ВОСПИТУВАЊЕТО НА ЕСХАБ-И КИРАМ

Месџидун Небеви

Кога Пејгамберот (саллаллаху алејхи ве селлем) ја почести Медина со своето доаѓање, како прва работа посакуваше да се изгради месџид во кој ќе ги воспитува своите асхаби и ќе клања намаз во џемат. Тогаш дојде Џибрил алејхиселам и рече: „Ја Ресулаллах! Аллах теала ти наредува да Му изградиш куќа (месџид) од камен и од ќерпич.“ Хабиб-и екрем веднаш посака од сопствениците да го купи местото каде што клекна неговата камила Касва кога дојдоа во Медина. Сопствениците многу сакаа да му го подарат, велејќи: „Ја Ресулаллах! Ние неговата цена ја очекуваме само од Џенаб-и Хак. Ви го подаруваме ова место заради задоволството на Аллах.“ И покрај тоа, Пејгамберот не го прифати подарокот, туку ја исплати цената, и повеќе од тоа.1

Од една страна земјиштето се порамнуваше и се уредуваше, а од друга се сечеа ќерпичи и се влечеше камен. Најпосле, кога беа завршени сите подготовки, се собраа за да го постават темелот. Првиот камен во темелот со своите благословени раце го постави Мухаммед Мустафа (саллаллаху теала алејхи ве селлем). Потоа по ред рече: „Нека Ебу Бекр го стави својот камен покрај мојот камен! Нека Омер го стави својот камен покрај каменот на Ебу Бекр! Нека Осман го стави својот камен покрај каменот на Омер! Нека Алија го стави својот камен покрај каменот на Осман!“ Откако беа извршени неговите наредби, им рече на Есхаб-и кирам што беа таму: „Ставете ги и вие своите камења.“ И тие почнаа да ги ставаат.

Во градењето на месџидот, почнувајќи од нашиот сакан Пејгамбер, сите Есхаб-и кирам работеа без запирање и без одмор. На своите благословени грбови носеа камен и ќерпич. Со камен темелот го подигнаа метар и половина во височина, а над него ѕидаа со ќерпич. Еден ден Ресулуллах (саллаллаху алејхи ве селлем) носеше ќерпич. Еден од неговите асхаби дојде во неговото чесно присуство и со исклучителна пристојност рече: „Ја Ресулаллах! Ми дозволувате ли јас да го носам ќерпичот?“ Печатот на пејгамберите (Хатемул-енбија) со уште поголема љубезност му соопшти дека самиот тој уште повеќе има потреба да стекне севап и не му го даде ќерпичот. Го посоветува и тој да отиде и да донесе камен.

Еден од оние што најмногу работеа на градењето на Месџидун Небеви беше и Ресулуллах. Ги товареше најтешките карпи и, додека неговите благословени гради се стеснуваа од напор, им ги носеше на мајсторите. Додека ги носеше тие камења и ќерпичи, ги поттикнуваше своите асхаби, зборувајќи за вредноста на работата што се прави и донесувајќи им радосна вест за благодатите што ќе ги достигнат.

Гледајќи го овој труд на Пејгамберот, муслиманите работеа со голема љубов. Дури Амар ибн Јасир, додека секој носеше по еден ќерпич, носеше по два – еден за Пејгамберот, а еден за себе. Кога го виде тоа, Ресулуллах дојде до него. Со својата благословена рака го погали хазрети Амар по грбот и рече: „О сине на Сумеја! Ти имаш две награди, а другите по една!“

Ѕидовите на месџидот набргу беа завршени и тој беше покриен. Собите, по арапски обичај, беа од гранки од урмена палма, а одозгора покриени со плст од влакна. На вратите им висеше само завеса. Собите беа на југоисточната и на северната страна на месџидот. Вратите на повеќето од нив се отвораа кон месџидот. Висината на таваните беше за една педа поголема од човек со среден раст. Меѓу собите на хазрети Фатима и хазрети Аиша имаше врата. Освен тоа, до месџидот беа направени за Ресулуллах две соби од ќерпич. И тие беа покриени со стебла и гранки од урмена палма. Со текот на времето бројот на овие соби се зголеми до девет. Кога заврши градењето на месџидот, Пејгамберот се пресели од куќата на хазрети Халид ибн Зејд во куќата што беше изградена за него.2

