НАСТАНОТ КАЈ РЕЏИ

Хазрети Асим ибн Сабит, еден од најдобрите стрелци во газата Ухуд, во таа газа ги уби мушрикот Мусафи ибн Талха и неговиот брат Харис. Нивната мајка Сулафа бинт Са’д, позната по својата голема одмаздољубивост, вети дека на оној што ќе ја донесе главата на хазрети Асим ибн Сабит, кој ѝ ги уби двата сина, ќе му даде сто камили. Се заколна дека ќе пие вино од черепот на хазрети Асим. Освен тоа, бидејќи Абдуллах ибн Унејс, во една серија што ја испрати Ресулуллах, го уби Халид ибн Суфјан од синовите на Лихјан, синовите на Лихјан се договорија со племињата Адел и Кара. Овие две племиња, што живееја во околината на Мека, скроија план и подготвија пратеници. Им рекоа: „Ќе кажете дека сте станале муслимани. Ќе кажете: ‚Ќе даваме зекат и бараме учители што ќе го земаат и ќе нѐ учат на исламот.‘ Еден дел од оние што ќе дојдат ќе ги убиеме и ќе се одмаздиме. А еден дел ќе ги одведеме во Мека и ќе им ги продадеме на Курејшиите.“

Во месецот сафер од четвртата година по хиџрата, кај Пејгамберот дојде делегација од шест или седум луѓе од овие две племиња и рекоа: „Станавме муслимани, испрати ни учители што ќе нѐ учат на Чесниот Кур’ан и на верата.“

Во тоа време нашиот сакан Пејгамбер беше подготвил една серија од десет луѓе за да провери дали меканските мушрици се подготвуваат за војна. Кога и од племињата Адел и Кара дојде таква делегација и побара учители, го испрати тој извиднички одред од десет луѓе заедно со дојденците, за да ја истражи состојбата, да ја проучи и да јави.

Во таа серија беа, од Есхаб-и кирам, Мерсед ибн Ебу Мерсед, Халид ибн Ебу Букејр, Асим ибн Сабит, Хубејб ибн Адиј, Зејд ибн Десина, Абдуллах ибн Тарик, Муатиб (Мугир) ибн Убејд и уште тројца асхаби чии имиња не се познати (радијаллаху анхум).

Тој извиднички одред, криејќи се дење и патувајќи ноќе, едно утро пред зори стигна до водата Реџи. Таму малку се одморија и јадеа од добриот вид мединска урма наречена аџва. Потоа заминаа оттаму, се искачија на една блиска планина и се скрија.

До водата Реџи дојде и една жена од племето Хузејл што пасеше овци. Гледајќи ги коскичките од урмите, сфати дека тука била јадена мединска урма. Извика: „Тука биле луѓе од Медина!“ и му јави на своето племе.

Во тоа време еден од пратениците на племињата Адел и Кара, кој беше со оваа серија од десет асхаби, под некаков изговор се одвои од нив. Веднаш отиде кај синовите на Лихјан и им јави.

Примајќи ја таа вест, синовите на Лихјан тргнаа. Против оваа мала серија испратија сила од двесте луѓе, од кои сто беа стрелци. Таа толпа мушрици ги пронајде хазрети Асим ибн Сабит и неговите другари на врвот на планината и ги опколи. Во меѓувреме им се придружи и човекот што им јави на мушриците за состојбата на десетте асхаби. Есхаб-и кирам тогаш сфатија дека се измамени, одлучија да се борат и ги извадија мечовите. Сфаќајќи го тоа, мушриците се обидоа да ги измамат и рекоа: „Ако слезете кај нас, нема да убиеме ниеден од вас. Ви даваме цврст збор. Аллах ни е сведок, не сакаме да ве убиеме. Но сакаме за вас да добиеме откуп (фидја) од Меканците.“

„За оние што, и откако беа ранети, пак побрзаа на повикот на Аллах теала и на Неговиот Пејгамбер, а особено за оние од нив што прават добро и се чуваат од зло, има многу голема награда“ Али Имран: 172

Настанот кај Реџи

Асим ибн Сабит, Мерсед ибн Ебу Мерсед и Халид ибн Ебу Букејр (радијаллаху анхум) ги одбија сите нивни понуди, велејќи: „Ние никогаш нема да ги прифатиме зборовите и заклетвите на мушриците.“ Хазрети Асим ибн Сабит рече: „Се заколнав дека никогаш нема да прифатам заштита од мушриците. Аллах ми е сведок, нема да слезам и да се предадам, измамен од нивната заштита и од нивните зборови.“ Ги крена рацете и упати дова: „Аллаху мој! Извести го Твојот Пејгамбер за нашата состојба.“ Аллах теала ја прими довата на хазрети Асим и го извести Ресулуллах за нив.

