IL-PERJODU TA’ MEDINA AL-MUNAWWARAH
Bil-Ħiġra tal-Profeta maħbub tagħna lejn Medina, fit-tnax ta’ Rabî’ul-awwal tat-tlettax-il sena tal-bi’that, fis-sena 622 WK, beda l-perjodu ta’ Medina, li kellu jdum għaxar snin. Meta Sidna l-Profeta onora d-dar ta’ Hazreti Khâlid ibn Zayd Abû Ayyûb al-Ansârî, għażel li joqgħod fis-sular t’isfel u qagħad hemmhekk.1 B’hekk dan ir-raġel imbierek kiseb il-ġieħ li jilqa’ lil Sid l-univers u jkollu f’daru.
Hazreti Khâlid irrakkonta hekk: “Meta Rasûlullah onora dari, għażel li joqgħod fis-sular t’isfel. Aħna konna noqogħdu fis-sular ta’ fuq, u dan kien inikktina ħafna. Jum wieħed għedtlu: ‘Ommi u missieri jkunu sagrifiċċju għalik, O Rasûlallah! Qalbi ma tagħtinix li noqgħod jien fuq u int isfel; ma jidhirlix sewwa. Dan itaqqli ħafna. Jekk jogħġbok ippermettilna li int toqgħod fuq u aħna isfel.’ Għal dan qal: ‘O Abû Ayyûb! Għalina huwa iktar xieraq u iktar komdu li nkunu fis-sular t’isfel tad-dar.’ Biex ikun jista’ jiltaqa’ iktar bil-kumdità mal-viżitaturi li kienu jiġu, qies xieraq li jibqa’ isfel. U aħna bqajna fis-sular ta’ fuq tad-dar.
Jum wieħed il-ġarra tal-ilma tagħna nkisret. Billi bżajna li l-ilma mxerred iqattar fuq Rasûlullah u jdejqu, jien u marti minnufih għafasna fuq l-ilma l-unika kutra tal-bellus li kellna biex nitgħattew biha.”
Abû Ayyûb al-Ansârî kien jitħawwad ħafna li kien qiegħed joqgħod fuq. Fl-aħħar niżel hu stess fis-sular t’isfel u tella’ lil Rasûlullah fuq. Hazreti Abû Ayyûb qal: “Lil Rasûlullah dejjem konna nsajrulu l-ikla ta’ filgħaxija u nibagħtuhielu. Meta kien jibgħatilna lura dak li jkun fadal, jien u marti Umm Ayyûb konna nfittxu l-postijiet fejn messet id Rasûlullah, nieklu minn hemm u b’hekk niksbu l-barka. Lejla waħda Rasûlullah bagħtilna lura ikla bil-basal jew bit-tewm li konna sajjarna u bgħattna. Meta ma rajtx fiha t-traċċa ta’ idu, mort għandu nibki u għedtlu: ‘O Rasûlallah! Ommi u missieri jkunu sagrifiċċju għalik! Int bgħatt lura l-ikla ta’ filgħaxija. Imma ma rajt fiha l-ebda traċċa ta’ idek imbierka. U jien u Umm Ayyûb, fl-ikel li tibgħat lura, infittxu l-postijiet fejn messet idek u b’hekk niksbu l-barka.’ Rasûlullah (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) qal: ‘Ħassejt riħa f’din il-ħaxixa. Għalhekk ma kiltx minnha. Jien bniedem li nitkellem mal-anġlu.’ Staqsejtu: ‘Dak l-ikel huwa harâm?’ Meta qal: ‘Le! Imma ma għoġobnix minħabba r-riħa tiegħu’, għedtlu: ‘Dak li ma jogħġbokx lilek, ma jogħġobnix lili wkoll!’ Il-Profeta tagħna qal: ‘Intom kluh.’ Għalhekk aħna kilnieh, u qatt iżjed ma sajjarna ikel b’dik il-ħaxixa għal Rasûlullah.
