АСХАБИТЕ НА ПЕЈГАМБЕРОТ

Пријателите на нашиот Пејгамбер: Ако еден муслиман, жена или маж, дете или возрасен, макар и само накратко, еднаш го види Ресулуллах, или, ако е слеп, ако еднаш разговара со него, и се пресели на ахиретот со иман, се вика „сахиб“ или „сахаби“. Повеќемина од нив се викаат „Есхаб-и кирам“, „Сахабе-и кирам“ или „сахб“ (радијаллаху анхум еџмаин). Оној што го видел нашиот Пејгамбер додека бил кафир, а поверувал по преселувањето на Ресулуллах на ахиретот, или оној што го видел како муслиман, а потоа станал муртед (излегол од исламот), не е сахаби. Оној што, откако станал сахаби, станал муртед, а по преселувањето на Ресулуллах на ахиретот повторно поверувал, е сахаби. Бидејќи Пејгамберот е пејгамбер и на родот на џиновите, и џин може да биде сахаби.

По пејгамберите и по највозвишените меѓу мелеките, највозвишени од сите созданија се Есхаб-и кирам. Името на секој од нив треба да се изговара со почит и уважување, велејќи „хазрети“ или „радијаллаху анху“. Секој што верува дека Мухаммед алејхиселам е пејгамбер, односно секој муслиман, од која и да е раса и од која и да е земја, се вика умет на Мухаммед алејхиселам. Секој од Есхаб-и кирам е повозвишен од целиот тој умет. Во ајет-и керимите за доблеста и возвишеноста на Сахабе-и кирам (радијаллаху анхум) е речено, по значење: „Вие сте најдобриот од уметите.“1 „Аллах теала е задоволен од првите што поверуваа меѓу мухаџирите и енсарите и од оние што ги следеа во доброто (од оние што одат по нивниот пат). И тие се задоволни од Аллах теала. Аллах теала им подготви џенети под кои течат реки. Во нив ќе останат вечно. Тоа е многу големо спасение.“2 „Мухаммед (алејхиселам) е Пејгамберот на Аллах теала. Сите што се со него (односно Есхаб-и кирам) се строги кон кафирите, а меѓу себе милосрдни. Често ќе ги видите на руку’ и на сеџде. Со овие свои ибадети и со сочувството и љубовта што им ги покажуваат на луѓето го бараат задоволството и благодатта на Џенаб-и Хак. Од нивните лица се гледа дека многу паѓаат на сеџде (на нивните лица има знаци и белези од сеџдето). Еве, таква е нивната состојба во Теврат. А нивниот опис во Инџил е ваков: тие се како посев што го пуштил својот израсток, зајакнал, задебелел и се исправил на своето стебло, што им се допаѓа на земјоделците. (Такви беа и Есхаб-и кирам. Најпрвин беа малкумина и слаби, а потоа се намножија и зајакнаа.) Оваа споредба ги фрли во бес и гнев кафирите и негаторите. Аллах теала им вети простување и голема награда на оние што поверуваа и прават добри дела.“3

Некои хадис-и шерифи за Есхаб-и кирам:

„Не пцујте ги моите асхаби! Ако некој од оние што ќе дојдат по моите асхаби даде садака злато колку планина, нема да го достигне севапот што некој од моите асхаби го стекнал давајќи грст јачмен, па ни половина од него!“4

„Мухаммед саллаллаху алејхи ве селлем е Ресулот на Аллах теала. Оние што се со него (Есхаб-и кирам) се многу строги кон кафирите, а меѓу себе многу милосрдни (многу сочувствителни)“ Фетх: 29

„Моите асхаби се како ѕвездите на небото. Кого и да следите од нив, ќе стигнете до хидајетот (вистинскиот пат).“5

„Чувајте се од непријателство кон моите асхаби! Плашете се од Аллах! Кој ги сака нив, ги сака затоа што ме сака мене. Кој им е непријател нив, ми е непријател мене. Кој ги навредува нив, ме навредил мене. А кој ме навредува мене, секако Го навредува Аллах теала.“

„Најдобрите од мојот умет се оние што живеат во времето во кое сум јас. По нив најдобри се оние што ќе дојдат по нив. А по нив најдобри се оние што ќе дојдат уште подоцна.“

„Муслиманот што ме видел мене и што ги видел оние што ме виделе мене нема да го гори огнот на џехенемот.“6

Горенаведените ајет-и керими и хадис-и шерифи јасно ги покажуваат возвишеноста и доблеста на Есхаб-и кирам.

Есхаб-и кирам се најверодостојниот авторитет во прашањата на верските прописи. Зашто Чесниот Кур’ан го научија од нашиот Пејгамбер, а потоа им го предадоа и им го објаснија на оние по себе. Знаењата за она што нашиот Пејгамбер го правеше и го зборуваше почиваат на она што тие лично го видоа и го слушнаа и го пренесоа.

Токму прописите што тие заеднички ги пренесоа ја сочинуваат основата на хадис-и шерифите. Во исламот иџма-и уметот, односно согласноста на учените, целосно и совршено се оствари само во времето на асхабите. Освен тоа, секој од асхабите е учен муџтехид чиј збор во верата е доказ и потпора. Тие се повозвишени од муџтехидите што дојдоа подоцна. Учените на Ехли сунет ги поделија Есхаб-и кирам според степенот на возвишеноста во три групи: 1. Мухаџирите: оние што пред освојувањето на Мека, оставајќи ја својата татковина и своите блиски, направија хиџра од Мека или од други места во градот Медина. Тие дојдоа кај Ресулуллах со иман или поверуваа кога дојдоа. Меѓу нив е и хазрети Амр ибн Ас (радијаллаху анхум еџмаин).