Хазрети Асим им рече на мушриците: „Ние не се плашиме од смртта. Зашто во нашата вера гледаме јасно (ако загинеме, ќе станеме шехиди и ќе одиме во џенетот).“ Кога поглаварот на мушриците рече: „О Асиме! Не упропастувај ни себеси ни своите другари, предај се!“, Асим ибн Сабит одговори со стрела. Додека одапнуваше стрели, ги кажуваше овие стихови:

Јас сум силен, никаква мана немам.
Дебелата тетива на мојот лак е затегната.
Смртта е вистина, животот е празен и минлив.
Сѐ што е предодредено, на човека ќе му дојде.
Луѓето порано или подоцна кон Аллах ќе се вратат.
Ако јас со вас не се борам,
мајка ми (од тага) ќе го изгуби умот.

Во тоболецот на Асим имаше седум стрели. Со секоја стрела што ја одапна уби по еден мушрик. Кога му снема стрели, многумина избоде со копјето. Но и копјето му се скрши. Веднаш го извади мечот, ја скрши ножницата и ја фрли. (Тоа значеше: „Ќе се борам додека не загинам, нема да се предадам.“) Потоа ја упати оваа дова: „Аллаху мој! Јас до денес ја чував Твојата вера. Те молам на крајот од овој ден Ти да го зачуваш и да го заштитиш моето тело.“ Извиците „Аллаху екбер!“ на хазрети Асим ибн Сабит и на другите асхаби одекнуваа по планините. Десет муџахиди се бореа на живот и смрт против двесте луѓе, а оние што ќе им се приближеа ја добиваа казната за она што го правеа. На крајот Асим (радијаллаху анху), ранет во двете нозе, падна на земја. Бидејќи кафирите многу се плашеа од него, ни кога падна не се осмелија да му пријдат, туку го направија шехид со стрели оддалеку. Тој ден седуммина од десетте асхаби што беа таму паднаа шехиди, а тројца беа заробени.

Синовите на Лихјан сакаа да ја отсечат благословената глава на Асим ибн Сабит за да ѝ ја продадат на Сулафа бинт Са’д. Но бидејќи Аллах теала ја прими довата на хазрети Асим ибн Сабит, испрати таму рој пчели. Тие застанаа над Асим ибн Сабит како облак. Мушриците не можеа да му пријдат. На крајот рекоа: „Оставете го, кога ќе падне вечерта, пчелите ќе се разотидат, а ние ќе му ја отсечеме главата и ќе ја однесеме.“

Навечер Аллах теала спушти силен дожд. Низ долините потекоа порои и го однесоа благословеното тело на хазрети Асим ибн Сабит на непознато место. Колку и да бараа, не го најдоа. Затоа мушриците не успеаја да отсечат ниеден дел од телото на хазрети Асим ибн Сабит.

„Аллаху мој! Јас до денес ја чував Твојата вера. Те молам на крајот од овој ден Ти да го зачуваш и да го заштитиш моето тело“ Асим ибн Сабит (радијаллаху анху)

Кога ќе се спомнеше настанот како пчелите го чуваа хазрети Асим, хазрети Омер велеше: „Аллах теала секако го чува Својот роб верник. Како што Асим ибн Сабит за време на животот беше заштитен од мушриците, така и Аллах теала по неговата смрт му го зачува телото и не им даде на мушриците да го допрат.“ Затоа Асим ибн Сабит, кога ќе го спомнеа, го нарекуваа „оној што го чуваа пчелите“.1

Тројцата заробени асхаби беа Хубејб ибн Адиј, Зејд ибн Десина и Абдуллах ибн Тарик (радијаллаху анхум). Синовите на Лихјан ги врзаа сите тројца со тетиви од лакови. Меѓу нив Абдуллах ибн Тарик не се согласи да биде одведен кај меканските мушрици. Се спротивстави и не сакаше да оди. Извика: „Моите другари што паднаа шехиди се почестени со џенетот!“ Ги искина врските на рацете, но синовите на Лихјан, засипувајќи го со камења, и него го направија шехид. Хазрети Хубејб ибн Адиј и Зејд ибн Десина трпеа, мислејќи: „Можеби ќе најдеме прилика да ја извршиме извидничката задача што ни ја даде Ресулуллах.“