Darba oħra sajjart ikel biżżejjed għal Rasûlullah u għal Abû Bakr u ħadtulhom. Rasûlullah qal: ‘O Abû Ayyûb! Stieden tletin raġel mill-kbarat tal-Ansâr.’ Waqt li kont qiegħed naħseb li l-ikel kien ftit u li forsi Rasûl al-akram ħaseb li kien ħafna, reġa’ qal: ‘O Abû Ayyûb! Stieden tletin raġel mill-kbarat tal-Ansâr.’ B’elf ħsieb f’moħħi, stedint tletin mill-Ansâr u ġew. Kielu minn dak l-ikel u xebgħu. Meta fehmu li kien miraklu, il-fidi ta’ dawk li ġew issaħħet u reġgħu għamlu l-bay’a. Imbagħad telqu. Wara li telqu dawk il-Kumpanni magħżula, din id-darba qal: ‘Stieden sittin raġel.’ Billi rajt li l-ikel, bħala miraklu, ma kienx naqas, fraħt iktar u stedint sittin raġel quddiem Rasûlullah.
“Ħallu l-ġemla tgħaddi! Hi ġiet ordnata fejn għandha tinżel għarkupptejha” Hadîth sharîf
Medina al-Munawwarah u l-inħawi tagħha
Ġew u kielu minn dak l-ikel. Kollha marru lura jixhdu l-miraklu ta’ Rasûlullah. Imbagħad qal: ‘Stieden disgħin mill-Ansâr.’ Stedinthom u ġew. Bl-ordni ta’ Rasûlullah, kienu jpoġġu madwar il-mejda għaxra għaxra u jieklu; u kollha raw dak il-miraklu kbir u telqu. B’hekk kielu mija u tmenin ruħ. U l-ikel kien għadu daqs kemm kont ġibt, qisu ħadd ma kien messu.”2
Il-fratellanza tal-Ansâr u tal-Emigranti
Biex f’Medina al-Munawwarah tinbena rabta għadha iktar soda, Sidna l-Profeta għamel aħwa ma’ xulxin lill-Emigranti, li kienu għamlu l-Ħiġra, u lill-Ansâr, li laqgħuhom fi djarhom. Meta Hazreti Alî baqa’ l-aħħar wieħed, ħaseb li kien intesa u staqsa: “O Rasûlallah! Insejtni?” Imbagħad Sid id-dinjiet qal: “Int ħija kemm f’din id-dinja kif ukoll fl-âkhirat.” Din il-fratellanza kienet mibnija fuq l-għajnuna materjali u spiritwali ta’ xulxin. B’hekk kellu jittaffa, għallinqas ftit, in-niket tal-firda minn art twelidhom, minn djarhom u mill-qraba tagħhom. Il-Musulmani ta’ Medina, fil-fatt, kienu diġà ftħu dirgħajhom għal ħuthom l-Emigranti, li kienu ħallew arthom biex ikunu jistgħu jgħixu u jxerrdu r-reliġjon ta’ Alla l-Għoli, stednuhom fi djarhom u ħabirku b’qalbhom kollha biex jagħtuhom kull għajnuna. Bit-twaqqif ta’ din il-fratellanza, ħaddnu lil xulxin b’qalb għadha iktar sinċiera. Rasûlullah għamel lil kull wieħed mill-Emigranti ħu ma’ wieħed mill-Ansâr li kellu natura bħal tiegħu. Din il-fratellanza laħqet grad tali li kienu jaqsmu saħansitra l-ġid li wirtu mingħand missirijiethom.3
Kull wieħed min-nies ta’ Medina, l-art, id-dielja, il-ġnien, id-dar, il-ġid… kulma kellu, qasmu fi tnejn u n-nofs tah minn qalbu lil ħuh mill-Emigranti. Hazreti Abdurrahmân ibn Awf, wieħed mill-Emigranti, irrakkonta: “Meta għamilna l-Ħiġra lejn Medina al-Munawwarah, Rasûlullah għamilni ħu ma’ Sa’d ibn Rabî’. Imbagħad ħija Sa’d qalli: ‘O ħija Abdurrahmân! Jien l-iktar wieħed għani fil-ġid fost il-Musulmani ta’ Medina. Qsamt ġidi fi tnejn; nofsu tiegħek.’ U jien għedtlu: ‘Jalla Alla l-Għoli jagħmel ġidek imbierek u ta’ ġid għalik. Jien m’għandix bżonn ġid. Ħudni biss fis-suq tagħkom, fejn tinnegozjaw, u dan biżżejjed.’”
