ХИЏРАТА ВО АБИСИНИЈА

Првата хиџра во Абисинија

Во петтата година од пејгамберството (бисетот) на Ресулуллах, и покрај мачењата на мушриците, бројот на муслиманите и понатаму растеше. Но и мушриците ги засилуваа своите мачења и правеа сѐ што можеа. Пејгамберот многу го нажалуваше тоа што неговите асхаби трпат неподносливи мачења, што ги врзуваат со јажиња за нозете за камили и ги растргнуваат влечејќи ги на спротивни страни. Овие мачења од ден на ден стануваа сѐ пожестоки и неговото срце, полно со милосрдие, не можеше да ги поднесе.

Еден ден ги собра Есхаб-и кирам и рече: „О мои асхаби! Сега раштркајте се по земјата. Аллах теала наскоро повторно ќе ве собере на едно место.“

Тие прашаа: „Ја Ресулаллах! Каде да одиме?“ Нашиот Пејгамбер со благословената рака ја покажа земјата Абисинија и рече: „Ене таму! Одете во абисинската земја!1 Зашто таму има владетел што никому од оние околу себе не му прави зулум. А тоа е и земја на вистинитоста. Останете таму додека Аллах теала не ви отвори излез и пат за спас од неволјите во кои сте.“

Така Сервер-и алем Мухаммед Мустафа (саллаллаху алејхи ве селлем) одлучи своите асхаби да ги спаси од мачењата, а борбата против меканските мушрици самиот да ја продолжи. Нашиот сакан Пејгамбер, кој кога се роди рече: „Умете мој! Умете мој!“, сега се жртвуваше себеси за спасот на своите асхаби. По оваа негова дозвола, еден дел од Есхаб-и кирам ја напуштаа својата татковина и правеа хиџра!.. Но бидејќи се разделуваа од нашиот сакан Пејгамбер, и нивната тага беше многу голема.

Во таа прва хиџра учествуваа хазрети Осман и неговата жена хазрети Рукаја бинт Ресулуллах, Ебу Хузејфа и неговата жена Сехла бинт Сухејл, Зубејр ибн Авам, Мус’аб ибн Умејр, Абдурахман ибн Авф, Ебу Селема ибн Абдулесед и неговата жена Уму Селема, Хатиб ибн Амр, Амир ибн Ребиа и неговата жена Лејла бинт Ебу Хасма, Осман ибн Мазун, Ебу Себра ибн Ебу Рухм и неговата жена Уму Гулсум бинт Сухејл, Сухејл ибн Бејда и Абдуллах ибн Месуд (радијаллаху анхум).2 Пејгамберот за хазрети Осман рече: „Без сомнение, Осман е првиот човек што по пејгамберот Лут ја направи хиџрата заедно со својата жена.“

Еден дел од Есхаб-и кирам јавајќи, а еден дел пешки, тајно ја напуштија Мека. Кога караванот стигна во Шуајба, по милоста на возвишениот Аллах таму беа пристигнати два трговски брода. Асхабите им платија на трговците по половина златник и се качија на бродовите. Во тоа време мушриците, кои дознаа за тоа, тргнаа по трагите на асхабите. Кога стигнаа на морскиот брег, мухаџирите веќе се беа качиле на бродовите и испловиле на море, така што не можеа да фатат ниеден. Нивниот труд остана залуден и се вратија разочарани. Асхабите преку Црвеното Море стигнаа во Абисинија живи и здрави.3 Абисинскиот владетел Неџаши ги смести муслиманите во својата земја. Кон нив се однесуваше многу убаво.

„О мои асхаби! Сега раштркајте се по земјата. Аллах теала наскоро повторно ќе ве собере на едно место“ Хадис-и шериф

Откако асхабите заминаа во Абисинија, беше спуштена сурата Венеџм. Кога Ресулуллах во Месџидул Харам им ја читаше оваа сура на Курејшиите и стигна до местото во 19-тиот и 20-тиот ајет-и керим каде што се спомнуваат идолите на мушриците, проклетиот шејтан вметна нешто како: „Идолите се возвишени идоли, од нив се очекува шефаат.“ Мушриците помислија дека тоа го рекол Ресулуллах. Рекоа: „Штом тој се согласил со нашата вера, и ние се помиривме со него.“ Во тоа време кај Ресулуллах дојде и Велид ибн Мугира и рече: „Отсега нема да те допираме“, па Пејгамберот се зачуди. Веста за овој „мир“ (!) на мушриците стигна до асхабите во Абисинија кон крајот на благословениот месец рамазан. Муслиманите во Абисинија добија вест: „Во Мека мушриците и муслиманите склучиле договор!“ На тоа помислија: „Нашата хиџра, тоа што ги напуштивме своето место и својот крај, беше поради непријателството на мушриците. Сега нивното непријателство се претворило во пријателство. Тогаш ајде да одиме и да се удостоиме да му служиме на Ресул-и екрем (саллаллаху алејхи ве селлем).“ Во тоа време Џибрил алејхиселам го извести Ресулуллах за оваа сплетка на шејтанот. Ресулуллах многу се нажали. Џенаб-и Хак го спушти 52-риот ајет-и керим од сурата Хаџ, чие значење е: „Секогаш кога ресулите, сопственици на шеријат, што ги испративме пред тебе, и небиите што ги следеа, сакаа да прочитаат ајет-и керим или да кажат нешто од себе, шејтанот вметнуваше нешто во она што го читаа или го зборуваа. Аллах теала го одделува она што го вметнал шејтанот од исправното. Потоа ги зацврстува Своите ајети. Аллах теала ги знае состојбите на луѓето и ја извршува Својата пресуда.“ Кога го слушнаа овој ајет, мушриците повторно почнаа со вознемирувањата и мачењата. Мухаџирите, откако добија дозвола од абисинскиот владетел, во месецот шевал дојдоа во Мека-и мукерреме. Но дознаа дека веста што ја добиле била погрешна.4 Кога дознаа што се случило, се збунија. Потоа дојдоа кај Пејгамберот и за Абисинија рекоа: „Таму најдовме добро соседство и заштита. Никој не ја допираше нашата вера, никој не нѐ навредуваше. Не чувме ни збор што би ни бил непријатен. Во мир Му правевме ибадет на Аллах теала.“5 Долго раскажуваа дека водата, воздухот и овошјето на Абисинија даваат сила, дека таму има четири богомолји, дека на тие места секој ден се колат камили и овци, дека сиромасите и туѓинците се канат и убаво се гостат, дека нивниот владетел ги посетил, им дал безбедност и им ги отстранил тешкотиите, и го изразија своето задоволство.6 Останаа во Абисинија повеќе од два месеца.

