L-ASSEDJU

Il-bidu tal-assedju

Is-seba’ sena tal-bi’that… Il-politeisti kienu jistinkaw bla waqfien biex iwaqqfu lill-Iżlam milli jidħol fil-qlub u jinfirex. Minkejja dan, il-Musulmani kienu qegħdin jiżdiedu kuljum. It-torturi u l-krudeltajiet li kienu jġarrbu ma kinux idawruhom lura minn triqthom; għall-kuntrarju, kienu jgħaqqduhom u jorbtuhom ma’ xulxin aktar. Ħadd minnhom ma kien jitlaq ir-reliġjon tiegħu, u ma kinux joqogħdu lura milli jagħtu ħajjithom fit-triq ta’ Sidna Rasûlullah. It-tribujiet ta’ barra Mekka, meta kienu jisimgħu b’dan, kienu jsiru aktar kurjużi, u d-dawl tal-Iżlam kien jasal f’postijiet dejjem aktar imbiegħda. Meta l-politeisti saru jafu li dawk li bagħtu l-Abissinja ma kisbux dak li riedu, anzi li n-Negus Ashama sar Musulman, li kien qiegħed iħares lill-Musulmani u jittrattahom tajjeb, tilfu moħħhom bir-rabja. Biex jieħdu l-vendetta ta’ dan kollu bil-kbir u jaqilgħu l-Iżlam mill-għeruq, inġabru u ħadu din id-deċiżjoni tal-biża’: “Ikun fejn ikun, jidher fejn jidher, Muhammad żgur irid jinqatel!…”

Dawk li ma jemmnux ħalfu fuq dan ħalfa wara ħalfa.

Abû Tâlib, meta sar jaf b’din id-deċiżjoni tal-politeisti, tnikket ħafna. Inkwieta għall-ħajja tan-neputi mbierek tiegħu, il-biċċa ta’ qalbu. Ġabar it-tribù tiegħu u ordnalhom iħarsu lis-Sultân tal-univers mill-politeisti ta’ Quraysh. Ulied Hâshim, bil-ħeġġa tar-rabta tad-demm, ingħaqdu biex iwettqu din l-ordni. Għalhekk stiednu lil Sidna l-Profeta u lill-Kumpanni kollha li emmnu fih f’Shi’b Abî Tâlib, jiġifieri fil-kwartier ta’ Abû Tâlib, li kien jinsab fuq għolja fit-tramuntana ta’ Mekka, madwar tliet kilometri ’l bogħod mill-Baytullah. Sidna Rasûlullah (sallallâhu ’alaihi wa sallam) ġabar il-Kumpanni tiegħu u beda jgħix fix-Shi’b. Minn ulied Hâshim, Abû Lahab biss qagħad kontra d-deċiżjoni li jħarsu lil Sidna l-Profeta u ma marx fix-Shi’b. Il-politeisti, u hu magħhom, ingħaqdu u bdew jistennew l-okkażjoni biex joqtlu lill-Profeta tagħna.1

Meta l-politeisti raw li Sidna l-Profeta u l-Kumpanni tiegħu nġabru fil-kwartier ta’ Abû Tâlib, reġgħu ltaqgħu. Imbagħad ħadu din id-deċiżjoni: “Sakemm Muhammad ‘alaihis-salâm ma jingħatax f’idejn Quraysh biex jinqatel, ħadd ma jieħu tfajla minn ulied Hâshim bħala mara!… Ħadd ma jagħtihom tfajla!… Xejn ma jinbiegħ lilhom!… Xejn ma jinxtara mingħandhom!… Ħadd ma jiltaqa’ u ma jitkellem magħhom, ħadd ma jarahom!… Ħadd ma jidħol fi djarhom u fil-kwartier tagħhom!… Ebda talba tagħhom għall-paċi ma tiġi aċċettata!… Ħadd qatt ma jħenn għalihom!…”

Din id-deċiżjoni kitebha fuq karta politeista jismu Mansûr ibn Ikrima, u huma ssiġillawha. Dendluha mal-ħajt tal-Kâ’ba l-Imqaddsa, biex kulħadd jaraha u jimxi magħha.

