Il-vjaġġ minn Mekka għal Tâ’if

Is-sejħa tiegħu lin-nies ta’ Tâ’if għall-fidi

Għalkemm il-politeisti kienu raw ħafna mirakli tal-Profeta maħbub tagħna, minħabba l-ebusija ta’ rashom ma kinux jemmnu; barra minn hekk, ma kinux jieqfu jdejqu u jitturmentaw lil uliedhom, lil ħuthom, lil qrabathom u lil ħbiebhom li saru Musulmani. Il-krudeltà u t-torturi tagħhom, li kienu dejjem isiru aktar ħorox, nikktu ħafna lill-Profeta maħbub tagħna. Ħaseb li jmur Tâ’if, li tinsab qrib Mekka, u jistieden lin-nies tagħha għall-Iżlam. Għalhekk ħa miegħu lil Zayd ibn Hâritha u mar Tâ’if.

Iltaqa’ mal-kbarat ta’ Tâ’if, ulied Amr: Abd Yâlîl, Habîb u Mas’ûd. Fissrilhom l-Iżlam u talabhom jemmnu f’Alla l-Għoli. Huma mhux biss ma emmnux, iżda wkoll insultawh, u barra minn hekk qalulu: “Alla l-Għoli ma sab lil ħadd ieħor ħliefek biex jibgħatu bħala profeta? Alla l-Għoli m’għandux il-qawwa jibgħat lil xi ħadd ieħor ħliefek bħala profeta? Oħroġ minn pajjiżna u mur fejn trid!.. Il-poplu tiegħek ma aċċettax dak li tgħid, u għalhekk ġejt hawn, hux? Naħilfu li aħna wkoll se nżommu ’l bogħod minnek. Ebda talba tiegħek ma naċċettaw.”

Rasûlullah (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) telaq minn għandhom imnikket. Għal għaxart ijiem jew għal xahar stieden lit-tribù ta’ Thaqîf għall-Iżlam, iżda mhux biss ħadd minnhom ma emmen, iżda wkoll iddieħku bih, ittorturawh u għajtu warajh biex jidħku bih. Qiegħdu t-tfal u ż-żgħażagħ f’ringiela mal-ġnub tat-triq li minnha kien se jgħaddi, u ġegħluhom jattakkawh u jħaġġruh. Hazreti Zayd kien jagħmel ġismu tarka għal Sidna l-Profeta kontra l-ġebel li kienu jwaddbu ż-żgħażagħ ta’ Tâ’if, u kien jistinka biex ma jiġrilu ebda ħsara. Hazreti Zayd kien idur madwar il-Profeta maħbub tagħna u jitħabat biex il-ġebel ma jmissux. Biex ma ssir ebda ħsara lill-ġisem imbierek tiegħu, ma kienx jagħti kas tal-ġebel li kien jolqtu lilu. Ma kienx qiegħed jistenna, eżatt f’dawn il-jiem, l-okkażjoni biex jagħti ħajtu? Ara, issa kienu qegħdin iħaġġru lil Sid id-dinjiet u, billi jdejquh u jitturmentawh, jippruvaw ikeċċuh minn arthom.

Kemm aktar Hazreti Zayd kien jiġri lejn ix-xellug u lejn il-lemin biex iħares lil Sidna l-Profeta, aktar kien jolqtu l-ġebel, ġebla wara l-oħra, f’rasu, f’ġismu u f’riġlejh. Għalhekk Hazreti Zayd kien kollu demm. Kien qiegħed jagħmel kull ma jista’ biex iħares lill-Profeta maħbub tiegħu, u kien jgħajjat bl-ogħla leħen lill-kiefra li kienu jwaddbu l-ġebel: “Ieqfu!.. Tolqtux! Hu Sid id-dinjiet! Hu Rasûlullah! Qattgħu lil ġismi biċċiet, basta l-Profeta tagħna ma jiġrilu xejn!” Il-ġebel li kien jgħaddi minn fuq Zayd ibn Hâritha u jolqot lil Rasûlullah ħalla saqajh imbierka mgħarrqa fid-demm.