Како стана муслиман хазрети Хамза

Шестата година од бисетот… Гласот на исламот од ден на ден се ширеше од уво до уво, стигнуваше до срцата и одеше уште подалеку. Тоа ги излудуваше курејшиските мушрици: и покрај сите напори, не можеа да го спречат ширењето на исламот. Во книгите „Делаилун-нубуве“ и „Меариџун-нубуве“ е објавено следново:

Еден од мушриците, по име Велид, имаше идол. Се собираа на ридот Сафа и му правеа ибадет на тој идол. Еден ден Пејгамберот отиде кај нив и ги повика мушриците во иман. Еден џин, кој беше кафир, влезе во тој идол и изговори за нашиот сакан Пејгамбер непримерени зборови. Гордоста на светот (саллаллаху алејхи ве селлем) се нажали. Друг ден некој невидлив му даде селам на Пејгамберот и рече: „Ја Ресулаллах! Еден џин кафир кажал за вас непримерени работи. Го најдов и го убив. Ако посакате, ќе дојдете ли утре на ридот Сафа? Вие пак ќе ги повикате во исламот. А јас ќе влезам во тој идол и ќе изговорам зборови што ве фалат.“ Пејгамберот го прифати предлогот на тој џин по име Абдуллах.

Утредента нашиот сакан Пејгамбер отиде таму и повторно ги повика мушриците во иман.

Таму беше и Ебу Џехл. Џинот муслиман влезе во идолот што мушриците го држеа в раце и изговори убави зборови и стихови што го опишуваат нашиот сакан Пејгамбер и исламот. Кога ги слушнаа тие зборови, мушриците го искршија идолот што го држеа в раце и се нафрлија врз Ресулуллах. Неговата благословена коса беше сета разбушавена. Благословеното лице му се облеа во крв. Поднесувајќи ги тие нивни вознемирувања и мачења, рече: „О Курејшии! Ме удирате. Но јас сум вашиот Пејгамбер.“ Потоа си отиде оттаму и дојде дома. Една слугинка го виде тој настан од почеток до крај. Во тоа време хазрети Хамза ловеше во планината. Кога сакаше да одапне стрела кон една газела, газелата проговори: „О Хамза! Подобро би било, наместо да гаѓаш мене, да ги гаѓаш оние што сакаат да го убијат синот на твојот брат.“ Чудејќи се на тие зборови, хазрети Хамза брзо тргна кон дома. Негов обичај беше, кога ќе се вратеше од лов, да сврати во Харем-и шериф за да направи таваф, а дури потоа да оди дома. Тој ден, додека правеше таваф, слугинката дојде кај него. Му раскажа што му направил Ебу Џехл на Мухаммед алејхиселам. Кога слушна дека Пејгамберот бил навреден, во хазрети Хамза се разгоре роднинската ревност. Го зеде оружјето и дојде таму каде што беа мушриците. Велејќи: „Ти ли си тој што му рекол грди зборови на мојот внук и му го повредил срцето? Ете, и мојата вера е негова вера. Ако можеш, направи ми го и мене она што му го направи нему!“, со лакот што му висеше на вратот му ја расече главата на Ебу Џехл. Кафирите што беа таму сакаа да се нафрлат врз хазрети Хамза. Но Ебу Џехл рече: „Не допирајте го, Хамза е во право. Му реков грди зборови на неговиот внук.“ Откако хазрети Хамза си отиде оттаму, Ебу Џехл им рече на оние околу себе: „Внимавајте, не допирајте го! Ќе се налути на нас и ќе стане муслиман. Со тоа Мухаммед ќе зајакне.“ Зашто Хамза беше угледен, ценет и силен. Ебу Џехл се согласи да му биде расечена главата, само хазрети Хамза да не стане муслиман. Хазрети Хамза дојде кај Пејгамберот и рече: „О Мухаммеде! Ти се одмаздив на Ебу Џехл. Го облеав во крв. Не тагувај, радувај се!“ Нашиот сакан Пејгамбер рече: „Јас не се радувам на такви работи.“ Кога хазрети Хамза рече: „Ќе направам што и да сакаш за да те израдувам и да те ослободам од тагата!“, Пејгамберот рече: „Јас се радувам само на тоа ти да поверуваш и да го спасиш своето драгоцено тело од огнот на џехенемот.“

Хазрети Хамза веднаш стана муслиман. За него беше спуштен ајет-и керим. Според хазрети Абдуллах ибн Абас, оној за кого во Чесниот Кур’ан, во 122-риот ајет-и керим од сурата Ен’ам, се вели дека е „оживеан и доведен до нурот…“ е хазрети Хамза, а оној за кого се вели дека „лута во темнините…“ е Ебу Џехл.

Хазрети Хамза отиде меѓу мушриците, објави дека станал муслиман и дека Хабибот на Аллах теала, Мухаммед алејхиселам, ќе го брани дури и по цена на својот живот, и изрецитира една касида. Во таа касида рече: „Фалба нека е на Аллах теала што моето срце го наклони кон исламот и кон вистината. Оваа вера ја испрати Аллах теала, Господарот на световите, кој знае сѐ што прават Неговите робови, кој со секого постапува со Својата добрина и чија моќ надвладува сѐ. Кога се чита Чесниот Кур’ан, солзи течат од очите на оние што имаат срце и разум. Чесниот Кур’ан му е спуштен на Мухаммед алејхиселам во вид на ајети објаснети со јасен и речит јазик. Тој, Мухаммед Мустафа, е благословен човек меѓу нас, чиј збор се слуша и пред кого се наведнуваат вратовите. О мушрици! Немојте, губејќи го разумот и затемнувајќи го видот, да зборувате за него остри, тешки и груби зборови. Ако ве обземе таква помисла, никој не може да го допре без да згази преку телата на нас муслиманите.“

„О Курејшии! Ме удирате. Но јас сум вашиот Пејгамбер“ Нашиот сакан Пејгамбер Мухаммед алејхиселам

Нашиот сакан Пејгамбер (саллаллаху алејхи ве селлем) многу се израдува што хазрети Хамза стана муслиман. И муслиманите, кога им се придружи и тој, многу зајакнаа. Со примањето на исламот од хазрети Хамза состојбата се промени. Зашто Меканците знаеја дека хазрети Хамза е борец, храбар, мажествен, пехливан и голем јунак. Затоа курејшиските мушрици повеќе не можеа без никаква причина лошо да постапуваат со муслиманите, а особено се плашеа од острината на мечот на хазрети Хамза.7

Тргнав по патиштата со љубов кон тебе,
Шефаат, ја Ресулаллах!
Грешен сум, лицето ми е црно,
Шефаат, ја Ресулаллах!