Meta din l-aħbar waslet għand il-Profeta maħbub tagħna, tnikket ħafna u għamel talba. It-talba tiegħu ġiet milqugħa minnufih, u Mansûr, dak ta’ xorti ħażina, f’daqqa waħda nixfulu jdejh. Il-politeisti tħawdu u qalu: “Araw! Bħala kastig għall-krudeltà li għamilna lil ulied Hâshim, Mansûr nixfulu jdejh u laqtitu d-diżgrazzja.” Minflok ma ġew f’sensihom, saru aktar feroċi. Qiegħdu l-għassiesa fil-bidu tat-toroq li jwasslu għax-Shi’b. Ma ħallewx ikel u ħwejjeġ jidħlu hemm. Lin-negozjanti li kienu jiġu Mekka qalulhom biex ma jidħlux fix-Shi’b u ma jeħdux il-merkanzija tagħhom hemm, u li, jekk ikun hemm bżonn, jixtruha huma stess bi prezz għoli. Ħasbu li b’hekk joqtlu bil-ġuħ lin-nies tax-Shi’b, jew li wlied Hâshim jiddispjaċihom u jagħtuhom lil Sidna l-Profeta. Din is-sitwazzjoni kienet iddum kull sena sa żmien iż-żjara tal-Kâ’ba.

“O Profeta Tiegħi! Bħala għajnuna biżżejjed għalik Alla l-Għoli u dawk mill-fidili li jimxu warajk!” Al-Anfâl: 64

Skont id-drawwiet, f’dak iż-żmien ma kienx jixxerred demm. Għalhekk ulied Hâshim kienu jmorru Mekka bla xkiel u, billi jixtru u jbigħu, kienu jippruvaw jakkwistaw dak li jkollhom bżonn għas-sena kollha. Meta xi ħadd minnhom kien imur għand negozjant biex jixtri xi merkanzija, politeisti bħal Abû Lahab u Abû Jahl, li kienu mill-kbarat tal-politeisti, kienu jaslu minnufih u jgħidu lin-negozjanti: “O negozjanti! Għollu ħafna l-prezzijiet lill-Kumpanni ta’ Muhammad, biex minħabba l-għola ħadd ma jkun jista’ jixtri xejn! Jekk għalhekk il-merkanzija tagħkom tibqa’ ma tinbiegħx, aħna lesti nixtruha kollha.” U n-negozjanti kienu jitolbu prezzijiet għoljin għall-merkanzija tagħhom, u l-Musulmani kienu jerġgħu lura mingħajr ma jixtru xejn…

F’din it-triq, il-Profeta maħbub tagħna, ommna Hazreti Khadîja u Abû Bakr as-Siddîq nefqu ġidhom kollu u ppruvaw isikktu l-biki tat-tfal, li minħabba l-ġuħ kien jitla’ sas-sema. Kienu jitimgħuhom qoxra tas-siġar, għeruq tal-ħaxix, u anki biċċiet ta’ ġild niexef. L-ommijiet u l-missirijiet, mill-għeja, saru ġilda u għadam. Il-Kumpanni nobbli, b’Sidna l-Profeta fuq quddiem, kienu jorbtu l-ġebel ma’ żaqqhom imbierka minħabba l-ġuħ. Jekk xi politeista kien iħenn u jġib xi ħaġa bil-moħbi, kienu jsawtuh u jinsultawh bl-aħrax. Fi kliem ieħor, kull dieħel u ħiereġ kien inqata’, u l-fidili sabu ruħhom f’qagħda iebsa ħafna.