Imnikket, għajjien u midrub, il-Profeta maħbub tagħna resaq qrib għalqa tad-dwieli ta’ żewġt aħwa jisimhom Utba u Shayba. Hemm, Rasûlullah, li għalih il-fidili kollha jixtiequ jagħtu ħajjithom, mesaħ id-demm li kien nieżel minn saqajh imbierka.

Għamel il-wudû’ u, taħt siġra, għamel salât ta’ żewġ rak’ât. Imbagħad għolla jdejh imbierka u beda jitlob bil-ħniena lir-Rabb tiegħu.

Is-sidien tal-għalqa kienu qegħdin jaraw dan. Raw x’kien ġara lil Rasûlullah u kienu xhieda tal-waħda tiegħu f’art barranija. Qamet fihom il-ħniena. Bagħtulu l-għeneb mal-ilsir tagħhom, jismu Addâs. Meta beda jiekol l-għeneb, il-Profeta maħbub tagħna qal il-basmala (Bismillâhir-rahmânir-rahîm). L-ilsir li ġab l-għeneb kien Nisrani. Meta sema’ l-basmala, stagħġeb u staqsa: “Ili snin hawn, u qatt ma smajt kliem bħal dan mingħand ħadd. X’kelma hi din?”

Rasûlullah staqsieh: “Minn fejn int?” Addâs qal: “Jien minn Ninwa.” Rasûlullah qal: “Mela int mill-pajjiż ta’ Yûnus (’alaihis-salâm).” Addâs qal: “Minn fejn taf int lil Yûnus? Hawn ħadd ma jafu.” Rasûlullah qal: “Hu ħija. Kien profeta, bħali.”

Addâs qal: “Sid dan il-wiċċ sabiħ u ta’ dan il-kliem ħelu ma jistax ikun giddieb. Jiena emmint li int ir-Rasûl ta’ Alla.” Sar Musulman u qal: “O Rasûlallah! Għal snin twal qdejt bħala lsir lil dawn il-kiefra, lil dawn il-giddieba. Jieklu d-dritt ta’ kulħadd. Iqarrqu b’kulħadd. M’għandhom ebda naħa tajba. Biex jiġbru l-ġid ta’ din id-dinja u jissodisfaw ix-xewqat tagħhom, lesti jagħmlu kull baxxezza. Jien nobgħodhom. Irrid niġi miegħek, nieħu l-unur li naqdik, insir jien il-mira tan-nuqqas ta’ rispett li l-injoranti u l-boloh jagħmlu miegħek, u nagħti ħajti biex inħares il-ġisem imbierek tiegħek.”2

Rasûlullah tbissem u qal: “Għalissa ibqa’ mas-sidien tiegħek! Ftit żmien ieħor tisma’ ismi kullimkien. Dakinhar ejja għandi.”

“Ieqfu!.. Tolqtux! Hu Sid id-dinjiet! Hu Rasûlullah! Qattgħu lil ġismi biċċiet, basta l-Profeta tagħna ma jiġrilu xejn!” Zayd ibn Hâritha (radiyallâhu ’anh)

Wara li strieħu ftit, qabdu t-triq lejn Mekka. Meta kienu fadlilhom jumejn mixi biex jaslu Mekka, ra li sħaba kienet qiegħda tagħmlilhom id-dell. Meta ħares sewwa, fehem li kien Jabrâîl ’alaihis-salâm. Din il-ġrajja l-Profeta maħbub tagħna rrakkontaha wara lil ommna Âisha as-Siddîqa.

