, რომელთა შინაარსია:

„ჟამი (ყიამეთი) მოახლოვდა და მთვარე გაიპო (ორად გაიყო). ისინი (ყურაიშელი ურწმუნოები) რომ რაიმე სასწაული იხილონ (მუჰამმედის (ალეიჰისსელამ) შუამავლობაზე მიმანიშნებელი), ზურგს აქცევენ (მასზე დაფიქრებასა და რწმენას) და ამბობენ: ‚ეს მუდმივი (განუწყვეტელი, ყოვლისმომცველი, ძლიერი) ჯადოა.‘ ცრუდ შერაცხეს (შუამავალი ან სასწაული) და საკუთარ ვნებებს (თავიანთი ნეფსის სურვილებსა და მისწრაფებებს) აჰყვნენ. ყოველი საქმე კი (თავის მიმართულ) დასასრულს აღწევს, თავის ადგილს პოულობს. ვფიცავ, მათთან (მექქელ კერპთაყვანისმცემლებთან) მოვიდა მრავალი მნიშვნელოვანი ამბავი (წესები, აკრძალვები), რაც მათ (ბოროტებისგან) შეაკავებდა. (ეს ბრძანებები და ცოდნა) – სრულყოფილი სიბრძნეა. მაგრამ შუამავლები, გაფრთხილებები და დაშინებები (მათ) სულაც არ არგებს. მაშ, შენც (ჩემო ჰაბიბო, თუ უარყოფაში ჯიუტობენ) პირი იბრუნე მათგან. იმ დღეს, როცა მხმობელი (ისრაფილი (ალეიჰისსელამ)) მოუხმობს მათ რაღაც უნახავი და უცნობი რამისკენ (მაჰშერის ადგილისკენ, ანგარიშისკენ), დამცირებული და დაკნინებული მზერით (შიშისა და ძრწოლისგან არ იციან, სად წავიდნენ) გამოვლენ საფლავებიდან, ვითარცა მიმოფანტული კალიები. ურწმუნოები, (კისერმოდრეკილნი) იმ მხმობლისკენ რომ გარბიან, იტყვიან: ‚რა მძიმე და სასტიკი დღეა ჩვენთვის დღეს!‘“5

ჩემმა უფალმა თქვენც მოგმადლოთ ჰიდაიეთი

როცა კერპთაყვანისმცემელთა მიერ მუსლიმების წინააღმდეგ გამოყენებული სამწლიანი ბლოკადა დასრულდა, ალლაჰის შუამავალთან ნეჯრანიდან ერთი ჯგუფი მოვიდა. ისინი ოცამდე კაცი იყვნენ; ისლამის შესახებ ეთიოპიაში ჰიჯრეთაღსრულებული საჰაბეებისგან გაეგოთ და მექქაში მოსულიყვნენ, რათა ისლამი შეესწავლათ და ჩვენი შუამავლის ხილვის ბედნიერებას ზიარებოდნენ. ალლაჰის შუამავალს ქააბეი მუაზზამასთან შეხვდნენ. მრავალი კითხვა დასვეს და იმაზე უფრო მშვენიერი და სრულყოფილი პასუხები მიიღეს, ვიდრე ისურვებდნენ. ყურაიშელი კერპთაყვანისმცემლები კი მათ გვერდიდან უცქეროდნენ. სამყაროთა მოწყალებად მოვლენილმა ჩვენმა საყვარელმა შუამავალმა მათ წმინდა ყურანიდან რამდენიმე წმინდა აიათი წაუკითხა. ამან ისინი ძალიან შეძრა; ცრემლი ვეღარ შეიკავეს და ატირდნენ. შემდეგ, ჩვენი შუამავლის მოწოდებით, დიდი სიხარულით წარმოთქვეს ქელიმეი შეჰადეთი და მუსლიმობის პატივს ეღირსნენ. როცა თავიანთ ქვეყანაში დასაბრუნებლად ნებართვა ითხოვეს, მათთან ებუ ჯეჰლი მივიდა და შეურაცხმყოფელი სიტყვები უთხრა: „თქვენზე უჭკუო ხალხი არ გვინახავს!.. მასთან ერთხელ დაჯექით თუ არა, რჯულს განუდექით და რაც თქვა, ყველაფერი დაუდასტურეთ!..“ ამ ხალხმა, რომლებიც ახლახან ეღირსნენ საჰაბეობის პატივს, უპასუხეს: „გისურვებთ, რომ უზენაესმა ალლაჰმა თქვენც მოგმადლოთ ჰიდაიეთი (ჭეშმარიტი გზა). ჩვენს მიმართ გამოჩენილი ამ შეურაცხყოფისა და უმეცრებისთვის სამაგიეროს არ გადაგიხდით. ჩვენ ხომ თქვენი არცერთი უფლება არ შეგვილახავს. მაგრამ კარგად იცოდეთ: რამდენიმე უმეცრის სიტყვის გამო ამ დიდ წყალობას, რომელსაც ვეზიარეთ, არასოდეს დავკარგავთ და ამ ჭეშმარიტ რჯულს არ განვუდგებით.“6