Il-politeisti baqgħu jistennew li wlied Hâshim, taħt din il-krudeltà kiefra, jiġu f’sensihom u li Abû Tâlib jagħtihom lil Sidna l-Profeta. Iżda l-Musulmani fil-kwartier ta’ Abû Tâlib, għall-kuntrarju ta’ dak li kienu jaħsbu huma, kienu jħarsu lil Sidna l-Profeta u jieħdu kull prekawzjoni biex ma jiġrilu xejn ħażin. Biex jilqa’ għal xi attentat, Abû Tâlib kien iqiegħed għassiesa, li jinbidlu bejniethom, fil-post fejn kien jorqod Rasûlullah, u hekk kien jagħmel li jorqod fis-sliem f’daru. U Sidna l-Profeta, bla ma jibża’ minn xejn, ma kien jaħli lanqas waqt; kien iwettaq l-ordni ta’ Alla l-Għoli u jxerred l-Iżlam. Billi kien isejjaħ lin-nies għar-reliġjon, kien jistinka biex ikun il-mezz li jsalvahom minn Jahannam, u bil-paċenzja baqa’ jagħtihom il-parir. Biex il-politeisti ta’ Quraysh ukoll, li kienu jsejħulu giddieb, jifhmu x’inhu l-ġuħ, Rasûlullah darba għamel din it-talba: “O Alla! Bħas-seba’ snin ta’ nixfa fi żmien Yûsuf (‘alaihis-salâm), ibgħat fuqhom ukoll seba’ snin ta’ kastig bin-nixfa, u hekk għinni!” Fil-jiem ta’ wara ma niżlet lanqas qatra xita mis-sema. L-art inħarqet bin-nixfa. Fuq l-art ma baqgħet ebda traċċa ta’ ħdura. Il-politeisti ta’ Quraysh ma kinux jafu x’laqathom. Ippruvaw jeħilsu mill-mewt billi jieklu l-karkassi tal-bhejjem li mietu bil-ġuħ u ġlud tal-klieb jintnu.

Uliedhom ukoll bdew jibku u jgħajtu bil-ġuħ. Ħafna minnhom mietu bil-ġuħ. Meta, mill-ġuħ, kienu jħarsu lejn is-sema, kienu jaraw qisu duħħan għatta kull naħa. Kienu qishom ġew f’sensihom u fehmu kemm kienet kbira l-krudeltà li għamlu. Minn fosthom bagħtu lil Abû Sufyân għand Sidna l-Profeta. Abû Sufyân ġie, ħalef u qal: “O Muhammad! Int tgħid li ntbgħatt bħala ħniena għad-dinjiet, tordnalna nemmnu f’Alla u nħarsu d-drittijiet tal-qraba. Iżda l-poplu tiegħek qiegħed jintemm u jmut bin-nixfa u bil-ġuħ. Itlob lir-Rabb tiegħek biex ineħħi minn fuqna din id-diżgrazzja; Alla jilqa’ t-talba li tagħmel int. Jekk tagħmel din it-talba, ilkoll nemmnu!…”

Hekk, wara li warrbu l-krudeltà u t-torturi tagħhom, sabu ruħhom fl-inkwiet u bdew jitolbu bil-ħniena lil Rasûlullah. Sidna l-Profeta ma tefagħlhomx f’wiċċhom dak li għamlu; għall-kliem tagħhom “Se nemmnu”, għolla jdejh imbierka u għamel talba lil Janâb al-Haqq. Alla l-Għoli laqa’ t-talba tal-Habîb Tiegħu u bagħat xita qawwija fuq Mekka; l-art xorbot l-ilma u l-pjanti bdew jiħdiru. Għalkemm il-politeisti ħelsu min-nixfa u mill-ġuħ, insew il-kelma li taw u baqgħu jinsistu fil-kufr (nuqqas ta’ fidi)…