Sagrifiċċju bħal dan kien possibbli biss bis-saħħa tal-fratellanza tal-Iżlam. Minn żmien Âdam ‘alaihis-salâm sa dak iż-żmien kien hemm ħafna migrazzjonijiet. Imma qatt ma kien hemm Ħiġra hekk sinifikanti u għolja, laqgħa hekk mimlija mħabba, u ħaddna hekk sinċiera bejn dawk li waslu u n-nies tal-post. Hekk Alla l-Għoli qal, fit-tifsira tiegħu: “Il-fidili huma biss aħwa.”4 B’dan ġie indikat li l-imħabba vera u s-sinċerità ma jistgħux jistrieħu fuq l-interess materjali, imma biss fuq il-fidi u r-reliġjon. Dan l-istat tal-Kumpanni nobbli kien jinkiseb b’sohba waħda biss ma’ Rasûlullah. Il-fayd u l-barka li, bħal baħar, kienu jinbgħu mill-qalb imbierka tal-Profeta maħbub tagħna kienu jnixxu fil-qlub tal-Kumpanni nobbli, u bħala frott ta’ dan kienu jħobbu lil xulxin b’sagrifiċċju li qatt ma kien deher qabel, u kienu jippreferu lil ħuthom qabel lilhom infushom.
“O Rabb tiegħi! Kif il-belt ta’ Mekka hija għażiża għalina, agħmel lil Medina wkoll għażiża għalina. Agħmilha iktar għażiża minn Mekka. O Rabb tiegħi! Agħti l-barka lill-miżien u lill-kejl tagħna. Agħmel il-belt ta’ Medina tajba għal saħħitna. Agħmel l-arja tagħha sabiħa!” Hadîth sharîf
L-Ansâr u l-Emigranti, f’dan iċ-ċentru ġdid tal-Iżlam, id f’id u qalb ma’ qalb, wegħdu li jġarrbu kull sagrifiċċju biex tissaħħaħ ir-reliġjon tal-Iżlam u li fl-aħħar jilħqu l-grad tal-martirju. B’hekk, miġbura madwar Rasûlullah u mexjin fuq il-pedamenti tar-reliġjon tal-Iżlam, kienu qegħdin jibnu ordni ġdid u ħajja hienja. Bil-ġrajja tal-Ħiġra, l-Iżlam issa kien għamel l-ewwel pass fit-triq biex isir “stat”. U Medina al-Munawwarah kienet qiegħda ssir il-benniena u ċ-ċentru tar-reliġjon tal-Iżlam.
F’Medina, minbarra l-Kumpanni nobbli, kien hemm ukoll Insara, Lhud u politeisti li kienu jqimu l-idoli. Il-Lhud kienu maqsumin fi tliet tribujiet: Banî Qaynuqâ’, Banî Qurayza u Banî Nadîr. Dawn kienu ostili ħafna lejn l-Iżlam, u b’mod speċjali lejn il-Profeta maħbub tagħna.
Sadanittant il-politeisti ta’ Mekka raw periklu kbir għalihom infushom fil-fatt li Sidna l-Profeta, f’Medina, kien għaqqad lill-Kumpanni tiegħu billi għamilhom aħwa. Jekk ma jsibux soluzzjoni malajr, il-Musulmani kienu se jissaħħu u jattakkaw lil Mekka, u setgħu jeħdulhom l-artijiet, id-djar u l-art twelid li kienu ħallew… Mill-politeisti ta’ Mekka, maħkumin minn dawn il-ħsibijiet, bdew jaslu għand il-Musulmani ta’ Medina ittri ta’ theddid. F’waħda minn dawn l-ittri kien hemm miktub: “Tassew l-ebda tribù Għarbija li magħha għandna mibegħda ma rrabjatna daqskom. Għax minflok ma tgħaddulna raġel li huwa wieħed minna, intom għentuh u ħaristuh b’dirgħajkom miftuħa. Dan huwa żball kbir ħafna min-naħa tagħkom. Nitolbukom, toqogħdux bejnna u bejnu, u ħalluh f’idejna. Jekk il-ħwejjeġ tiegħu jimxu tajjeb, l-iktar li nifirħu nkunu aħna. U jekk ikun il-kontra, xorta waħda jmiss lilna nrażżnuh!..”
Għal din l-ittra Hazreti Ka’b ibn Mâlik kiteb tweġiba sabiħa ħafna, li fiha faħħar lill-Profeta tagħna.