„Верниците се само браќа“ Хуџурат: 10

ЈА РЕСУЛАЛЛАХ!
Она што вљубениците вечно ги доведува до лудило
– тоа е твојот лик, ја Ресулаллах.
Она што ги тера утро и вечер со болка да воздивнуваат
– тоа е копнежот по тебе, ја Ресулаллах!
Она што дење и ноќе мојата работа ја претвора во лелек,
што со огнот на копнежот срцето ми го гори,
што постојано очите на плач ми ги тера
– тоа е разделбата со тебе, ја Ресулаллах!
Милоста на Аллах што ја видоа асфијата,3
насладата и радоста што ги вкусија евлиите,4
возвишеноста што ја стекнаа пејгамберите, о шаху,
– тоа е твојата среќа и величина, ја Ресулаллах!
Смилувај се на мене, странецот, скитникот,
грешен сум, смилувај се на оној со црно лице,
сочувството кон немоќниот и беспомошниот
– тоа е твојот обичај, ја Ресулаллах!
О ти што правиш шефаат за грешниците, нур на Единиот,
Насухи е твој роб, не одбивај го.
Направи добрина, од портата на својата милост не враќај го,
тој е од твојот умет, ја Ресулаллах!
Nasûhî Üsküdârî

Лелекот на стеблото од урмата

Во Месџидун Небеви имаше едно исправено стебло од урма. Пејгамберот во петоците ја држеше хутбата потпирајќи се на тој столб во месџидот, по име Ханана.

Подоцна даде да се направи минбер со три скалила. Еден петок Ресулуллах и Есхаб-и кирам се собраа во Месџидун Небеви. Кога Пејгамберот се качи на новиот минбер за да ја одржи хутбата, сувото стебло од урма на кое порано се потпираше почна да плаче и да лелека толку гласно што сите го слушнаа, со глас што потсетуваше на плачот на бремена камила. Сите Есхаб-и кирам со чудење го слушаа тој глас. Но гласот никако не престануваше. Тогаш Предводникот на световите слезе од минберот и со своите благословени раце го погали стеблото. Во тој миг плачот и лелекот престанаа. Гледајќи ја оваа љубов и овој копнеж на сувото стебло од урма кон Пејгамберот, асхабите не можеа да ги задржат солзите.

За овој настан хазрети Енес ибн Малик рече: „Од неговиот глас се затресе дури и месџидот“, а Ибн Ебу Веда: „Стеблото од урма напукна и се помести од своето место. Дури кога Ресулуллах дојде и ја стави својата благословена рака врз него, замолкна.“

Пејгамберот рече: „Се колнам во Аллах теала, во чија власт е мојата душа, дека, да не го погалев, од копнеж и тага по мене ќе плачеше вака до Судниот ден.“ Според друго предание, е соопштено следново: Ресулот алејхиселам се сврте кон сувото стебло од урма и рече: „Ако сакаш, ќе те вратам во градината во која беше. Повторно ќе пуштиш гранки и лисја и ќе се вратиш во поранешната состојба. А ако сакаш, ќе те засадам во џенетот, па нека јадат од твоите плодови пријателите на Аллах теала.“ Ресулуллах го наостри увото кон него и го слушна како вели: „Засади ме во џенетот, нека јадат од мене пријателите на Аллах теала, и нека бидам на место каде што нема да остарам ни да изгнијам.“ Овие зборови на стеблото ги слушнаа и оние што беа со Пејгамберот. Тогаш Ресулуллах му одговори: „Ќе го направам она што го сакаш.“ Потоа се сврте кон своите асхаби и рече: „Го претпочита дар-и бека пред дар-и фена (овој свет).“5 Потоа, по наредбата на Ресулуллах, стеблото од урма беше закопано.