Alla l-Għoli wieġibhom fil-versi nobbli li bagħat; qal, fit-tifsira tagħhom: “Iżda huma (la jemmnu f’Alla l-Għoli u lanqas f’Muhammad ‘alaihis-salâm; dwar il-Qur’ân al-karîm, l-âkhirat u l-qawmien mill-mewt…) jinsabu fid-dubju u qegħdin jilagħbu. Mela int (O Habîb Tiegħi!) stenna l-jum meta s-sema jġib duħħan li jidher ċar. Dak id-duħħan jgħatti lin-nies kollha. Dan huwa turment iebes ħafna! (In-nies jgħidu:) ‘O Rabb tagħna, neħħi minn fuqna dan it-turment, aħna żgur se nemmnu!’ Imma kif se jifhmu u jieħdu t-tagħlima dakinhar, meta diġà ġiehom profeta li jfisser il-verità? Imbagħad dawrulu daharhom u qalu: ‘Dan miġnun li xi ħadd għallmu.’ Meta Aħna nneħħu ftit dan it-turment, intom terġgħu lura għall-qagħda ta’ qabel. Fil-jum meta naqbduhom bl-aħrax (f’jum Badr), Aħna żgur nieħdu l-vendetta. Għall-ġieħ tal-għoli Tagħna, Aħna qabilhom (qabel il-politeisti ta’ Quraysh) ġarrabna l-poplu tal-Fir’awn. Ġiehom mingħandna profeta nobbli (li huwa Mûsâ ‘alaihis-salâm). Qalilhom: ‘Agħtuni lill-qaddejja ta’ Alla (ulied Isrâ’îl). (Ibgħatuhom miegħi. Ħalluhom, titturmentawhomx.) Jien tabilħaqq profeta fidil mibgħut lilkom bil-wahy minn Alla l-Għoli. Titkabbrux fuq Alla l-Għoli. Għax jien ġejtkom bi prova li turi li s-sejħa tiegħi hija vera, b’miraklu ċar. Kunu afu li jiena nfittex il-kenn f’Alla l-Għoli, ir-Rabb tiegħi u tagħkom, biex ma tħaġġrunix u toqtluni; Hu jħarisni. Jekk ma tikkonfermawnix u ma temmnux fija, mela ħalluni bi kwieti. (Ma nistennix ġid mingħandkom; mill-inqas il-ħażen tagħkom ma jmissnix.)’ (Billi mhux biss ma emmnux u qalulu giddieb, iżda bdew ukoll idejquh u jitturmentawh,) Mûsâ (’alaihis-salâm) talab lil Alla l-Għoli u qal: ‘O Rabb tiegħi! Dawn huma poplu li jinsisti fil-kufr.’ Alla l-Għoli bagħatlu l-wahy u qal: ’Oħroġ billejl (mill-Eġittu) mal-qaddejja Tiegħi (ulied Isrâ’îl)! Meta l-Fir’awn u s-segwaċi tiegħu jisimgħu li ħriġtu, żgur jiġru warajkom. Meta taqsam il-baħar mal-poplu, ħallih kalm kif inhu (terġax tolqtu bil-bastun u tagħlaqx it-toroq li nfetħu; ħallihom miftuħa). Għax il-Fir’awn u l-armata tiegħu jidħlu f’dawk it-toroq u jingħerqu, jegħrqu.’”2

It-tneħħija tal-assedju

Il-politeisti ċaħdu l-kliem tagħhom “Se nemmnu” u reġgħu bdew bil-krudeltà. Darba Alla l-Għoli għarraf lil Sidna l-Profeta bil-wahy “li Hu bagħat dudu (susa) fuq il-ftehim imdendel mal-Kâ’ba, u li dak id-dudu kiel dak kollu li kien miktub ħlief l-isem ta’ Alla l-Għoli”. Sidna l-Profeta qal lil Abû Tâlib: “O ziju! Alla l-Għoli, ir-Rabb tiegħi, bagħat dudu fuq il-ftehim ta’ Quraysh. Minn dak kollu li kien miktub fih – krudeltà, qtugħ tar-rabtiet tal-qraba, kalunnji… – ma ħalla xejn ħlief l-isem ta’ Alla l-Għoli; qered kollox.”

