IL-ĦIĠRA

Il-fatt li t-tribujiet ta’ Aws u Khazraj daħlu fl-Iżlam f’daqqa, u l-possibbiltà li l-Musulmani ta’ Mekka u ta’ Medina jingħaqdu, beżżgħu u rrabjaw ħafna lill-politeisti. L-imġiba tal-politeisti ta’ Mekka, li semgħu bit-tieni bay’a ta’ Aqaba, saret iebsa u perikoluża ħafna. Għall-Musulmani, li jibqgħu f’Mekka sar ħaġa li ma tinġarrx. Bl-aħħar bay’a ta’ Aqaba, Medina kienet saret il-post fejn il-Musulmani setgħu jsibu s-sliem u l-kenn. Riedu jsibu mod kif jagħmlu l-Ħiġra minn din il-belt u jmorru f’art fejn ikunu jistgħu jieħdu ftit nifs u jgħixu b’xi ftit ta’ libertà. Ressqu l-qagħda tagħhom quddiem Sidna l-Profeta (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) u talbuh il-permess għall-Ħiġra. Hu ta parir lill-Kumpanni tiegħu biex isabbru. Għax il-permess biex jitilqu minn Mekka kien għadu ma ġiex. Fl-aħħar wasal il-permess divin tant mixtieq għall-Ħiġra. Dakinhar il-Profeta maħbub tagħna ġie ferħan għand il-Kumpanni nobbli u qal: “Ġejt mgħarraf bil-post fejn se tagħmlu l-Ħiġra. Huwa Yathrib (Medina). Agħmlu l-Ħiġra lejn hemm. Hemmhekk ingħaqdu ma’ ħutkom il-Musulmani. Alla l-Għoli għamilhom ħutkom. Lil Yathrib (Medina) għamilha għalikom art fejn issibu s-sigurtà u s-sliem.” Bil-permess u bil-parir ta’ Rasûlullah, il-Musulmani bdew jagħmlu l-Ħiġra lejn Medina, grupp wara grupp.1 Sidna l-Profeta ordna b’mod strett lil dawk li kienu se jagħmlu l-Ħiġra biex joqogħdu għassa u attenti ħafna. Biex ma jiġbdux l-attenzjoni tal-politeisti, il-Musulmani kienu jitilqu f’karavani żgħar u jimxu kemm jista’ jkun bil-moħbi. Abû Salama, li kien l-ewwel wieħed li għamel il-Ħiġra lejn Medina, ġarrab ħafna ħażen mill-politeisti. Il-politeisti, li fehmu x’kien qiegħed jiġri biss wara xi żmien, bdew iġiegħlu lill-Musulmani li kienu telqu għall-Ħiġra jerġgħu lura kull meta jarawhom, jifirdu lin-nisa minn żwieġhom, jitfgħu l-ħabs lil dawk li setgħu jegħlbu, u jittorturawhom b’kull xorta ta’ mod. Kienu jagħmlulhom kull ħażen biex iwarrbuhom mir-reliġjon tagħhom. Iżda ma kinux jazzardaw joqtluhom, għax kienu jibżgħu li tqum gwerra ċivili. Minkejja kollox, il-Musulmani kienu jaħtfu kull opportunità u jitilqu lejn Medina. Darba, Hazreti Umar ukoll rabat ix-xabla ma’ qaddu. Ħa miegħu l-vleġeġ u l-lanza, u quddiem kulħadd għamel it-tawâf madwar il-Kâ’ba seba’ darbiet. Lill-politeisti li kienu hemm qalilhom b’leħen għoli: “Araw, jiena wkoll qiegħed nagħmel il-Ħiġra fit-triq ta’ Alla biex inħares ir-reliġjon tiegħi. Min irid li martu tibqa’ armla, uliedu jibqgħu iltiema u ommu tibki, ħa jiltaqa’ miegħi wara dan il-wied!…” B’hekk Hazreti Umar u madwar għoxrin Musulman telqu lejn Medina f’nofs in-nhar, bla ebda biża’. Minħabba l-biża’ li kellhom minnu, ħadd ma ssogra jmiss lil din il-karavana. Minn hemm ’il quddiem l-emigrazzjonijiet ma waqfux, u l-Kumpanni nobbli waslu Medina grupp wara grupp.

“Ġejt mgħarraf bil-post fejn se tagħmlu l-Ħiġra. Huwa Yathrib (Medina). Agħmlu l-Ħiġra lejn hemm” u “Hemmhekk ingħaqdu ma’ ħutkom il-Musulmani. Alla l-Għoli għamilhom ħutkom. Lil Yathrib (Medina) għamilha għalikom art fejn issibu s-sigurtà u s-sliem” Hadîth sharîf

It-triq tal-Ħiġra

Sadanittant Hazreti Abû Bakr ukoll talab il-permess għall-Ħiġra. Rasûl al-akram (sallallâhu ’alaihi wa sallam) qallu: “Sabbar. Nittama li Alla l-Għoli jagħti l-permess lili wkoll. Nagħmlu l-Ħiġra flimkien.” Meta Hazreti Abû Bakr staqsa: “Ommi u missieri jkunu sagrifiċċju għalik! Hemm tama bħal din?”, il-Profeta tagħna ferrħu billi qallu: “Iva, hemm.” Hazreti Abû Bakr xtara żewġ iġmla għal tmien mitt dirham u beda jistenna dak il-jum. F’Mekka issa kienu baqgħu biss il-Profeta maħbub tagħna, Hazreti Abû Bakr, Hazreti Alî, il-foqra, il-morda, ix-xjuħ u l-fidili li l-politeisti kienu tefgħuhom il-ħabs.

Min-naħa l-oħra, in-nies ta’ Medina (l-Ansâr) laqgħu u ospitaw tajjeb ħafna lin-nies ta’ Mekka li għamlu l-Ħiġra (l-Emigranti, il-Muhâjirûn). Bejniethom twieldet għaqda soda.