Доаѓањето на членовите на семејството во Медина

Кога Сервер-и алем (саллаллаху алејхи ве селлем) и хазрети Ебу Бекр направија хиџра, своите деца ги оставија во Мека. Во хадис-и шерифот што го пренесува имамот Бухари, хазрети Аиша раскажа дека Ресулуллах ѝ рекол: „О Аиша! Двапати ми беше покажана во сон. Ми се чини дека ја видов твојата слика на едно парче зелена свилена ткаенина и ми беше речено: ‚Сопственичката на оваа слика е твојата идна сопруга.‘“ По овој сон (една година по смртта на нашата мајка хазрети Хатиџа), Пејгамберот и нашата мајка хазрети Аиша се свршија уште додека беа во Мека. Но свадбата сѐ уште не беше направена. Нашата мајка хазрети Аиша го раскажа тоа вака: „Кога Ресулуллах направи хиџра во Медина, нас и своите ќерки нѐ остави во Мека. Кога ја почести Медина, ни ги испрати својот ослободен роб Зејд ибн Хариса и Ебу Рафи со 500 дирхеми за патот, за да купат две камили и она што би можело да ни затреба.

И татко ми со нив го испрати Абдуллах ибн Урејкит со две-три камили и со писмо му нареди на брат ми Абдуллах да ги качи на камилите мајка ми, мене и сестра ми Есма и да нѐ испрати. Јас, мајка ми Уму Руман, ќерките на Ресулуллах хазрети Фатима Зехра и Уму Гулсум, неговата сопруга Севда, како и Уму Ејмен и Усама, сите заедно тргнавме на пат. Кога стигнавме во местото Кудејд, Зејд со 500 дирхеми купи уште три камили. На караванот му се придружи и Талха ибн Убејдуллах. Кога од Мина стигнавме до местото наречено Бејд, мојата камила побегна. Бев во носилката. И мајка ми беше со мене. Мајка ми се тресеше и викаше: ‚Леле, ќерко моја, леле, невесто моја!‘ Аллах теала ја смири нашата камила и нѐ спаси. Најпосле стигнавме во Медина. Јас слегов заедно со семејството на татко ми. А семејството на Ресулуллах слезе пред неговите соби.“

„Да не ја прегрнев (Ханана), од разделбата со мене ќе плачеше до Судниот ден“ Хадис-и шериф

Нашата мајка хазрети Аиша извесно време живееше во куќата на својот татко хазрети Ебу Бекр. Нивната свадба се одржа по газата Бедр.

Колку е среќен оној човек
што го учи Кур’анот!
Кога ќе ги чуе езанот и икаметот,
срцето да му е полно со иман!

Езан-и Мухаммеди

Откако беше изграден Месџидун Небеви, немаше начин во времето на намазот да се објави дека влегло времето и муслиманите да се повикаат во џамијата. Само се велеше: „Есалату џамиа (Ајде на намаз)“.

Еден ден Ресулуллах се посоветува со своите асхаби и ги праша како треба да се повикуваат верниците во џамијата во времето на намазот. Некои предложија, како што прават христијаните, да се удира во накус, односно во ѕвоно, за да се објави времето на намазот; некои, како што прават Евреите, да се дува во труба. А некои го изнесоа своето мислење: „Во времето на намазот да запалиме оган и да го кренеме нагоре.“ Ресулуллах не прифати ниту еден од тие предлози.6

Абдуллах ибн Зејд ибн Салеба и хазрети Омер видоа во сон како се учи езан. Хазрети Абдуллах дојде кај нашиот сакан Пејгамбер и вака му го раскажа својот сон: „Видов еден човек што имаше зелен шал, беше опашан со пештемал и во раката држеше ѕвоно. Го прашав: ‚Го продаваш ли ѕвоното што ти е в рака?‘ Ми рече: ‚Што ќе правиш со него?‘ Кога реков: ‚Ќе удирам во него за да го објавувам времето на намазот‘, тој човек ми рече: ‚Ќе те научам на нешто подобро од тоа‘, и, свртувајќи се кон киблата, почна гласно да учи: ‚Аллаху екбер, Аллаху екбер…‘ Кога заврши, рече: ‚И кога ќе станеш на намаз‘, го повтори езанот и кон крајот ги додаде зборовите ‚Кад каметис-салату‘.“

Тогаш Ресулуллах рече: „Сонот е вистинит. Научи го Билал на тие зборови, нека учи тој!“ На тоа му беше дадено името езан.7

А хазрети Билал се качи на еден висок покрив близу до Месџид-и шериф и го проучи првиот езан со зборовите на кои беше научен.