Како стана муслиман хазрети Омер

Верата ислам се ширеше од ден на ден, нурот на Чесниот Кур’ан ги осветлуваше душите. Оние на кои им беше судено поверуваа како дар од Аллах теала и го наоѓаа хидајетот. Тие благословени луѓе, удостоени со тоа да бидат од Есхаб-и кирам (радијаллаху анхум), рака под рака, срце до срце, кружеа околу Ресулуллах како пеперутки околу свеќа. Неговата најмала желба и знак ги сметаа за голема наредба, се натпреваруваа да ги исполнат и на тој пат не се воздржуваа ни своите животи да ги жртвуваат. А вознемиреноста и грижата на мушриците стигнаа до врвот. Зашто и хазрети Хамза, еден од јунаците што се покажуваа со прст, стана муслиман и зазеде место во редовите на Ресулуллах. Тој неочекуван настан сосема ги разбесни мушриците. Поради тоа синот на Хатаб, Омер (кој уште не беше станал муслиман), еден ден излезе од дома со намера да го убие Ресулуллах каде и да го види.

Го најде нашиот сакан Пејгамбер во Месџидул Харам додека клањаше намаз. Додека чекаше да го заврши намазот, вниманието му го привлече она што го читаше и почна љубопитно да слуша. Хабиб-и екрем ја читаше сурата Ел-Хака. По значење: „Кијаметот, чие доаѓање е вистина!.. Што е кијаметот, чие доаѓање е вистина (знаеш ли)? Што ти даде да знаеш што е кијаметот, чие доаѓање е вистина? Семуд и Ад (народите) го одрекоа и го сметаа за лага кијаметот, од чиј ужас срцата ќе треперат. Народот Семуд беше уништен поради својата обест (со крикот на Џибрил алејхиселам).

А што се однесува до народот Ад, и тие беа уништени со ветер (бура) што сѐ опустошува, што бучи, бесен и жесток. Аллах теала таа бура непрекинато седум ноќи и осум дена ја држеше врз нив. (Дојдоа во таква состојба што,) да беше таму тогаш, ќе видеше како изумреа и попаѓаа како шупливи стебла од урмени палми искорнати од корен! Гледаш ли сега нешто што останало од нив (некој човек, некое живо суштество)? И фараонот, и оние пред него, и жителите на превртените градови (народот на Лут) сите ја правеа таа грешка (ширк и бунт)… Така се побунија против пејгамберот на својот Господар (против Лут алејхиселам и другите). Тогаш ги зграпчи казна пожестока од казната што ги стигна другите умети… Навистина, Ние, кога (во потопот на Нух) водата покри сѐ, ве носевме вас (вашите предци, кои се причина за вашето постоење) во бродот, за да ви биде поука и за ушите што слушаат да ја зачуваат и да ја запаметат.

Кога во Сур еднаш ќе се дувне, а земјата и планините ќе бидат подигнати од своите места и силно удрени една од друга, па ќе се распрснат, тој ден ќе настапи кијаметот. Тој ден небото, губејќи ја силата и цврстината, ќе пукне и ќе се распадне.

Мелеките ќе бидат на рабовите на небото (чекајќи ја наредбата на својот Господар). Тој ден Аршот на твојот Господар (од оние што се околу небото) ќе го носат осум мелеки. Тој ден ќе бидете изведени (на сметка пред Аллах теала), така што (за Аллах теала) нема да остане скриена ниедна ваша тајна (за која мислевте дека сте ја скриле на овој свет). Тогаш оној на кого книгата ќе му биде дадена во десната рака ќе рече (радувајќи се): ‚Ете, читајте ја мојата книга! Јас навистина сигурно знаев дека ќе се соочам со својата сметка.‘

Тој е во живот со кој е задоволен, во возвишен џенет… Чии (плодови) се блиску, за лесно да се берат. (Ним ќе им се рече:) ‚Јадете и пијте, на здравје, како награда за добрите дела што ги испративте однапред во изминатите денови (на овој свет).‘

А оној на кого книгата ќе му биде дадена во левата рака ќе рече: ‚Леле! Да не ми беше дадена мојата книга… И да не знаев каква е мојата сметка. Леле! Да беше таа (смртта) конечен крај (на мојот живот) (па да не бев оживеан)! Мојот имот воопшто не ми користеше. Целата моја власт (мојата моќ, мојот доказ, сѐ што имав) отиде од мене и пропадна!..‘ (Аллах теала ќе им рече на мелеките задолжени во џехенемот:) ‚Фатете го и него и врзете го (врзете му ги рацете за вратот)!.. Потоа фрлете го во Џахим (најжестокото место на казната во џехенемот)! Потоа ставете го (повторно) во синџир долг седумдесет аршини!.. Зашто тој не веруваше во Аллах теала, Возвишениот. Не поттикнуваше да се нахрани сиромавиот (а камоли самиот да го нахрани). Затоа тука денес нема никој близок (ниту пријател) (што би се сожалил над него). Нема ни храна освен гислин (гнојот на жителите на џехенемот измешан со крв). Неа не ја јаде никој освен оние што (свесно) грешат (кафирите)…‘“8 Хазрети Омер со восхит слушаше што читаше Пејгамберот. Во животот не беше слушнал толку убави зборови. Тоа подоцна и самиот го раскажа вака: „Бев восхитен од речитоста, складноста и збиеноста на зборовите што ги слушав. Си реков: ‚Се колнам, ова мора да е поет, како што велат Курејшиите!‘“ Во тој миг нашиот Пејгамбер продолжи да ги чита ајет-и керимите: „Се колнам во она што го гледате и во она што не го гледате, без сомнение тој (Чесниот Кур’ан) е говор што го донесе (од својот Господар) еден многу чесен Ресул кај Аллах теала. Тој не е збор на поет. Колку малку верувате!..“9 Хазрети Омер раскажа: „Пак си реков: ‚Ова мора да е кахин, зашто сфати што ми минува низ главата!..‘“ Ресулуллах продолжи да ја чита сурата: „Тој не е ни збор на кахин. Колку малку размислувате!.. Тој (Чесниот Кур’ан) е спуштен од Господарот на световите (на Мухаммед алејхиселам преку Џибрил алејхиселам). Да беше тој (Пејгамберот) самиот измислил за Нас некои зборови (што Ние не сме ги рекле), секако ќе го фатевме цврсто, а потоа, без сомнение, ќе му ја пресечевме животната (вратната) жила и ќе го уништевме!