Bil-possibbiltà li Rasûlullah ukoll jagħmel il-Ħiġra u jsir il-mexxej tal-Musulmani, il-politeisti ta’ Mekka nħakmu mill-inkwiet. Inġabru f’Dâr an-Nadwa, fejn kienu jiltaqgħu biex jiddiskutu l-affarijiet importanti, u bdew jitkellmu dwar x’kellhom jagħmlu. Ix-xitan ġie fost il-politeisti fl-għamla ta’ Shaykh an-Najdî, jiġifieri f’sura ta’ raġel xiħ minn Najd. Sema’ x’kienu qegħdin jgħidu. Tressqu diversi proposti, iżda l-ebda waħda ma għoġbithom. Imbagħad ix-xitan indaħal fid-diskussjoni u ta l-fehma tiegħu: “Xejn minn dak li ħsibtu ma jista’ jkun soluzzjoni. Għax il-wiċċ daħkan u l-kliem ħelu tiegħu jħassru kull pjan. Aħsbu f’soluzzjoni oħra.”

Il-mexxej tal-Quraysh, Abû Jahl, qal: “Ħa nagħżlu raġel b’saħħtu minn kull tribù. Ħa jattakkaw lil Muhammad bix-xwabel f’idejhom. Ħa jolqtuh bix-xwabel u jxerrdu demmu. Ħa ma jkunx magħruf min qatlu. B’hekk, iridu jew ma jridux, ikollhom jaċċettaw id-diya (il-flus tad-demm). Aħna nħallsu d-diya tiegħu u neħilsu minn dan l-inkwiet.” Lix-xitan ukoll għoġbitu din il-proposta, u ħeġġiġha u rrakkomandaha bil-ħrara.2

Waqt li l-politeisti kienu mħabbtin b’dawn it-tħejjijiet, ġie Jabrâîl ‘alaihis-salâm u għarraf lil Rasûl al-akram bid-deċiżjoni tal-politeisti, qallu biex dak il-lejl ma jorqodx f’soddtu, u wasslu l-ordni ta’ Alla l-Għoli għall-Ħiġra. Wara din l-ordni divina, il-Profeta maħbub tagħna qal lil Hazreti Alî biex jimtedd f’soddtu u jrodd lis-sidien tagħhom il-ħwejjeġ li kienu ġew fdati f’idejh, u żied: “Illejla mtedd f’soddti u orqod, u għatti ruħek b’dan il-mantell tiegħi! Tibżax, ma tiġrilek l-ebda ħsara.”

Hazreti Alî mtedd kif ordnalu Sidna l-Profeta. Dak iż-żmien kellu tlieta u għoxrin sena. Kien lest jagħti ħajtu minflok Habîbullah, bla ebda biża’.

Fil-lejl tal-Ħiġra, dawk li ma jemmnux kienu dawru d-dar hienja ta’ Rasûlullah. Dak il-lejl ġew rivelati l-ewwel versi tas-Sûrah Yâsîn. Meta Sidna l-Profeta kien ħiereġ mid-dar imbierka tiegħu, qara fuqhom id-disa’ vers nobbli tas-Sûrah Yâsîn, li t-tifsira tiegħu hija: “U għamilna sadd quddiemhom u sadd warajhom, u għattejniehom, u għalhekk ma jarawx”, ħa ponn trab mill-art u xeħtu fuq ras dawk li ma jemmnux. (Jingħad li dawk kollha li fuq rashom waqa’ minn dan it-trab inqatlu fil-Ghazâ ta’ Badr.) Rasûlullah għadda minn ġo nofshom sħiħ u salv u wasal fid-dar ta’ Hazreti Abû Bakr. Ħadd mill-politeisti ma seta’ jarah.

“O Abû Bakr! Sabbar. Nittama li Alla l-Għoli jagħti l-permess lili wkoll. Nagħmlu l-Ħiġra flimkien” Hadîth sharîf

Ftit wara, xi ħadd ġie għand il-politeisti u staqsiehom: “X’qegħdin tistennew hawn?”, u huma wieġbu: “Li Muhammad joħroġ mid-dar.” Dak ir-raġel qalilhom: “Naħlef li Muhammad għadda minn fostkom u telaq, u saħansitra xeħtilkom it-trab fuq raskom.” Il-politeisti qabdu rashom f’idejhom. U tassew sabu t-trab fuq rashom. Mesħu t-trab minn wiċċhom u minn rashom. Minnufih ġrew lejn il-bieb u daħlu ġewwa. Meta raw lil Hazreti Alî fis-sodda tar-Rasûl ’alaihis-salâm, staqsew fejn kien Rasûl al-akram.

Hazreti Alî qal: “Ma nafx! Jew qegħedtuni jien biex ngħassu?” Għal dan ħarġu lil Hazreti Alî ’l barra bl-imbuttar u sawtuh. Dawk li ma jemmnux ħarġu u bdew ifittxu lil Rasûlullah. Lil Hazreti Alî żammewh priġunier ħdejn il-Kâ’ba għal xi żmien, u mbagħad ħelsuh.3

Imbagħad marru fid-dar ta’ Hazreti Abû Bakr u interrogaw lil bintu Asmâ’. Meta ma weġbithomx, sawtuha. Għalkemm fittxew kull rokna, ma sabuhomx, u nqabdu bil-korla. L-iktar wieħed iebes fosthom, Abû Jahl, ġiegħel lill-ħabbara jxandru f’Mekka u madwarha li min isib u jġib lill-Profeta maħbub tagħna u lil Hazreti Abû Bakr, jew jgħid fejn qegħdin, jingħata 100 ġemel. Meta semgħu b’din il-wegħda, xi nies regħbin għall-ġid armaw ruħhom, rikbu ż-żwiemel tagħhom u telqu jfittxu.

Meta Rasûlullah wasal fid-dar ta’ Hazreti Abû Bakr u qal: “Ingħatajt il-permess biex nagħmel il-Ħiġra”, Hazreti Abû Bakr as-Siddîq staqsa bl-emozzjoni: “Ħallini nogħrok wiċċi mat-trab ta’ saqajk imbierka, O Rasûlallah!.. Jien ukoll niġi miegħek?” Sidna l-Profeta wieġeb: “Iva…” Hazreti Siddîq beka bil-ferħ. Bid-dmugħ f’għajnejh qal: “Ommi, missieri u ħajti jkunu sagrifiċċju għalik, O Rasûlallah! L-iġmla lesti. Ħu liema waħda trid.” Is-Sultân tad-dinjiet qal: “Ma nirkibx ġemel li mhuwiex tiegħi. (Biss) nixtrih bil-flus.” Quddiem din l-ordni soda, Hazreti Siddîq ma kellu xejn x’jagħmel ħlief jgħid il-prezz tal-ġemel. Hazreti Abû Bakr sejjaħ raġel jismu Abdullah ibn Urayqit, magħruf bħala gwida, qabbdu bil-ħlas biex jurihom it-triq, u ordnalu jġib l-iġmla tlett ijiem wara ħdejn l-għar fuq il-Muntanja Thawr.