„ბიძაჩემო! ჩემმა უფალმა, უზენაესმა ალლაჰმა, ყურაიშელების შეთანხმების ფურცელს ხის მატლი მიუსია. უზენაესი ალლაჰის სახელის გარდა მასში ჩაწერილი ჩაგვრიდან, ნათესაური კავშირის გაწყვეტიდან, ცილისწამებიდან… არაფერი დატოვა, ყველაფერი მოსპო“ ჰადისი შერიფი

უზენაესმა ალლაჰმა ამ ამბის გამო გარდამოვლენილ აიათებში შინაარსით ბრძანა: „ისინი, ვისაც მასზე (წმინდა ყურანზე) უწინ წიგნი ვუბოძეთ, მას (წმინდა ყურანს) ირწმუნებენ. როცა მათ (წმინდა ყურანი) წაუკითხავენ, ამბობენ: ‚ვირწმუნეთ იგი. უეჭველად, ეს ჭეშმარიტებაა ჩვენი უფლისგან (მოვლენილი). ჭეშმარიტად, ჩვენ მანამდეც მუსლიმები ვიყავით.‘ აი, მათ ჯილდოს ორმაგად მიიღებენ, რადგან მომთმენნი (და შეუპოვარნი) იყვნენ. ისინი ბოროტს სიკეთით იცილებენ. იქიდან, რითაც ჩვენ ვარჩენთ, გასცემენ (სიკეთისთვის). როცა უწმაწურ სიტყვას გაიგონებენ, ზურგს აქცევენ და ამბობენ: ‚ჩვენ – ჩვენი საქმეები, თქვენ – თქვენი საქმეები. მშვიდობა თქვენდა (ჩვენგან უშიშრად იყავით). უმეცრებს არ ვეძებთ (და არც მათ მეგობრობას ვისურვებთ).‘“7

წყლის ყასიდა8
ნუ აპკურებ, თვალო, ცრემლს ჩემს გულში დანთებულ ცეცხლს – ფუჭია წყალი,
ასე აგიზგიზებულ ცეცხლს ვერაფერს უშველის წყალი.
არ ვიცი, მბრუნავი ცის გუმბათი წყლისფერია თავისით,
თუ ჩემი თვალებიდან მბრუნავ გუმბათს გარს შემოერტყა წყალი.
გასაკვირი არ არის, შენი ხმლის სიტკბოსგან გული თუ დამეფლითა,
რადგან სადაც ჩაივლის, კედელს ბზარებს უტოვებს წყალი.
დაჭრილი გული შიშით ახსენებს შენი ისრის წვერს9,
რადგან დაჭრილმა ფრთხილად უნდა შესვას წყალი.
მებაღემ ვარდნარი წყალს მიანდოს, ნუღარ ირჯება,
შენი სახის მსგავსი ვარდი არ გაიშლება, ათას ვარდნარს რომ ასვას წყალი.
ვერცერთი მწიგნობარი ვერ დახატავს შენს სრულყოფილ სახეს,
კალამივით რომ უცქიროს, ვიდრე თვალში არ ჩაუდგება შავი წყალი.
რა მოხდა, შენი სახის გახსენებით თუ დამენამა წამწამები,
ფუჭად არ ჩაივლის, ვარდის იმედით ეკალს თუ ერგება წყალი.
დარდის დღეს სნეულ გულს ნუ დაუზოგავ შენს ხმალივით მზერას,
სიკეთეა, ბნელ ღამეში სნეულს თუ მიაწოდე წყალი.
ჰოი, გულო, მისი ისრის წვერი ითხოვე, განშორების ალი ჩააქრე,
მწყურია; ამ უდაბნოში ჩემთვის მოიძიეთ წყალი.
განდეგილები ქევსერს ესწრაფვიან, მე – შენს ბაგეებს მოვნატრი,
როგორც მთვრალს ღვინო ეამება, ფხიზელს კი – წყალი.
შენი ქუჩის სამოთხის ბაღისკენ განუწყვეტლივ მიედინება,
ალბათ იმ ლაღად მოსიარულე კვიპაროსს შეუყვარდა წყალი.
მიწად ვიქცევი და იმ ქუჩაში გზას გადავუღობავ,
იქ არ გავუშვებ, რადგან ჩემი მეტოქეა წყალი.
მეგობრებო, თუ მოვკვდები მისი ხელის კოცნის ნატვრით,
ჩემი მიწისგან დოქი გამოძერწეთ, იმით მიართვით საყვარელს წყალი.

„ისინი, ვისაც მასზე (წმინდა ყურანზე) უწინ წიგნი ვუბოძეთ, მას (წმინდა ყურანს) ირწმუნებენ. როცა მათ (წმინდა ყურანი) წაუკითხავენ, ამბობენ: ‚ვირწმუნეთ იგი. უეჭველად, ეს ჭეშმარიტებაა ჩვენი უფლისგან (მოვლენილი). ჭეშმარიტად, ჩვენ მანამდეც მუსლიმები ვიყავით‘“ ყასას: 52–53

ჯენნეთულ-მუალლა

სასაფლაო, სადაც მრავალი საჰაბის, უპირველეს ყოვლისა კი ჩვენი დედის,
ჰაზრეთი ჰატიჯეს (რადიალლაჰუ ანჰა), აკლდამები იყო.
დღეს ამ აკლდამების ნახვა შეუძლებელია. სამწუხაროდ, ეს მშვენიერი
ისტორიული ძეგლები სულ დაანგრიეს.