„(О чичко!) Јас се радувам само на тоа ти да поверуваш и да го спасиш своето драгоцено тело од огнот на џехенемот“ Хадис-и шериф

Ниеден од вас не би можел да го спречи тоа! Без сомнение, тој (Чесниот Кур’ан) е конечна поука за богобојазливите. Ние секако знаеме дека меѓу вас има такви што го сметаат за лага (како што има и такви што го потврдуваат). Навистина, тој (Чесниот Кур’ан) е за кафирите (неизбежна) жал (кога на ахиретот ќе ги видат благодатите дадени на оние што го потврдија). Навистина, тој (Чесниот Кур’ан) е хаккул-јакин (тој е секако вистината на сигурното знаење, тој е самото сигурно знаење). Затоа слави го името на твојот возвишен Господар.“10

Хазрети Омер рече: „Кога Ресулуллах ја прочита целата сура, во моето срце се појави наклонетост кон исламот.“ Три дена откако хазрети Хамза стана муслиман, Ебу Џехл ги собра мушриците и рече: „О Курејшии! Мухаммед зборуваше против нашите идоли. Рече дека нашите предци, кои живееле пред нас, се мачат во џехенемот и дека и ние таму ќе одиме!..

Нема друг излез освен да го убиеме!.. На оној што ќе го убие ќе му дадам сто црвени камили и безброј златници!..“ Во миг од срцето на синот на Хатаб, Омер, исчезна наклонетоста кон исламот; скокна од своето место и рече: „Оваа работа не може да ја направи никој освен синот на Хатаб.“ „Ајде, сине на Хатаб! Да те видиме!“ рекоа и му ракоплескаа.

Го запаша мечот и тргна на пат. Патем го сретна Нуајм ибн Абдуллах. Нуајм праша: „Каде си тргнал со толкава жестина и гнев, о Омере?“ А тој рече: „Одам да го убијам Мухаммед, кој внесе раздор меѓу народот и го скара братот со братот.“ Нуајм рече: „О Омере! Тоа е тешка работа. Неговите асхаби кружат околу него како пеперутки околу свеќа и треперат над него да не му се случи нешто. Тешко е и да им се пријде. А и да го убиеш, нема да се извлечеш од рацете на синовите на Абдулмуталиб.“

Хазрети Омер многу се налути на тие зборови: „Да не си и ти еден од нив? Прво со тебе ќе завршам“, и посегна по мечот. „О Омере! Остави ме мене! Оди кај својата сестра Фатима и нејзиниот маж Саид ибн Зејд; и тие станаа муслимани“, рече Нуајм. Хазрети Омер не поверува во тие зборови. „Ако не веруваш, оди и прашај! Ќе сфатиш“, рече тој.

Да успееше хазрети Омер во таа работа, верската поделба ќе исчезнеше, но ќе се појавеше крвната одмазда, што беше обичај кај Арапите, Курејш ќе се поделеше на два дела и ќе почнеа судири на кои немаше да им има крај. Така не само Омер ибн Хатаб, туку и сите синови на Хатаб ќе беа убиени. Но бидејќи Омер ибн Хатаб беше многу силен, храбар и избувлив, не можеше да помисли на тоа. Загрижен за сестра си, веднаш отиде до нивната куќа.

Во тие денови штотуку беше спуштена сурата Таха; Саид и Фатима (радијаллаху анхума) дадоа да се запише, го доведоа во својата куќа еден од асхабите, хазрети Хабаб ибн Ерет, и ја читаа. Хазрети Омер од вратата го слушна нивниот глас. Многу силно чукна на вратата. Кога го видоа со мечот на појасот и разгневен, го скрија записот, а го скрија и хазрети Хабаб. Потоа ја отворија вратата. Кога влезе, праша: „Што читавте?“ Рекоа: „Ништо.“

Гневот уште повеќе му порасна и извика: „Точно е она што го слушнав, и вие сте се дале измамени од неговото волшебство!“ Го фати хазрети Саид за јаката и го сруши на земјата. Кога сестра му сакаше да го избави мажот, гневно ја удри и неа шамар по лицето. Кога виде дека од лицето ѝ тече крв, му стана жал за сестра си. Фатима чувствуваше болка, беше облеана во крв. Но силата на иманот ја поттикна и, прибегнувајќи кон Аллах теала, рече: „О Омере! Зошто не се срамиш од Аллах и не веруваш во Пејгамберот што Тој го испрати со ајети и муџизи? Ете, и јас и мојот маж се удостоивме да станеме муслимани. И главите да ни ги отсечеш, нема да се откажеме од тоа“, и го изговори келиме-и шехадетот.

Пред таквиот иман на својата сестра хазрети Омер одеднаш омекна и седна на земјата. Со благ глас рече: „Ајде, изнесете ја таа книга што ја читавте.“ Фатима рече: „Додека не се исчистиш, нема да ти ја дадам.“ Хазрети Омер зеде гусул.

Потоа Фатима донесе лист од Чесниот Кур’ан. Хазрети Омер убаво читаше. Почна да ја чита сурата Таха. Речитоста, красноречието, значењата и возвишеноста на Чесниот Кур’ан сѐ повеќе му го омекнуваа срцето. Кога го прочита ајет-и керимот чие значење е: „Негово е сѐ што е на небесата и на земјата, и што е меѓу нив, и што е под (седмослојната) почва“11, длабоко се замисли. Рече: „О Фатима! Зарем сите овие суштества, на кои им нема крај, му припаѓаат на Аллах, на кого Му правите ибадет?“ Сестра му одговори: „Да, така е! Зарем има сомнение?“ Чудењето му растеше и рече: „О Фатима! Ние имаме околу илјада и петстотини статуи, издлабени и украсени, од злато, сребро, бронза и камен. Ниедна од нив нема ништо на земјата.“ Прочита уште малку и размислуваше за ајет-и керимот чие значење е: „Нема вистински бог, нема мабуд достоен за ибадет и поклонување освен Аллах теала. Негови се најубавите имиња.“12 „Навистина, колку е тоа вистинито!“ рече. Кога го слушна тоа, Хабаб скокна од своето место, изговори текбир и рече: „Радосна вест, о Омере! Ресулуллах упати дова до Аллах теала: ‚Господаре мој! Зајакни ја оваа вера со Ебу Џехл или со Омер!‘ Ете, тоа богатство и таа среќа ти беа судени тебе.“