Fit-tlettax-il sena tal-bi’that, fis-sebgħa u għoxrin tax-xahar ta’ Safar, nhar ta’ Ħamis, Sidna l-Profeta u Abû Bakr as-Siddîq ħadu ftit ikel magħhom u telqu.

Hazreti Abû Bakr kien jimxi madwar Rasûlullah, issa fuq il-lemin, issa fuq ix-xellug, issa quddiemu u issa warajh. Meta l-Profeta tagħna staqsieh għalfejn kien jagħmel hekk, qal: “Biex inżomm lura kull periklu li jista’ jiġi minn xi naħa. Jekk jiġi xi ħażen, ħa jolqot lili l-ewwel. Ħajti tkun sagrifiċċju għalik, O Rasûlallah!”

Sarwar al-âlam qal: “O Abû Bakr! Tixtieq li d-diżgrazzja li għandha tolqot lili tolqot lilek minflokni?” Hazreti Siddîq qal: “Iva, O Rasûlallah! Naħlef b’Alla l-Għoli, li bagħtek bir-reliġjon vera bħala profeta veru, li nixtieq li d-diżgrazzja li ġejja tolqot lili minflokok.”4

Billi s-sandli tal-Profeta maħbub tagħna kienu dojoq, tqattgħu fit-triq, saqajh imbierka ndarbu, u ma baqagħlux saħħa jimxi. Telgħu l-muntanja b’diffikultà u waslu sal-għar. Meta waslu fid-daħla, Hazreti Abû Bakr qal: “Għall-imħabba ta’ Alla, O Rasûlallah, tidħolx! Ħallini nidħol jien. Jekk ġewwa hemm xi ħaġa li tagħmel il-ħsara, ħa tolqot lili, u lilek ma jmissek la niket u lanqas uġigħ”, u daħal ġewwa. Naddaf ġewwa l-għar. Fuq il-lemin u fuq ix-xellug kien hemm ħafna toqob, kbar u żgħar. Ċarrat il-mantell tiegħu u sadd bih it-toqob, iżda waħda baqgħet miftuħa. Lilha wkoll għalaqha b’għarqubu u stieden lil Rasûlullah jidħol. Sidna l-Profeta (sallallâhu ’alaihi wa sallam) daħal, qiegħed rasu mbierka fuq ħoġor Abû Bakr u raqad.

F’dak il-ħin serp gidem lil Hazreti Siddîq f’siequ. Biex ma jqajjimx lil Rasûlullah, ġarrab l-uġigħ u lanqas biss iċċaqlaq. Iżda meta demgħa ta’ Abû Bakr waqgħet fuq il-wiċċ imbierek ta’ Rasûlullah, Rasûlullah staqsa: “X’ġara, O Abû Bakr?” Hazreti Abû Bakr qal: “Mit-toqba li għalaqt b’siequi, serp gidimni f’siequi.” Meta Rasûlullah qiegħed ir-rieq imbierek tiegħu fuq il-ġerħa ta’ Abû Bakr biex tfieq, l-uġigħ waqaf minnufih u fieq.

Waqt li Rasûlullah (sallallâhu ’alaihi wa sallam) u Abû Bakr as-Siddîq kienu ġewwa, il-politeisti, wara t-traċċi, waslu sad-daħla tal-għar. Raw li d-daħla kienet minsuġa b’għanqbuta u li żewġ ħamiemiet kienu bnew bejta. Min kien isegwi t-traċċi, Kurz ibn Alqama, qal: “Hawn it-traċċi jieqfu.” Dawk li ma jemmnux qalu: “Kieku daħlu hawn, l-għanqbuta fuq id-daħla kienet tkun imqattgħa.”

Meta xi wħud qalu: “Ladarba wasalna s’hawn, ħa jidħol wieħed minnkom fl-għar u jħares!..”, Umayya ibn Khalaf, li ma kienx jemmen, qal: “M’għandkomx għaqal xejn? X’se tagħmlu f’dan l-għar, li fuqu hemm l-għanqbut saff fuq saff? Naħlef li din il-brimba nisġet l-għanqbuta tagħha qabel ma twieled Muhammad.”

Waqt li l-politeisti kienu qegħdin jargumentaw quddiem id-daħla, Hazreti Abû Bakr ġewwa nqabad mill-ansjetà u qal: “O Rasûlallah! Wallahi, m’iniex inkwetat għalija nnifsi. Imma nibża’ li jiġrilek xi ħaġa lilek. Jekk joqtluni lili, jien bniedem wieħed biss; xejn ma jinbidel. Imma jekk issirlek xi ħsara lilek, l-ummah kollha tinqered u r-reliġjon tiġġarraf.” Is-Sultân tal-univers qal: “O Abû Bakr! Titnikkitx!.. Tassew Alla l-Għoli magħna.”

Meta Abû Bakr as-Siddîq qal: “O Rasûlallah! Ħajti tkun sagrifiċċju għalik! Kieku wieħed minnhom ibaxxi rasu u jħares, jarana!”, Sidna l-Profeta qal: “O Abû Bakr! Aħna tnejn u t-tielet tagħna huwa Alla l-Għoli. Titnikkitx!.. Tassew Haqq ta’âlâ magħna.” Il-politeisti reġgħu lura bla ma ħarsu ġewwa.5