Кога хазрети Омер го слушна гласот на езанот, дотрча во присуството на Ресулуллах. Рече дека во сонот ги видел токму зборовите што ги изговори хазрети Билал. Таа ноќ и некои од Есхаб-и кирам го видоа истиот сон. Токму тогаш беше спуштен 9-тиот ајет-и керим од сурата Џума и тоа беше објавено и со вахј.

Еден ден, во времето на сабах-намазот, Билал Хабеши пред вратата на нашиот сакан Пејгамбер двапати повика: „Есалату хајрун минен-невм“.8 Тоа му се допадна на Пејгамберот. Рече: „О Билале, колку се убави овие зборови! Кога го учиш езанот за сабах-намазот, кажувај го и тоа.“ Така во езанот за сабах-намазот почнаа да се изговараат и овие зборови.

Билал Хабеши, кој беше мујезин сѐ до преселбата на Пејгамберот на ахиретот, имаше силен, многу убав и мошне трогателен глас. Кога ќе почнеше да учи езан, секој го слушаше со голема љубов и занес и забораваше на себе. Додека учеше езан, секого го расплакуваше.

Тоа што Есхаб-и кирам во времето на намазот си се повикуваа едни со други во џамијата со Езан-и Мухаммеди им беше многу чудно на мушриците и на Евреите од Медина. Додека се учеше езанот, се потсмеваа и се шегуваа со него. Против тие нивни потсмевања Аллах теала во Чесниот Кур’ан рече, по значење: „Кога повикувате на намаз со езан, тие го земаат за игра и забава. Тоа е затоа што тие се народ што не сфаќа.“9

Се огласи мујезинот, застана и икамет изговори,
Лицето кон Кааба го сврте и нијет донесе.
Кога го чуја, верниците со почит слушаа,
Потоа на намаз застанаа и Му правеа ибадет на Господарот.

Есхаб-и суфа

Пејгамберот даде покрај северниот ѕид на Месџидун Небеви да се направи стреа од гранки од урмена палма. Нареди таму да спијат и да престојуваат неженетите асхаби што направија хиџра од Мека и што немаа ни имот ни имање.10 Овие неженети асхаби, како и сиромасите меѓу енсарите и мухаџирите, живееја под големата стреа покрај Месџидун Небеви, наречена Суфа, и се занимаваа со учење и поучување на знаење. Нивниот број се менуваше меѓу десет и четиристотини. Најчесто беа седумдесетмина. Овие асхаби никогаш не се одвојуваа од Ресулуллах и не пропуштаа ниеден негов сохбет. Дење и ноќе го учеа Чесниот Кур’ан, стекнуваа знаење и ги учеа напамет хадис-и шерифите. Повеќето денови ги минуваа постејќи и ни за миг не се одвојуваа од ибадетот и покорноста. Оние што беа воспитани таму беа испраќани кај племињата што штотуку го примија исламот и ги учеа на Чесниот Кур’ан и на сунет-и шерифите, односно на верата ислам. Овие благословени асхаби, обдарени со многу доблести, беа голема војска на знаењето (ирфанот). Пејгамберот многу ги сакаше, седеше со нив, разговараше и заедно со нив јадеше. На оние што престојуваа таму им се велеше Есхаб-и суфа. Еден ден Ресулуллах ги погледна Есхаб-и суфа и помисли колку се сиромашни. Иако беа во таква состојба, правеа ибадет со спокојно и светло срце. Пејгамберот им се смилува и им рече: „О асхаби на Суфа! Радосна вест за вас! Ако од мојот умет остане некој што е задоволен со овие тешки услови во кои сте вие, тој, секако, ќе биде од моите другари.“

„Кога повикувате на намаз со езан, тие го земаат за игра и забава. Тоа е затоа што тие се народ што не сфаќа“ Маида: 58