Овој ајет-и керим и оваа дова го избришаа и го исчистија непријателството од срцето на хазрети Омер. Веднаш рече: „Каде е Ресулуллах?“ Неговото срце веќе беше врзано за Ресулуллах. Тој ден Ресул-и екрем (саллаллаху алејхи ве селлем) во куќата на хазрети Еркам им даваше совети на своите асхаби. Есхаб-и кирам беа собрани; гледајќи го неговото лице полно со нур и слушајќи ги неговите слатки, трогателни зборови, ги полираа своите срца и, минувајќи од состојба во состојба во бескрајно уживање, сладост и радост, ги разведруваа своите души.

Од куќата на Еркам се виде дека доаѓа хазрети Омер. И мечот му беше покрај него. Бидејќи беше страшен и силен, Есхаб-и кирам го опколија Ресулуллах. Додека хазрети Хамза велеше: „Што има тука да се плашиме од Омер? Ако дошол со добро, добредојден е. Ако не, ќе му ја отсечам главата пред да го извади мечот“, Ресулуллах рече: „Направете му пат, нека влезе!“

„Тој не е ни збор на кахин. Колку малку размислувате!.. Тој (Чесниот Кур’ан) е спуштен од Господарот на световите (на Мухаммед алејхиселам преку Џибрил алејхиселам)“ Хака: 42–43

Џибрил алејхиселам уште порано беше јавил дека хазрети Омер доаѓа за да прими иман и дека е на пат. Ресулуллах го пречека хазрети Омер насмевнувајќи се и рече: „Пуштете го, тргнете се од него.“ Хазрети Омер клекна пред Ресулуллах. Ресулуллах го фати хазрети Омер за раката и рече: „Прими иман, о Омере!“ А тој со чисто срце го изговори келиме-и шехадетот. Есхаб-и кирам од радост ги кренаа гласовите на текбирот до небото.

Откако стана муслиман, хазрети Омер вака ја опиша својата состојба:

„Кога станав муслиман, Есхаб-и кирам се криеја од мушриците и своите ибадети ги вршеа тајно. Тоа многу ме нажали и прашав: ‚Ја Ресулаллах! Зарем ние не сме на вистината?‘ Пејгамберот рече: ‚Да. Се колнам во Аллах теала, во чија власт е моето постоење: живи или мртви, вие секако сте на вистината.‘

На тоа реков: ‚Ја Ресулаллах! Штом сме ние на вистината, а мушриците на неважечки пат, зошто тогаш ја криеме својата вера? Аллах ми е сведок, ние имаме поголемо право и сме подостојни да ја објавиме верата ислам наспроти куфрот. Верата на Аллах теала во Мека без сомнение ќе надвладее. Ако нашиот народ се однесува праведно кон нас, добро; а ако сака да ја премине мерата, ќе се бориме со нив.‘ Ресулуллах рече: ‚Нас по број нѐ има многу малку!‘

Реков: ‚Ја Ресулаллах! Се колнам во Аллах теала, кој те испрати како вистински Пејгамбер, нема да остане ниеден собир на мушрици во кој нема да седнам и да зборувам за исламот, без воздржување и без страв. Ајде сега да излеземе јавно!‘ Кога го прифати тоа, излеговме во два реда и тргнавме кон Харем-и шериф. На чело на едниот ред беше Хамза, а на чело на другиот јас. Со цврсти чекори, како да ја мелевме земјата во брашно, со достоинствен и величествен од влеговме во Месџидул Харам. Курејшиските мушрици гледаа ту во мене, ту во Хамза. Ги обзеде таква тага и јад што можеби никогаш во животот не паднале во таков очај.“ Гледајќи како доаѓа хазрети Омер, Ебу Џехл излезе напред и рече: „О Омере! Каква е оваа состојба?“, а хазрети Омер, воопшто не обрнувајќи внимание на него, рече: „Ешхеду ен ла илахе иллаллах ве ешхеду ене Мухаммеден абдуху ве ресулуху.“ Ебу Џехл не знаеше што да каже. Се скамени. Хазрети Омер се сврте кон таа група мушрици и рече: „О Курејшии!.. Кој ме знае, ме знае! А кој не ме знае, нека знае дека јас сум Омер, синот на Хатаб… Кој сака жена му да остане вдовица, а децата сирачиња, нека мрдне од местото! Кој ќе мрдне, со мечот ќе го исечам и ќе го срушам на земјата!…“ На тие зборови курејшиските мушрици во миг се разотидоа и се оддалечија оттаму. Ресулуллах и неговите возвишени асхаби застанаа во ред и со сиот глас изговараа текбир. Меканските небеса одекнуваа од извиците на Есхаб-и кирам: „Аллаху екбер!… Аллаху екбер!…“ За прв пат во Харем-и шериф беше јавно клањан намаз.13 Кога хазрети Омер стана муслиман, беше спуштен 64-тиот ајет-и керим од сурата Енфал. По значење: „О Мој Пејгамбере! Како помагачи доволни ти се Аллах теала и оние од верниците што одат по твоите стапки.“ Некои луѓе што се колебаа во неодлучност, гледајќи дека хазрети Омер стана муслиман, го избраа исламот и се удостоија да станат асхаби.

Оттогаш бројот на муслиманите од ден на ден почна да расте како лавина.

„Господаре мој! Зајакни ја оваа вера со Ебу Џехл или со Омер!“ Хадис-и шериф

Во секоја работа го спомнуваше името на Рахман тој рудник на дарежливост,
Пејгамберот беше рудник на фалба и слава, тој рудник на дарежливост.
Тој беше место на божествените милости, извор на знаење и благост,
Со убав ахлак беше исполнет тој мил, тој рудник на дарежливост.
Кон созданијата на Хак, заради Аллах, благ и скромен,
На сите луѓе им правеше доброчинство тој рудник на дарежливост.