F’“Sahîh al-Bukhârî” u fil-“Musnad” ta’ Ahmad ibn Hanbal jingħad dan: darba ommna Hazreti Âisha staqsiet: “O Rasûlallah! Għaddejt minn xi jum aktar iebes minn jum Uhud?” Rasûlullah wieġeb hekk: “Wallahi, mill-poplu tiegħek ġarrabt tbatija li ma ġarrabtx mingħand dawk li ma jemmnux fil-Ghazâ ta’ Uhud. Meta offrejt lili nnifsi lil Ibn Abd Yâlîl ibn Abd Kulâl (jiġifieri meta għarraftu bil-profezija tiegħi u stedintu għar-reliġjon), ma aċċettax. Tlaqt minn għandhom b’tant dwejjaq li ma ġejtx f’sensija sa ma wasalt fil-post jismu Qarn ath-Tha’âlib. Hemm għollejt rasi. Rajt sħaba tagħmilli d-dell. Ħarist, u ġewwa s-sħaba kien hemm Jabrâîl (’alaihis-salâm). Sejħilli u qal: ‘O Muhammad! Haqq ta’âlâ sema’ dak li qal il-poplu tiegħek dwarek. Sar jaf ukoll li ma jridux iħarsuk. Bagħatlek dan l-anġlu inkarigat mill-muntanji, biex tordnalu kull ma trid.’ U dak l-anġlu wkoll sejħili, sellimli u qal: ’O Muhammad! Kif qallek Jabrâîl, Haqq ta’âlâ bagħatni għandek, lili, l-anġlu tal-muntanji, biex tordnali kull ma trid. Jien lest għall-ordni tiegħek. Jekk trid li dawn iż-żewġ muntanji wieqfa (il-Muntanja Qu’ayqi’ân u l-Muntanja Abû Qubays) jingħaqdu ma’ xulxin b’mod li jagħlqu fuq in-nies ta’ Mekka (u jgħaffġu għal kollox lill-politeisti), ordnali u ngħaqqadhom.’ Jien ma qbiltx, iżda għidt: ’(Le! Jien intbgħatt bħala ħniena għad-dinjiet.) Jien nitlob li Alla l-Għoli joħroġ min-nisel ta’ dawn il-politeisti ġenerazzjoni li tagħmel ‘ibâda lil Janâb al-Haqq biss u ma tagħti ebda sieħeb lil Alla l-Għoli.’”

Waqt li kien qiegħed jerġa’ lura minn Tâ’if lejn Mekka, Sidna l-Profeta strieħ ftit f’post jismu Nakhla. F’ħin minnhom qam jagħmel is-salât. Grupp ta’ ġinn ta’ Nusaybîn, li kienu għaddejjin minn hemm, semgħu l-versi tal-Qur’ân al-karîm li kien qiegħed jaqra l-Profeta maħbub tagħna, u waqfu jisimgħu. Imbagħad tkellmu ma’ Sidna l-Profeta u saru Musulmani. Sidna l-Profeta qalilhom: “Meta tmorru għand il-poplu tagħkom, għidulhom ukoll bl-istedina tiegħi għall-fidi. Stiednuhom ukoll għall-fidi.”

Meta dawk il-ġinn marru għand il-poplu tagħhom u għarrfuhom b’dan, il-ġinn kollha li semgħu emmnu.3 Dan jingħad fil-Qur’ân al-karîm, fis-Sûrah al-Jinn, u fil-kotba magħrufa tal-hadîth sharîf bl-isem ta’ “Bukhârî” u “Muslim”.

Meta qorob lejn Mekka, il-fidili bagħtu jgħidu lil Rasûlullah: “Quraysh semgħu bit-trattament ħażin li għamlulek il-baxxi ta’ Tâ’if. Jekk tidħol issa, jistgħu jżidu l-krudeltà tagħhom.” Meta wasal sal-Muntanja Hirâ, Sidna l-Profeta bagħat raġel għand Suhayl ibn Amr biex jitolbu jdaħħlu taħt il-protezzjoni tiegħu. Billi dak l-isfortunat ma aċċettax, bagħat kelma lil Mut’im ibn Adî. Dan aċċetta t-talba. Habîb al-akram u Nabî al-muhtaram daħal Mekka taħt il-protezzjoni ta’ Mut’im ibn Adî. Mut’im għarraf b’dan ukoll lil Quraysh. Rasûlullah għamel it-tawâf madwar il-Bayt ash-sharîf u bies il-Hajar al-Aswad. Ftit jiem wara qal lil Mut’im: “Ma nibqax aktar taħt il-protezzjoni tiegħek.” Mut’im aċċetta. Janâb al-Haqq ħares lill-Habîb Tiegħu taħt il-protezzjoni Tiegħu.