Хабиб-и екрем (саллаллаху алејхи ве селлем) пред сѐ ги задоволуваше потребите на овие свои одбрани асхаби, а дури потоа се трудеше да ги задоволи потребите на својот Ехли бејт. Ебу Хурејре раскажуваше: „Се колнам во Аллах теала, освен кого нема друго божество, дека понекогаш од глад лежев со стомакот на земјата, а понекогаш на стомакот притискав камен што ќе го кренев од земјата. Еднаш пак бев во таква состојба. Тој ден седев на патот по кој Ресулуллах минуваше кон месџидот. Тогаш, ширејќи нур, ми пријде украсот на двата света, испратен како милост на световите. Ја сфати мојата состојба, се насмевна и рече: ‚О Ебу Хурејре!‘ Кога реков: ‚Нека ти биде жртва мојот живот, повели, ја Ресулаллах!‘, рече: ‚Ајде со мене.‘ Веднаш тргнав по него. Влезе во својот среќен дом. Во куќата имаше една чаша млеко. Рече: ‚Ајде, оди кај Ехли суфа. Повикај ми ги.‘ Одејќи да ги повикам, си мислев во себе: ‚Како една чаша млеко ќе им биде доволна на сите Ехли суфа? Ќе ми падне ли и мене барем една голтка?..‘ Ги повикав, дојдовме во неговиот среќен дом, побаравме дозвола и влеговме. Откако седнавме на соодветни места, Ресулуллах рече: ‚О Ебу Хурејре! Земи ја оваа чаша млеко и дај им!‘ Ја зедов чашата и по ред им ја давав на своите другари. Секој ја земаше чашата, пиеше додека не се напиеше и ми ја враќаше. Кога ќе ја земев од секого, гледав дека чашата воопшто не се намалила, туку дека и понатаму е полна со млеко. Така им ја подадов на сите другари што дојдоа. Сите пиеја и се напија. Потоа Ресулуллах (саллаллаху алејхи ве селлем) ја зеде чашата, ми се насмевна и рече: ‚О Ебу Хурејре! Останавме само јас и ти што не пиевме млеко. Ајде, седни и ти и пиј!‘ Седнав и пиев. Рече: ‚Пиј уште!‘ И пиев. Пејгамберот неколку пати рече: ‚Пиј!‘, и јас секој пат пиев. Најпосле реков: ‚Нека ти бидат жртва и татко ми и мајка ми, ја Ресулаллах! Повеќе не можам да пијам. Се колнам во Аллах теала, кој те испрати со вистинската вера, дека добро се напив.‘ Рече: ‚Тогаш дај ми ја чашата.‘ Му ја дадов. Откако Му изрече фалба и пофалба на Аллах теала, ја изговори бесмелата и го испи млекото.“

Асхабите од Медина гаеја невидена љубов кон овие одлични асхаби, кои во месџидот учеа знаење без да пропуштат ниеден сохбет на Ресулуллах. Една вечер еден асхаб од Суфа, кој од глад веќе немаше сила, дојде во чесното присуство на Ресулуллах и му ја изнесе својата состојба. Пејгамберот праша во својот среќен дом дали има нешто за јадење. Кога го доби одговорот: „Во моментов во куќата нема ништо за јадење освен вода“, им рече на асхабите што беа таму: „Кој ќе го угости овој гладен човек?“ Еден од асхабите од Медина побрза пред сите и рече: „Нека ти бидат жртва и татко ми и мајка ми, ја Ресулаллах! Јас ќе го угостам.“ Отиде со својот гостин дома и ѝ рече на жена си: „Подготви нешто за да го угостиме гостинот на Ресулуллах.“ Жената одговори: „Во моментов во куќата немаме ништо освен храната за децата.“ Асхабот рече: „Најпрвин успиј ги децата. Потоа донеси ја таа храна“, па ја зеде храната, која беше доволна само за еден човек, и влезе во собата каде што беше гостинот. Ја постави софрата и го понуди. Откако заедно почнаа да јадат, стана, правејќи се дека ја поправа ламбата, и ја изгасна. Повторно во темнината седна на софрата. Правејќи движења како да јаде, чекаше гостинот да се најаде. Кога гостинот се најаде, ја крена софрата. Таа ноќ тие со децата го дочекаа утрото гладни. Наутро, кога дојдоа во чесното присуство на Пејгамберот, Ресулуллах рече: „Аллах теала е задоволен од вашата ноќешна постапка.“ Тогаш Аллах теала, спуштајќи го 9-тиот ајет-и керим од сурата Хашр, рече, по значење: „Тие (енсарите), макар и самите да се во сиромаштија и во потреба, ги претпоставуваат (мухаџирите) пред самите себеси.“