Втората хиџра во Абисинија

Кога Есхаб-и кирам (алејхимур-ридван) дојдоа во Мека, мушриците повторно почнаа да ги вознемируваат и да ги мачат. Нивниот зулум сѐ повеќе се засилуваше. Без воздржување ги мачеа на секакви начини. Еден ден хазрети Осман рече: „Ја Ресулаллах! Абисинија ја видов како добро место за трговија. Трговијата од еден месец носи голема заработка. Додека Аллах теала не определи место за хиџра, за муслиманите не може да има подобро место од ова. Барем верниците ќе се спасат од курејшиското малтретирање. Неџаши ни укажа многу љубезности и доброчинства.“ На тоа Пејгамберот рече: „Вратете се повторно во Абисинија, за да бидете заштитени со името на Аллах теала.“ Кога хазрети Осман рече: „Ја Ресулаллах! Ако вие отидевте таму, можеби тие ќе станеа муслимани. Бидејќи се следбеници на Книгата, брзо ќе му пристапат на исламот и нема да ја ускратат својата помош“, нашиот сакан Пејгамбер рече: „Мене не ми е наредено да барам мир и удобност. Што се однесува до хиџрата, ја чекам возвишената наредба на Аллах теала. Како ќе ми биде наредено, така ќе постапам.“

Во шестата година од бисетот, според едно предание, караван од сто и еден човек од Есхаб-и кирам (радијаллаху анхум), од кои 83 мажи и 18 жени, тргна по втор пат кон Абисинија. За предводник на овој караван беше определен хазрети Џафер ибн Ебу Талиб. Стигнаа во земјата на Неџаши живи и здрави. Настаните во Абисинија хазрети Уму Селема (радијаллаху анха) ги раскажа вака: „Кога стигнавме во Абисинија, таму наидовме на многу добар сосед. Тој сосед беше владетелот Неџаши. Ни ја исполни секоја желба. Можевме да ги извршуваме наредбите на својата вера како што сакавме. Можевме слободно да Му правиме ибадет на Аллах теала и не трпевме никакво малтретирање. Не чувме ниту еден грд збор.“ Кога меканските мушрици дознаа за тоа, решија да му испратат на абисинскиот владетел двајца пратеници. За Неџаши, покрај многу скапоцени предмети, беа подготвени и подароци од меканска штавена кожа, која многу ја сакаше. Освен тоа, беа предвидени подароци и за свештениците и за државните великодостојници. Таа работа им беше доверена на Абдуллах ибн Ебу Ребиа и на Амр ибн Ас. Овие двајца пратеници беа научени што да кажат пред Неџаши. Им беше речено: „Пред да разговарате со владетелот, дајте им ги подароците на секој од неговите патријарси и заповедници. Потоа предајте го подарокот за Неџаши. Откако ќе го направите тоа, барајте да ви бидат предадени муслиманите што се таму. Не дозволувајте Неџаши да се сретне и да разговара со муслиманите.“14 Пратениците дојдоа во Абисинија. Откако ги посетија државните великодостојници и им ги предадоа подароците, на секој од нив му рекоа: „Меѓу нас се појавија некои луѓе. Тие измислија нова вера, која не ја знаеме ни ние ни вие. Сакаме овие што дојдоа да ги одведеме во нивната земја. Кога ќе разговарате со владетелот за нив, потрудете се да ни ги предаде без да се разговара со нив. Оние што најмногу можат да се занимаваат со нив се нивните родители и соседи. Тие многу добро ги познаваат.“15 Патријарсите го прифатија тој предлог. Потоа меканските пратеници ги предадоа подароците за Неџаши. Владетелот Неџаши ги прими подароците, ги покани и извесно време разговараше со нив.

„Вратете се повторно во Абисинија, за да бидете заштитени со името на Аллах теала“ Хадис-и шериф

Пратениците му рекоа на Неџаши: „О владетелу! Некои луѓе од нашиот народ најдоа засолниште во вашата земја. Овие што дојдоа, како што ја напуштија верата на својот народ, така не влегоа ни во вашата вера. Имаат некаква измислена вера, по своја волја. Таа вера не ја знаеме ни ние ни вие. Нас до вас нѐ испратија угледните луѓе на народот на кој тие му припаѓаат. Тие угледни луѓе се татковците и најблиските роднини на луѓето што најдоа засолниште во вашата земја. Нивната желба е овие што дојдоа да им бидат вратени. Зашто тие ги познаваат поблиску. Подобро знаат што овие не одобруваат во својата сопствена вера…“ И Амр ибн Ас и Абдуллах ибн Ебу Ребиа најмногу сакаа Неџаши да ги сослуша овие зборови и да постапи онака како што сакаат тие. Откако пратениците ги изговорија овие зборови, патријарсите на Неџаши зедоа збор и рекоа: „Овие зборуваа сосема точно. Нивниот народ подобро може да се занимава со нив, подобро проценува што им се допаѓа, а што не. Затоа вие предајте ги овие луѓе, па нека ги одведат овие во нивната земја и кај нивниот народ.“ Владетелот Неџаши многу се налути на тие зборови: „Се колнам во Аллах, не! Нема да ги предадам овие луѓе. Не можам да ги изневерам луѓето што најдоа засолниште кај мене и дојдоа во мојата земја. Тие мене ме претпочитаа пред другите и дојдоа во мојата земја. Затоа ќе ги повикам во својот дворец мухаџирите што дојдоа, ќе ги прашам што ќе кажат на зборовите на овие луѓе и ќе ги сослушам нивните одговори. Ако мухаџирите се такви какви што ги опишуваат овие, ќе им ги предадам на овие што дојдоа и ќе ги вратам кај нивниот народ. Ако не се такви, ќе ги заштитам и ќе им правам добро додека се во мојата земја.“ Неџаши уште порано ги беше проучувал небесните книги. Знаеше дека е блиску времето на доаѓањето на Мухаммед алејхиселам, дека неговиот народ ќе го нарече лажго и нема да му поверува и дека ќе го истера од Мека. Неџаши ги праша меканските пратеници: „Кој е тој во кого тие веруваат?“ Тие рекоа: „Мухаммед.“ Кога го слушна тоа име, Неџаши сфати дека тој е пејгамбер, но тоа не го покажа. Повторно ги праша дојденците: „Која е неговата вера и неговиот пат и во што повикува?“ Амр рече: „Тој нема пат.“ Неџаши рече: „Како да ја предадам групата што побара засолниште кај мене, а чија вера и пат не ги знам? Да свикаме собир. Да ги доведеме и нив. Да ве соочиме. Нека се види каква е состојбата на сите вас. Да ја дознаам и нивната вера.“ Муслиманите ги повикаа во дворецот. Муслиманите најнапред меѓусебно се советуваа (се договорија) и разговараа: „Што да кажеме за да му се допадне на абисинскиот владетел и да одговара на неговата нарав?“ Хазрети Џафер рече: „Се колнам во Аллах, она што ние го знаеме за тоа е само она што ни го нареди нашиот Пејгамбер. Каков и да биде исходот, задоволни сме.“ Сите го прифатија тоа и, договорувајќи се да зборува само хазрети Џафер, дојдоа пред Неџаши. И владетелот Неџаши ги собра своите учени. Беше свикан голем диван. Потоа ги доведоа мухаџирите. Кога муслиманите влегоа, дадоа селам.