Il-politeisti ta’ Mekka kitbu ittri ta’ theddid bħal dawn lill-politeisti ta’ Medina wkoll. Lilhom ukoll heddewhom b’dan il-kliem: “Jekk ma tkeċċux lir-raġel tagħna mill-belt tagħkom jew ma toqtluhx, nimxu kontrikom, noqtlukom u n-nisa tagħkom neħduhom biex jaqduna!..”
Għal dan, il-politeisti ta’ Medina nġabru madwar l-ipokrita (munâfiq) Abdullah ibn Ubayy u ddeċidew li jagħmlu ħsara lil Rasûlullah malli jsibu l-opportunità.
Meta l-Musulmani saru jafu b’dan, għamlu kull sforz li setgħu biex iħarsu lill-Profeta maħbub tagħna u ngħaqdu sod madwaru. Waslu fi stat li billejl la setgħu joħorġu fit-toroq u lanqas jorqdu fi djarhom.
Ubayy ibn Ka’b irrakkonta: “Meta Rasûlullah u l-Kumpanni tiegħu onoraw lil Medina al-Munawwarah, il-Musulmani saru l-mira tal-mibegħda tat-tribujiet Għarab politeisti. Il-Kumpanni, armati, kienu jagħmlu l-għassa sas-sebħ.”
Il-Kumpanni nobbli saru ġisem wieħed, u fil-mumenti ta’ periklu kienu jiġru b’saħħithom kollha jgħinu lil ħuthom il-Musulmani. Fuq quddiem tagħhom kien il-Profeta maħbub tagħna. Kif kien l-ewwel f’kull kwalità sabiħa, hekk ukoll fil-kuraġġ Rasûlullah kien fuq quddiem tal-Kumpanni tiegħu. Ikun x’ikun il-ħin tal-lejl, meta tinstema’ xi għajta, il-Profeta tagħna, qabel ma jasal ħadd, kien jasal hemm fuq iż-żiemel tiegħu bħal berqa, jgħarraf lill-Kumpanni tiegħu li ma kien hemm xejn x’jibżgħu minnu, u jikkalmahom.
“O Alî! Int ħija kemm f’din id-dinja kif ukoll fl-âkhirat” Hadîth sharîf
Tas-Sultân taż-żewġ dinjiet –
reġa’ wasal ix-xahar tat-twelid tiegħu,
tal-minjiera tal-għilm u tal-ma’rifa –
reġa’ wasal ix-xahar tat-twelid tiegħu.
Ħa jiġi min ifittex l-interċessjoni,
ħa jsib il-ferħ min iħobbu,
ta’ dak li jiddi bl-akhlâq sabiħ –
reġa’ wasal ix-xahar tat-twelid tiegħu.
Tal-qamar sħiħ fid-dlam, tax-xemx tad-duhâ,
tal-warda tal-ġnien ta’ Alla,
ta’ Mustafâ, il-habîb tal-Haqq –
reġa’ wasal ix-xahar tat-twelid tiegħu.
Fejn hu l-maħbub sinċier? –
ħa jsibu l-mistrieħ ruħu u ġismu,
tat-teżor tas-sigriet tal-verità –
reġa’ wasal ix-xahar tat-twelid tiegħu.
Min iħobbu, O Hüdâyî,
jilħaq ir-rebħa fuq dak li jixtieq,
ta’ Fakhr ad-dinja, l-aħjar fost il-bnedmin –
reġa’ wasal ix-xahar tat-twelid tiegħu.
Dehra antika ta’ Medina
Il-Masjid an-Nabawî / Medina al-Munawwarah
L-art fejn inżlet għarkupptejha l-ġemla Qaswâ meta Rasûlullah (sallallâhu ’alaihi wa sallam) għamel il-Ħiġra lejn Medina al-Munawwarah.
Il-Profeta maħbub tagħna xtara din l-art u bena masjid fuqha.
Għadda għall-âkhirat f’daru, li kienet imwaħħla ma’ dan il-masjid,
u l-qabar imbierek tiegħu sar f’dik il-kamra.
Aktar tard, f’din il-kamra ndifnu Hazreti Abû Bakr u Hazreti Umar (radiyallâhu ’anhumâ).
Ġie mgħarraf li fil-post għal persuna waħda ħdejhom
se jindifen Îsâ ’alaihis-salâm.