Alla l-Għoli, dwar din il-ġrajja, jgħid fil-Qur’ân al-karîm, fit-tifsira tiegħu: “Jekk intom ma tgħinuhx (lill-Maħbub Tiegħi), (ftakru fiż-żmien meta) dawk li ma jemmnux (ta’ Mekka) keċċewh bħala t-tieni wieħed minn tnejn (ma’ Hazreti Abû Bakr), meta kienu fl-għar (fuq il-quċċata tal-Muntanja Thawr): Alla l-Għoli għenu (lil Rasûlullah). Dak il-ħin hu qal lil sieħbu (lil Abû Bakr as-Siddîq): ‘Titnikkitx, tassew l-għajnuna u n-nusra ta’ Alla l-Għoli magħna.’ Alla l-Għoli niżżel fuqu s-sakîna Tiegħu (is-serenità), li tagħti l-kwiet lill-qlub, saħħu (lill-Maħbub Tiegħu) b’armata (spiritwali) li intom ma rajtuhiex (ħarsu bl-anġli) u għamel il-kelma ta’ dawk li ma jemmnux l-iktar baxxa. Il-kelma ta’ Alla l-Għoli (il-kelma tat-tawhîd) hija l-ogħla (l-isem ta’ Alla xerrdu mad-dinja kollha u għamlu jsaltan). Alla l-Għoli huwa r-Rebbieħ assolut. Huwa l-uniku Sid tal-ġudizzju u tal-għerf.”6

“Għall-imħabba ta’ Alla, O Rasûlallah, tidħolx! Ħallini nidħol jien. Jekk ġewwa hemm xi ħaġa li tagħmel il-ħsara, ħa tolqot lili, u lilek ma jmissek la niket u lanqas uġigħ” Abû Bakr as-Siddîq (radiyallâhu ’anh)

Il-Profeta maħbub tagħna u Hazreti Abû Bakr qagħdu f’dak l-għar tlett ijiem u tlett iljieli. Abdullah, iben Hazreti Abû Bakr, kien jiġi fl-għar billejl u jgħarrafhom b’dak li kien jisma’ f’Mekka, filwaqt li Âmir ibn Fuhayra, l-ilsir meħlus tiegħu u r-ragħaj tal-merħliet tiegħu, kien iġibilhom il-ħalib billejl u jħassar it-traċċi.

Fir-raba’ jum, lejlet it-Tnejn, fil-ħin tas-sahûr, il-Profeta maħbub tagħna ħareġ mill-għar ta’ Thawr u rikeb il-ġemla tiegħu, li kien jisimha l-Qaswâ. Skont rakkont, rikkeb lil Hazreti Abû Bakr warajh. Fuq il-ġemel l-ieħor rikbu Hazreti Âmir ibn Fuhayra u Abdullah ibn Urayqit, li kien jaf sewwa t-toroq.

Sid id-dinjiet (sallallâhu ’alaihi wa sallam) kien qiegħed jifred minn Mekka al-Mukarramah, art twelidu, il-belt li Alla l-Għoli faħħar u li hija l-iktar prezzjuża fost il-bliet. Dawwar il-ġemla tiegħu lejn il-Haram ash-sharîf u qal b’niket: “Wallahi! Int l-aħjar fost l-imkejjen li ħalaq Alla l-Għoli u l-iktar maħbuba għand Rabbi! Kieku ma keċċewnix minnek, ma kontx noħroġ. Għalija m’hemm l-ebda art twelid isbaħ jew iktar maħbuba minnek. Kieku l-poplu tiegħi ma keċċienix minnek, ma kontx noħroġ, u lanqas kont nagħżel post ieħor ħliefek bħala art twelid u dar.”

F’dak il-ħin niżel Jabrâîl ‘alaihis-salâm u qal: “O Rasûlallah! Tixxennaq għal art twelidek, tonqoslok?” Sidna l-Profeta wieġeb: “Iva, nixxennaq!” Jabrâîl ‘alaihis-salâm qrielu l-vers nobbli 85 tas-Sûrah al-Qasas, li jagħtih il-bxara li fl-aħħar kien se jerġa’ lura Mekka, u b’hekk farraġ il-qalb imbierka tiegħu.

Il-vjaġġ kien għaddej fis-sliem. Għalkemm il-politeisti fittxew kull rokna, ma setgħux isibuhom; Janâb al-Haqq kien iħares lill-Habîb Tiegħu mill-ħażen tagħhom. Meta Rasûlullah wasal f’post jismu Qudayd, waqaf quddiem it-tinda ta’ mara jisimha Umm Ma’bad, magħrufa għall-ġenerożità tagħha, għaqlija u onesta. Riedu jixtru bil-flus xi ikel, tamal u laħam. Umm Ma’bad qalet: “Kieku kelli, ma kontx nitlob flus, imma kont nilqagħkom u nagħtikom x’tieklu. Minħabba l-ġuħ u l-ħajja iebsa ma fadlilna xejn f’idejna.” Meta staqsew: “Hemm xi ħalib?”, wieġbet: “Le. L-annimali huma sterili.” Is-Sultân tal-univers (sallallâhu ’alaihi wa sallam) wera nagħġa dgħajfa wieqfa ħdejn it-tinda u qal: “O Umm Ma’bad! Għalfejn din in-nagħġa marbuta hawn?” Hi qalet: “Billi hi marida u dgħajfa ħafna, baqgħet lura mill-merħla. Ma kellhiex saħħa timxi.” Meta Sidna l-Profeta staqsa: “Għandha xi ftit ħalib? Tagħtini permess naħleb din in-nagħġa?”, hi qalet: “Ommi u missieri jkunu sagrifiċċju għalik, m’għandhiex ħalib, imma xejn ma jżommok milli taħlibha.”

Rasûlullah resaq lejn in-nagħġa u semma l-isem ta’ Alla l-Għoli. Talab għall-barka, u għadda idu mbierka fuq il-beżżula tan-nagħġa. F’dak l-istess mument il-beżżula mtliet bil-ħalib u l-ħalib beda jnixxi. Minnufih ġabu reċipjent u mlewh. L-ewwel tah lil Umm Ma’bad. Wara li xorbot hi, tah lil Hazreti Abû Bakr u lill-oħrajn, u xorbu sa ma xebgħu. Fl-aħħar xorob hu. Imbagħad reġa’ mess il-beżżula tan-nagħġa b’idu mbierka, ħalibha u talab l-akbar reċipjent li kien hemm fit-tinda. Mela lilu wkoll u tah lil Umm Ma’bad. Skont rakkont, dik in-nagħġa għexet tmintax-il sena oħra, u huma, bil-barka ta’ Fakhr al-kâinât, kienu jitimgħu mill-ħalib tagħha filgħodu u filgħaxija. Wara li telqu minn hemm, wasal lura r-raġel ta’ Umm Ma’bad u ra l-ħalib. Feraħ u staqsa: “Minn fejn ġie dan il-ħalib?”, u Umm Ma’bad qalet: “Ġie raġel imbierek u onora darna. Dan li qiegħed tara huwa l-himma u l-barka tiegħu.” Żewġha staqsa: “Tista’ tiddeskrivih? Kif inhuma l-kwalitajiet u s-sbuħija tiegħu?”