2. Енсарите: Муслиманите што живееја во градот Медина или во местата блиску до тој град и припаѓаа на двете племиња, Евс и Хазреџ, се викаат енсари. Зашто на Пејгамберот и на Меканците им ветија секаква помош и пожртвуваност и го одржаа зборот (радијаллаху анхум еџмаин).

3. Другите Есхаб-и кирам: муслиманите што не се ни мухаџири ни енсари, туку дојдоа од други места и беа почестени со друштвото на Пејгамберот (саллаллаху алејхи ве селлем). Меѓу нив се оние што поверуваа при освојувањето на Мека или на други места. Нив ги викаат само сахаби (радијаллаху анхум еџмаин). Највозвишени меѓу Есхаб-и кирам се четирите халифи на Ресулуллах. Тие се, по редот на халифатот: хазрети Ебу Бекр, хазрети Омер, хазрети Осман и хазрети Алија. По нив највозвишени се преостанатите шестмина од Ашере-и мубешере, односно од десетмината на кои им беше донесена радосната вест за џенетот (Талха ибн Убејдуллах, Зубејр ибн Авам, Абдурахман ибн Авф, Са’д ибн Ебу Векас, Саид ибн Зејд, Ебу Убејда ибн Џерах), и хазрети Хасан и хазрети Хусејн (радијаллаху анхум еџмаин).

По нив по возвишеност доаѓаат четириесетмината што први станаа муслимани. Потоа тристотини и тринаесетте асхаби што учествуваа во газата Бедр. Потоа седумстотините јунаци што учествуваа во газата Ухуд. По нив по возвишеност доаѓаат илјада и четиристотините луѓе што во шестата година по хиџрата, под дрвото, му дадоа збор на Ресулуллах: „Ќе умреме, но нема да се повлечеме!“ Овој договор се вика „Бејат-и Ридван“.7

Бројот на Есхаб-и кирам: При освојувањето на Мека беа дванаесет илјади, во газата Тебук триесет илјади, на Прошталниот хаџ деведесет илјади, а кога Ресулуллах се пресели на ахиретот, на земјата имаше околу сто дваесет и четири илјади сахаби. За ова има и други преданија.8

Асхабите што последни се преселија на ахиретот: Абдуллах ибн Евфа се пресели на ахиретот во 705 година (86-тата година по хиџрата) во Куфа, Абдуллах ибн Јесер во 706 година (88-мата година по хиџрата) во Дамаск, Сехл ибн Са’д во 709 година (91-вата година по хиџрата) во Медина, на сто години, Енес ибн Малик во 711 година (93-тата година по хиџрата) во Басра, Ебут-Туфејл Амир ибн Васила во 718 година (100-тата година по хиџрата) во Мека (радијаллаху анхум еџмаин). По преселувањето на нашиот Пејгамбер на ахиретот, и во времето на четирите халифи, Есхаб-и кирам останаа верни на својот збор во ширењето на верата ислам и во џихадот. Никогаш не се откажаа од својот збор. Сите сложно, оставајќи ги своите домови и својот крај, излегоа од Арабија и се раширија на сите страни. Повеќето од оние што заминаа не се вратија, туку во местата каде што отидоа водеа џихад и ја ширеа верата ислам до својата смрт. Така за кратко време беа освоени многу земји. Во освоените краишта исламот брзо се ширеше. Сите Есхаб-и кирам се праведни. Во објавувањето на исламот сите имаат удел. Чесниот Кур’ан го собраа тие. Хадис-и шерифите од нашиот Пејгамбер ги пренесоа тие. Да се сакаат сите тие е најважниот и неизоставен услов човек да биде во верувањето на Ехли сунет. (Напишани и објавени се многу дела што ја опишуваат службата што Есхаб-и кирам ѝ ја направија на верата ислам, нивниот примерен живот, нивните доблести, имињата на сите нив и нивните животописи. Книгите „Eshâb-ı kirâm“ и „Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn“, што ги објави издавачката куќа Hakikat Kitabevi, се многу вредни.)

„Моите асхаби се како ѕвездите на небото. Кого и да следите од нив, ќе стигнете до хидајетот (вистинскиот пат)“ Хадис-и шериф

Миленикот на Господарот на световите – тоа е Мухаммед,
со тело чисто, со име Ахмед, милост е за световите.
Сопственикот на хулук-и азим, кому му се рече „Левлаке…“,
извор е на знаење, едеп, фејз, нур и љубов.
Тој е вистинскиот посредник меѓу Хак и робот,
зборот му е лек за душите, а името – за рѓата на срцето.
Тој е вистинскиот лекар за очајниот, болен на срцето,
не само тој – и неговиот умет е повисок од мелеките.
На овој најодбран роб Хак му даде помошници,
најмилите Свои робови му ги направи асхаби.
Ресулуллах рече: „Нивниот пат е мојот пат“,
и како најдобар од вековите го посочи овој век.
Мухаммед Мустафа го сакаа повеќе од својот живот,
имот, посед и положаи оставија заради него.
За да го шират исламот, со љубов животи дадоа,
Господаре, каква убава состојба, Господаре, каква чест!
Во едно негово друштво нефсовите им се очистија,
срцата им се исполнија со марифет, фејз, нур и теџелли.
Состојбите на евлиите тие за миг ги стекнаа
и секогаш го следеа него – каква голема чест!
Сите тие се праведни, никому не прават неправда,
за себе никогаш не бараат халифат.
Затоа не војуваат, еден со друг не се жалостат,
на највисокиот степен се и сите се муџтехиди.