“O Alla! Bħas-seba’ snin ta’ nixfa fi żmien Yûsuf (‘alaihis-salâm), ibgħat fuqhom ukoll seba’ snin ta’ kastig bin-nixfa, u hekk għinni!” Hadîth sharîf

Meta Abû Tâlib staqsieh: “Ir-Rabb tiegħek għarrfek b’dan?”, Sidna l-Profeta wieġeb: “Iva.” Imbagħad Abû Tâlib qal: “Nixhed li int dejjem tgħid il-verità biss.” Minnufih libes u mar sal-Kâ’ba. Il-kbarat tal-politeisti kienu bilqiegħda hemm. Meta raw lil Abû Tâlib ġej, qalu: “Żgur ġej jagħtina lil Muhammad!..” Meta Abû Tâlib wasal ħdejhom, qal: “O nies ta’ Quraysh! In-neputi tiegħi, al-Amîn, li qatt ma gideb, għarrafni li dudu kiel dak kollu li hemm miktub fil-karta li ktibtu, ħlief l-isem ta’ Alla l-Għoli. Ejja, ġibu dik il-karta li ktibtu kontrina, ħa naraw!.. Jekk dan il-kliem huwa minnu, naħlef li lkoll se nħarsuh sa ma mmutu! U intom ukoll, issa ieqfu minn din il-krudeltà u minn dan l-għemil ħażin…” Il-politeisti, imqanqlin, niżżlu l-karta minn mal-ħajt tal-Kâ’ba u ġabuha. Meta Abû Tâlib qal: “Aqrawha!”, wieħed minnhom fetaħ il-karta biex jaqraha, u ra li kollox kien tħassar ħlief il-kliem “Bismika Allâhumma”.3 Il-politeisti ma kinux jafu x’jgħidu jew x’jagħmlu. Billi xi wħud minnhom irtiraw, neħħew dan l-assedju iebes, li kien dam tliet snin, ġab tbatijiet li ma jintesewx u fetaħ ġrieħi fondi fil-qlub. Iżda mill-għedewwa tagħhom ma waqfu xejn; anzi, urew aktar ħruxija. Ippruvaw b’kull mod iwaqqfu t-tixrid tal-Iżlam. Minkejja l-isforzi kollha tagħhom, l-Iżlam kien qiegħed jinfirex malajr: il-Profeta maħbub tagħna Muhammad ‘alaihis-salâm kien jistinka biex isalva lin-nies li kienu qegħdin jegħrqu fid-dlam (zulma) taż-żmien tal-Jâhiliyya, u kien iwassalhom għall-hena veru. Dawk li laħqu dan il-hena kienu jroddu ħajr għall-grazzja kbira li kisbu, u ma kienu jaqtgħu qalbhom xejn quddiem l-insulti u t-torturi tal-politeisti. Ħafna qlub, li raw il-mirakli ta’ Muhammad ’alaihis-salâm u s-sodizza tal-Musulmani fir-reliġjon tagħhom, iddawlu bin-nûr tal-Iżlam.

Il-qsim tal-qamar

Wieħed mill-mirakli kbar ta’ Sidna l-Profeta huwa l-qsim tal-qamar. Grupp ta’ politeisti, fosthom Abû Jahl u Walîd ibn Mughîra, qalu lil Rasûl al-akram (sallallâhu ’alaihi wa sallam): “Jekk int tabilħaqq profeta, aqsam il-qamar fi tnejn, b’mod li nofsu jidher fuq il-Muntanja Qu’ayqi’ân u n-nofs l-ieħor fuq il-Muntanja Abû Qubays!..” Rasûlullah qal: “Jekk nagħmel dan, temmnu?” Qalu: “Iva, nemmnu.” Rasûlullah talab lil Alla l-Għoli biex il-qamar jinqasam. Jabrâîl ’alaihis-salâm minnufih ġie għand il-Profeta maħbub tagħna u qal: “O Muhammad! Għarraf lin-nies ta’ Mekka biex illejla jaraw il-miraklu.” Sidna l-Profeta ħabbar li fil-lejl tal-erbatax tax-xahar, meta l-qamar ikun mimli (badr), jiġifieri meta jkun tond għal kollox u fl-aqwa dawl tiegħu, il-qamar kien se jinqasam fi tnejn, u li min irid jieħu tagħlima għandu jħares. Dak il-lejl, meta l-Profeta maħbub tagħna pponta b’subgħu mbierek, il-qamar inqasam fi tnejn. Biċċa minnu dehret fuq il-Muntanja Abû Qubays, u l-oħra fuq il-Muntanja Qu’ayqi’ân. Imbagħad il-biċċiet reġgħu ngħaqdu fis-sema.