Salvaw ruħkom billi tgħidu “Lâ ilâha illallâh”

Rasûl ‘alaihis-salâm baqa’ jistieden lin-nies għat-triq tal-verità. Għal dan, il-politeisti reġgħu qabżulhom u bdew jitturmentaw u jagħmlu krudeltà mal-Musulmani aktar minn qabel. Għalhekk Janâb al-Haqq ordna lil Sidna l-Profeta li, fi żmien iż-żjara tal-Kâ’ba, jiltaqa’ mat-tribujiet Għarab li kienu jiġu jżuruha u jistedinhom għall-Iżlam. Wara din l-ordni, il-Profeta maħbub tagħna beda jmur fil-fieri ta’ Dhul-Majâz, Ukâz u Majanna, li kienu jsiru madwar Mekka.

Kien imur hemm spiss u jistieden lit-tribujiet għall-uniċità ta’ Alla l-Għoli u biex jagħmlu ‘ibâda Lilu, u jgħidilhom jaċċettaw li hu profeta. Kien jgħarrafhom li, jekk jaċċettaw, Janâb al-Haqq jagħtihom Jannah. Sfortunatament, ħadd minnhom ma kien jagħti widen għal dawn l-istediniet, li Sidna l-Profeta kien jagħmel kważi jitlob bil-ħniena; xi wħud kienu jġibu ruħhom b’mod goff u jinsultawh, u oħrajn kienu jqarrsu wiċċhom u jgħidu kliem ikrah. U l-politeisti ta’ Quraysh kienu jimxu warajh u jħassru t-tribujiet li kien imur għandhom.

Skont ma rrakkontaw Imâm Ahmad, Bayhaqî, Tabarânî u Ibn Ishâq, Rabî’a ibn Abbâd qal hekk: “Kont żagħżugħ. Kont mort Minâ ma’ missieri. Rasûl ’alaihis-salâm kien imur fil-postijiet fejn kienu jieqfu t-tribujiet Għarab u jgħid: ‘O wlied it-tali! Jiena r-rasûl ta’ Alla l-Għoli, li jordnalkom tarmu dawn l-idoli li tqimu u tagħmlu ‘ibâda lil Alla l-Għoli mingħajr ma tagħtuh ebda sieħeb, li temmnu fija u tikkonfermawni, u li tħarsuni sakemm infisser u nwettaq id-dmir li bih intbgħatt minn Haqq ta’âlâ!…’

Warajh kien jimxi raġel ħarrax, b’xagħru mmaljat, u jgħid: ‘O wlied it-tali! Dan qiegħed iżommkom milli tqimu l-idoli tagħna Lât u Uzzâ, u qiegħed jistedinkom għal reliġjon li vvinta hu stess!.. Oqogħdu attenti! Tisimgħuhx u tobduhx!..’ Staqsejt lil missieri: ‘Min hu dan li miexi warajh?’ Qalli: ‘Dak zijuh Abû Lahab.’”

Tabarânî rrakkonta mingħand Târiq ibn Abdullah: “Rajt lil Rasûl ‘alaihis-salâm fil-fiera ta’ Dhul-Majâz. Biex jisimgħuh in-nies, kien isejħilhom b’leħen għoli: ’O nies! Għidu “Lâ ilâha illallâh” (m’hemmx alla ħlief Alla l-Għoli) u salvaw ruħkom!’ U raġel li kien jimxi warajh kien jitfgħalu f’riġlejh il-ġebel li jaqbad f’idejh u jgħid: ‘O nies! Temmnuhx!.. Oqogħdu attenti minnu! Għax hu giddieb!..’ Għalkemm il-ġebel li kien jolqtu kien ħariġlu d-demm minn saqajh imbierka, hu xorta baqa’ għaddej bl-istedina tiegħu, bla ma jaqta’ qalbu u bla ma jgħejja. In-nies staqsew: ‘Min hu dan iż-żagħżugħ?’ Xi ħadd wieġeb: ‘Żagħżugħ minn ulied Abdulmuttalib.’ Meta staqsew: ‘U min hu dak li qiegħed iwaddab il-ġebel?’, qal: ‘Zijuh Abû Lahab.’”