Стих:

Што и да биде, послатко е да се зборува за саканиот!

Сохбетот на Султанот на срцата

Гордоста на вселената (саллаллаху алејхи ве селлем), за да ги воспита и да ги усоврши Есхаб-и кирам, во Месџидун Небеви држеше сохбети на кои нема рамни и во нивните срца ги излеваше фејзот и берекетот што му ги дарува Аллах теала. Оние што се удостоија да бидат на сохбетот на Пејгамберот уште на првиот сохбет чувствуваа во срцето голема промена и стигнуваа до многу високи божествени спознанија (маарифет). Благодарение на берекетот на тие сохбети, Есхаб-и кирам почнуваа да го сакаат, пред сѐ, нашиот сакан Пејгамбер, а потоа и сите свои браќа асхаби повеќе од своите животи. Аллах теала ги пофали во ајет-и керимите. Во чесното присуство на Ресулуллах седеа многу пристојно и внимателно, како да им слетала птица на главата, која ќе одлета штом ќе се помрднат. Така Есхаб-и кирам станаа, по пејгамберите и големите мелеки, највредните и највисоките меѓу созданијата. Ресулуллах на своите асхаби им ги објаснуваше и ги учеше до најситни подробности наредбите и забраните на нашата вера: условите на иманот и исламот; сите прописи за намазот, оразата, хаџот и зекатот; тефсирите на ајет-и керимите; харам и халал јадењата и облеката; заклетвите, заветите11 и кефаретите; знаењата за тргувањето; правилата на пристојност при јадењето и пиењето, облекувањето, средбите и разговорите, поздравувањето; односите кон соседите, роднините и пријателите; прописите за бракот, издржувањето (нафака), наследството и оставината; парниците, казните, договорите и ортаклаците; знаењата за здравјето; борбата со непријателот, воените правила… со еден збор, сите знаења на верата ислам од „а“ до „ш“, што се однесуваат на ахиретот и на овој свет, ги објаснуваше така што секој ќе ги разбере, а работата што ја сметаше за важна ја повторуваше три пати.12 А знаењата што се однесуваат на жените ги учеше преку своите благословени сопруги.

Хадис-и шерифот за Џибрил

Храбриот имам на муслиманите, еден од највисоките меѓу Есхаб-и кирам, познат по тоа што секогаш зборуваше вистина, нашиот сакан великан Омер ибн Хатаб радијаллаху анху вели:

– Тоа беше еден таков ден: неколкумина од нас, од Есхаб-и кирам, бевме во присуството и во служба на Ресулуллах (саллаллаху алејхи ве селлем). Тој ден, тој час беше толку чесен, толку драгоцен и толку неповторлив. Тој ден се удостоивме да бидеме на сохбетот на Ресулуллах, покрај него, и да го видиме неговото убаво лице, кое е храна за душите и им дава наслада и радост на срцата. (За да ја објасни честа и вредноста на тој ден, рече: „Тоа беше еден таков ден…“ Може ли да има толку чесен и драгоцен миг како денот во кој беше суден да се види Џибрил алејхиселам во човечки лик, да се слушне неговиот глас и знаењето што им е потребно на робовите да се слушне многу убаво и јасно од благословената уста на Ресулуллах?)