Rasûlullah qal: “O Abû Salama ibn Abdulasad, o Arqam ibn Abil-Arqam! Kunu xhieda!”, u mbagħad qal ukoll lill-Kumpanni l-oħra li kienu miegħu: “Kunu xhieda!” U l-politeisti raw b’għajnejhom miraklu ċar ieħor. Iżda mhux biss ma żammewx kelmithom u ma emmnux, iżda, biex iwaqqfu lil oħrajn milli jemmnu, qalu: “Dan mhu xejn ħlief is-seħer ta’ Muhammad fuqna! Imma n-nies kollha ma jistax isaħħarhom!.. Ejja nistaqsu wkoll lin-nies li jiġu minn postijiet oħra. Ħa naraw, rawx huma wkoll l-istess ħaġa. Jekk rawha, il-pretensjoni ta’ Muhammad li hu profeta hija vera. Inkella, dan huwa seħer.” Staqsew lil dawk li kienu jiġu, u saħansitra bagħtu nies f’postijiet oħra biex jistaqsu. Mingħand kulħadd semgħu l-istess ħaġa: “Iva, dak il-lejl rajna l-qamar jinqasam fi tnejn!” Iżda xorta reġgħu ċaħdu. Fuq quddiem ta’ dawk li ċaħdu kien hemm Abû Jahl. Biex in-nies ma jiksbux il-grazzja tal-fidi, kien iħassar il-qlub billi jgħid: “Is-seħer tal-iltim ta’ Abû Tâlib laħaq saħansitra s-sema!..”4 Minħabba din iċ-ċaħda tiegħu, Alla l-Għoli bagħat versi nobbli li fit-tifsira tagħhom jgħidu:

“Is-Siegħa (il-qiyâmat) resqet u l-qamar inqasam (fi tnejn). Kull meta huma (dawk ta’ Quraysh li ma jemmnux) jaraw miraklu (li juri l-profezija ta’ Muhammad ‘alaihis-salâm), idawru wiċċhom (milli jaħsbu fuqu u milli jemmnu) u jgħidu: ‘Dan seħer li jibqa’ għaddej (bla waqfien, li jħaddan kollox, qawwi).’ U huma (lill-Profeta jew il-miraklu) qalulu gidba, u marru wara l-ġibdiet tagħhom (wara x-xewqat u l-kapriċċi tan-nafs tagħhom). Iżda kull ħaġa tasal għat-tmiem (li lejh hija mexxija) u ssib postha. Naħlef li waslulhom (lill-politeisti ta’ Mekka) ħafna aħbarijiet importanti (ordnijiet u projbizzjonijiet) li kellhom iżommuhom lura (mill-ħażen). (Dawn l-ordnijiet u t-tagħrif) – huma għerf sħiħ. Iżda l-profeti, it-twissijiet u t-theddid ma jiswew xejn (għalihom). Mela int ukoll (O Habîb Tiegħi, jekk jibqgħu jinsistu fiċ-ċaħda) dawwar wiċċek minnhom. Fil-jum meta dak li jsejjaħ (Isrâfîl ‘alaihis-salâm) isejħilhom għal ħaġa li qatt ma dehret u mhix magħrufa (għall-mahshar, għall-kont), joħorġu mill-oqbra b’għajnejhom baxxi u umiljati (ma jafux fejn sejrin mill-biża’ u mit-twerwir), bħal ġurati mxerrdin. Dawk li ma jemmnux, (b’rashom baxxa) jiġru lejn dak li jsejjaħ u jgħidu: ‘X’jum iebes u diffiċli dan għalina!’”5