Umm Ma’bad qalet: “Dak ir-raġel imbierek li rajt kien ta’ sura armonjuża ħafna u ta’ wiċċ daħkan. F’għajnejh kien hemm ftit ħmura, u f’leħnu ħlewwa. Xfar għajnejh imbierka kienu twal. L-abjad ta’ għajnejh kien abjad ħafna u n-ninni kienet sewda ħafna, qishom għajnejh kienu mdellka bil-kuħl min-natura. Xagħru kien iswed u daqnu fitt. Meta kien jiskot, kienu jidhru fih id-dinjità u s-serjetà. Meta kien jitkellem, kien jitbissem, u kliemu, ħelu bħal perli minsuġin f’għonq, kien joħroġ minn fommu. Mill-bogħod kien jidher maestuż ħafna, u meta joqrob kien isir ħelu u attraenti ħafna. Dawk li kienu miegħu kienu jiġru b’qalbhom u b’ruħhom biex iwettqu l-ordni tiegħu.” U hekk semmiet ħafna kwalitajiet sbieħ oħra tiegħu. Żewġha, li semagħha mistagħġeb, qal: “Naħlef li dan hu r-raġel li qegħdin ifittxu l-Quraysh. Kieku ltqajt miegħu, kont inqis ġieħ li naqdih u ma kontx nitlaq minn ħdejh.” Ir-raġel ta’ Umm Ma’bad mar wara Rasûlullah, laħqu fil-wied ta’ Rîm u sar Musulman. Kiseb il-ġieħ li jkun wieħed mill-Kumpanni. Aktar tard Umm Ma’bad ukoll saret Musulmana.7

Surâqa ibn Mâlik

Il-politeisti kienu jfittxu bla waqfien lil Muhammad ‘alaihis-salâm u lil Hazreti Abû Bakr, li kienu telqu lejn Medina. Jekk ma jsibuhomx, kien jinħoloq periklu kbir ħafna għalihom infushom. Għax kienu jaħsbu li l-Musulmani setgħu jwaqqfu “stat Iżlamiku” u jeqirduhom fi ftit żmien. Għalhekk il-politeisti qegħdu f’dan kulma kellhom. Wegħdu li lil min joqtol jew jaqbad ħaj lil Sidna l-Profeta u lil Hazreti Abû Bakr jagħtuh, flimkien ma’ mitt ġemel, ġid u flus bla qies. Din l-aħbar xterdet ukoll fost ulied Mudlij, li minnhom kien Surâqa ibn Mâlik.

Surâqa ibn Mâlik kien bravu ħafna fit-tiftix tat-traċċi. Għalhekk kien jinteressa ruħu mill-qrib f’dak li kien għaddej.

Nhar ta’ Tlieta, ulied Mudlij inġabru f’Qudayd, l-inħawi fejn kien jgħix Surâqa ibn Mâlik. Fil-laqgħa kien hemm ukoll Surâqa ibn Mâlik innifsu. F’dak il-ħin wieħed mill-irġiel tal-Quraysh ġie u qal lil Surâqa: “O Surâqa! Wallahi, għadni kemm rajt karavana ta’ tlieta jew erba’ rġiel sejrin lejn ix-xatt. Żgur li huma Muhammad u sħabu.” Surâqa fehem x’kien qiegħed jiġri. Imma billi l-premju mwiegħed kien kbir ħafna, ried jieħdu hu waħdu. Għalhekk ma riedx li ħadd ieħor isir jaf. “Le, dawk li rajt huma tali u tali. Għadhom kemm għaddew. Rajniehom aħna wkoll”, qal, bħallikieku ma kienet xejn ta’ importanza.

Surâqa ibn Mâlik stenna ftit ieħor. Mar id-dar mingħajr ma ħadd induna. Qal lill-qaddej tiegħu biex jieħu ż-żiemel u l-armi tiegħu u jistennieh wara l-wied. Hu ħa l-lanza u, biex il-lixx tagħha ma jiġbidx l-attenzjoni, niżżel il-ponta tagħha ’l isfel. Xpruna ż-żiemel għall-ġiri. Kompla triqtu u fl-aħħar sab it-traċċi tagħhom. Resaq tant qrib li saħansitra sema’ l-Qur’ân al-karîm li Sidna l-Profeta kien qiegħed jaqra. Iżda Rasûl al-akram (sallallâhu ’alaihi wa sallam) lanqas darba ma dar iħares. Meta Hazreti Abû Bakr dar u ra lil Surâqa, beda jinkwieta. Sidna l-Profeta qallu, kif kien qallu fl-għar: “Titnikkitx, Alla l-Għoli magħna.”

“(O Mekka al-Mukarramah!) Għalija m’hemm l-ebda art twelid isbaħ jew iktar maħbuba minnek. Kieku l-poplu tiegħi ma keċċienix minnek, ma kontx noħroġ, u lanqas kont nagħżel post ieħor ħliefek bħala art twelid u dar” Hadîth sharîf