„О асхаби на Суфа! Радосна вест за вас! Ако од мојот умет остане некој што е задоволен со овие тешки услови во кои сте вие, тој, секако, ќе биде од моите другари“ Хадис-и шериф

Тогаш ни пријде еден човек, како кога изгрева месечината. Облеката му беше многу бела, а косата многу црна. На него не се гледаа знаци од патување, како прашина, земја и пот. Никој од нас, асхабите на Ресулуллах, не го познаваше. Односно, не беше од луѓето што ги гледавме и ги знаевме. Седна пред Ресулуллах. Своите колена ги приближи до неговите благословени колена. (Тој што дојде беше Џибрил. Беше зел човечки лик. Џибрил алејхиселам седна вака за да соопшти нешто важно. Со тоа покажа дека не е исправно да се срами човек кога учи верско знаење и дека на учителот не му приличат гордост и надменост. Џибрил алејхиселам со ова свое држење им покажуваше на Есхаб-и кирам дека секој треба слободно и без устручување да ги прашува учителите она што сака да го научи за верата. Зашто не е исправно човек да се срами во учењето на верата, ни да се устручува во исполнувањето на правото на Аллах теала, во поучувањето и во учењето.)

Тој чесен човек ги стави своите раце врз благословените колена на Ресул-и екрем и рече: „Ја Ресулаллах! Објасни ми го исламот, муслиманството.“

Ресул-и екрем рече: „Првиот од условите на исламот е да се изговори келиме-и шехадетот. (Да се изговори келиме-и шехадетот значи да се рече: ‚Ешхеду ен ла илахе иллаллах ве ешхеду енне Мухаммеден абдуху ве ресулуху‘. Односно, човек што е разумен и балиг и што може да зборува да каже: ‚Ни на земјата ни на небото, освен Него, нема ништо и никој што е достоен да му се прави ибадет и поклонување.

Вистинскиот мабуд е само Аллах теала. Тој е ваџибул-вуџуд. Секое совршенство е во Него. Во Него нема никаква мана. Неговото име е Аллах‘, и во тоа цврсто да верува со срцето. И исто така да каже: ‚Возвишената личност по име Мухаммед, синот на Абдуллах, од потомството на Хашим, со лице розово, бело-црвеникаво, сјајно и мило, со црни веѓи и црни очи, со отворено благословено чело, со убава нарав, чија сенка не паѓа на земјата, со сладок збор, наречен Арапин затоа што е роден во Арабија, во Мека, е роб и ресул на Аллах теала, односно Негов пејгамбер.‘)

Потоа – да се клања намаз кога ќе дојде неговото време. Да се дава зекат од имотот. Во чесниот месец рамазан да се пости секој ден. Оној што може, еднаш во животот да оди на хаџ.“

Кога тој човек ги слушна овие одговори од Ресулуллах, рече: „Вистина рече, ја Ресулаллах!“ Ние што слушавме се зачудивме на овие негови зборови: „И прашува, и потврдува!“

Тој повторно рече: „Ја Ресулаллах! Извести ме и што е иман.“ (Во овој хадис-и шериф не треба да се мисли на јазичното значење на иманот. Зашто, бидејќи јазичното значење е потврдување и верување, немаше никој меѓу незнајковците од Арапите што не го знаеше тоа значење. Па како тогаш да не го знаат Есхаб-и кирам (радијаллаху теала анхум еџмаин)! Џибрил алејхиселам сакаше да ги научи Есхаб-и кирам на значењето на иманот. Тука се прашува што во исламот се нарекува иман.) Ресулуллах (саллаллаху алејхи ве селлем) соопшти дека иманот е верување во определени шест работи, вака: „Најпрвин да се верува во Аллах теала, во Неговите мелеки, во Неговите книги, во Неговите ресули, во Судниот ден, во кадерот и дека доброто и злото се од Аллах теала.“ Тој пак потврди велејќи: „Вистина рече.“