Но не паднаа на сеџде. Кога Неџаши ги праша: „Зошто не паднавте на сеџде?“, одговорија: „Ние не паѓаме на сеџде пред никого освен пред Аллах теала. Нашиот Пејгамбер ни забрани да паѓаме на сеџде пред некој друг освен пред Аллах теала и рече: ‚Сеџдата му припаѓа само на Аллах теала.‘“ Неџаши им рече на мухаџирите: „О групо што дојде пред мене! Кажете ми. Зошто дојдовте во мојата земја? Каква е вашата состојба? Не сте трговци, а немате ни некое барање. Каква е состојбата на тој ваш Пејгамбер, што се појавил? Зошто не поздравувате онака како што поздравуваат луѓето од вашата земја што доаѓаат овде?“

Џафер (радијаллаху анху) рече: „О владетелу! Најнапред ќе кажам три збора. Ако зборувам вистина, потврдете ме, а ако лажам, побијте ме. Пред сѐ, наредете од овие луѓе да зборува само еден, а другиот нека молчи!“

Амр ибн Ас рече: „Јас ќе зборувам.“ Неџаши рече: „О Џафере, прво ти зборувај.“

Хазрети Џафер рече: „Имам три збора. Прашајте го овој човек: дали сме ние робови што треба да се фатат и да им се вратат на своите сопственици?“ Неџаши праша: „О Амре! Дали тие се робови?“ Амр рече: „Не! Тие не се робови, тие се слободни!“ Хазрети Џафер рече: „Да не сме можеби неправедно пролеале нечија крв, па треба да им бидеме предадени на оние чија крв е пролеана?“ Кога Неџаши го праша Амр: „Дали овие неправедно убија некого?“, Амр рече: „Не, не пролеаја ни капка крв.“ Хазрети Џафер му рече на Неџаши: „Имаме ли можеби врз нас имот што неправедно сме го зеле од други и што сме должни да го вратиме?“ Неџаши рече: „О Амре! Ако овие кутри луѓе имаат долгови, макар да е и многу злато што треба да го платат, јас ќе го платам, кажете!“ Амр рече: „Не, нема ниту еден кират (парична единица)!“ Кога Неџаши праша: „Тогаш што сакате од нив?“, Амр рече: „Ние и тие бевме во една вера и на еден пат. Тие го напуштија тоа. Тргнаа по Мухаммед и по неговата вера.“ Неџаши го праша Џафер: „Зошто ја напуштивте верата во која бевте и тргнавте по друга? Бидејќи се одвоивте од верата на својот народ, а не сте ни во мојата вера, каква е таа вера во која верувате? Ќе ми кажете ли нешто за неа?“

Хазрети Џафер рече: „О владетелу! Бевме незналечки народ. Им се поклонувавме на идоли. Јадевме мрши од угинати животни и правевме секакво зло. Ги прекинувавме врските со роднините, не се однесувавме убаво кон соседите. Нашите силни им правеа зулум на слабите и не знаеја што е милосрдие. Така живеевме сѐ додека Аллах теала не ни испрати пејгамбер од наша средина, чија искреност, доверливост, чесност, чистота и благородно потекло ги знаевме. Тој пејгамбер нѐ повика да поверуваме во постоењето и единственоста на Аллах теала, да Му правиме ибадет и да ги оставиме камењата и идолите на кои ние и нашите предци од дамнина им се поклонувавме. Ни нареди да бидеме вистинољубиви, да не го изневеруваме она што ни е доверено (аманетот), да ги почитуваме правата на роднините, да живееме убаво со соседите, да се чуваме од гревови и од пролевање крв. Ни го забрани секој неморал, лагата, посегањето по имотот на сирачињата и клеветењето на чесните жени. Ни нареди да Му правиме ибадет на Аллах теала, не припишувајќи Му ни рамен ни ортак. И ние го прифативме тоа, поверувавме во сѐ што донесе од Аллах теала и го исполнувавме она што го рече. Му правевме ибадет на Аллах теала. Она што Тој ни го забрани го сметавме за харам, а она што ни го дозволи за халал, и така постапувавме. Поради тоа нашиот народ ни стана непријател и ни правеше зулум. За да нѐ одврати од нашата вера и од ибадетот кон Аллах теала и повторно да им се поклонуваме на идолите, нѐ подложуваа на разни мачења и маки. Ни правеа зулум. Нѐ притискаа сѐ повеќе и повеќе. Застанаа меѓу нас и нашата вера и сакаа да нѐ одвојат од неа. А ние, оставајќи ги својот крај и своите домови, најдовме засолниште во вашата земја. Вас ве претпочитавме пред другите. Копнеевме по вашата заштита и по вашето соседство. Се надеваме дека кај вас нема да трпиме зулум и неправда.“ Хазрети Џафер го продолжи својот говор вака: „Што се однесува до поздравувањето, ние ве поздравивме со селамот на Ресулуллах. И едни на други така си даваме селам. Пејгамберот ни јави дека и селамот на жителите на џенетот е таков. Затоа и вас така ве поздравивме. Бидејќи Пејгамберот рече дека пред луѓе не се паѓа на сеџде, бараме заштита кај Аллах теала од тоа да паднеме на сеџде пред некој друг освен пред Аллах теала.“ Неџаши праша: „Знаеш ли нешто од она што го објавил Аллах?“ Кога хазрети Џафер рече: „Знам“, Неџаши рече: „Прочитај ми го тоа.“ Хазрети Џафер почна да ги чита првите ајети од сурата Мерјем. (Се пренесува и дека читал од сурите Анкебут и Рум.) Неџаши плачеше. Солзите што му течеа од очите му ја намокрија брадата. Плачеа и монасите. Неџаши и монасите рекоа: „О Џафере! Прочитај уште малку од овој сладок и убав говор.“ Хазрети Џафер прочита од почетокот на сурата Кехф, во која, по значење, се вели: „Фалба нека е на Аллах, кој на Својот роб (на Мухаммед алејхиселам) му ја спушти исправната Книга (Чесниот Кур’ан), во чии зборови не стави никаква искривеност, а во значењето никаква противречност (далеку од претерување и намалување), за да ги опомене кафирите со најтешка казна (со џехенемот) што доаѓа од Него (Возвишениот), а верниците што прават добри дела да ги израдува со убава награда (со џенетот), во која вечно ќе останат, и за да ги опомене оние што велат: ‚Аллах теала зел дете.‘ Ни тие (што велат дека Аллах теала зел дете) ни нивните предци немаат никакво знаење (ниту сознание) за тоа (за тој збор). Тој збор што им излегува од устите (е тежок и) крајно опасен. Тие зборуваат само лага. (О Мој Ресуле!) Ако тие не поверуваат во овој Чесен Кур’ан, зарем ќе се уништиш себеси од тага и гнев одејќи по нив! Сѐ што е на земјата (шумите, реките, рудните богатства, животните и растенијата…) го направивме украс за да испитаме кој од луѓето прави добри дела…“16