Jalla r-Rabb tiegħi jagħtikom il-hidâya lilkom ukoll

Wara li ntemm l-imblokk ta’ tliet snin li l-politeisti kienu għamlu fuq il-Musulmani, ġie għand Rasûlullah grupp minn Najrân. Kienu madwar għoxrin; kienu semgħu bl-Iżlam mingħand il-Kumpanni nobbli li kienu għamlu l-Ħiġra lejn l-Abissinja, u ġew Mekka biex jitgħallmu l-Iżlam u jiksbu l-hena li jaraw lil Sidna l-Profeta. Iltaqgħu ma’ Rasûlullah ħdejn il-Kâ’ba l-Imqaddsa. Għamlu ħafna mistoqsijiet u ħadu tweġibiet aktar sbieħ u perfetti milli xtaqu. Il-politeisti ta’ Quraysh kienu qegħdin jarawhom mill-ġenb. Il-Profeta maħbub tagħna, li ntbagħat bħala ħniena għad-dinjiet, qrailhom xi versi nobbli mill-Qur’ân al-karîm. Dan qanqalhom ħafna; ma setgħux iżommu d-dmugħ u bkew. Imbagħad, fuq l-istedina ta’ Sidna l-Profeta, qalu l-Kalima ash-shahâda b’ferħ kbir u ngħataw l-unur li jsiru Musulmani. Meta talbu l-permess biex jerġgħu lura lejn pajjiżhom, ġie ħdejhom Abû Jahl u lissen kliem ta’ insult: “Qatt ma rajna lil xi ħadd iblah daqskom!.. Biżżejjed qgħadtu ħdejh darba waħda, u tlaqtu r-reliġjon tagħkom u emmintu kull ma qal!..” Dawn in-nies, li kienu għadhom kemm ingħataw l-unur li jsiru mill-Kumpanni, wieġbu: “Nixtiequ li Alla l-Għoli jagħtikom il-hidâya (it-triq it-tajba) lilkom ukoll. L-insult u l-injoranza li wrejtu magħna, aħna ma nagħmluhomx magħkom. Wara kollox, aħna ma ksirna ebda dritt tagħkom. Iżda kunu afu sew li, minħabba l-kliem ta’ ftit injoranti, qatt ma rridu nitilfu din il-grazzja kbira li ksibna, u ma nitilqux din ir-reliġjon tal-verità.”6

“O ziju! Alla l-Għoli, ir-Rabb tiegħi, bagħat dudu fuq il-ftehim ta’ Quraysh. Minn dak kollu li kien miktub fih – krudeltà, qtugħ tar-rabtiet tal-qraba, kalunnji… – ma ħalla xejn ħlief l-isem ta’ Alla l-Għoli; qered kollox” Hadîth sharîf

Alla l-Għoli, fil-versi nobbli li bagħat fuq din il-ġrajja, qal, fit-tifsira tagħhom: “Dawk li lilhom tajna l-Ktieb qabel dan (qabel il-Qur’ân al-karîm) jemmnu fih (fil-Qur’ân al-karîm). U meta dan (il-Qur’ân al-karîm) jinqara lilhom, jgħidu: ’Emminna fih. M’hemmx dubju li dan huwa l-verità (li ġejja) mir-Rabb tagħna. Tabilħaqq, aħna diġà konna Musulmani qabel dan.’ Dawn jingħataw il-ħlas tagħhom darbtejn, għax kellhom il-paċenzja (u baqgħu sodi). Huma jwarrbu l-ħażen bit-tajjeb. Jonfqu (fit-tajjeb) minn dak li tajniehom bħala rizq. U meta jisimgħu kliem ikrah, iwarrbu wiċċhom minnu u jgħidu: ’L-għemejjel tagħna huma tagħna u l-għemejjel tagħkom huma tagħkom. Is-sliem għalikom (kunu fis-sigurtà minna). Aħna ma nfittxux lill-injoranti (u ma rridux il-ħbiberija tagħhom).’”7