Skont ir-rakkont ta’ Hazreti Bukhârî, meta Hazreti Abû Bakr għarraf lil Rasûl al-akram li kien laħaqhom raġel fuq żiemel, Sidna l-Profeta talab: “O Rabb tiegħi! Waqqgħu!” Skont rakkont ieħor, meta Surâqa wasal ħdejhom għal kollox, Hazreti Abû Bakr beda jibki. Meta Rasûl al-akram staqsieh għalfejn kien qiegħed jibki, qal: “Wallahi, m’iniex nibki għalija nnifsi. Qiegħed nibki għax nibża’ li jiġrilek xi ħażen lilek.” Surâqa resaq tant qrib li seta’ jattakka lil Sidna l-Profeta. Qal: “O Muhammad! Min se jeħilsek minni llum!” Sarwar al-âlam wieġeb: “Lili jeħlisni Alla l-Għoli, li Huwa l-Jabbâr u l-Qahhâr.” F’dak il-ħin, saqajn ta’ quddiem taż-żiemel ta’ Surâqa għerqu fl-art sa l-irkupptejn. Meta ħareġ minn hemm u pprova jattakka mill-ġdid, saqajn iż-żiemel reġgħu għerqu fl-art. Kemm xpruna ż-żiemel, Surâqa ma setax jeħilsu bl-ebda mod. Ma baqagħlu xejn x’jagħmel. Meta sab ruħu bla ħila, beda jitlob bil-ħniena lil Rasûlullah, li hu kollu mogħdrija u ħniena. Il-Profeta tagħna, li ġabar fih kull perfezzjoni u l-akhlâq sabiħ, u li nħoloq bl-ogħla akhlâq u natura, laqa’ din it-talba tiegħu. Surâqa kien qiegħed jgħid: “O Muhammad! Fhimt li int imħares. Itlob għalija biex ninħeles. Minn issa ’l quddiem qatt ma nagħmillek ħsara. U lanqas lil dawk li qegħdin jiġru warajk ma ngħidilhom xejn fuqek.” Meta Sid l-univers talab: “O Rabb tiegħi! Jekk hu sinċier u safi fi kliemu, eħles iż-żiemel tiegħu”, Alla l-Għoli laqa’ din it-talba. Iż-żiemel ta’ Surâqa ibn Mâlik seta’ joħroġ mit-toqba biss wara din it-talba. F’dak il-ħin, mill-post fejn kienu għerqu saqajn iż-żiemel, beda jitla’ lejn is-sema xi ħaġa bħal duħħan. Surâqa baqa’ mbellah, u minn dak kollu li ġara fehem li Muhammad ‘alaihis-salâm kien imħares il-ħin kollu. Kien xhud ta’ ħafna ħwejjeġ. Fl-aħħar qal: “O Muhammad! Jien Surâqa ibn Mâlik! Tiddubitaw xejn minni. Nagħtikom kelmti: minn issa ’l quddiem ma nagħmel xejn li ma jogħġobkomx. Il-poplu tiegħek wiegħed premju kbir lil min jaqbad lilek u lil sħabek.” U rrakkontalhom, waħda waħda, x’kienu qegħdin jaħsbu jagħmlu l-politeisti tal-Quraysh. Saħansitra ried jagħtihom ikel għat-triq u ġemel biex jirkbuh, iżda l-Profeta maħbub tagħna ma aċċettax u qallu: “O Surâqa! Sakemm ma tidħolx fir-reliġjon tal-Iżlam, la nixtieq u lanqas nitlob il-ġemel jew il-bhejjem tiegħek. Int aħbi biss li rajtna; dan biżżejjed.” Ibn Sa’d, min-naħa tiegħu, jirrakkonta hekk: meta Surâqa qal lil Sidna l-Profeta: “Ordnali x’tixtieq”, Rasûlullah qallu: “Ibqa’ f’postok. Tħalli lil ħadd jilħaqna.” Meta Alla l-Għoli jrid, kollox iseħħ. Meta l-bniedem jafda Fih b’sinċerità u jimxi fit-triq tar-ridâ Tiegħu, iseħħu ħwejjeġ li l-moħħ ma jifhimx. Surâqa, li kien telaq bħal iljun jgħajjat, bir-regħba li joqtol lil Rasûlullah u jikseb premjijiet kbar, issa sar bħal tifel kwiet u manswet. Alla l-Għoli, li jista’ kollox, dawwar qalb Surâqa lejn it-tajjeb biex ma jagħmilx ħsara lill-Habîb Tiegħu. Żgur li Alla l-Għoli ma kienx se jħalli lill-Habîb Tiegħu (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) waħdu. Għax hu kien il-Profeta maħbub Tiegħu, li Hu bagħat bħala ħniena għall-bnedmin, biex jiksbu l-hena ta’ dejjem kemm f’din id-dinja kif ukoll fl-oħra. Wara dan, Surâqa reġa’ lura fuq il-passi tiegħu. U lanqas lil dawk li ltaqa’ magħhom ma rrakkontalhom x’kien ġralu.8

Ġej is-Sultân tal-univers!

Sidna l-Profeta, Hazreti Abû Bakr, Âmir ibn Fuhayra u l-gwida tagħhom Abdullah ibn Urayqit, wara ġimgħa vjaġġ, fit-tlettax-il sena tal-bi’that (is-sena 622 WK), fl-għoxrin ta’ Settembru, fit-tmienja tax-xahar ta’ Rabî’ul-awwal tal-ewwel sena tal-Ħiġra, nhar ta’ Tnejn, fil-ħin tad-duhâ (qabel nofsinhar), waslu fir-raħal ta’ “Qubâ”. Qagħdu mistednin fid-dar ta’ Musulman jismu Kulthûm ibn Hidm. L-ewwel Emigranti, qabel ma Rasûl al-akram wasal Medina, kienu biddlu f’post tas-salât post fejn kienu jnixxfu t-tamal li kien ta’ wlied Amr ibn Awf, f’Qubâ. Meta wasal Qubâ, Rasûlullah (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) kabbar dan il-post tas-salât u bena l-ewwel masjid. Is-salât tagħhom għamluha fil-Masjid ta’ Qubâ. Il-Masjid ta’ Qubâ huwa mfaħħar fil-vers nobbli 108 tas-Sûrah at-Tawba, li fit-tifsira tiegħu jgħid: “…masjid li l-pedamenti tiegħu tqiegħdu fuq it-taqwâ”.9