„Сеџдата му припаѓа само на Аллах теала“ Хадис-и шериф

Неџаши не можеше да се воздржи и рече: „Се колнам во Аллах, ова е нур што извира од истото кандило. Со него дојдоа и Муса и Иса (алејхимеселам).“ Потоа се сврте кон курејшиските пратеници и рече: „Одете си! Се колнам во Аллах, ниту ќе ви ги предадам, ниту ќе помислам нешто лошо за нив.“ Абдуллах ибн Ебу Ребиа и Амр ибн Ас излегоа од присуството на Неџаши.17 Амр му рече на Абдуллах: „Се колнам, пред Неџаши ќе изнесам една нивна вина и ќе ги искоренам, па ќе видиш!“ Неговиот другар му рече на Амр: „Иако ни се спротивставуваат, сепак, вака или онака, во роднинство сме со нив; немој да го правиш тоа.“ Амр рече: „Ќе му јавам на Неџаши дека тие Иса алејхиселам го сметаат за роб.“ Утредента отиде кај Неџаши и рече: „О владетелу! Тие зборуваат тешки зборови за Иса (алејхиселам), синот на Мерјем. Испрати човек кај нив и прашај ги што велат за Иса алејхиселам.“ Неџаши испрати човек кај муслиманите за да ги праша какво е нивното сфаќање за хазрети Иса. Тие повторно се собраа. Си рекоа едни на други: „Ако нѐ прашаат за Иса алејхиселам, што ќе одговориме?“ Хазрети Џафер рече: „Се колнам во Аллах, за хазрети Иса ќе го кажеме она што го рече Аллах теала и што ни го донесе Пејгамберот.“ Кога излегоа пред Неџаши, Неџаши праша: „Што велите вие за Иса алејхиселам, синот на Мерјем?“ Хазрети Џафер рече: „Ние за Иса алејхиселам го велиме она што Пејгамберот ни го донесе од Аллах теала и ни го соопшти. Прифаќаме дека тој е роб и ресул на Аллах теала и Неговиот збор што Аллах теала ѝ го спушти на хазрети Мерјем, чесна жена што се откажа од светот и од мажите и Му се посвети на Хак теала. Таква е состојбата и положбата на Иса, синот на Мерјем. Велиме: како што хазрети Адем го создаде од земја, така и Иса алејхиселам го создаде без татко.“ На тоа Неџаши ја спушти раката кон земјата, зеде од земјата една сламка и рече: „Се колнам, ни Иса, синот на Мерјем, не е ништо повеќе од она што го велите вие. Нема разлика ни колку оваа сламка.“

Кога Неџаши го рече тоа, државните великодостојници и заповедниците околу него почнаа да си шепотат и да мрморат.

Гледајќи го тоа, Неџаши им рече: „Се колнам, што и да кажете вие, јас за нив мислам добро.“ Потоа се сврте кон муслиманите мухаџири и рече: „Ви честитам вам и на оној од кого доаѓате! Поверував дека тој е ресул на Аллах. Впрочем, ние го имавме видено во Инџил. Тој Ресул го најави и Иса, синот на Мерјем. Се колнам во Аллах, да беше тој овде, ќе одев да му ги носам обувките и да му ги мијам нозете! Одете! Живејте во безбедност и мир во недопрениот дел од мојата земја, далеку од секакво насилство. Кој ќе ви направи зло, ќе го уништам. Злато колку планина да ми дадат, нема да нажалам ниеден од вас!“

Потоа Неџаши за подароците што ги донесоа курејшиските пратеници рече: „Мене не ми се потребни! Кога Аллах теала ми ја враќаше оваа моја власт, што други ја беа грабнале, и кога го покоруваше народот пред мене, не зеде мито од мене“, и им ги врати подароците. Курејшиските пратеници си заминаа од присуството на Неџаши со празни раце. А среќниот Неџаши веќе го беше избрал исламот и многу ги беше израдувал Есхаб-и кирам.18

ХАК ГО СОЗДАДЕ СВЕТОТ
Хак го создаде светот од љубов кон Мухаммед,
Месечината и сонцето ги создаде од копнеж по Мухаммед.
„Биди!“ рече и светот стана, се испишаа Левх и Калем,
Се проучи хатма во чест на Мухаммед.
Дојдоа сите евлии, лицата до прагот ги допреа,
Зикр на тевхидот правеа за нурот на Мухаммед.
Вејсел Карани стекна, а пак уште посака,
Осумте џенети се украсија од љубов кон Мухаммед.
Птиците што летаат во воздухот, ридовите и камењата што зеленеат,
Дрвјата што даваат плод – сѐ од љубов кон Мухаммед.
Дојдоа оние без иман, од него иман примија,
Петте намази ги клањаа од љубов кон Мухаммед.
Дојдоа мелеките, во сафови се построија,
Петте намази ги клањаа од љубов кон Мухаммед.
Кој е Јунус за да го фали – го фали ајетот на Кур’анот,
Спомни го, донеси салават од љубов кон Мухаммед.

„Ви честитам вам и на оној од кого доаѓате! Поверував дека тој е ресул на Аллах. Впрочем, ние го имавме видено во Инџил. Тој Ресул го најави и Иса, синот на Мерјем“ Неџаши Асхама