QASÎDA TAL-ILMA8
Tferrax, għajn, id-dmugħ fuq in-nar ta’ qalbi – għalxejn l-ilma,
Lil nar mixgħul daqshekk ma jagħtih fejqan l-ilma.
Ma nafx jekk il-qobba tas-sema li ddur għandhiex il-lewn tal-ilma,
Jew jekk mill-għajnejn tiegħi l-qobba tas-sema għattiha l-ilma.
Mhux ta’ b’xejn jekk qalbi tinqasam mill-ħlewwa tax-xabla tiegħek,
Għax minn fejn jgħaddi, fil-ħajt iħalli x-xquq l-ilma.
Il-qalb midruba titkellem bil-biża’ fuq il-ponta tal-vleġġa tiegħek9,
Għax bil-galbu jixrob il-midrub meta jingħata l-ilma.
Ħalli l-ġardinar jitfa’ l-ġnien tal-ward fl-ilma u ma jitħabatx,
Ebda warda ma tiftaħ bħal wiċċek, ukoll jekk elf ġnien jasqihom l-ilma.
L-ebda kittieb ma jista’ jpinġi s-sbuħija perfetta tiegħek,
Ukoll jekk iħares bħall-pinna sa ma jinżel f’għajnejh l-ilma l-iswed.
X’fiha jekk ix-xagħar ta’ għajnejja jixxarrab bit-tifkira ta’ wiċċek,
Ma jintilifx, bit-tama tal-warda, meta x-xewka tingħata l-ilma.
F’jum in-niket tiċħadx lill-qalb marida l-ħarsa tiegħek bħal xabla,
Għemil tajjeb li lill-marid fil-lejl mudlam tagħtih l-ilma.
O qalb, itlob il-ponta tal-vleġġa tiegħu, itfi l-ħruq tal-firda,
Għandi l-għatx; f’dan id-deżert ħa jfittxuli l-ilma.
Bħalma l-axxeti jixxennqu għall-Kawthar, hekk jien għal xufftejk,
Bħalma lis-sakran jogħġbu l-inbid, u lil min hu f’sensih l-ilma.
Lejn il-kwartier tiegħek, ġnien ta’ Jannah, bla waqfien jiġri,
Donnu ħabb lil dik iċ-ċipressa ta’ mixja ħelwa l-ilma.
Se nsir trab u fil-kwartier tiegħu nagħlaqlu t-triq,
Ma nħallihx jasal hemm, għax ir-rivali tiegħi hu l-ilma.
O ħbieb, jekk immut bix-xewqa li nbus idu,
Agħmlu buqar mit-trab tiegħi, u bih jasal għand il-Maħbub l-ilma.

“Dawk li lilhom tajna l-Ktieb qabel dan jemmnu fih. U meta dan (il-Qur’ân al-karîm) jinqara lilhom, jgħidu: ‘Emminna fih. M’hemmx dubju li dan huwa l-verità (li ġejja) mir-Rabb tagħna. Tabilħaqq, aħna diġà konna Musulmani qabel dan’” Al-Qasas: 52–53

Jannat al-Mu’allâ

Iċ-ċimiterju fejn kienu jinsabu l-mawżolej ta’ ħafna mill-Kumpanni nobbli, l-ewwel nett ta’ ommna Hazreti Khadîja (radiyallâhu ’anhâ). Illum dawn il-mawżolej ma jistgħux jidhru aktar. Sfortunatament, dawn il-fdalijiet storiċi sbieħ twaqqgħu kollha.