Qattgħu fir-raħal ta’ Qubâ wkoll it-tlieta u għoxrin jum ta’ Settembru, meta l-jum u l-lejl huma ndaqs, u fit-tnax ta’ Rabî’ul-awwal, nhar ta’ Ġimgħa, telqu lejn Medina. Fil-ħin tas-salât taż-zuhr waqfu fil-wied ta’ Rânûnâ, bejn Medina u Qubâ. Rasûlullah (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) hawnhekk għamel l-ewwel salât tal-Ġimgħa u hawnhekk għamel l-ewwel khutba.10 U dakinhar stess waslu Medina. (Aktar tard, hawnhekk inbniet moskea bl-isem ta’ “Masjid al-Jumu’a”, b’tifkira tal-ewwel salât tal-Ġimgħa.) Sadanittant Hazreti Alî, li kien baqa’ Mekka, qagħad fil-post fil-Kâ’ba ash-sharîfa fejn Rasûlullah kien dejjem joqgħod. Ġiegħel ixandru: “Kull min għandu xi ħaġa għand Rasûl al-akram, ħa jiġi jeħodha.” Kulħadd ġie, qal is-sinjal tal-ħaġa tiegħu u ħa dak li kien ħalla fiduċja. B’hekk il-ħwejjeġ fdati ngħataw lura lis-sidien tagħhom. L-iljun ta’ Alla, Hazreti Alî, mar fejn kienu jinġabru dawk tal-Quraysh li ma jemmnux u qal: “Inshâ’Allahu ta’âlâ, għada sejjer Medina al-Munawwarah. Għandkom xi ħaġa x’tgħidu? Għiduha issa li għadni hawn.” Ilkoll baxxew rashom u ma qalu xejn. Meta sebaħ, Hazreti Alî ġabar il-ħwejjeġ personali ta’ Rasûl al-akram u telaq. Erbgħa jew ħamsa mill-Quraysh qatgħulu t-triq, iżda hu ġġieled magħhom u għelibhom. Imbagħad fit-triq iltaqa’ miegħu Miqdâd ibn Aswad. Lilu wkoll waqqgħu fl-art b’daqqa waħda u stiednu għall-fidi. U hu sar Musulman. Reġa’ qabad it-triq u laħaq lil Rasûlullah f’Qubâ, bid-demm nieżel minn saqajh minfuħin. Fi tmiem dan il-vjaġġ, li fih kien jistaħba binhar u jimxi bil-mixi billejl, kien wasal fi stat li ma setax imur quddiem Sidna l-Profeta. Meta Rasûl al-akram sema’ b’dan, mar hu stess għandu. Meta ra lil Hazreti Alî, ħass għall-qagħda tiegħu, ħaddan lil bin zijuh maħbub u ġeneruż, għadda idejh imbierka fuq saqajh delikati u fraġli, li kienu ġarrbu eluf ta’ tbatijiet fit-triq tal-Haqq, u talab għal saħħtu. Saħansitra jingħad li, minħabba dan is-sagrifiċċju ta’ Hazreti Alî, ġie rivelat il-vers nobbli li t-tifsira tiegħu hija: “Fost in-nies hemm min jagħti ħajtu (lilu nnifsu) biex jikseb ir-ridâ ta’ Alla l-Għoli”.11 12

“O Surâqa! Bħallikieku qiegħed narak tilbes il-brazzuletti tal-imperatur tal-Iran (il-kisrâ), torbot iċ-ċinturin tiegħu u tqiegħed il-kuruna tiegħu fuq rasek!” Hadîth sharîf

Il-Kumpanni nobbli li kienu għamlu l-Ħiġra lejn Medina qabel, u l-Musulmani ta’ Medina, meta semgħu li s-Sultân tal-univers kien telaq minn Mekka għall-Ħiġra, bdew jistennew il-wasla tiegħu b’ħerqa u emozzjoni. Għalhekk qegħdu għassiesa fit-truf ta’ Medina al-Munawwarah, u ma setgħux jistennew jilqgħu lil Sidna l-Profeta fil-mument li jonora l-belt tagħhom. Dawk li kienu jaqbdu bl-imħabba tiegħu, kif id-deżert jaħraq jixxennaq għall-ilma, stennew għal ġranet sħaħ b’għajnejhom imwaħħla fuq ix-xefaq.

Fl-aħħar, f’daqqa waħda nstema’ leħen: “Ġejjin! Ġejjin!…” Dawk li semgħu l-leħen bdew iduru b’għajnejhom lejn nofs id-deżert jaħraq. Iva!… Iva!… Huma wkoll rawhom, f’nofs id-deżert jaħraq u minkejja s-sħana ħarqana tax-xemx, resqin lejhom b’maestà kbira. Bdew jgħajtu lil xulxin bil-ferħ: “Bxara!… Bxara!… Ġej Rasûlullah!… Ġej il-Profeta tagħna!… Ifirħu, O nies ta’ Medina! Agħmlu festa! Ġej Habîbullah!… Ġej il-kuruna ta’ rasna!…” Din l-aħbar f’mument mliet it-toroq ta’ Medina al-Munawwarah. Minn tfal ta’ seba’ snin sa xjuħ ta’ sebgħin, mix-xjuħ sal-morda, kulħadd kien qiegħed jistenna din l-aħbar ta’ ferħ, li qatt ma kien hemm bħalha.

In-nies kollha ta’ Medina libsu l-isbaħ ħwejjeġ tagħhom u ġrew jilqgħu lil Sid id-dinjiet. Il-ħsejjes tat-takbîr kienu jidwu fis-sema, u d-dmugħ tal-ferħ kien jiġri bħal xmara. Kien qiegħed jonfoħ riħ mimli niket u hena, u Medina kienet qiegħda tgħix l-isbaħ jum tal-istorja tagħha. Minn naħa waħda kien hemm dawk li qiegħdu prezz fuq ras il-Habîb ta’ Alla l-Għoli, li kulħadd kien jafu bil-laqam ta’ “al-Amîn”, biex joqtluh; u min-naħa l-oħra dawk li riedu jħarsuh lilu u lil sħabu, iħaddnuhom ma’ sidirhom u jagħtu ħajjithom għal din il-kawża.

In-nies ta’ Medina riedu jaraw mill-aktar fis il-wiċċ mimli nûr tal-Profeta maħbub tagħna. Minn meta Medina saret Medina, qatt ma kienet rat mument hekk ferrieħi u hekk imbierek. Kienet festa li sa dakinhar qatt ma kienet għaddiet minnha. F’din il-festa, li qatt ma rat u qatt mhi se tara bħalha, tfal, żgħażagħ, kbar u nies henjin, għall-ewwel darba, fl-istess ħin u b’leħen wieħed, kantaw din il-poeżija:13