Потоа повторно рече: „Ја Ресулаллах! Извести ме и што е ихсан.“ Ресулуллах рече: „Тоа е да Му правиш ибадет на Аллах теала како да Го гледаш. Зашто, иако ти Него не Го гледаш, Тој тебе сигурно те гледа.“ Тој повторно рече: „Ја Ресулаллах! Извести ме за кијаметот!“ Ресулот алејхиселам рече: „За тоа прашаниот не знае повеќе од прашувачот.“ Тој пак рече: „Тогаш кажи ми ги неговите знаци.“ Ресулуллах рече: „Кога робинките ќе ги раѓаат своите сопственици и кога ќе ги видиш босите, голите, сиромашни овчари (откако ќе се збогатат) како се натпреваруваат меѓусебно во градењето високи згради.“ Потоа се сврте и си отиде. Ресулуллах се сврте кон мене и праша: „О Омере! Знаеш ли кој беше оној што прашуваше?“ Реков: „Аллах теала и Неговиот Ресул знаат подобро.“ Тогаш Ресулуллах рече: „Тоа беше Џибрил (Џебраил). Дојде да ве научи на вашата вера.“13 Пејгамберот им објаснуваше на своите асхаби според нивниот степен во верата, така што ќе разберат.

Хазрети Омер, еден од највисоките меѓу Есхаб-и кирам, еден ден, одејќи кон месџидот, виде како Ресулуллах му објаснува нешто на Ебу Бекр Сидик. Отиде до нив и слушаше. Тоа го видоа и другите, но се устручуваа да дојдат и да слушаат. Утредента, кога го видоа хазрети Омер, рекоа: „О Омере! Ресулуллах вчера ви објаснуваше нешто. Кажи ни, да научиме и ние.“ Зашто Ресулуллах секогаш велеше: „Она што го слушате од мене раскажувајте им го и на своите браќа во верата! Пренесувајте си го едни на други!“ Хазрети Омер рече: „Вчера хазрети Ебу Бекр го праша за значењето на еден ајет-и керим од Чесниот Кур’ан што не можеше да го разбере, а Ресулуллах му објаснуваше. Слушав цел час, но ништо не разбрав.“ Зашто објаснуваше според високиот степен на хазрети Ебу Бекр. Хазрети Омер беше толку возвишен што Ресулуллах за него рече: „Јас сум последниот од пејгамберите. По мене нема да дојде пејгамбер. Да доаѓаше пејгамбер по мене, Омер ќе беше пејгамбер.“ Иако беше толку возвишен и иако одлично го знаеше арапскиот јазик, кој му беше мајчин, не можеше да го разбере тефсирот на Чесниот Кур’ан што му се објаснуваше на хазрети Ебу Бекр. Степенот на Ебу Бекр беше многу повисок од неговиот. Хазрети Ебу Бекр, па дури и Џибрил алејхиселам, го прашуваа Ресулуллах за значењето и тајните на Чесниот Кур’ан. Ресулуллах на своите асхаби им го објасни тефсирот на целиот Чесен Кур’ан.

Нашиот сакан Пејгамбер, освен што ги учеше асхабите на верата, ги разгледуваше и парниците, ги сослушуваше сведоците и ги решаваше најтешките спорови; вложуваше голем труд исламот да се запознае и да се рашири и уште еден човек да биде спасен од огнот на џехенемот; со своето однесување и постапки им беше пример на луѓето, а се грижеше и да се преземат потребните мерки за верниците да се заштитат од злото на мушриците.

„О Омере! Знаеш ли кој беше оној што прашуваше? Тоа беше Џибрил (Џебраил). Дојде да ве научи на вашата вера“ Хадис-и шериф

О убавино што си нур на очите на евлиите,
помогни, о руднику на нурот на Аллах!
Прашината под твоите стапала е сурма за очите на асфијата,
помогни, о руднику на нурот на Аллах!
Без тебе никој не може да стигне до Хак,
со фејзот на твојата милост човек станува примен,
ти си „милост на световите“, о Ресуле,
помогни, о руднику на нурот на Аллах!
Безмерно згрешив и гревови направив,
се дружев со оние што ги следат страстите,
за моите гревови направи шефаат, о дарежливи,
помогни, о руднику на нурот на Аллах!
О руднику на дарежливоста, Ресуле на Возвишениот Аллах,
овој Селими, полн со гревови, е најнискиот од твоите слуги,
во твојот дергах бара засолниште, дар моли,
помогни, о руднику на нурот на Аллах!
Yavuz Sultan Selim (Selîmî)