Imâm al-Bukhârî f’“at-Târîkh al-kabîr” u Tabarânî f’“al-Mu’jam al-kabîr” isemmu dan: Mudrik ibn Munîb irrakkonta mingħand missieru, u dan mingħand missieru, li qal: “Ġejt Minâ ma’ missieri u qgħadna hemm. Sibna grupp ta’ nies. Raġel kien qiegħed jgħidilhom: ‘O nies! Għidu Lâ ilâha illallâh u salvaw ruħkom!’ Xi wħud min-nies ta’ madwaru kienu jobżqulu f’dak il-wiċċ sabiħ tiegħu, oħrajn kienu jxerrdulu t-trab fuq rasu, u oħrajn kienu jisħtuh u jinsultawh b’kull xorta ta’ kliem. Dan dam sa nofsinhar. Imbagħad waslet hemm tifla żgħira b’reċipjent tal-ilma f’idha. Meta ratu f’dik il-qagħda, bdiet tibki. Dak ir-raġel xorob l-ilma, dar lejn it-tifla u qal: ‘Binti! Tibżax li missierek se jwaqqgħuh f’nassa u joqtluh, jew li se jitbaxxa!’ Imbagħad staqsejna lil dawk li kienu hemm: ‘Min hu dan, u min hi dik it-tifla?’ Qalu: ‘Dan hu Muhammad minn ulied Abdulmuttalib, u dik ta’ ħdejh hi bintu Zaynab.’”

“Hu (Yûnus ’alaihis-salâm) ħija. Kien profeta, bħali” Hadîth sharîf

Sa’îd ibn Yahyâ ibn Sa’îd Umawî, fil-ktieb “Maghâzî”, irrakkonta mingħand missieru. U dan irrakkonta mingħand Abû Nu’aym u mingħand Abdurrahmân Âmirî, u Abdurrahmân Âmirî mingħand ħafna nies. Huma qalu: darba l-Profeta maħbub tagħna (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) mar fil-fiera ta’ Ukâz. Wasal għand it-tribù ta’ Banî Âmir u staqsiehom: “O Banî Âmir! Kif inhi għandkom il-protezzjoni ta’ min jieħu kenn għandkom?” Huma qalu: “Ħadd ma jazzarda jgħidilna kelma, u ħadd ma jista’ jisħon man-nar tagħna mingħajr ma nkunu nafu!..” Sidna l-Profeta qal: “Jiena r-rasûl ta’ Alla l-Għoli. Jekk niġi għandkom, tħarsuni sakemm inwassal lin-nies id-dmir tal-profezija li tani r-Rabb tiegħi?” Staqsew: “Minn liema familja ta’ Quraysh int?” Meta Sidna l-Profeta qal: “Minn ulied Abdulmuttalib”, qalu: “Ladarba int minn ulied Abdulmuttalib, għaliex mhumiex iħarsuk huma?” Rasûlullah qal: “Huma kienu l-ewwel fost dawk li qaluli giddieb.” Il-grupp ta’ Banî Âmir qal: “O Muhammad! La se nwarrbuk, u lanqas se nemmnu f’dak li ġibt. Iżda se nħarsuk sakemm twassal lin-nies id-dmir tal-profezija tiegħek.”