Tala’al-badru ’alaynâ,
Il-qamar sħiħ tela’ fuqna
Min thaniyyâtil-wadâ’,
Mill-għoljiet ta’ Wadâ’.
Wajabash-shukru ’alaynâ,
Ir-radd il-ħajr sar wâjib fuqna
Mâ da’â lillâhi dâ’.
Kull meta jsejjaħ min isejjaħ lejn Alla.
Ayyuhal-mab’ûthu fînâ,
O int li ntbagħatt fostna,
Ji’ta bil-amril-mutâ’,
Ġibt l-ordni ta’ Alla (Amrullah) li għandu jinżamm.
Ji’ta sharraftal-Madîna,
Int ġejt u onorajt lil Medina,
Marhaban yâ khayra dâ’.
Merħba bik, O l-aħjar wieħed li jsejjaħ!
Anta shamsun, anta badrun,
Int ix-xemx, int il-qamar sħiħ,
Anta nûrun ’alâ nûr,
Int nûr fuq nûr,
Anta misbâhuth-Thurayyâ,
Int id-dawl tal-Plejadi,
Yâ Habîbî, yâ Rasûl!
O maħbub tiegħi, O Rasûl!
Qad labisnâ thawba ’izzin,
Tlibbisna l-ġieħ u l-unur,
Ba’da athwâbir-riqâ’,
Ħlisna mill-ħwejjeġ imqattgħin,
Wa radânâ sadya majdin,
Wasalna għall-glorja, xbajna,
Ba’da ayyâmid-dayâ’.
Konna fit-telf – sibna l-qligħ.
Qâlat ahmarud-dayâjî,
Il-qamar li jkeċċi d-dlam qal:
Qullî arbâbal-Islâm,
“Għidu lin-nies tal-Iżlam:
Kullu man yatba’ Muhammad,
Lil kull min jimxi wara Muhammad (’alaihis-salâm)
Yanbaghî an lâ yudâm.
Qatt tagħmlulu inġustizzja.”
Wa ta’âhadnâ jamî’an,
Ilkoll flimkien tajna l-kelma
Yawma aqsamnal-yamîn,
Fil-jum li fih ħlifna:
Lan nakhûnal-’ahda yawman,
Is-sinċerità hija triqitna,
Wattakhadhnas-sidqa dîn.
Fir-reliġjon m’hemmx tradiment.
Lastu wallâhi nasiyyan,
Wallahi, ma ninsiex,
Mâ yuqâsîhil-’ibâd,
Ma kienx hemm jum bla uġigħ,
Mashhadan yâ najma amnin,
Int ix-xhud, O kewkba tas-sigurtà:
Dhû wafâ’in wa widâd.
Il-lealtà u l-imħabba tiegħek huma kbar.

Minn kull naħa kienu jidwu t-talbiet: “Merħba, O Rasûlallah”, “Ejja għandna, O Rasûlallah”. Xi wħud mill-kbarat ta’ Medina qabdu l-kapestru tal-Qaswâ u bdew jitolbu: “O Rasûlallah! Ejja għandna…” Imbagħad Sidna l-Profeta qalilhom: “Ħallu l-kapestru tal-ġemla tiegħi, hi ġiet ordnata. Quddiem id-dar ta’ min tinżel għarkupptejha, hemm inkun mistieden!”

“Fost in-nies hemm min jagħti ħajtu biex jikseb ir-ridâ ta’ Alla l-Għoli” Al-Baqara: 207

Kulħadd inqabad minn emozzjoni u kurżità kbira. Fejn kienet se tinżel għarkupptejha l-Qaswâ? Il-Qaswâ kienet sejra lejn il-qalba ta’ Medina, u kull meta kienet tgħaddi minn quddiem bieb, sidien id-dar kienu jitolbu: “O Rasûlallah! Onorana, onorana!” Sidna l-Profeta kien jitbissem u jgħidilhom: “Ħallu l-ġemla tgħaddi! Hi ġiet ordnata fejn għandha tinżel għarkupptejha.”

Fl-aħħar, il-Qaswâ niżlet għarkupptejha fil-post fejn illum jinsab il-bieb tal-masjid imbierek ta’ Sidna l-Profeta. Rasûlullah (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) ma niżilx minn fuq il-ġemla. L-annimal reġa’ qam u mexa. Imbagħad niżlet għarkupptejha fl-istess post ta’ qabel u ma reġgħetx qamet. Imbagħad Sidna l-Profeta niżel minn fuq il-Qaswâ u qal: “Inshâ’Allah, dan hu l-post fejn se nieqfu”, u mbagħad staqsa: “Ta’ min hu dan il-post?” Weġbuh: “O Rasûlallah! Ta’ Suhayl u Sahl, ulied Amr.” Dawk it-tfal kienu iltiema. Il-Profeta tagħna staqsa: “Id-dar ta’ min mill-qraba tagħna hija l-eqreb lejn dan il-post?” Għax omm in-nannu ta’ Rasûlullah, Abdulmuttalib, kienet minn ulied Najjâr. Khâlid ibn Zayd Abû Ayyûb al-Ansârî qal bil-ferħ: “O Rasûlallah! Id-dar tiegħi hija l-eqreb. Hawn hi d-dar tiegħi, u dan hu l-bieb tagħha”, u wrieh bl-emozzjoni. Ħatt it-tagħbija minn fuq il-Qaswâ u stieden lil Rasûlullah f’daru.14

Il-Musulmani ta’ Medina u l-Emigranti ferħu ħafna bil-Ħiġra ta’ Sidna l-Profeta. Din is-sena tissejjaħ “Sanat al-idhn” (is-sena tal-permess).

Fiż-żmien tal-Ħiġra, il-fejqan tal-qlub, il-kuruna tal-bnedmin, il-Habîb ta’ Alla l-Għoli, Sidna l-Profeta, kellu tlieta u ħamsin sena.

X’INHU JIĠRALI?
X’inhu jiġrali, O Rasûlallah?
Ruħi u ġismi qegħdin jaqbdu, O Rasûlallah.
Bħal fjamma li tirtogħod, bħal ċensier,
Bl-imħabba tiegħek qiegħed indaħħan, O Rasûlallah.
Mix-xenqa tal-firda, ilni tant żmien,
Qiegħed indub u ninqered, O Rasûlallah.
Int ix-Shâh-i Lawlâk – għalik inħolqot id-dinja; quddiem il-bieb għoli tiegħek
Jien inbaxxi rasi b’umiltà, O Rasûlallah.
Fuq l-art li mxejt fuqha fetaħ il-ward,
U jien fuqha xewka, O Rasûlallah.

Abû Ayyûb al-Ansârî radiyallâhu ’anh