Синовите на Лихјан ги одведоа обајцата во Мека. Мушриците, чии најблиски загинаа во битките кај Бедр и Ухуд, гореа од омраза и од жед за одмазда и бараа прилика. Хазрети Хубејб го купи мушрикот Хуџејр ибн Ебу Ихаб Темими за да се одмазди за својот брат убиен во газата Бедр, а хазрети Зејд ибн Десина го купи Сафван ибн Умеја за да се одмазди за својот татко Умеја ибн Халеф, убиен во газата Бедр. Намерата на мушриците беше да ги убијат обајцата. Но бидејќи беа во месеците во кои сметаа дека војувањето е забрането, ги држеа затворени и чекаа да помине тоа време. Ги затворија на различни места. Обајцата асхаби покажаа во тоа ропство големо трпение, издржливост и благородност.

Ослободената робинка Мавија, која живееше во куќата во која беше затворен хазрети Хубејб ибн Адиј (оваа жена подоцна стана муслиманка), раскажуваше:

„Хубејб беше затворен во една соба во куќата во која живеев јас. Не сум видела подобар заробеник од него. Еден ден гледам – во раката му грозд грозје, голем колку ибрик. Јадеше од него. Секој ден го гледаа со таков грозд в рака. Во тоа време од годината, и тоа во Мека, никако не беше можно да се најде грозје. Аллах теала му даваше опскрба. Во собата во која беше затворен клањаше намаз и го учеше Чесниот Кур’ан. Жените што го слушаа Чесниот Кур’ан што го учеше плачеа и го жалеа. Понекогаш, кога ќе го прашав: ‚Имаш ли некаква желба?‘, велеше: ‚Дај ми слатка вода, не носи ми месо од животни заклани за идолите и уште – кажи ми однапред кога ќе сакаат да ме убијат, ништо друго не сакам.‘ Кога беше одреден денот во кој ќе го убијат, отидов и му кажав. Кога го дозна тоа, воопшто не се промени и не покажа ни трошка тага.

Кога тој ден се приближи, рече дека пред смртта сака да го исчисти телото и побара брич. Јас му дадов брич на моето дете в рака и го испратив. Кога детето влезе кај него, одеднаш се исплашив. Реков: ‚Леле! Овој човек ќе го заколе детето со бричот. Него и онака ќе го убијат.‘ Истрчав да го видам детето. Хубејб го беше зел бричот што го испратив од раката на детето и го беше седнал детето на коленото за да го милува. Гледајќи го тоа, многу се исплашив и почнав да врескам. Кога сфати за што станува збор, рече: ‚Мислиш ли дека ќе го убијам ова дете? Во нашата вера такво нешто нема. Неправедно да се одземе живот не е во нашата нарав, ниту ѝ прилега на нашата чест.‘“

Дојде денот што мушриците го одредија за да ги убијат Хубејб ибн Адиј и Зејд ибн Десина. Тој ден рано наутро им ги симнаа синџирите на заробениците и ги одведоа на местото наречено Теним, надвор од Мека. (Теним е оддалечен 5–8 км од Кааба. Тамошната планина исто така се вика планината Теним.) Жителите на Мека и мушричките првенци се собраа да го гледаат нивното погубување. Наоколу имаше голема толпа.

На местото каде што ќе ги погубуваа заробениците, мушриците беа поставиле две бесилки. Кога сакаа да го кренат хазрети Хубејб на бесилката и да го врзат, рече: „Пуштете ме да клањам намаз од два реката.“ Го пуштија и рекоа: „Ете, клањај таму.“ Хубејб веднаш застана на намаз и со хушу (скрушеност) клањаше намаз од два реката. Собраните мушрици, жените и децата возбудено го гледаа. Кога го заврши намазот, рече: „Аллах ми е сведок, да не мислевте дека го одолговлекувам намазот од страв од смртта, ќе го продолжев и ќе клањав повеќе.“ Првиот што пред погубувањето клањаше намаз од два реката и така стана причина тоа да стане обичај и сунет е хазрети Хубејб ибн Адиј. Кога Пејгамберот (саллаллаху алејхи ве селлем) слушна дека пред погубувањето клањал намаз од два реката, ја најде таа негова постапка на место и исправна.2

Откако го клања намазот, хазрети Хубејб го кренаа на бесилката и го врзаа. Лицето му го свртеа од киблата кон Медина. Потоа рекоа: „Ајде, откажи се од својата вера! Ќе те пуштиме на слобода.“ Тој одговори: „Аллах ми е сведок, нема да се откажам! Целиот свет да беше мој и да ми го дадеа, пак нема да се откажам од исламот!“