Għal dan, Sidna l-Profeta qagħad bilqiegħda magħhom. F’dak il-ħin, wieħed mill-kbarat ta’ Banî Âmir, Bayhara ibn Fâris, temm ix-xiri u l-bejgħ tiegħu fil-fiera u ġie ħdejhom; waqt li ppunta lejn Sidna l-Profeta, staqsa lil dawk li kienu hemm: “Min hu dan?” Qalulu: “Dan Muhammad ibn Abdullah.” Meta Bayhara qal: “X’għandkom x’taqsmu miegħu, li qgħadtuh ħdejkom?”, qalu: “Ħa kenn għandna, jgħid li hu r-rasûl ta’ Alla, u qiegħed jitlobna nħarsuh sakemm iwassal lin-nies id-dmir tal-profezija.” Għal dan, Bayhara dar lejn Sidna l-Profeta u qal: “Li nħarsuk ifisser li nagħmlu sidirna mira għall-vleġeġ tal-Għarab kollha.” U lill-poplu tiegħu qal: “Ma hemmx tribù li reġgħet lura f’pajjiżha b’xi ħaġa agħar minn tagħkom. Mela intom se tiġġieldu kontra l-Għarab kollha u tagħmlu ġisimkom mira għall-vleġeġ tagħhom, ħa!.. Kieku l-poplu tiegħu ra xi ġid fih, kienu jħarsuh huma l-ewwel. Intom qegħdin tippruvaw tagħtu kenn u għajnuna lil bniedem li l-poplu tiegħu qallu giddieb u keċċieh minn ħdejh!.. Qegħdin taħsbuha ħażin ħafna!..”

Imbagħad dak ta’ xorti ħażina dar lejn il-Profeta maħbub tagħna u kellu l-wiċċ jgħid: “Itlaq minn fostna minnufih u erġa’ lura għand il-poplu tiegħek!.. Naħlef li, kieku ma kontx fost il-poplu tiegħi, issa stess kont naqtagħlek rasek!..” Wara dan il-kliem, Sid id-dinjiet, b’niket kbir, rikeb il-ġemel tiegħu. U dak l-isfaċċat Bayhara waqqa’ lil Rasûlullah minn fuq il-ġemel. Meta rat dan, mara mill-Kumpanni nobbli jisimha Dabâ’a bint Âmir għajjtet u sejħet lill-qraba tagħha: “Kif tistgħu taċċettaw dak li qiegħed isir lill-Habîb ta’ Alla l-Għoli? Ma hemm ħadd li, għall-ġieħ tiegħi, isalva lil Rasûlullah minn idejn dawn in-nies?” Tlieta minn ulied zijuha minnufih qabżu fuq Bayhara. Għalkemm tnejn mill-poplu ta’ Bayhara riedu jgħinuh, l-oħrajn qabdu lil Bayhara u lil dawk li kienu qegħdin jgħinuh u tawhom xebgħa ta’ swat. Il-Profeta maħbub tagħna, li kien qiegħed jara dan, għamel talba għal dawk it-tlieta li ġġieldu għalih: “O Rabb tiegħi! Agħti l-barka Tiegħek lil dawn in-nies!”, u għal Bayhara u għal dawk li għenuh: “O Rabb tiegħi! Biegħedhom mill-ħniena Tiegħek!”

Dawk li għalihom għamel it-talba t-tajba ngħataw l-unur li jsiru Musulmani, u l-oħrajn mietu bħala dawk li ma jemmnux. Meta n-nies tat-tribù ta’ Banî Âmir reġgħu lura f’pajjiżhom, irrakkontaw dak li ġralhom f’Mekka lil raġel xiħ mit-tribù tagħhom li kien qara l-kotba tas-sema. Meta dak ir-raġel sema’ isem Sidna l-Profeta, ċanfarhom: “O Banî Âmir! X’għamiltu? Ħadd minn ulied Ismâ’îl s’issa qatt ma qal b’mod falz li hu profeta. Bla dubju, dak li kien jgħid kien veru u l-verità. Din l-opportunità mitlufa issa diffiċli ħafna tirkuprawha!..”

Waqt li kien jitkellem ma’ Jabrâîl,
Ir-Rafraf ġie quddiemu u sellimlu,
Imbagħad ġarr lil dak is-sultân tad-dinja
U minnufih wasslu sas-Sidra.

“O nies! Għidu Lâ ilâha illallâh u salvaw ruħkom!” Hadîth sharîf

L-Isrâ’ u l-Mi’râj