Добивајќи го тој одговор, мушриците рекоа: „Дали сега би сакал на твоето место да е Мухаммед и него да го убијат? Ако кажеш ‚да‘, ќе се спасиш и спокојно ќе седиш во својата куќа!“ Хубејб рече: „Јас никогаш не би се согласил ни трн да му се забоде во ногата на Мухаммед алејхиселам!“

Мушриците го исмеваа, се смееја и рекоа: „О Хубејбе! Откажи се од верата ислам! Ако не се откажеш, сигурно ќе те убиеме!“ Хубејб им одговори: „Штом е тоа на патот на Аллах теала, за мене моето убивање нема никакво значење.“

Потоа Хубејб упати дова: „Аллаху мој! Тука не гледам друго лице освен лицето на непријателот. Аллаху мој! Пренеси му селам од мене на Твојот Ресул. Извести го Твојот Ресул за ова што ни беше направено!“ и рече: „Еселаму алејке ја Ресулаллах.“ Додека Хубејб ја упатуваше оваа дова, нашиот сакан Пејгамбер седеше со Есхаб-и кирам. Зејд ибн Хариса раскажуваше: „Еден ден, додека седеше со своите асхаби, Ресулуллах рече: ‚Ве алејхиселам.‘ Есхаб-и кирам прашаа: ‚Ја Ресулаллах! На чиј селам е ова одговор?‘ Рече: ‚Ова е одговор на селамот на нашиот брат Хубејб. Џибрил (алејхиселам) ми го донесе селамот на Хубејб.‘“3

Курејшиските мушрици што се собраа околу Хубејб ги подбуцнуваа младите да се нафрлат врз него со копја, велејќи: „Ете, тоа е човекот што ви ги уби татковците“, и тие почнаа да го рануваат неговото благословено тело. Во тоа време лицето на Хубејб се сврте кон Кааба. Мушриците го свртеа кон Медина. Хазрети Хубејб упати дова: „Аллаху мој! Ако сум роб што е примен кај Тебе, сврти ми го лицето кон киблата.“ Лицето повторно му се сврте кон киблата. Ниеден од мушриците не можеше да му го сврти лицето на друга страна освен кон Кааба. Во меѓувреме Хубејб на бесилката кажа една песна во која зборуваше како го прават шехид, осамен меѓу непријателите. Кога мушриците почнаа да го мачат забивајќи му во телото копјата што ги држеа в раце, рече: „Аллах ми е сведок, штом ќе бидам убиен како муслиман, не ми е грижа на која страна ќе паднам кога ќе ме удрат! Сето ова е на патот на Аллах теала.“

„Јас никогаш не би се согласил ни трн да му се забоде во ногата на Мухаммед алејхиселам!“ Хубејб ибн Адиј (радијаллаху анху)

Потоа Хубејб вака ги проколна мушриците: „Аллаху мој! Уништи ги сите курејшиски мушрици! Растури ја нивната заедница! Земи им ги душите една по една, не оставај ги живи!“ Слушајќи ја таа клетва, мушриците многу се исплашија и еден дел од нив побегна оттаму. Некои од оние што останаа почнаа еден по друг да му забиваат копја. Еден од нив му го заби копјето во градите и копјето му излезе на грбот. Додека крвта му шикаше од телото и додека на бесилката го испушташе последниот здив, Хубејб падна шехид велејќи: „Ешхеду ен ла илахе иллаллах ве ешхеду енне Мухаммеден абдуху ве ресулуху.“4

Телото на Хубејб ибн Адиј (радијаллаху анху) висеше на бесилката четириесет дена. Телото не му се распадна ниту засмрде. Од него постојано течеше свежа крв. Нашиот сакан Пејгамбер ги испрати од Есхаб-и кирам хазрети Зубејр ибн Авам и Микдад ибн Есвед да го донесат неговото тело. Ноќе тајно влегоа во Мека. Го симнаа Хубејб од бесилката на која беше обесен, го натоварија на камила и тргнаа по патот за Медина. Дознавајќи за тоа, мушриците во голема толпа тргнаа против нив. За да се одбранат, обајцата асхаби го спуштија телото на земја. Малку потоа видоа дека земјата на местото каде што го оставија телото се расцепи, го прими телото во себе и се затвори, па продолжија по патот за Медина.

И хазрети Зејд ибн Десина го врзаа за дрвото што го беа поставиле. Сакаа да го натераат да се откаже од својата вера. Но мушриците не постигнаа ништо друго освен што уште повеќе го зацврстија иманот на Зејд. Тогаш Зејд го засипаа со дожд од стрели. На крајот го направи шехид Нистас, ослободениот роб на Сафван ибн Умеја.